APPARITION DES DIEUX

71* Tatô Dêvô viçuddhâtmâ vimânêna caturmukhas, padmayônir Jagatsras^â darçayamâsa Râghavam. Çakraç câ 'gniç ca Vâyuç ca, Yama Varuna ôva ca, Yaksâdhipaç ca bhagavans, tathâ saptarsayô "malâs ; râjâ Daçarathaç caiva divyabhâskara-mûrtimân, vimânêna mahârhêna hansayuktêna bhâsvatâ.

tatô "ntarîksam tat sarvam dêva-gandharva-saiikulam çuçubhê târakâcitram çaradî 'va nabhastalam.

Ecce deus quatuor qui frontibus eminet, ovi splendor primigeni, mundi inviolabile numen ; Indras cœlipotens, sontum quœsitor lamas, Ignisque et Ventus, rectorque Varunus aquarum, et terra? Cuverus amans, septemque Triones, advenêre ; cornes volât illis praepete curru Raguides, niveos flectens moderamine cycnos. omne diis geniisque micat felicibus sequor curribus innumeris sulcatum, ut nocte serenà sidera mille natant liquido radiantia cœlo.

Bhâr. 111.

RURUS ET PRAM ADVARA.

72* Tatas, katipayùhasya vivâhê samupasthitê,

sakhîbhîs krîdatî sârddham sâ kanyâ varavarninî nâ 'paçyat samprasuptam vai bhujangam tîryagâyatam ; padâ cê 'nam samâkrâman mumursus kâlacôditâ. sa tasyâs sampramattâyâç côditas kâladhannanâ visôpaliptâm daçanâm bhf çam angê nyapâtayat. sà das£â têna sarpêna papâta sahasâ bhuvi vivarnâ, vigataçrîkà, bhrastâ-bharanacêtanâ ; niranandakarî têsàm bândhûnâm, mukta-murdhajâ, vyasur, aprêksanîyâ sâ prêksanîyatamâ 'bhavat. prasuptê 'vâ 'bhavac câpi bhuvi sarpavisârdità, bhûyô manôharatarâ babhûva tanumadhyamà...

Têsu tatrô 'pavistêsu brahmanêsu mahâtmasu, Rurus cukrôça gahanam vanam gatvâ 'tiduskhitas. çôkênâ 'bhihatas sô "tha vilapan darunam bahu abravîd vacanam çôcan, priyâm smf tvâ Pramadvarâm : « Çêtê sâ bhuvi tanvangî marna çôkavivardhanâ, bândhavâm ca sarvêsâm, kim nu duskhamatas param? yadi dattam tapas taptam, guravô và mayâ yadi samyug ârâdhitâs, têna sanjîvatu marna priyâ ! yathâ ca janaprabhrti yatâtmâ 'ham dhf tavratas, Pramadvarâ tathâ "dyai 'sâ samuttisthatu bhâvinî !».. àyusô "rdham prayachâmi kanyâyai, khêcarôttama ; çrngâra-rûpabhâranâ samuttisthatu mê priyâ!....

« Pramadvarâm Rurôr bhâryâm, dêvaduta, yadî 'cchasi, uttisthatv âyusô "rdhêna Rurôr êva samanvitâ ! » êvam uktê tatas kanyâ sô 'datisthat Pramadvarâ, ilurôs tasyâ 'yusô "rdhêna, suptê 'va varavarninî.

Promisse» nuptura die Pramavera per hortos dum ludit, sociasque vocat festiva puellas, sopitum ante viam mediis in flori bus anguem non vidit, pedibusque premens moritura recessit. nam serpens fera colla movet, linguamque coruscans, dente venenoso teneros transverberat artus virginis : illa cadit subitâ circumdata nocte, mentis inops, fusis pallenti in fronte capillis. multis, heu ! lugenda cadit ; florente juventâ tarn speciosa prius, jam non spectabilis ulli. examinis tamen illa, gravi percussa veneno, morte decora magis, magis exoptanda quiescit.

Convenêre senes sacris ex aedibus, omnes ora rigant lacrymis, tacito meerore gementes. at sponsus terrore amens exclamât, et altam irruit in silvam vocesque effundit ad auras ; « Heu jacet illa solo nostri pia causa doloris, cara patri, sociis, mini carior ! agmina cœli, si quid ego donis merui precibusve, magistrûm assiduus cultor, conjux reddatur amanti ! si generis memor usque fui, pietate sever â débita jura tuens, conjux reddatur amanti ! . . do tibi dimidium vitse, dilecta, futurse ; lux ea me fugiat quà tu renovata resurgas ! »

Hœc Rullus dum voce piâ, dum fletibus orat, assensêre dii : diviso sequaliter aevo, ecce sopore levi velut experrecta, rubore virgineo suffusa gênas, nuptura, resurgit !

Bhâr. I.

NAlA ET DAMAYANTI.

