‹ Procès de condamnation et de réhabilitation de Jeanne d'Arc, dite La Pucelle: Témoignages des chroniqueurs et historiens du xve siècle. Volume 4Chapitre 82 sur 139 · ANOBLISSEMENT DE GUI DE CAILLY, COMPAGNON DE LA PÜCELLE · texte numérisé non relu

ANOBLISSEMENT DE GUI DE CAILLY, COMPAGNON DE LA PÜCELLE

Fin de juin 1429.

Pièce communiquée par M. Lambert, bibliothécaire de Gar>pentras, d’après le manuscrit n* X, de Peiresc, à la bibliothèque de la même ville.. Ce manuscrit paraît contenir une partie des matériaux avec lesquels M. Charles du Ljs composa sou Traitésommaire du nom et des armes de la Pucelle, ainsi que le Recueil des inscriptions composées pour le monument do pont d’Orléans.

L’anoblissement de Gui de Caillj, transcrit au fol. 400 de ce volume, d’après un original en parchemin dont on n’indique pas kl provenance, s’éloigne par sa forme des usages de l’ancicnDr

chmcellerie* Les services du récipiendaire, longuement spécifiés; ceux de la Pucelle, qui Ta recommandé au roi, relatés d’une manière encore plus pompeuse ; le ton d’allégresse et d’enthousiasme qui règne d’un bout à Taulre de la pièce, sont autant d’exceptions au style ordinaire des anoblissements. Il j a encore à remarquer dans cet acte la circonstance qui y est alléguée d’une révélation commune à la Pucelle et à Gui de Cailly, circonstance où fut prise l’idée des armes blasonnées à la suite de l’anoblissement.

Carolus, Dei gratia Francoram rex, ad perpetuamrei memoriam. Cœlestem nobis ante oculos ponentes dtvinorum erga nos beneficiornm immensitatem in nostris adversus hostes nostros capitales bellicis ex» peditionibus; ac principaliter quanti fuerit moment!^ rébus nostris inclinantibus , Aurelianensis obsidionis felicissiina repulsio, quæ potissimum peracta est sub auspiciis et felici adventu et conductu inclytœ Puellæ ac de nobis in inGnitum merilæ Johannœ dArc de Dompremio , ita ut merito dici possit aditum et in> gressum dictæ Puellæ in istam civitatem ad eam defendendam et arcendos inde dictos hostes Ânglicos, nobis faciliorem aditum ad alias civilates et urbes nos* tras recuperandas promittere et prænuntiare : idcirco singulari favore prosequentes non solum dictam Johannam cujus rémunération! satis contribuere non possumus, sed etiam viros bellicosos et armorum antique professione conspicuos, qui dictæ Johannæ in tam celebri obsidione levanda præsto fuerunt, et quorum opéra et studio usa est quamplurimum in præliis et conflictibus variis circa dictam civitalem et postea continuo hue usque factis; inter quos abeadem valde dilecta nostra Johanna de Dompi'emio dicta præcipue nobis commendatum , ob snmmam ejus diligentiana

et asslduam cum ea dioiicationem , Guidonem de ' Cailli, Tirum tn primis honestate mornm laudabilem et inter cives dictæ civitatis Aurelianensis præcipuum et industrium, omnibus denique nobilium vlrorum exercitationibus deditum, congruis insignüs decorare desiderantes , quæ sibi et posteritati suœ perpetuum sint ad honoris incrementum;

Notum facimus univcrsis præsentibus et futuris quod nos, certiores iacti servitiorum egreglorum dicti Guidonis de Cailli, et quantum omni sua potestate bonam erga nos præmemoratæ Johannæ voluntatem secundaverit, eam in arce Rulliaca prope Checiacum excipiendo, quum primum in urbem Aureliam induceretur divina angelorum apparitione invitata , cujus eodem cœlesti favore fuerit dictus Guido de Cailli particeps, ut plenius fuimus per eam informati; quorum consideratione et aliorum multorum servitiorum quæ per longa tempora nobis multipliciter impendit et in posterum impendere continoo promittit ;

Mos eumdem prænominatum Guidonem de CcUüi, jam olim inier nobiles et pro nobili se gerentem , ac ejus familiam masculinam et fœmininam in legitimo matrimonio natam et nascituram, nobiiitamus ac Dei gratia speciali et ex nostra certa scientia, ac de plenitudine poteslatis nostræ, nobiles dicimus et, in quantum opus esset, de novo facimus et creamus; concedentes expresse ut ipse ac sua posteritas nata et nascitura in suis aclibus, in judicio et extra, pro nobilibus habeantur; et eos habiles reddimus ut prlvilegiis , libertatibus et aliis prærogativis et juribus qui> bus cæteri nobiles nostri regni, ex nobili gente procreati, uti consuevere et utuntur, gandeant pacifice.

