‹ Procédures politiques du règne de Louis XII [i.e. douze]Chapitre 133 sur 348 · L. XXVII!, liv. XL VIII, tit. xix, Dig. nov · texte numérisé non relu

L. XXVII!, liv. XL VIII, tit. xix, Dig. nov

m L. XIV, liv. IX, tit. xlvii , au Code.

(3) De indicta viduitate et lege Miscelia tollenda, liv. VI, tit. sl, au Code.

!‘> Liv. I, tit. ix, au Code.

(s) Liv. XII , tit. xlvi , au Code.

(e) Jurisconsulte plus connu sous le nom de Ludovicus Pontanus (ou quelçpiefois Ludovicus Romanus).

1, t. 5 et 17, Feud.

'■> Id., II, t. 6.

si quid, in titulo Quid sit investitura *l>, et in capit. De forma*2), distinctione xxia, questione va, ibi, Ne sit in damnum de secreto; et semper presumitur quod vassallus revelaverit animo damni ferendi , nisi probaverit contrarium : ita dicit Andréas de Yser*3), in dicto § Et si quid. Et ille qui prodit sécréta domini debet capite puniri, 1. Non omne, S i°, ff. De re militari *4). Sed in casu nostro non tantum debet presumi quod revelaverit animo damnificandi dominum et principem, sed constat clare quod ita fecit, cum sit probatum qu’il vouloit et avoit, délibéré de tenir et garder la Royne et madame sa fille, aussi d’envoyer de nuit et celéement ledit seigneur d’Angoulesme, etiam contre la voulenté de madame sa mere, au chasteau d’Angiers qui est lieu très fort, et en celuy cas eust esté limitrophe comme un chacun peut entendre.

Sexto, en ensuivant ce qu’est contenu esdites premières escritures, nemo dubitat quod proditor et schismaticus venit puniendus capitaliter : et ille dicitur proditor qui unum mente, aliud ab extra demonstrat, Joannes Andréas*5), in capit. Pro humani, De bomicidio, libro v°, habetur in 1. Athletas, ff. De bis qui notantur infamia*6), et in 1. ultima De pénis*7) et in 1. Omne delictum, § Exploratores, ff. De militari, et in 1. Si quis aliquid, ff. De pénis*8). Sed iste defensor fuit talis; car, en la presence de la Royne, il feignoit et parloit d’une sorte, et en son absence d’une autre, comme déposé le seigneur d’Albret, et par ce moyen il vouloit mettre division entre le Roy et la Royne.

Aussi appert par les dépositions de ladite dame d’Angoulesme et de Pierre de Pontbriant qu’il medisoit et mettoit schisme et division a

Id„ II, t. 44.

Déjà cité.

Andréas Esernitanus, commentateur du livre des Fiefs.

4) "Non omnes desertores puniendi sunt, sed habetur et ordinis et stipendiorum ratio et gradus militiæ, vel loci ac muneris deserti , et anteactæ vilæ : » 1. V, liv. XLIX, tit. xvi, Dig. nov.

(5) Johannes Andreæ, commentateur des Décrétales et des Clémentines.

(6) L. IV, liv. II, tit. ii, Dig. vel.

•7) L. XXV, liv. IX, lit. xl vu , au Code. Celle loi est ainsi conçue : «■ His qui conficiendi naves incognitam ante peritiam barbaristradiderint, capitale supplicium proponi decernimus. t>

m L. XX VIII , liv. XL VIII , tit. xix , Dig. nov.

son pouvoir entre lesdites deux dames. Au moyen de quoy, s il eust esté creu , plusieurs grands maux et inconvénients se fussent ensuivis. Seditiosus enim grave crimen committit, cap. Seditionarios, xvi“ distinetione, et dicit lex ia, quest. ia, principatus, quem aut judicio aut ambitione occupavit, etiam si moribus aut artibus non offendit, ipsius tamen initii soi est perversus exemplo.

Septimo, etiam a lege prohibetur divina ne injuria fiat domino aut imperatori, capit. Paratus, distinct. xxa; ab omni enim est et ab onmi virtute alienum quod films exerceat potestatem in parentem aut subditus in dominum et principem, capite Cum inferior, titulo De majoritate et obedientia. Et ideo dicitur: Qui non obediverit principi, morte moriatur, capit. u°, eodem titulo.

