‹ Recherches sur l'histoire et la littérature de l'Espagne pendant le moyen âge (volume 3)Chapitre 23 sur 25 · CAPUT III · texte numérisé non relu

CAPUT III

Nomina vïllarum et urbium quas acquisivit Karolus in

Hispaniâ ^.

Urbes et maiores villae, quas tune acquisivit in Galeciâ, ita a vulgo dicuntur : Viseum ^ , Lamecum , Dumia , Colimbria, Lucum^ Aurenias ^, Tria, Tuda, Mindonia, Brachara ^ metropolis, Civitas Sanctœ Mariae, Wimarana, Crunia, Compostella , quamvis tune temporis parva. In Hispaniâ : Auchala ^ , Godelfajar*^, Talamanca, Uzeda, Ulmas, Canalyas^, Madrita ^, Maqueda, Sancta Eulalia, Talaveria, quse est fructifera, Medinacelim, i. e. urbs excelsa, Berlanga, Osma, Seguncia, Segobia, qusB est magna, Aavilla, Salamanca, Sepulvega,

1) P. Tulpini. 2) D.: De nominibus civitatum Hispaniœ. Sans titre dans P. 3) Altéré dans tous: E. et P. Yisama, F. Visunia, H. et I. Visunîa ou Yesunna, C. Visimia, B. Visitma, A. Nisinna; confondu dans D. (Visimilia, Mecum) et G. (^Insimilia, Mecum) avec le nom qui suit. 4) Leçon de A., C, D., P.; G. Auremas; F. Auremnas; B. et E. Aureianas; H. Haurenes; I. Orenes. 5) Sans à dans G. et P. 6) Ainsi dans B., C, D., E., F. (H. Aaucale); A., G., P., I. Auscala. 7) Leçon de A., B., D., E., F., P.; G. Codelfair; C. Godolfaria. 8) Canaliasdans d'autres. 9) Leçon de D., E., F., G.; P. Madritasj A. Mardritas.

Toletum, Ealatrava, Badaiot ^, Turgel, Talavera, Godiana, Emerita, Altamora^, Falencia, Lncema, Yentosa, qnse dicitnr Garcesa ^, quœ est in valle viridi, Caparra, Austurga, Ovetum, Legio, Karrionem ^, Bnrgas, Nageras, Kalagurria, Urantia ^, quae dicitur Archus ^, Stella, Kalatalms ^, Miracula^, Tutella, Saragncia, qii8B dicitur Caesar Augasta, Pampilonia, Baiona, lacka, Osca, in quâ. XC. tnrres numéro esse soient, Terracona, Barbastra, Bozas, Urgellum, Elna, Gerunda, Barcinona, Lerida, Tortosa, oppidum fortîssimum,

Aurélia , oppidum fortissimum , ^ urbs , Adania , Ts-

palida, Escalona, Barbagalli, oppidum fortissimum, ora Balague ^^, ora Burrianœ, ora Quotantœ urbs, Ubeda, Baecîa, Petroîssa, in quâ fit argentum optimum, Yalencia, Dénia, Sativa, Granada, Sibilia, Gorduba, Abula, Accintina, in quft iacet beatus Torquatus, confessor Ghristi, beati lacobî cliens, ad cuius sepulchrum arbor olivae divinitus florens maturis fructibus onustatur per unumquemque annum in solemnitat^ eiusdem, scilicet idus Maii, urbs Bisertum, in quâ. milites fortissimi, qui vulgo dicuntur Arabites, habentur, Maiores insula, urbs Bugia, quae ex more habet regem, Agabiba ^^ insula, Goaran ^^, quœ est urbs in Barbariâ, Meloida *',

