Glerici non cogentur inferre ultionem, nisi de debitis

13. Si vero aliquis cujus domus combusta fuerit, vel aliquis captus se redimendo, attenuatus fuerit, unusquisque paupertat^ amico nummum unum in auxilium dabit.

14. Praeterea sciendum est quod lex amicitiae jus comitis non destruit, nec amicitiae legem débet jus comitis; nam quocumque modo amicus in amicum forefaciens se composuerit , si contumeliato amico visum fuerit, ab amicitiae lege emendationem suam habebit.

15. Has igitur leges et consuetudines amicitiae nostrae , et si quid meliorari potest, consilio duodecim judicum selectormn ad honorem et utilitatem totius villae, salva fidelitate comitis, sicut antecessores nostri concesserunt et conflrmaverunt , nos quoqne eis concedimus et sigilli nostri appensione confirmamus.

16. Praeterea praedictam t^rram eum pascuale quae est intçr Belt

354 PIÈCES JUSTIFICATIYPS.

et LomhreSj qnam praedicti burgenses a domino Roberto comité et Clomentia comitissa, prece et pretio, sicut eonim scripto edocemur. obtinuenint, eisdem burgeusibus nostris in perpetHupi, liberam et immmiem, in communem possessiouem conflrmamus.

Actum est hoc anno Domini millesimo centesimo octuagesimo octave, apud Ariam, sub hiis testibus... [Suivent les noms des témoins.] {hecueil des Ordonnances des rois de France y t. XII, p. 563.)

No 7.

STATUTS DB LA 6BILDB Dl BERWICH, ift84.

In nûminffi sanctae et indiyidnœ Trinitatis :

Inciplunt statuta gildas per dispositionem burgensinm constitnta ut multa corpora uno looo congregata, unio consequatur et unica voluntas et , in relatione unius ad alterum, finna et sincera dilectio.

G. I. Nepartlcularis aliquaburgensiumnostrorum congregatio, in aliquo, generalis gildœ libertates vel statuta possit eUdere, autnova consilia contra hano gildam concipere, piimo statuimus, quod onmes particulares gildae bactenus in burgo nostro habitae abrogentur. Et eatalla lis rationabUiter et de jure débita huic gildae exhibeantur. Et nullo modo aliquam aliam gildam ab ista praesumant in burgo procurare. Sed habito omnium membrorum ad unum caput, uno respectu, unum inde in bonis actibus proveniat consilium, ima societas firma et arnica.

G. II. Statuimus, quod omniaforisfacta excedentia octo solidos, nisi de telonœo régis , aut ad jura et libertates communes praBpositorum spectantia huic gildae exhibeantur.

G. m. statuimus , quod fratres hujus gildae dispositione suoram testamentorum , certoïoco, secundum quod iis libuerit, de parte eis contingente, delegent aliquid huic gildae, nisi et negUgentia hoc fiierit omissum , ita quod aliquid legent.

G. IV. Si aliquis non fuerit confrater hujus gildae, et in extremis de bonis suis aliquid eidem gildae delegaverit, recipimus eum in confiratrem nostrum ad débita sua perquirenda et in aliis necessitatibus suis, ac si esset confrater dictae gildae, eidem 'consilium et auxilium nostrum concedentes.

G. v. Statuimus, quod si quisfratrum nostrorum verbo tenus in alium delinquat, confratrem suum quod emendatione dignum est, gildam adeundo, vel in ea ibidem morando, seu inde redeundo,

primo, secundo, tertio, emendationem faciet gildae in quadraginta denariis. Et si quarto deliquerit, verbo vel facto condemnetur , et puniatur secundum arbitrium aldermanni , ferthingmannorum^ decani, et aliomm confratrum gildae , et laeso faciet emendam , secundum decretum eorum.

C. VI. Item, si quis confratrum nostrorum alium pugno perçussent, emendet gildae in dimidiam marcam, et secundum arbitrium aldermanni, ferthingmannorum , decani , et aliorum confratrum laeso satisfaciat competenter. Et si quis confratrum nostrorum , ab alio sanguinem extraxerit violenter, emendet in viginti solidis, et laeso satisfaciat, secundum arbitrium aldermanni, ferthingmannorum, decani, et aliorum confratrum , secundum quantitatem delicti ; nec aliquid de emendis istis precibus relaxetur. Statuimus etiam , quod nullus contumeHosus audeat vel praesumat infra limina gildae nostrae cultellum cum puncto portare. Quod si fecerit, emendet gildae in duodecim denariis.

