PIÈCES JUSTIFICATIVES

• Sanciæ Rouianæ £cclesiæ, præsidente Domino Lucio , inclytæ recordalionis , subitô extnlerunt caput nbvi heretici : qui quodam præsagio futurorum sortiti vocabnlum , dicli sunt Yaldenses ; nimirum à valle densâ ; eo quod profundis et deasis errorum tenebris involvantur. Hi, quamvis à præfato summo Pontifice condemnaii, virus suæ perfidiæ longé latèque per orbcm temerario ausu cvomnerunt.

• £a propter contra eos pro £cclesia Dei Dominus Bernardus Narbonensis Archiepiscopus, religione et Dei honeslate insignis , zclans legem Dei , se fortem muruni * opposait. Âccitis itaquc pluribus tàm clericis quant laicis, religiosis ac sæcularibus , ad judicium vocavit. Quid plura? Causà diligentissimè investigatâ, condeninati sunt.

» Nihilominùs tamen posteà , et clàm et publicè , semen suæ nequkiæ spargere ausi sunt. Undè rursùm,

^ quamvis ex abuadanti, ad discepiiouem vocati suiit, per quosdani tàni clericos quàm laicos : et , ue lis diutiùs protraherelur, electus est ab utràque parte judex, quidam sacerdos , Raimundus sciliect à Daventrià , vir stquidem religiosus ac tiniens Dcum, nobilis geiiere, sedconversatione nobilior.

« Assignatâ igitur die causæ advenieote , congregatis invicem partibus aliisque quant plurimis clericis et laids, de quibusdam capitulis, in quibus male sentiebaqt, à veris calholicis accusati sunt : eisque per singula respondentibus , bine indè diù disputatuni est , et ab utràque parte multæ productæ auctorilales. Auditis igitur partium allegationibus, præfatus judex per scriptum, definitivam dédit sentenliam, et hæreticos esse in capitulis. de quibus accusati fuerant, pronunliavit.

«• Quibus autent auctoritatibus vel ratiouibus suant assertioneni defenderent, quidveeis à nobis, catholicis, responsuni ait, aut quibus scripturarum testimoniis lidem tueremur catholicam , præseoti inteximos opusculo, a4jecUs etiam quibusdam aliis tractatibus contra alias hærescs. Hæc autent omnia fecimus maximè ad instruendos vel commoaendos quosdaiu clericos qui , vel imperitià vel librorum inopià laboraïUes , liostibus veritatis non resistendo, facti sunt in ofiensionem et scaitdalum Sdeli- ■ btts, quibus præsunt. ëm namqiie in ilde catbolicànon roborant, n«c alimenttssanctanint scripturarum-reficiiml . Uudè quasi jejuni in viâ præsentis sæcnti viribus spiritualibus desUUtti>defioiunt , ne ad pairiam sdlicet ad-paradisiun valeantrémeare. Justa quideiu est causa majoris mali præscripti dejici à caulis ovium Cbristi Inpoe rapaces , id est dæmones , hæreticos et tyrannos ; nec voce praedicationis , nec baculo disdplinæ seu sev^ilatis. ... ii; ’•

by — -C^Ic

• SuscipiaiU igilur, quæso, à noslrâ purvitale, si . placet, exiguuni nïuiius hujus opusculi , maiidentquc memoriæ auctoriiates Sanctorum Patrum, ut, iniscrante Deo , habeanl arma impenetrabilia contra rectores tenebrarum , contra fabulatores mendacii , contra cultores perversorum dogmaluni , id est dæmones et hærcticos , quatenùs Dci gratia prævia et de ipsig valeant triuni» phare, et pro regiinine alque doctrinâ subjectorum à l summo pastore iniinarcessibilem gloriæ coronam percipere niereantur. »

Tractalus Bernard! contra Valienses et contra Arianos.

Bibliotbeca Pairiim , t. XXIV, p. 1.S85-6, in-fol. Lugdiini, 1677. (

5in:r 11/;. :■ lij •

■ --^'1 Jh - r.

Atatii Mayni de fide catholicà contra hcerelioot tut

tempuris, prœterlim Alhigentet j liber teeundu*, .

