XXXVI.— METAPHYSICI L1BRI

(Translatio græco-latina.)

Omnes hominesnalura scire desiderant.Signum autcm est sensuum dilectio ; prxtcr enim et utilitatem , propter seipsos diliguntur, et maxime alioruin , qui est per oculos ; non enim solum ut agamus , sed et nihil agere déboutés, ipsum videre præ omnibus , ut dicam , aliis eligimus. Causa autem est , quia hic maxime scnsutim cognosccrc nosfacit , et multas difierentias demonstrat. Animalia quidem igitur natura sensuin habeutiafiunt. Ex sensibus autem quibusdam quidem ipsorum memoria non infit ; quibusdam vero fit ret propter hoc quidem alia quidem prudentia sunt; alia vero disciplinabiliora non possibilibus memorari. Prudcntia quidem sunt sine addiscere,quxcunque sonos audirc non potentia sunt , ut apes , et utique si aliquod aliud genus animaliuiu hujus modi est. Addiscunt autem quæcunque cum memoria et hune habent sensum. Animalia quædam igitur iinaginationibus et memoriis vivant ; experimenti autem parum participant ; hotninum autem genus arte et rationibus. Fit autem autem ex memoria hominibus experimentum ; ejusdem namque rei multæ memoria; unius experientix potentiam fuciunt ; et 1ère videtur scientiæ et arti simile experimentum esse. Hominibus autem scientia et ars per experientiam evenit; experientia quidem enim artem fecit , sicut ait Polus recte dicens, inexperientia casum. Fil autem ars cum ex multis experimentalibus conceptionibus uua fil universalis , relut de similibus , acceptio. Acceptionem quidem enim baberc quod Calliæ et Socrati hac xgritudine laborantibus hoc contulit,et ita multis singularium experimenti est. Quod autem omnibus hujusmodi secundum unam spcr.iem determinatis hac xgritudine laborantibus contulit, ut flegmaticis aut cholericis, aut æstufebricitantibus, artis est. Ad agere quidem igitur experientia nihil ab arte ditferre videtur. Sed et expertos magis proficcre videmus sine experientia rationem habentibus. Causa autem est quia cx-

SFBCIM 1 NA.

periciitia est siugulariuiu coguilio, ars \ ero universalium. Aclus autein et omnes gcnerationes circa singularc sunt. Non eniin hu— * minent medicanssanatnisi secundum accidens , sed aut Calliam, aut Socratem , aut aliquem sic dictoruin , cui esse iiotninem aecidit. Si igitur sine expérimente quis rationem babcat , et universale quidem coguoscat , in hoc auteni singulare ignoret ; multoties quidera curatione peccabit; singulare uamque magis curabile est..,.

Finis libri xii. Dicentes autemprimum numerum mathematicum et sic speciem aliam habitam substantiam, et principia cujuslibet aba inconnexam ipsius universalis substantiam faciunt. Nihil enim alii confert eus aut non ens , et principia ntulla, Entia vero non volunt disponi male : nec bonum pluralitas priucipatuum : unus ergo princeps.

Initium libri xiii. De sensibilium quidem igitur substantia diclurn est , quod est in methodo quidem de physicorum mnteria , posterius vero de ea an est secundum actum ; quum vero perscrutalio est utrum est alia prætcr scnsibiles substantias immobilis et sempiterna , aut non est ; et si est , quod est principium printum , quæ ab aliis dicta sunt speculandum , ut si quid non bene dixerunt , non eisdem rei simus ; et si quid commune dogma nobis et illis, hoc séparation; hoc quidem igitur ne adversum nos graves simus. Amabile uamque si quis boc quidem melius dicil , ilia vero non détenus (1).