CAPUT I

De heatâ visio7ie stellaris vice ^

Gloriosissimus apostolus Christi lacobus cum aliis Christi apostolis et discipulis, diversas mundi partes adeuntibus, ut fertur primus in Galeciâ praedicavit. Deinde eo Hierosolymas regresso et ab Herode rege perempto, eius asseclae corpus ipsius ab Hierosolymis usque ad Galeciam per mare transtulerunt et opus, a magistro cœptum, sed non finitum repetentes, in eâdem Galeciâ praedicaverunt. Sed ipsi Galeciani postea, peccatis suis exigentibus, fidem postponentes , usque ad Karoli Magni, Impei-atoris Normannorum ^, Gallorum et Theutonicorum cœterarumque gentium tempus, perfidi rétro abierunt. Hic vero Karolus, postquam multis laboribus per multa orbis climata diversa régna, Angliam scilicet, Galliam, Theutoniaxn, Baioariam, Lotharingiam , Burgundiam, Italiam, Britanniam cseterasque regiones innumerasque urbes a mari usque ad mare, divinis subsidiis munitus, invincibili brachio potentise suas acquisivit et Sarraeenorum manibus abstulit Christianoque imperio subiugavit, gravi labore ac tanto sudore fatigatus, ne amplius bellum iniret requiem sibi dare proposuit. Sed non multo post intuitus est in cœlo quandam viam stellarum , incipientem a mari Frisiœ et tendentem inter Theutoniam et Italiam, inter Galliam et Aquitaniam, rectis-

1) Tel est le titre dans P. Dans D.: Quomodo sanctus lacobus apostolus apparuit Karolo Magno. 2) Mieux llomanorum , comme dans les man.

dont s'est servi M. Castets.

sime transeuntem per Gascoiiiara , Basclam ^ et Navarram et Hispaniam usque ad Galeciam , quâ ^ beati lacobi corpus tune temporis latebat incognitum. Quam viam dum Karolus per singulas noctes sœpe perspiceret, cœpit sœpissirae praemeditari qiiid significarefc. Cui hoc summo studio cogitanti héros quidam, oj)timam et pulcherrimam , ultra quam dici las est, habens .speciem, nocte in extasi apparuit dicens: Quid agis, •fîli mi? At ille ait: Quis es, domine? Ego sum, inquit, lacobus apostolus, Christi alumuus, filius Zebedœi, frater lohanuis Evaugelistao , quem Dominus iuxta mare Galilœse ambulans ad praedicandum populis suâ ineffabili gratiâ eligere dignatus est, quem Herodes rex gladio peremit, cuius corpus in Galeciâ, quae a Sarracenis tui-piter adhuc opprimitur, incognitum requiescit; unde ultra modum miror cur terram meam a Sarracenis minime liberasti. Quapropter tibi notifico, quia sicut Dominus potentissimum omnium regum ten-enorum fecit te, sic ad prae^jarandum iter fidelium ad sepulchrura meum et liberandum tellurem meam a manibus Moabitarum, te inter omnes, ut tibi coronam seternœ retributionis exinde prsepararet , elegit. Via stellarum , quam in cœlo vidisti , hoc significat, quod tu cum magno exercitu ad expugnandam genteni paganorum perfidam, et liberandum iter meum et tellurem ab his et ad visitandam basilicam meam et sarcophagum meum usque ad Galeciam iturus es , et post te omnes populi, a mari usque ad mare peregrinantes , veniam delictorum suorum a Domino impetraturi, illuc profecturi sunt, narrantesque laudes eius et virtutes usque in finem prœsentis saeculi ibunt, Nunc autem perge quam citius poteris, quia ego ero auxiliator tuus in omnibus, et propter labores tuos

1) Leçon de R. ; C. Blascam voyez sur ces formes une de mes note? sur le 3e chapitre; V. Basculamque. 2) Leçon de A., C, R.; P. ubi.

impetrabo tibi a Domino coronam in cœlestibus et usque ad novissimum diem erit nomen tuum in laude. Taliter beatiis apostolus tribus vicibus Karolo apparuit. His itaque auditis Karolus, apostolicâ promissione fretus, coadunatis sibi exercitibus multis, ad expugnandas gentes perfidas Hispaniam ingressus est.