<■ Quamvis fides cutholica non solùm divinarum ratio-i num, verùm etiani huiuauaruiy fundainenlis innixa ppær fulgeat, et auctoritatibus theologicis velut irrcrragabilibus maximis invicta consistai , tanien propter novos hæ-r retiens novis, imô veleribus et novissimis hæresibus de- . bacchantes , philosopbicis speculationibus deditos , sed sensuum speculis destinâtes , cogor disertis ralionibus de Gde rationabili reddere ralionem : qui in hoc ab antiquis hæredibus diilerunt , quod iili bumanis ralionibus fidem nostram expugnare conali sunt : isti verô nullà ratioae humanà vel divinà fret! ad voiuntatem et voluptateni suam , monstruosa conGngunt. Olim verô divers! hære-

Dk. ‘I i)y Gîj!.igl<'

tici (liversis teniporibug diverga dü^pnala et adversa soniniagge lejpiBtur, qiiæ gcneralig Ecclegiæ pulilicig edictis damnata nogcuntur, nogtrig vero temporibug, novi hæretici , imô veteresel invelerati , vetcranleg dogroata ex divergig hæregibuH, unam generalem hæresim compingunt , et qiiagi ex divergtg idolig unum idolum, ex diversis mongtrig ununi mongtruDi , et quagi ex dWergig venenatis herbig unum toxicum commuiu' conriciunt. >

• Sedquiaantiqua guntdogmata,non novigelaborandnm est inventig, ged rationibug obvianduui autheiilicig, quæ inipia dogmata à pra?elari ingenii virig, et in omni discipliné exercitatis , delata fuisse tradunlur, ut ab Augustino, Hilario, Hicronymo rtcæteris patribus orlhodoxis. Sed quia eadem hæresum gemina pullulant rediviva, eisdem antiquoruni patrnmsuntobjicicnda inuninienta, et si nova aliqua emci'sccit hærcsis , infirmanda rationibus firmis.Etquiate,princeps8trenuÎ8simc,gpccialem fidei lilium etdefensorem intueor, tibi hoc opu8 devoveo, et à lehujus operis examen expeclo. Hoc autem opus quatuor volnniinuni di8tinctionibu8 scparalur : quorum pritnum contra haerelico8 , secundum contra Valdenscs , tcrtium contra Judæo8 , quartum contra Parganos editum esse cognoscitiir. • In prologo ad priucipeni Montrs Peggulani.

• Sunt quidam hæretici qui se jnslos esse lingunt , etini 8int lupi veste ovinû induti ; de quibiis Doniinus in evangelio dicil : Allendite à falsis prophetis qui vcniimt ad vos in vestinientis ovium, intrinsccùs verù sunt lupi rapaces. Hi ATaldenses dicunlurà sno haeresiarclia «pii vtx'abalur Valdus, qui suo spiriln ductus, non à l>eo miggus, novam scctam invcnit; gcilicet ut sine prælati aulhoritate, sine divinâ inspiratione , sine gcientià, sine litteraturà , prsedicare præsunieret. Sine ratione philosophug, sine visionc prophcia, sine missionc apostolus.

sine instructore (scu instructione) didascalus , cujus discipuli , imô muscipuH , per diversas mundi parles, simpliccs seducunt , à vero averlunt , non ad verum conyertunt ; qui poliùs ut satient ventrem quàm mentcni prædicarc præsuniunt , et cùm non velint laborare propriis nianibus ut acquirant viclum , malunt otiosè vivere et falsa prædicare ,mt venenlur cibum, cùm Paulus dicat : Qui non laborat , non manducat. •

Alani Magni de Insulis, S. Theoiogiæ docloris coguomento univer8alis.-..;w'j>' Opéra 'moralia, parœnetica et polemica.i..., opéré et studio B. D. Caroli De Visek illustrata Ântucrpiæ, 165Ù.

Contra eos qui dicuntur Xabatati.