[git.ur ledit deffendeur qui délibérait de voulloir détenir et garder la Reine et madame sa fille apres le decez du Roy qu’il connoissoit et disoit malade, etoit et est punissable: textus est in terminis in capit. Ego, in versiculo Mala captione, De jurejurando, et Bartolomeus Salycetus in lege Moveri, cod., Si servus exportandus veneatO.

Ôctavo. nemirii dubium quod subditus tenetur diligere et honorare dominum et principem suum et ejus uxorem dicto capit. De forma, et in evangelio Diligite dominum vestrum, et ita jurât ut, qui lacit contrarium, est etinfamis, 1. Si duo patroni, in S u°, ff. De jurejurando M. Et perjurium equiparatur adulterio et homicidio voluntario, ut probat textus in capit. Predicandum, xxna distinctione, questione U: «Predicandum est enim, dixit textus, ut a perjuro f.deles caveant, scientes hoc grande scelus essen.

Sed nemo dubitare potest quin sit probatum clare par trois témoins, scavoir par ladite dame d’Angoulesme, monseigneur d’Albret et Pierre de Pontbriant, que ledit maréchal disoit 11e aymer point la Royne et 11e la craignoit riens, et sic est perjurus et infidelis domims sms et

principibus.

Nono, validissimum est in jure argumentum de minori ad majus

(.) Moveor, i. IV, iiv. IV, tit. i.vi, au Code. — « L. XIII, liv. XII, lit. a, Dig. vet. (De jurejurando, sive voluntario, sive necessario, sive judiciali.)

affirmative, capit. Gum in cunctis, De eiectione, authentic. multo magis cod., De sacrosanctis ecclesiis M, 1. Nec in ea, ff. De adulteriis. Sed. de jure, vassalius qui dixit se offensurum dominum, si hoc deciaravit pluribus, bcet non offenderit, privatur f'eudo ex ilia sola declaratione : ita dicunt Andréas de Yser et abi in capit. i°, S Porro; que fuit prima causa beneficii amittendi, probat textus in capit. Si voluerit, De eapitaneo qui curiam vendit. Et propterea dicit Barthoius, in tractatu (fDe tyrama v , quod, si quis procuraverit seu curaverit, bcet non perfecerit, ac si perfecisset punitur, in i. IP in fine, ff. Ad iegem Juliam majestatis. Si ergo vassalius punitur, qui dixit pluribus se velle offendere dominum, bcet non fecerit, quanto magis subditus et olliciarius qui dicit se velle offendere principem.

Or, est il clairement prouvé, mesmement par les attestations de ladite dame d’Angouiesme, dudit seigneur d’Albret et Pierre de Pontbnant, qu’il disoit vouloir garder la Reine et madame sa fille; aussi François de Pontbriant déposé de la détention de madame, et lesdits dame et de Pontbriant déposent de la conduitte de monseigneur d’Angoulesme a Angiers, et dicit pluribus, procuravit et curavit : ergo puniendus.

Decimo, clarum est quod, bcet in parvis debctis, sicut in furto vel similibus, voluntas simplex, non punitur sine efïectu, 1. Cogitationis, ff. De pénis <3>, cauonisata De pénis distinct, i”, capit. Cogitationis, et optimus textus in 1. 1“, in fine, lï. Quod quisque jus sibi : et ideo, cum vellet statuere, probibitus est, nullum effectum decretum habuit, cessât, editum; cjuid enim obfuit conatus, cum injuria nullum liabuil effectum, et textus in 1. Vulgaris, § Qui furti, ff. De furtis W, et in capit. Cum in cunctis, versic. Clerici, De eiectione, et Joannes Andréas, in régula Odia restringi, in sexto, in mercuriab, ubi dicit quod, ubi lex imponit penam, ipso jure requiritur actus consummatus, et quod actus sit perfectus, et Abbas tO in versiculo Clerici, et in capit. i° De eo qui

(,) Liv. I, tit. v, Cod.

(î) Liv. Il, lit. lï, Feud.

Page 1