‹ Recherches et conclusions nouvelles sur le prétendu rôle de Jacques CœurChapitre 12 sur 22 · ORDONNANCEMENT DE 250 ECUS POUR LA RÉDUCTION DES TAILLES · texte numérisé non relu

ORDONNANCEMENT DE 250 ECUS POUR LA RÉDUCTION DES TAILLES

DE l'année 1441.

In nomine Domini nostri Jliesu Christi, amen. — Anno Incarnatîonis ejusdem millésime quadringentesimo quadragesimo secundo , die vero intitulata septima mensis aprilis. serenissimo principe et domino nostro domino Karolo Dei gratia rege Francorum régnante, noverint universi et singuli, présentes pariterque futuri , quod honorabiles et spectabiles viri domini Philibertus de Neveis , Hugo de Putheo , Petrus Sandro , Raymundus Michaleti et Johannes Cadeneda, consules universitatis ville Montispessulani , cum discrète viro Ohnorio Cellerii, eorum coconsule absente, cum hoc presenti et publico instrument© firmiter valituro confessi fuerint discrète viro Bertrando Violi , canabasserio ville Montispessulani , clavario anni presentis jurium , pecuniarum et aliorum emolumentorum ad domum Consulatus spectancium et pertinencium , quod de denariis sue clavarie tradidit realiter et expedivit Philippe Charnues , campsori Montispessulani presenti , pro et nomine domini Jacobi Cuer, Argenterii et Consiliarii regii, ipsis dominis Consulibus presentibus. videlicet summam ducentorum quinquaginta scutorum auri et in auro, valencium in moneta summam trescentarum triginta trium librarum undecim solidorum et octo denariorum turonensium , et hoc pro expensis per dictum dominum Jacobum Cuer factis et impensis in prosequtione certarum litterarum regiarum et verifficationisearumfacta erga dictum dominum nostrum Regem et dominos générales super facto omnium financiarum regiarum, tam in partibus gallicanis quam Lingue Occitane depputatos , dictis litteris regiis sub uno ex signetis alligatis continentibus remissionem tercie partis m™ iii^^ viii 1. ii d. t. quote et porcionis villam Montispessulani tangencium, de subsidio seu juvamine vi« VI™ 1. 1. per gentes trium statuum presentis patrie Lingue Occitane in Consilio nuperrime in presenti villa Montispessulani de mense octobris tento. Prefati, inquam, domini Consules dicto Clavario presenti, et pro se et suis successoribus, promiserunt pretactam summam in suis dicti Clavarii compotis allocare, per quos intererit sine difficultate quacumque , et de sui deduci recepta , sub obligatione omnium bonorum dicti Consulatus, etc.

(Arch. mun. de Montpellier, série CC, reg. du Clavaire de l'année 1442, f> 4.)

2. ORDONNANCEMENT DE 500 ECUS POUR LÀ RÉDUCTION DES TAILLES DES ANNÉES 1442 ET 1443.

Item anno que supra millesimo quadringentesimo quadragesimo tercio et die nona mensis decembris, honorabiles viri domini Milanus Alquerii , Johannes Noguerii , Johannes de Balmis et Thomas Roderii , consules ville Montispessulani, cura hoc, etc., confessi fuerunt et in veritate recognoverunt dicto domino Johanni Bernardi, clavario anni presentis jurium et emolumentorum domus Consulatus, ibidem presenti^quod ipse de voluntate , consensu et auctoritate dictorum dorainorum Consulum solvit realiter et expedivit provido viro Philippo Chamues, pro et nomine ac vice domini Jacobi Cuer, Argenterii regii , summam quingentorum scutorum auri eidem Jacobo Cuer promissis et debitis pro suis pena et labore per ipsum Jacobum Cuer impensis erga dominum nostrum Regem et suum magnum Consilium in obtinendo pro villa et habita toribus ejusdem remissionem tercie partis quote partis et porcionis villam Montispessulani tangentium, de subsidio seu juvamine cxin"^ h t. per gentes trium statuum presentis patrie Lingue Occitane [in Consilio] in villa Bicterris nuperrime tento, necnon tercie partis quote et porcionis illam villam tangentis de subsidio seu juvamine cxiii'" 1. 1. per easdem gentes in villa Montispessulani predicta congregatas eidem domino nostro Regiconcesso, per litteras regias remissionis dictarum quotarum prefatorum subsidiorum verifficatarum per Johannem de Paviconis , tliesaurarium generalem tam in partibus gallicanis quara Lingue Occitane , ambarum datarum Tholose die xxx* mensis marcii anno Domini millesimo quadringentesimo quadragesimo secundo, et verifficationum earumdem datarum sub signeto ejusdem de Paviconis die xx* mensis junii anno presenti m» un^ xluu^, Quamquidem summam dictorum v*^ scutorum auri prefati domini Consules promiserunt dicto Clavario in suis compotis allocare, et de sui deduci recepta, sub obligacione bonorum domus Consulatus ejusdem ville.

Actum in clavaria, Johannes Alegrandi et Bertrandus La Costa.

(Arch. mun. de Montpellier, série CG, reg. du Clavaire de l'année 1443, f" 33).

PIÈC5BS JUSTIPIGATIVBS. 135

Documents sur le Commerce de Montpellier.

1. ACTE DE COMMANDITE d'uN MARCHAND DE MONTPELLIER SUR LE NAVIRE NOTRE-DAME ET SAINT-JEAN ALLANT AU LEVANT.

7 août 1387.