3. Item si quis cum baculo aut aliis armis ferreis, ab alio sanguinem violenter extraxerit, secundum arbitrium aldermanni, ferthingmannorum , decani , et aliorum confratrum condemnetur.

C. VII. Si quis minxerit in porta gildae, aut super parietes durante gilda, emendet gildae in quatuor denarios.

G. VIII. Statuimus quod nemo recipiatur in confratemitatem hujus gildae , minus quam pro quadraginta solidis , exceptis flliis et flliabus gildae.

C. IX. Si qnis confratrum nostrorum gildae in decrepitam aetatem aut paupertatem incident , seu in morbum incurabilem , et de proprio non habuerit unde possit sustineri seu sustentari, relevetur secundum aestimationem et dispositionem aldermanni, decani et confratrum gildœ, secundum quod facultates gildae suppetant et fuerint.

C. X. Si quis confratrum nostrorum gildae relinquat post obitum suum fiHam exuxore conjugata, quae sit laudabilis conversationis, et bonae famae, et non habeat de propriis unde sibi providere valeat de vire , aut si in ftomo religionis caste vivere voluerit secundum aestimationem et dispositionem aldermanni, decani, et confratrum, secundum facultates gildae, sibi de viro vel de domo religionis provideator.

C. XI. Si quis confrater gildae defunctus non habuerit de jpropriis unde exsequias suas possit celebrare, confratres gildae corpus defuncti honorifice facient humari.

G. XII. Si quis confratrum nostrorum aut plures vexatus fuerit extra burgum nostrum de vita et memhris, probi viri duo vel très de gilda laborabunt cum eo per duas diaetas, residendo super expensis gildae ;

si ultra duas diaetas cum eo laboraverint, tune reus'propriis expensis suis eos cum eo adducet vel reducet. Similiter si necesse fuerit alterius super expensis rei, cum eo laborabunt. Si vero juste vexatus fuerit reus, adducet super propriis expensis confratres, et secundum arbitrium aldermanni et confratrum condemnabitur.

G. xiu. Statuimus etiam, quod si quis burgensium nostrorum banc confraternitatem nostrorum contumaciter neglexerit, nullus confratrum nostrorum ei consilium vel auxilium, verbo vel facto, infra burgum vel extra, ministrabit; aut si super periculo vit» et membrorum placitus fuerit, aut in aliquo oneri terreno incurrerit.

G. xiv. Statuimus, quod quotiescumque aldermannus, fertbingmanni, decanus, voluerint congregare confratres gildœ ad negotia gildœ tractanda, onmes fratres gildse veniant audito classico, super forisfactum duodecim denariorum.

G. XV. Nullus leprosus ingrediatur limina portarumnostri burgi, et si quis casualiter ingressus fuerit, per servientem burgi nostri statim ejiciatur ; et si quis leprosus contra banc probibitionem nostram consuetudinarie portas burgi ingredi prassumpserit, indumenta, quibus indutus fuerit, capiantur ab eo et comburantur, et nudus ejiciatur. Quia de communi consilio provisumest, ut per aliquem probum virum colligantur eis eleemosjiiae , ad eorum sustentationem , in loco aliquo eis compétente extra burgum. Et boc de leprosis indigenis , et non alienigenis.

G. XVI. Nullus infra certes limites supra ripam Twedae praefixos , fimum audeat apponere , aut aliquid pulverulentum, quod fit in damnum aut laesionem circumbabitantium. Quod si quis contra hoc fecerit, in octo solidis condemnetur.

G. XVII. Nullus loquatur in placitis de bis quae tangunt causam, nisi tantummodo actor et reus et borum advocati et ballivi qui tenent curiam, et hoc ad inquisitionem causae. Sed actor, et reus ad consilium suum poterit unumquemque indifferenter evocare. Et si quis contra hanc probibitionem venerit aut facere praesuillpserit, in octo solidis puniatur.

G. XVIII. Quicumque burgensis habuerit in catallis quadraginta libras, habeat equum in stabulo appretiatum ad minus viginti solides. Et si quis equo suo aliquo casu privatus fuerit morte vel venditione aut quocumque aliquo casu vel donatione, equum aUum acquirat infra quadraginta dies, postquam equo privatus fuerit ; sin autem, condemnetur in octo solidis sterlingorum.