« Quidam autem qui Vallenses se appellant, eo quod in valle lacrymarum maneant, Apostolos habentesindcrisum ; et etiam Xabatatentles , à Xabatatâ potiusquàm Christian i à Christo , se volunt appellari. Sotulares cruciant , cùm membra potiùs debeaut cruciare : calccamenta coronant , caput autem non coronant : cùm Isaiàs dicat : Seindite corda vestra et non veetimenta vestra. O mira noritas! Novum genus Tritannornm, qui locornm varietates aliter videre non potérant , ant mirari, nisi se fingerent esse Christos. Sedent eliim totâ die ante solem . Hora autem cœnæ per plateas se exponunt >

• Omnia ista vobis objiciuntur à Salomon , o Vallehses. Vos enim neque colligitis ut formicæ , neque manibus utimini ut stellioncs , quæ etsi sont minima , sapieûliora sapientibus gnnt ut ait Salomon. »

• Eberardi liber* Antir-harent , càp. XXV, apud Bibl. PP., t. XXIV, p. 1572. •

• Eraul præterea alii hæretici qui Valdeuses dicebanlur à quodam Valdio nomioe Lugduueiui. Ui quidem roali eraut, sed comparatione aliorum hæreücorum iongè minus perversi : in mollis enim nobiscum conveniebant, in aliqiiibus disseptiebant. Ut enim pbirima de infidelitatibus eorum omittamus, in quatuor præcipuè consistebat error eorum : in portandis scilicet sandalis more Apostolorum , et in eo quod dicebant nuilà raiione jurandum vel occidendum. In hoc quod insuper asserebant quemlibet eonun in necessitatc , dummodô haberet sanddlia absque ordinibus ab Episcopo acceptis , posse conficere corpus Christi. Hæc nos de.seclis hæreticorum breviter excerpsisse sulficiat. Quando aliquis se reddit bœrelicis, üli dicil qui recipit eum : Amice , vis esse de uostris, oportet ut renunties totæ fidei quam tenet Romana Ecdesia. Respoadit : Abrenuntio. Ergo accipe Spiritiuu Sanctum à bonis hominibus; et tune ei aspirai septies in ore. Itemdicit üli : Abrenuntias cruci iUi quam tibi fecit sacerdos in baptismo, in pectore et in scapidis , et in capite deoleo etchrismate. Respondit : Abrenuntio. Credis ,quôd aqua ilia operetur tibi salutem ! Respondit : Non credo. Abrenuntias vélo üli quod tibi baptizato sacerdos [rosuit in capite? Respondit : Abrenimtio. Ità accipit ille baptismum hæreticorum, et almegat bapti^mum Eccle- siæ : tune ponunt omnes manus super capul ejus, et osculantur eum, el^induunt eum veste nigrâ» et ex illà horù est quasi uops ex ipsis. • .

Pclri Monachi Cœnobii Vallium Cehiai, ordinis Gster* ciensis. HUtoria Alhigenium , cap. II. Apud Duchesne, I/iitoriœ Francorum tcriptorei , t. y .

Valdeuaes auiem dkti suni à primo liujus liær«<i« anctore , qui nominatus fuit Waldcusis. Dicuatur ctiam l'aupcres de Lugduno, quia ibi incœperuni in professione pauperialis. Vocant auteni se pauperes de spiritu, propler quod Dominus dicii Matlb . v . Béait paupere* xpiritu ; et verè pauperes in spiritu à spiritualibus bonis et à Spiritu Sancto.

« Incœpit autem ilia secta per linnc modum secundum quod ego à pluribus , qui priores eorum videriint , et à sacerdote illo qui satis bonoratus erat , et dives in civitate Lugdunensi, et amicus fratrumnostrolmm, qui dictus fuit Bernardus Ydros : qui cùm esset juvenis et scriptor, scripsil dicto Valdensi priores libres pro pecuniâ in Romano (id est Gallico) , quos ipsi habuerunt , transferente et dictarile ei quodani grammatico , dicto Stephano de .Ansà (Cod. Rotboinag. de Emsâ), qui posteà beneficiatns in Ecciesiâ majore Lugdunensi (Cod. Rotbomag. promotus est in sacerdotinni), de solario domiisquam ædificabat corruens, morte subhâ vitani finivit, queni ego vidi sæpè. ' • Quidam dives rebus in dicta urbe dictus Valdensis audiens Evangelia , cùm non esset multurn litteratns , curiosus intelligere quid dicérent, fecit pactum cum dictis sacerdotibus , alteri ut transferret ei in vulgari , alteri ut scriberct quæ ille dictaret ; quod fecerunt : simiiiter multos libres Bibliæ, et auctoritates sanctorum per litulos congregatos, quas Sentenlias appellabani ; quæ '