In nomine Domini amen. — Anne Incarnationis ejusdem millesimo CGC Lxxx septimo et die septima mensis augusti, domino Karolo..., noverint universi quod ego Petrus Solacii, mercator Montispessulani , ut factor Haymundi Mutonis, speciatoris Montispessulani, et eciam in nomine meo proprio, et utroque nomine in solidum» bona fide et bono animo cum lioc..., confîteor et in veritate recognosco vobis Jacobo Jordani, mercatori Montispessulani presenti, me a vobis habere in commandam et nomine et ex causa commande , scilicet quadringentos et viginti franches auri boni ponderis cugni Francie decem solides et sex denarios turonenses, implicatos in xxxvii jarris oley, in quinque caratellis tartarum, in quatuor balis violarum, in tribus balis roze, in xi caratellis et quinque jarris melli, que res sunt onerate de voluntate vestra insuper nave vocata Sancta Maria et Sanctus Johannes, cujus est patronus Raymundus Poncii, de Barchinona, que navis predicta die xix julii proxime preterita recessit a portu Aquarum Mortuarum, causa navigandi ad partes Rodi et Alexandrie , et ad dictas partes ire et navigare débet, periculo et risico vestri,.... ad fortunam Dei. Et in dictis partibus ego vel alter, quem dictus Raymundus voluerit , mercari et negociare debemus bone et fideliter dictam commandam, vendendo et reimplicando in rébus et mercaturis contentis et expressatis in quodam albarano, manu Bernardi Salamonis scripto et eciam manu dicti Raymundi Mutonis, vobis tradito. Et dictam reimplecham ad partes istas reducere super dicta nave aut alla , prout faciam de rébus dicti Raymundi Mutonis, periculo et risico supradictis, sub hoc pacte interme et vos inhito quod ego habeam et habere debeam duos pro centenario de rébus vendendis et eciam de emendis de dicta commanda seu de denariis habendis de eadem commanda. Ita tamen quod ego seu alter, qui ibi erit pro dicto Raymundo, si dicta négocia faciat, nichil mutare habeat seu debeat pro expensis oris seu cibi et potus super dicta commanda ; et sio promitto quod ego dictus Petrus, seu illo qui dictam commandam vendet et cum ea negociabit, erimus fidèles,... et de dicta commanda et lucris bonum computum reddemus. Et dictam commandam una cum lucris... reponemus, facto dicto viatgio, seu alias de die in diem, dum fuerimus requisiti. Pro quibus, etc.

Postque anno Incarnalionis Domini millesimo ccc lxxx octavo et die XXII mensis junii, domino Karolo,... dictus Jacobus Jordani confessus fuit dicto Raymundo Mutonis, presenti, se ab ipso habuisse duos pous piperis, pondérantes octo quintalia xxiii libras très quartos nitidos, duos pous gingiberismequini, pondérantes octo quintalia duas libras unum quartum netz, ad pondus Montispessulani, in diminucionem dicte commande. De quibus. etc.

(Arch. dép. de l'Hérault, série 6, notaires: Guillaume Boudon, reg. 6, f* 3.)

2. ENGAGEMENT d'UN COMMIS MARCHAND POUR UN VOYAGE AU LEVANT SUR LE NAVIRE SAINTE-CATHERINE.

26 octobre 1389.

Item anno et die proxime dictis, noverint universi quod nos Bartho. Consilii et Berengarius Salamonis, mercatores Montispessulani, scientes et attendenles quod nos debemus, concedente Altissimo, ire et navigare de portu Aquarum Mortuarum ad partes ultramarinas, cum nave vocata Sancta Catherina dominorum mercatorum Narbone , cujus sunt patroni Johannes Calveti et Anthonius Bocenac de Narbona ; attendentes nobis aliquas commandas factas et traditas fuisse pro dicto viatgio faciendo, et quod habeamus quartum denarium lucrorum inde fiendorum ; scientes nichilominus quod ego dictus Berengarius debeo una vobiscum dicto Bartho. ire et navigare pro juvene, et vos dictus Bartholomeus debetis michi providere in cibo et potu, et quartum denarium lucrorum fiendorum cum commanda predicta débet esse nostrum dictorum Bartho. et Berengarii ; ideo ego dictus Berengarius bona fide,... promitto etconvenio vobis dicto Bartho. Consilii, presenti, quod ego faciendo dictum viatgium ero vobis et vestris bonus, legalis, fidelis et curiosus utilia procurando et inutilia et dampnosa pro posse meo evitando, et vobis reddam etreddere promitto bonum, verum, clarum et distinctum compotum , ac bonam , veram , claram et distinctam rationem de hiis omnibus que me regere etadministrare contigerit de et cum quibuscumque bonis seu mercaturis vestris aut alienis. Et ego dictus Bartho, promitto vobis dicto Berengario, presenti, providere in dicto viatgio, eundo et redeundo, vobis in cibo et potu, prout est consuetum juvenibus navigantibus providere. Et pro predictis obligamus, etc.

(Arch. dép. de l'Hérault, série 6, notaires: Guillaume Boudon, reg. 6 f> 15.)

iV.-fî. — Le 5 septembre 1391, Durand Maurin, marchand de Montpellier, s'engageait à Bernard Safamon, marchand àft Montpellier également, pour le même but, aux conditions ci-après : c Et vos debetis mihi dare pro labcre meo dicti viat^ii octo francos auri solvendos dum indigebo, et providere per totum dictum tempus la cibo et potu et etiam in calciatu sotularium ». (/6td., f" 23 v".)

Biens de Jacques Cœur à Montpellier.

Page 1