G. XIX. Nullus frumentum, mastilionem vel siliginem ad molas manuales praesumat, nisi tempestate cogente, vel penuria molendiuorum hoc faciente. Et si quis in tali casu moluerit ad molas manuales,

det ad multuram decimum tertiiim vas. Et si quis hanc prohibitionem nostram praBSumpserit contravenire , molis manualibus privetur in perpetuum, et molet brasium sumn ad molendina, dando vicesimum quartum vas.

C. XX. NullTis ematlanam, coria, aut pelles lanitas, adrevendendum, aut pannos scindât, nisi fnerit confrater gildae nostrae, nisi sit extraneus mercator, ad sustentationem sni officii. Neqne lot^ neqne cavil habeat cmn aliqno confratre nostro.

G. XXI. Si qnis confratrum gildae exhibeat denarios nostros alicni mercatori alienigenae ad negotiandum, et de bis per forum certum lucnim capiat, de sacco lanae, de lasta coriorum, de pellibus et aliis mercimoniis, condemnetur in quadraginta solidis semel , secundo et tertio. Et si quarto super hoc convictus fuerit, amittat gildam. Simili et eodem modo puniatur confrater gildse, si acceperit denarios ulterius mercatoris alienigenae, ad negotiandum modo praedicto.

C. XXII. NuUus emat haleces , vel pisces aliquos , qui per navem deferuntur ad villam, antequam navis jaceat super siccam terram, et remus ponatur foras ; nec alia mercimonia, scilicet, de blado, fabis aut sale. Si quis in hoc convictus fuerit, dabit dolium vini gildae pro forisfacto, aut per unum annum et diem a villa ejiciatur.

2. Item, si aliquis emerit haleces, sal, bladum, fabas, aut pisces, vel aliquid de consimilibus mercimoniis, non negabitvicino suo paptem, quantum voluerit emere ad cibum suum, scilicet, ad domus suae sustentationem pro foro quo ille émit; sin autem, condemnabitur in forisfacto unius dolii vini.

3. Similiter, qui plus emerit quam ad cibum suum, et vendiderit, eadem pœna puniatur, quia dixit se tantum ad cibum emere, et super hoc petiit partem et obtinuit.

4. Item, quod quarta pars remaneât emptori, et quod solvat infra bordam cum obtinuerit.

5. Item, si quis emerit haleces vel alia mercimonia, et dederit denarium Dei, vel aliquod argentum in arrhis, pacabit mercatori, a quo praedicta mercimonia émit, secundum forum prius statutum. Et si non fecerit, et in hoc convictus fuerit, dabit doUum vini ad forisfactum, sine misericordia gildae applicandum, aut de villa per annum et diem ejicietur.

C. xxni. Et si contigerit, quod emptor emerit aliquod mercimonium quod bonum sit supra et deterius subtus , ab initio emendari débet per visum et considerationem proborum hominum ad hoc assignatorum.

G. XXIV. Statuimus, quod nullus carnifex de caetero vendat infra Burgum de Bervico carcassia mutonum a festo Paschae usque ad

festuqPeiitecostos, carius sexdecim (ieni^'us; et a festo p^ntecostes usijue ad festum S. Jacobi, carius duodecim denariis; et a festo S. Jacobi usqup ad festum S. Michaelis, carius decem denariis; et a festo S. Michaelis usque ad Pascha , carius octo denariis ; et si quis convictus fueritquod istam assisam infregerit, dabit oçto solidospro forisfacto.

G. XXV. Item, statutumest, quod nullus carnifex, donec voluerit suum officium exercere, emat lauam aut coria, nisi velit abjurare securim suam , et manum bestiis non apponat.

G. XXVI. Statutimi est, quod nulla fœminsi vendat lagenam cervisiaB, a Pascha usque ad festum S. Michaelis, carius duobus denariis. Item, a festo S. Michaelis usque ad festum Paschae, c^us uno denario. Et jsine dilatione ulteriore , et nomina eorum imbrevientur per commune consilium.