ciini (liclus civis sæpc* Ipgeret et corde tenus firmaret , S

proposuil servare perfeclioneni evangclicam, ut A|>08toli 8«‘rvaverant. Qui rebus suis omnibus vendit is , in coutcniplum niundi per lectam paupcribus pecuniani suain projiciebal, et oITiciuni Aposloloruni usurpavil et præsunipsit ; Evangclia et ea quæ corde relinuerat, per vicos cl plalcas prædicando multos homincs et niulieres ad idem faciendum , ad se convocando , lirmans eis Evangelia. Quos etiani per villas circumjaeentes miltebat ad prædicandum vilissiniorum quorumcumque oflicioriini , qui etiam tam homines quam inulieres idiotæ et illitterali per villas discurrentes et domos pénétrantes, et in plaleis prædicantes , et etiam in ecclesiis , ad id alios provocabant. Cum autem ex lemerilate suà et ignorantiâ multos errores et scandala circumquaque diffunderent , vocati al) archiepiscopo Lugdunensi , qui Joanncs vocabalur , prohibuit eis ne intromillerenl se de scripluris exponendis vcl prædicandis. Ipsi autem récurrentes ad res ponsioncm Apostolorum in Act. cap. V, niagister eoruni usurpans Pétri oITicium, sicut ipse respondil principibus sacerdotum , ait : Obedirc oportet magis Deo quam hominibus , qui præceperat .Apostolis : Prædicate Evangelium Omni creaturæ , iu fine Marci. Quasi liæc dixisset eis Domiiius quod dixerat Apostolis, qui tamen pr.X‘dicare non præsumpserunt us(|ueqiio induti virlule ex alto fueriint , etdonum linguarum omnium susceporunt. li ergo , Valdcnsis scilicet et suis primo ex præsumptione et ollieii apostolici usurpatione ceciderunt in inobedientiam , démuni in conUimaciam , démuni in excommunicalionis simtcntiam. Post cxpulsi ab ilia terra, ad concilium quod fuit ante Lateranense ( iv ut vidclur ) vocati et pcrtinaces, fueriml scliismatici poslea judicati. Poslea in Provinciæ terra cl Lombardiæ cum aliis hærciicis sc admiscentes ,

et érrorem eoriim bibentes et serentes , hærctici sunt judicati, Ecclesiæ infensissimi et periculogissinii, ubique discurrentes , speciem ganctitatis et fidei prætendenteg , veritatem autem ejug non habenteg,'tanto periculogiores quanlo occnltioreg se gub divergis hominum babitibns et ariiflciig trang&guranteg. Âliqnando quidam maximus inter eos fuit captug, qui secum ferebat rnulmrttm arlifieiorum indicia in quæ quasi Protheus transfigurabat. Si quaercrctur in una similitudine et ei innotesceret, in aiiam se transmutabat. Aliquando ferebat habitnm et gignacula ix;regrihi , aliquando baculum pœnilentiarii et ferranionta, aliquando se fingebat sectorem, aliquando barbilonsorem , aliquando messorem , etc. Alii gimiliter idem faciunt. Iiicœpit autem hæc secta circa annum ab Incarnatione Domini MCLXX gub Joanne dicto Bolesinanis, archiepiscopo Lugdunensi. « ( In cod. Rotbomag. MCLXX ) quæ lectio codicis Rothomag. videtur cerlior, cuni Joannes Rolesmani^non sederit ante 1180.

Staphanug de Borbone al. de'Beliavillà , Fratres ord. prædicat., Lib. de teptem dénis spiritus sancti , IV parte , cap. XXX , apud Ecbard , t. I , p. 184 et seq.