1) Qaelques-uns avec th. 2) Leçon de C, E., F.; H. Althamore; B. Altomora; D., 6., I., P. Altancora; A. Alteracora. 3) Ainsi dans C, D., E., F., G.; H. Carcesse; P., I. Carcensa; A. Cartensa. 4) Leçon de B., F.; H., I. Karrion; P. Kirionem; A. Kyrionem; G. Kyrrionein. 5) Ijeçon de C, E., F., P.; H. Urence; I. Urance; A. Verrantia. 6) Seulement dans A. César Archas. 7) Leçon de H.; I. ('lathabus; A. Klatahns; P. Klattahas; D. Klatatas; G. Klatarchus. 8) Ainsi dans A., G., H.; D., E. Miraclera; P. Miraclam. 9) Nom incertain; C. Algaleti; H. Algalethe; E., F. Algaii; G. Algeoen; J). Algenen; A. Alganeam; F. Alganensis; I. Alganette. 10) Bon dans A. et P.; dans d'autres Malague. 11) Leçon de 6.. E., F., P.; D., G. Agabia; C. Agalbia. 12) C'est ainsi qu'il faut lire; presque bon dans C. (Goara) et IL (Gouaren); E., F. Coaran; P. Boaran; D., G. Boaram; A. Boram. 13) l^eçon de B., C, E., F.; Melodia dans A., D., G., P.

Evitia, Formenteria, Alcoror ^, Almaria, Moneca, Gibaltaria, Eârtago, Septa, quae est in dûtrictis Hispaniae, ubi maris est angustus concursus, et Gésir similiter et Taruph ^. Immo cuncta terra Hispanorum, tellus scilicet Alaudalus ^, tellns Portngallorum , tellus Sarracenorum , tellus Pardorum, tellus Castellanorum , tellus Maurorum, tellus Navarrorum, tellus Alavarum, tellus Biscaiorum , tellus Basclorum *, tellus Palargorum ^, Karoli imperiis inflectitur. Omnes praefatas urbes, quasdam scilicet sine pugnâ, quasdam vero cum magno bello et maximâ arte, Karolus tune acquisivit, pneter praefatam Lucernam, urbem munitam, quae est in valle viridi, quam capere usque ad ultimum nequivit. Novissime vero venit ad eam et obsedit eam, et sedit circa eam quatuor mensium spatio, et factâ prece Deo et sancto lacobo ceciderunt mûri eius et est déserta usque in hodiemum diem. Quidam enim gurges atri amnis in medio eius surrexit, in quo magni pisces nigri habentur. Quasdam tamen ex praefatis urbibus alii reges galli et imperatores theutonici ante Karolum jUagnum acquisierunt, quae postea ad ritum paganorum conversœ sunt usque ad eius adventum. Et post eius mortem multi reges et principes in Hispaniâ Sarracenos expugnaverunt. Clodoveus namque, primus rex Francorum christianus, Lotharius, Dagobertus, Pipinus, Karolus Martel-

1) Ainsi dans D., E., F., G.; A., P. Alconor; B. Alcaroz; H. Alchoraz; I. Alchoras; C. Alcorothz. 2) Dans tous les man. avec u, pas i. S) Dans les man. la dernière lettre est /, on même pà. 4) Leçon de B., C, E., P.; Blascoram dans A., D. D'après Oihenart {Notiiia utriusque Vdsconiœy p. 397), la forme JBascli on Blasai y poar désigner les Basques, a pris naissance dans le cours du Xlle siècle, et il dit qu''à Texception du Pseudo-Turpin , il ne Ta trouvée dans aucun écrit antérieur atÙL actes du concile du Latran, tenu en 1179. On rencontre Bascli dans le Recueil des Miracles de saint Jacques, faussement attribué àCalixte II, p. 49 B, et Blcud dans VHUt. Compost., p. 298. 5) Le comté de Pallars.

lus ^ , parti m Hispaniam acquisierunt , pavtim dimisenint ; sed hic Karolus Magnns totam Hispaniam suis temporibus subiugavit. Hœ sunt urbes quas ille , postquam gravi labore acquisivit, maledixit, et ideo sine habitatore permanent usque in bodiemum diem: Lucema, Yentosa, Caparra, Adania.

Page 1