G. XXVIII. Nullus regratarius emat pispes, fœnum, afvenas, caseum, butyrum, vel aliquid quod ad Burgum defertur ad vendendum ante pulsationem campanœ in Berefrido. Et si quis contra hanc proliibitionem nostram ventre praesumpscrit , res emptae capiantur, et pauperibus erogentur per considerationem ballivorum.

C. XXIX. Statuimus, qnod nullus, emat mercimonia, quae ad Burgum deferuntur ad vendendum , antoquam ad commune forum Burgi perveniant; si quis super hoc convictus fuerit, rem emptam amittet , et commodum illius ad gildam nostram vertctur.

C. XXX. Nulla mulier habens lanam in yico emat, nec aliquis Burgensis habeat nisi unum garcionem tantum ad lanam et coria emenda. Et si quis irrationabiliter emat lanam, vel coria extra locum statutum villaB, dicta lana et coria capiantur ad commodum gildae, et dictus homo, vel garcio, sit in forisfacto octo solidôniin; etbpna sua condemnetur pro sua forisfactura.

G. XXXI. Nullus Burgensis noster procuret aliquem forinspcum, extra libertatem nostram manentem , ad placitandum pro eo contra aliquem vicinum suum , super plenariam forisfacturam unius dolii vini.

G. XXXII. Statuimus, quod nullus faciat conspirationem aliquam contra gildam retroactam ad eam separandam vel spargendam. Quo4 si aliquis fecerit, et super hoc convictus fuerit, dabit unum dolium vini ad forisfactum.

C. XXXIII. Statuimus, quod commune consilium et communia gubernentm* per viginti quatuor probos homines, de melioribus , discretioribus et flde digniorïbus ejusdem Burgi ad hoc delectos, una cum majore et quatuor praepositis. Et quandocumque praedicti viginti quatuor homines fuerint ad commune negotium tractandum vocati , qui

non vènerint àd citationem sîbifactam ultra noctem, emendèt in duo solidos.

C. xxiiv. Statuimus quod major et praepositi eligantur per visum , et considerationem totius communitatis. Et si aliqua controversia fuerit in electione majoris vel praepositorum, fiât tune electio per sacramentum viginti quatuor hominum praedicti Burgi electonim pet communiam. ^

G. rav. Statuimus insuper, si aliquis Burgensis, contra sacramentum suum praestitmn, consilium arcanum, vel sécréta gildae nostraB ostendere prœsimipserit, prima vice secundum oonsideratio-« nem aldermanni et aliorum flde dignorum gildae nostrœ puniatur. Si vero secunda vice, in tali casu deliquerit, libertatem Burgi nostri pei annum et diem amittet. Et si tertia vice super talia convictus fuerit < libertatem Burgi amittet , pro termino vitae suae. Et sciendum est ultra quod infra illum Burgum, nec in^aliquo alio infra regnum, amplius libertate gaudere de jure poterit, quia infamis reputatur.

C. ravi. Statutum est, quod nullus pellipariusi aut chirothêcatrius ^ aut aliquis alius Burgensis, faciat lanam de aliquibus peltibus, a fêàto Pentecostes usque ad festum Michaelis ; sed vendat î)elles quales fae-^^ rant , secundum quod melius poterit. Et si quis chirothecarius ailt pelliparius super hoc convictus fuerit, dabit untnn dolium vini ad gildam.

C. ravu. Quicumqne Burgensis emerit haleces , omnes vicîni En quicumque praesentes fuerint ad emptionem dictorum faalecnm, habebunt pro eodem pretio quo ipse émit, sine aliqua fraude. Et si quis voluerit partem habere , qui ad emptionem dictorum halecum prœsens non fuerat, dabit emptori ad lucrum duodecim denarios. Quod si quis convictus fuerit de contrario, dabit unum dolium vini ad gildam ; et hoc intelligendum est de fratribus gildae.

G. xxïviii. Item, statutum est, quod quilibet Burgensis dabit plénum cariagium pro quolibet dolio vini , quod ponet in taberna et quod ponat navim, et extra, pro dolio removendo de uno cellario ad alind^ dabit duos denarios et obolum ; viz. Unmn denarium tillse ad denarium et obolum pro bercvagio. Et pro uno dolio ad potum suum dabit denarium pto berevagio.

G. xixix. Nulla mulier emat in foro avènas ad faciendum brasium ad vendendum plusquam unam celdram. Et si plus emerit, amittet quantum émit. Tertia pars remaneat custodibus, et duae partes ballivis et ad hoc brasiandum in domo sua tabemando.