73* Ativan manujêndrânâm mûrdhnî Dêvapatir iva, upary upary sarvêsâm, âditya Iva têjasâ... atha tâm, vayasl pràptê, dasînâm samalaiikf tam çatam, çatam sakhînâm ca paryupâsac, Chacîm iva. . . « tvam api ratnam narînâm, narêsu ca Nalô varas ; viçistaya viçistêna sangamô gunavân bhavêt... »

Kanaka-stambha-ruciram tôranêna virâjitam viviçus tê nfpâ rangam, mahasinhâ iva 'calam... Damayantî tatô rangam pravivêça çubhânanâ, musnantî prabhayâ râjnàm caksûnsi ca manânsi ca. . . tatas sankîrtyamânêsu râjâm nâmasu, Bhârata, dadarça Bhaimî purusân panca tulyakftân iha... sâ viniçcitya bahudhâ, vicarya ca punas punas, çaranam prati dêvânâm prâptakâlam amanyata...

Adstat principibus ceu fronte Diespiter altâ, omnes exsuper ans , clarissima solis imago... centum inter famulas, ver lastum setatis adepta, centum inter socias, Ckaris ut divina refulget... « ille viris decus est, tu Candida gemma puellis ; faustâ laude pares, fausto jungantur am ore !.. »

Aurea porticibus surgit procul aula superbis; hic regum incursus, summo ceu monte leonum. hic, optata diu, tandem formosa Damantis progreditur, rapiens visusque animosque faventes. nomîna turn resonant regum vulgata; sed ecce quinque virûm in medio videt ora simillima cœtu. obstupet, et pavidè fallacia signa revolvens, flet mœsta ad superos, funditque ardentia vota.

Bhâr. III.

le choix d'un époux.

lk* Yathô 'ktam cakrirê dêvâs sâmarthyam lingadhâranê. sâ 'paçyad vibudhân sarvân, asvêdân stabdha-lôcanân, hrsitasrag-rajôhînân, sthitân apfçatô ksitim. châyâdvityô, mlânarak, rajas-svêda-samanvitas, bhûmisthô Naisadliaç caiva, nimisêna ca sûcitas. sâ samîksya tu tân dêvàn Punyaçlôkanx ca, Bhârata, Naisadham varayâmâsa Bhaimî dharmêna, Pândava ; vilajjamanâ vastrântê Jagrâhà 'yatalôcanâ, skandhadêçê "sfjat tasya srajam paramaçôbhanâm, varayâmâsa caivai 'nam patitvê varavarninî.

Tatô : hâ, hêti ! sahasâ muktas çabdhô narâdhipais, dêvair mahârsibhis tatra : sâdhu, sâdhviti ! Bhârata. Damayantîm tu, Kauravya, Vîrasênasutô nfpas âçvâsayad varârôhâm prahf stênâ 'ntarâtmanâ : « Yat tvam bhajasi, kalyâni, pumânsam dêva-sannidhau, tasmân mâm viddhi bhartâram, état, tê vacanê ratam; yavac ca mê dharisyanti prânâ dêhê, çuêismitâ, tavât tvayi bhavisyâmi, satyam êtad bravîmi tê ! i>

Vicit purus amor, mentisque errore soluto, quattuor ecce palam, radialiti cincta coronâ, arrectis oculis, ab humo se fulgida tollunt numina ; sed quinto marcescere serta videntur, et nictare oculi, terraeque incumbere gressus. illa deos vigiles cœlesti in luce Nalumque mortalem aspiciens, mortali fida marito annuit, et chlamydem, roseo suffusa pudore,

attingens, humeris injecit florea serta, florea, conjugii solemnia vincla futuri.

« Eia ! simul reges, « bene sit ! vatesque diique conclamant, « bene sit cœptis felicibus ! » ille exsultans teneraeque metum solatus amantis, grata voce refert: « Me formosissima virgo, me terrestre genus, divis praesentibus, optas conjugio I tibi vir devotus pectore, caris subditus imperiis, hoc accipe si quid honestum, si quid sanctum animis, aderit dum vita, manebo! *

Bhàr. III.

PLAINTES DE ÇAKUNTALA.

75* « Jânan api, maharaja, kasmâd êvam prabhâsasê : najânâmî Hi! niçankam, yathâ'nyas prakftô janas? manyatê pâpakam kftvâ : « na kaçcid vêtti mâm iti ! » vêdanti cai 'nam dêvâç ca, svaç caivâ 'ntarapûrusas...

« Sa tvam svayam api prâptam, sa 'bhilàsam imam sutam prêksamânam katâksêna, kimartham avamânasê? andâni bibhranti svâni, na bhindanti pipilakâs; na bharêthâs katham nu tvam,dharmajnas san, svam âtmajam?

« Vêdêsv api vadantî ,'mam mantrajâtam dvijâtayas jâtakarmâni putrânâm, tavà 'pi viditum yathâ : » Angâd aiigât sambhavasi, hfdayâd abhijâyasê, âtmâ vai putra namâ'si, sanjîva çaradas çatam! »...

« Kimnu karmâ 'çubliam purvê kftavanty asmi janmani, yad aham bândhavais tyaktâ, bâlyê samprati ca tvayâ? kâmamtvayà parityaktà gamisyàmi svam açramani; imam tu bâlam santyaktum nâ'rhasi àtmajam âtmanas! »

« Mente memor tacitâ, quid ais, fortissime regum, immemor esse meî, vani mendacia vulgi ? an reputas peccare volens : « non me videt ullus ! » te vidêre dit, te pectoris intimus hospes...