CONCERNANT LA PÜCELLE.

et utantur ; ac eumdem Guidonem de Cailli et ejus posteritatem prædictam aliorum nobilium dicti regni ex nobili stirpe procreatorum consortio aggregaraus : Tolentes etiam ut ipse et ejus posteritas masculina, dam et quoties eis placuerit, a quocumque milite cingulam militiæ valeant adipisci et aliis quibuscum* que sublimioribus titulis decorari; eidem, in quantum opus esset, ejusque posteritali prædiclæ insuper concedentes ut feuda et retrofeuda resque iiobiles a nobilibus et quibuscumque aliis personis acquirere, etjam acquisitas relinere, tenere et possidere perpetuo valeant, absque eo quod illas nunc vel futuro tempore extra manus suas ponere quovis modo compellantur, et absque eo quod nobis seu officiariis nostris quamlibet fînantiam solvere teneanlur; quam quidem fînantiam dicto GuidonI de Cailli, iu favorem præmissorum, dedimus et quitavimus , damus et quitamus de ampliori gratia per præsentes. Ac ipsi denique et prædictæ posteritali, in favorem pariter prœdictæ apparitionis, tria capita superiorum angelorum ignei coloris et splendoris, alata et barbata in scuto cæruleo et deargentato (1), prout in dicta apparitione vidisse crediderit, ad perpetuæ nobili-

(f) Ces armes se blasonnent ainsi en français : « D'azur rehaussé d*argcnt à « trois têtes de chérubins ailées et barbelées de couleur flamboyante qui est « d’or ombré de gueules. » Cette traduction se trouve dans un prtjct de lettres patentes rédigées par Charles du Lys et tendant à faire concéder à Tun de ses fils qui s’était marié à une demoiselle de Cailly, le droit de porter les armes de Cailly en cœur par-dessus l'écartelé des armes d’Arc et du Lys. {Même fol. 404). Je n’ai pas cru devoir reproduire ces lettres dont le texte, moins la clause en question , est identiquement celui de la pièce n<^ lvi du présent volume, p. SS5.

tatis insignia gestare» et ubicamque Toluerit appc^ iiere et apponi mandare, concessimus, ac per præsentes, ut in ipsis depicta sont, concedimns in spem continuandorum nobis serritioram suorom.

Quocirca dilectis et fidelibus gentibus compolomm nostrorum ac généra libos consiliariis nostris super facto et r^imine omnium finantiarum nostrarum, bailÜTO nostro Aurelianensi cæterisque justiciariis et officiariis nostris eorumve loca tenentibus, præsentibus et futuris, et ipsonim cuilibet, prout ad eum pertinuerit, harum sérié damus in mandatis quatenus dictum Guidonem de Cailli ejusque posteritatem prædictam, natam et nascituram, nostra præsenti gratia, nobilitatione, donatione, quittantia et concessione uti et gaudere pacifice et perpetuo faciant et permittant, et contra tenorem præsentium ipsos nul» latenus impediant seu* molestent, aut a quocumque molestari vel impediri patiantur. Quæ ut perpetum firmilatis robur obtineant, sigillum nostrum in absentia magni ordinatum præsentibus litteris duximus apponetidum, in aliis nostro, in omnibus quolibet alieno jure semper salvo.

Datum Sulliaci , mense junio anno Domini Mccccxxix*, regni vero nostri vu”.

Et sur le repljr est escript : Per Regem , episcopo Sagiensi præsente. Et signé : Lbpicard. Et sont scellées du grand sceau de cire verte en lacs de sojre rouge et verte, à double queue.

lU.

Page 1