C. XL. Nullus carnifex, a festo Sancti Martini usque ad Natale, débet exire extra viUam, ad obviandum bestiis venientibus ad villam vendendis; nec in aliquo die infra dictum tempus, bestias emere in

foro ante prandium; nec in fraudem procurabit sibi bestias usque ad prandium teneri. Si quis contrarium fecerit, ab offldo suo per annum et diem deponatur.

G. xLi. Nullus extraneus, ferens coria tamnata ad vendendum , vendat ea infra domum, sed in foro communi, et hoc tantum per diem fort statutmn ; et Hcet coria fuerint cœsa in frosta, tamen venditor dabit telonaeum.

G. zLii. Nullus habeat, nisi duo paria molanim; et qui plnra habuerit, molis suis per totum annum et diem privetur.

C. xuii. Nullus confrater gildae nostrae débet habere lot neque cavil cum alio minus quam in dimidio quarterico pellium, et dimiiÛo dacrae coriorum et duabus pétris lanae.

G. XLiy. Nullus émet aliquod genus bladi, fabarum, pisarum, salis, carbonum, sœu caetera venalia apud Burgum venientia per mare, nisi sit ante bordam navis viz ath the hray. Nec portet dicta bona empta de navi ante ortum solis, sed ab ortu solis usque ad declinationem sive requiem solis , fiât portagium. Et si quis hujus rei contrarium fecerit, dabit confratribus unum dolium yini.

G. XLV. Item omnia amerciamenta capta ab extraneis mercatoribus, pertinere debent fratribus gildae et Bm'gensibus villae , exceptis illis quae pertinent ad dominum regem.

G. xLvi. Nullus Burgensis, Tel confrater gildae nostrae foris habitans aiideat vel praesumat aliqua mercimonia ad gildam nostram pevtinentia infra Burgum nostrum emere vel vendere , nisi tantum in die fori. Et quod nullus foris habitans emat aliqua victualia, ad Burgum nostrum per naves venientia ; et si contrarium fecerit, et super hoc convictus fuerit, dabit unum dolium vini ad gildam nostram.

2. Haec supra dicta, statuta sunt per Robertum Durhame, tune majorem Bervici super Twedam, et Simonem Martel, et alios probos homines, in diebus Mercurii proxime ante festum S. Marci cvangelistae. Et in crastino S. Guthberti in ecclesia S. Nicolai , anno gratiae millésime ducentesimo octuagesimo tertio. Et die Sabbathi proxime post festum S. Trinitatis. Et die Jovis proxime ante festum S. Mathaei apostoli. Et die Jovis ante festum Pentecostes in ecclesia Fratrum Praedicatorum ordinis S. Trinitatis anno gratiae millesimo ducentesimo octuagesimo quarto. ( Scotiœ veteres leges et constitutionest collecfœ opéra et studio Johannis Sthenœi, 1613, p. 154.

DISPOSITIONS DES CONCILES RELATIVES AUX ASSOCIATIONS OU CONFRÉRIES, 1189-1528.

Consiliufh Rotomagense^ an. 118d.

Art. XXV. Sunt qaidem tum clerici, tum laïci hujusmodi ineuntes societatem , ut de cœteio quibuslibet causis vel negotiis mutuum sihi praestent auxilium, certam in eos pœnam statuentes qui contra hujusmodi veniunt constitutionein. Et qnoniam hujusmodi societates S. fratrias drca penonas utrias(iue ordinis, canonioa detestatur scripinra; eo quod earum observantia usque ad crimen perjurii perducat, ne amodo fiant, aut, si facta fuerint, ne observentur, sub interminatione anathematis proliibemus. {LabM setcrosancta coneUia, t, XI, p, 585 , éd. V^net)

Consilium Monspeliense, an. 1214.

Art. xlv. Ne confratriae fiant, nisi de voluntate dominorum locorum et episcopi quia propter conjurationes et conspirationes quae confratriae vocantur in civitatibus villis, quandoque multa discordiae materia suscitatur; praesens synodus sub anathematis interminatione constituit ut in civitatibus, villis et castris non fiant de cetero confratriae, nisi de voluntate dominorum locorum ipsorum et diaecesani episcopi, propter urgentem necessitatem et evidentem utilitatem id fiât. De his autem confratriis que hactenus factae sunt, et de quibus querelam audivimus, causa cognita, quod justum fuerit faciemus. (Labbei sacrosancta concilia, t. XI,p,i , col. 116, éd. Paris,)

ConoiliHm Tolosanum, an. i%%ê.