« Hune ergo puerum, dum parvula brachia tendit, arridetque oculis, falso sub crimine mittes ? intemerata fovens formica recolligit ova ; tu, legum custos, tu prolem, invicte, repelles?...

« Scis quae verba pius, Vedis inscripta, sacerdos dicat, ubi festis fumant natalibus arae : » Corpore corpus, ave ! mens mente renata paternâ ; laeta meo puero centesima floreat aestas ! »

« Nescio quae labes aevo sit inusta priori, ut sic gente meâ, sic sponso orbata relinquar. aufugiam in silvas superis invisa ; sed illum, ilium sume, pater, proprio de sanguine natum ! »

Bhâr. I,

DÉVOUEMEMT DE SAVITRI.

76* Ubhâbhyâm abhyanujnâtâ sâ jagâma yaçasvinî saha bhartrâ, hasantî 'va, hfdayêna vidhûyatâ. sà vanâni vicitrâni ramanîyâni sarvaças, mayûragana-justâni dadarça vipulêksanâ; nadîs punyavahâç caiva, puspitânç ca nagôttamân. Satyavân âha : paçyê 'ti ! Sâvitrîm madhuram vacas. nirîksyamanâ bhartâram sarvâvastham anandità, mftam êva tam mênê, kâlê munivacas smaran. anuvartantî bhartâram jagâma mrdugâminî, dvidhè 'va hfdayam kf tvâ, tam ca kâlam avêksatî.

Atha bhàryà-sahàyas sa phalâny àdàya viryavàii, kathinam pûrayâmâsa, tatas kasthâny apâtayat. tasya pàtayatas kàstham svêdô vai samajâyata, vyàyàmèna ca têna sma jajnê çirasi vêdana. sô "bhigamya priyàm bharyâm uvaca çramapîditas : « Ahgàni caiva, Sâvitri, hfdayam dahyatî 'va ca; asvastham iva ca 'tmânam laksayê, mitabhâsini ; tat svaptum icchê, kalyâni, na sthàtuçaktir asti mê. »

Sa samâsâdya Sâvitrî bhartâram upagamya ca,

utsangê "sya çiras kftvâ nisasâda mahîtalê.

tatas sâ Nâradavacô vismarantî tapasvinî,

tam muhûrtam, ksanam, vêlâm, divasam ca yuyôja ha.

Concessâ veniâ graditur cum conjuge, blandis arridens oculis, tacito turbata dolore.

dumque per umbrosos saltus camposque virentes, frondea qua. resonant avibus virgulta canoris, aeriisque cadit de rupibus unda, vagantur : aspice! ait juvenis suadenti voce ; sed illa sponsum respiciens, in eo defixa moratur. sponsum exspirantem, vatis memor, anxia mente jam videt, atque silens, gressu festina labanti, spem vultu simulans, dulci comes haeret amori.

Ut ventum in silvas, inter spelaîa ferarum, poma legens Sativan et odoras floiïbus herbas, confestim valida decerpit ligna securi.

sed languere caput membrisque effervere sudor incipit; aeger, iners, Savitrim suagaudia quaerit : « Membra dolent, dilecta, cor uiitiu', undique fluxœ

deficiunt vires, jam standi ablata facilitas ; tecum fert animus grato indulgere sopori. »

Ilia solo recubat, languentem innixa lacertis accipit, admoto sustentât pectore pectus ; collapsumque caput refovens exterrita, fati tempora, signa notans, dulci comes hseret amori.

Bhâr. III.

l'ame divine.

77* « îçvaras sarvabhûtânâm, hrddêçê, "rjuna, tisthati, bhrâmayan sarvabhûtâni yantrâ-rûdhâni mâyayâ ; tam êva çaranam gaccha sarvabhavêna, Bhârata! tat-prasâdât parâm çântim sthânam prâpsyasi çaçvatani.

Omnipotens dominus cunctorum in pectore vivit. ut temo radios, sic nos occulta potestas mille trahit revoluta modis; huic subjice vota! hâc duce conscia mens aeternà pace fruetur.

Bhàr. VI.

l'ame humaine.

78* « Avinâei tu tad viddhi yênà sarvam idani tatam, vinâçam avyayasyâ 'sya na kaçcit kartum arhati, na Jâyatê mriyatê va kadâcim, nâ 'yam bhûtvâ bhavitâ vâ na bhûyas, vâsânsi jîrnâni yathâ vihâya, navâni gfhnâti narô "parâni, tathâ, çarirâni vihâya jîrnany, anyàni samyâti navâni dêhî.

Mensea pura, ride, juris expers, omneper icvum de nece nil nietuens vxtenditur, orbis alumna. gigititur aut moritur specie fallace, sed ipsa mm /if, non fevta est, non sorti objecta futurœ; «fque homines aliam vestem, marcente relictà, la3ti adewnf, mens lœtawoyo se corpore uesfiï.

Bhâr. VI.