Canon xxxvin. Vt nullœ conjurationes seu confratriœ fiant.

Inhibemus etiamut barones, castellani milites, cives, burgenses seu etiam rurales , conjurationes, coliigationes, confratrias , seu alias quascumque obligationes, fide vel juramento seu qualibet alia firmantia interposita, facere non praesumant. Quod si fecerint, haro in centum libris currentis monetae puniatur, castellanus in sexaginta, miles in quadraginta, civis vel burgensis in viginti , et rurales in centum solidis. Si quae vero conjurationes vel coliigationes usque nunc factae sunt, eas decemimus irritas et inanes , statuentes ut omnes abjurare teneantur easdem {Sacrosancta concilia, t. XI, p. l,col. 435.)

ConcUium apud Campinaaum, an. 1238.

Canon xxxi. Ne laid absque licentia diœcesani constituant con-flratrias.

Conjurationes vel conspiratioiies laiconim, quibus interdum nomen confraternitatis imponnnt, impietatem paUicantes sub nomine pietatis, omnino fieri prohibemus. Unde statuimus, qnod nullafiat confiraternitas laicorum sine auctoritate et consensu diçBcesani ejnsdem loci; qaod si factum fuerit, tamdiu excommunicentor ipsius autores, donec eadem fraternitas velut impietatis colligatio penitus dissolvator. (/6t<l., col, 564.)

CanctUum Burdegalense, an, 1255.

Canon xxn. De ftaiutis confrateriarum.

Quia oonfrateriamm nsns, ad pias causas inventus, propter qao* nundam malitiam laicorum, traMtur in abusum dmn statuta iUicita statuunt, quibus enervare intendunt ecdesiasUcam libertatem, et antiquorum bonas et pias consuetudines abolere, circa eam laicos suos quaedam iUicita et macbinationes quœ obviant pietati, idciico prœsenti constitutione probibemus, ne confratres alicujus confiratemitatis comitem vel comités eligant vel créent de cœtero, al>sque expresso consensu et yoluntate sui capellani.

X3X. Item, de statutis confrateriarum.

Item, probibemus ne aliquis vel aliqui comités et confratres alicujus confrateria aliqua edant vel statuant statuta, nisi quœ ad fabricam vel luminaria ecclesiae, vel librorum seu aliorum omamentorum, seu vestimentorum, seu ecclesiœ factionem, seu refectionem, pertinere noscantur, vel ad sepulturas vel vigilas, seu ad alind offîcium defunctorum, vel ad publicarum viarum, seu privatarum, seu oœnobii exemptioni, vel reparationi pontium, vel [ad] custodiam parentum aegrorum, vel inimicorum animalium seu pecudum, vel ad arcendam ab agris inundationem fluminum vel aquarum, vel ad lupos , vel ad alias pestilentias nocivas profugandas, vel ad eleemosynas colligendas, et reUcta seu data a vivis seu defunctis, quœ consilio capellani loci, in usus aliquos relicta fuerint, sive data, seu in alios pios nsus, si a reliquentibus vel dantibus non fuerit dif&nitum, expendi volumus et mandamus. Si pia vero alla statuta fecerint, non observent; immo de capitularibus suis abradi faciant intra mensem, alia ulterius non facturi, sine aliqua speciali permissione prselati, ne in observatione prsemissorum dolum faciant sive fraudem.

Verum volentes per comités et confratres causam cavi, et carregia ulterius fieri probibemus, nisi ipsa carregia pertinuerint ad prsmissa, quse eis superius expressa vel concessa sunt, nisi ad conmiunem utilitatem aliqua fecerint de concilio capellani. Sane quia justum est, ut quos timor Del non revocat a malo, pœnitentia coerceat apeccato, volumus ut transgressores bujus constitutionis, nisi reatum suum

puTgaverint, infra mensem post publicationem ipsius factam, dnobus diebus dominicis, vel festivis, excommnnicationis notam încurrant. Ciijiis constitutionis YOlumus quod sînguli capellani habeant transcriptum, et eam publiceut in ecclesûs suis , sicut superius est exprès-* sum. Actiim anno Domini miUesimo ducentesimo quinquagesimo quinto, id. April. {Sacrosancta concilia, t. XI, col. 744. ]

Concilium Avenionense, an, 1282.

Canon vui. Ut colligationes et confrateriœ non fiant. Quia vero colligationes, societates, confratriae, seu conjurationes, quocumque nomine censeantur, reprobatae noscuntur a canonîbus, et humanis legibus introductae, et constitutionibus condliorum factorum per legatos apostolicâe sedis in partibus et provinciis istis, et omnino cassât», et sententia exconununicationis lata in fautores ; Ideo nos, approbatione et assensu praesentis concilii, prsdictas factas et faciendas in posterum conjurationes, coUigationes, societates, clericorum regularinm, cujuscumque ordinis, status, conditionis existant, in nos^ tra provincia Arelatensi, ubicumque et civitatum et castrorumbaronum et omnium aliorum existentium in civitatis, villae dominio ecclesias^ tico subjectis contra statuta canonum et conciliorum facta relaxantes, dissolyimus et cassamus : decementes sacramenta praestita, et prae-* dicta observanda illicita, a quibus eos qui bujus modi sacramenta prsstiterant, absolvimus, et pro juramento incaute praestito seu ilU-^ dto YOlumus ut a confessoribus suis pcenitentiam recipiant salutarem. Et ubi infra decem dies post publicationem praesentis statut! se ad invicem absolverint, denuntientur autores, fautores, tractores, defensores, et fldejussores pro bis observandis excomniunicati : et fréquenter haec dissolutio excommunicationis sententia per praelatos in suis diœcesibus, in suis synodis, diebus festivis et solemnibus, publicetur ; et fociant per subjectos sibi praelatos vel presbyteros publicari. {Sa-*> crosancta concilia, t, XI, p. 1, col. 1178. )

Consilium Vavrense, an, 1368.

Canon xiy. De non contrahendis coUigationibus, vulgariter socie^ iates nunatpatis et depœnis eorumdem.

Item, quia ex pravo abusu in quibusdam provinciarum nostrarum partibus inolevit, quod nobiles plerumque et interdum alii colligationes, societates et conjurationes faciunt tam canonicis quam bumauls legibus interdictas, semel in anno, sub confratriae nomine, se in loco aliquo congregantes, ubi congregationes, conventiculos et colligationes faciunt et pacta juramento vallata ineunt ; quod se adversus quos-

ctlinqnet praeterqfuam dominos suos, ad inyicem adjuvent, et interdtun 0e omnes veste consimili, cmn âliquibns signis exquisitis vel cbaracteribns, indnentes, unum Qiajorem inter se eligant, cui jurant in omnibus obedire, ex qnibus jnstitia offenditur, mortes et damnatiolies seqauntur, pars et secnritas exulantur, innocentes et inopes opprimuntar, et ecclesis ac ecclesiasticâB personae, qoibns taies oppido snnt infesti, in personis, rébus, juribus et jurisdictionibus injurias diversas et damna plurima patiuntur ; nos volentes lis ansibus pestiferis et conatibus pemiciosis exemplo occurrere et de remedio possibili proYîdere, et a peccato subditos nostros, prout et pastorali incumbit ofMo, cohibere ; autoritate prœsentis concilii omnes conventiculos, colligationes, societates et conjurationes, quas confraternitates vel oonfratrias appellant, ab olim factas per clericos yel laicos, cujuscumqae gradus^ status, dignitatis vel condilionis existant, necnon prœdictas convention nés, ordinationes et pacta inter eos inita et habita, irritamus, dissolvimus et cassamus et cassas et cassa, irritas et irrita nuntiamus. Decernentes omnia juramenta super observandis prsedictis praestita aut illicita aut temeraria ; nuUum teneri voiumus ad observantiam eorum^ dem ; a quibus juramentis eos etiam relaxamus, ut tamen pro incauto sacramento a suis confessoribus pœnitentiam suscipiant salutarem; autoritate prsdicta prohibentes eisdem, sub excommunicationis pœna, quam yenientes in contrario, postquam praesens statutum in ecclesiis, quarum sunt parocbiani, fuerit per duos dies dominicos publicatmn, incurrere voiumus ipso facto, quod occasione praedictarom colligationum, societatum, conventionum et juramentorum ab inde in antea simul non conveniant , hujus modi confraternitates non faciant, alter alteri non obediat nec prsBstet adjutorium nec favorem ; nec vestes, signa reijam damnatae praebentes, déférant; nec se confratres, abbates, prières predictâB socletatis appellent ; quinimmo infra decem dies a iempore dictae publicationis, unusquisque alios, quantum est in eo, a praedictis juramentis relaxet, et se nolle de praedicta societate alterius existere publiée protestetur. Prohibemus etiam, quod amodo taies conjurationes, conspirationes, conventicula etiam sub nomine confratriae, non fiant. Alioquin et de facto attentaias cassamus et irritamus, et facientes et attentantes excommunicationi, a qua nisi per suum ordinarium, praBterquam in mortis articule, nullatenus absolvantur, voiumus subjacere. Per hoc autem confraternitates olim in honorem Dei et beat» Mariae, et aliorum sanctomm et pro subsidiis pauperum introductas, in quibus conjurationes et juramenta non intervenerunt hujusmodi, non intendimus reprobare. {Sacrosancta concilia, t, XI, p. 2, col. 1937.)

ConciUum Bitwriemsê, ai». 1528.

XVI. Item, statoit quod confrateroitates Bon erigantur in constdto ordinario, nec fiant snmptas immoderati praecipue conTivioram, cornpetationum, chorearum, etc. ConTertantur potius pecnniae conf^atrum in pios usus. Itemqae contractas facti et usurarii prétexta praedictarum confratemitatum non contrahantur. {Ihid., t, XIV, col 428.)

ConcUium Senonense, an, 1528.

XXX. Cum ex mnltiplicatione confratriarum saepe monopolia orîri contingat, et quae in nsns pios consumenda sunt, in crapulam converti videantur, si quidem dies festos confratriarum, non aliter se confiratrès digno celebrare ptttant, nisl comessàtiônibûs et ebrietatibns deserviant, sacro approbante concilio, snb pœna exconmmnicationis inhif bemns; et aliqui cnjuscnmqne status extiterint, confi^atrias erigere, et de novo instituera sine episcoporum expresse consensu et approbatione audeant. Antiquas autem, quas per episcopos institutas aut aliter approbatas fuisse constiterit, toleramus ; omnem baculorum delationem, confiratribus et aliis quibuscumque, tam extra quam intra ecclesiam, necnon conventiculares comessationes, maxime diebus festis illarum confratriarum, et ex denariis eorumden fiandas seu solvendas, sub praedictis pœnis prohibentes.

Ordinamus insuper, quod quantum ad antiquas confratrias attinet, teneantur confratres, seu procuratores infra sex menses a die publicationis pra^entium, afferre diœcesanis, eorumve officialibus aut vicariis, statuta, si qua habeant ; et eosdem diœcesanos instruere de modo et forma quam in eis servant : da quantitate redituum, et in quos convertant usus : ut sic justitia mediante , quod super his opportunum faerit statuatur, omniaque ad sobrietatem et modestiam revocentur. Alioquin , elapsis sex mensibus , ad earum annulationem procedatur.

Eisdem confratribus et aliis delationem calicum, vasorum et capparum ecclesiasticarum prohibemus, injungentes de suffraganeorum nostrorum consensu, sacerdotibus et aliis per provinciam nostram constitutis, ne ipsas deinceps concomitentur, aut illis deserviant. Ex nunc auteti juramenta quae soient praestare in ingressu omnino reprobamus et cassamus ; probibentes ne deinceps juramenta super observatione statutorum prsedictarum confratriarum, aut prsestentur, aut exigantur. Et etiam, ubi confratriae erunt permissae, volmnus quod ad invitis pro egressu nihil exigatur.

Confratriarum provisores, procuratores, seu magistri, vel gagiatores ecclesiarum parochialium teneantur prsestare juramenta in initio

officii susoepti , coram epificopis aut eorum officialibus, eliganturque singnlis annis, mox redditori de receptis et solutis rationem. Et pecu- Dis, quae saperenmt, applicentur per eos, vel in usum reparatioDis ecclesiae, aut coram seu alimoniam panperum ut alios pios usus, prout episeopus arbitratos fuerit. (Sacrosancla concilia^ t, XIV, col. 476. )