EN
Haec estlex convivii beati Erici régis Ringestadiensis, quam homines sénés et devoti olim invenerunt ad utilitatem congildarum ejus-
1 Oh gamlb damskr Gilder og dbpes Uvdergang, af P. Kofod Ancrer. (Dissertation sur les ghiides danoises; pièces jostificatives.)
dem convivii et ubicnmtjue in prosperitate et utilitate observandum statueront.
Art. 1. Si quis non congilda interfecerit congildam, et si affueriut congilde, tum vindicent eum si poterint. Si autem non poterint efficiant eum ut interemptor quod wlgo dicitur tak xl march. pro se acquirat heredibos interfecti ad emendacionem. Et ex illis xl marc, omnibus congildi s tenentur m marc, ad satisfaccionem. Et nullus congildarum ciim illo bibat nec comedat aut in navi eum eo sit, nec aliquam communionem eum illo habeat, donec emendaverit heredibus et congildis ut lex dictaverit. Quod qui fecerit reddat omnibus congildis III oras qualibet vice. Si vero interemptor non poterit pro se acquirere tak nomlnati ex convivio ferant ipsum ad judicium régis.
Art. 2. Quod si congilda interfecerit congildam , et confratres présentes extiterint, subvenient ei a periculo mortis, quando potuerint.
Art. 3. Si autem ipsum coactus interfecerit, heredibus xl marc, et congildis ix marc.
Art. 4. Si autem confratrem suum, propter nimiam stultitiam suam et negligentiam, et longevo rancore existente, confratrem interfecerit, exeat a consortio omnium confratrum eum malo nomine nitingh, et recédât.
Art. 5. Si quis autem (congilda) interfecerit non congildam vel aliquem potentem , et propter insufficientiam suam liberare se non valuerit, fratres qui présentes extiterint subvenient ei a vitae periculo quomodo potuerint. Et si vicinus aquae fuerit, acquirant ei lembum eum remis, et haurile vas et ferrum cimi quo ignis elidit et securim , ipse sibi deinde prevideat secundum quod voluit. Quod si equo indiguerit, acquirant ei et comitentur ei (eum) ad silvam, et non in silvam. Et babeat equum postea per diem et noctem gratis, si diucius indiguerit conducet. Si equus non revenerit, ipse emn solvat, si substantiam babeat; sin autem, omnis congilde preciunl equi persolvant. Quod si hiis modis ei subvenire non poterint, et quod si wlgo dicitur tak XL marc, ab eo exigantur, présentes fratres sint pro eo fidejussores, et ipsemet porsolvat, si substantiam babeat; sin autem, et si homicidium coactus perpetraverit, omnes congilde persolvant. Et si ita evenerit quod homicida nequitia vel timoré necis fugerit, et confratres suos in angustia et periculo posuerit; sit ipse exsors convivii eum malo nomine nithingh, omnis vero congilde libèrent eos qui in tak inierunt. Si autem aliqitis congilda affnerit, et propter suam nequitiam et nimium terrorem confratrem suum a mortis periculo non liberaverit et testimonio convictus fuerit, omnibus fratribus m marc, solvat, aut juramento vi fratrum se expurget, vel mthingh a fraternitate recédât. Si quis autem ita rebelÛs extiterit quod ad redemptionem
confratrîs sui, quantum tenetur, preflxo die ^non addiderit, m oras fratribus emendet.
Art. 6. Si autem congilda confratrem suum apud potentes accusarerit (vel prolocutionem iwariœmal super ipsum receperit), quocumque loco et in dampnum vel scandalum cuin magna fatigatione consecutus fuerit, testimonio convictus ei sex marc, et convivis dimidium pund mellis, aut cum sex fratribus se expurget quod illud non fecit.
Art. 7. Et si congilda confratris sui pecuniam apud prepotentes adulando defraudaverit, aut navim cum piratis conscenderit, et sic congildam suum exspoliare insudaverit, certis judiciis convictus de fratemitate recédât et sil nithingh omnium gildarum.
Art. 8. Si autem congilda confratri suo in legibus non astiterit, aut testimonlum adversus ipsum perhibuerit, et hoc modo ei dampnum rerum suarum fecerit , testimonio convictus emendet ei m marc, et fratribus m oras.
Art. 9. Et si gilda convivam suam àd regem vel episcopum sive ad synodum aut ad placitum sine licentià senioris ei gildarum consensu citaverit, et ei dampnum rerum suarum indicaverit vel fecerit, satisfaciet ei m marc, et confratribus ni marc. Si quis frater captus fuerit et libertatem perdiderit , de omnibus congildis in illo episcopatu existentibus accipiet qubd wlgo dicitur scuth, s. ni denar.
Art. 10. Hoc quoque statutum fecerint seniores convivii : quod si quis fi:ater confiscatus fuerit bonis suis ex parte régis velalterius principis et captus fuerit, ad quoscumque fratrum in regno vel extra regnum declinaverit , subvenient ei in v denarios.
Art. 11. Si quis conviva naufragium passus fuerit , de bonis èuis estimatis ad marc, argenti nichil retinuerit juramento, prestito et testimonio adhibito , accipiet de quolibet fratre m denar. infra terminum illius episcopatus.
Art. 12. Quod si congilda confratrem suum in captivitate invenerit, redimat eum tribus marcis et ipsemet persolvat, si habet ; sin autem, reddant pro eo omnes congilde. Quod si noluerit et testimonio convictus fuerit, easdem m marc, fratribus persolvat aut cum sex fratribus se expurget. Si quis autem fratris sui redemptionem non solverit, m oras emendet.
Art. 13. Si autem congilda confratrem suum innaufragio reperit, confrater el vitœ subsidium conférât, ita quod exponat de bonis suis valons III marc, sive unum skippund, etrocipiat ipsum in navim suam. Ipsemet illud projoctum persolvat, sihaboat; sin autem, persolvant pro co omnes congilde.
Art. 14. Et si congilda confratrem suum in capti\itate aut naufragio, aut in anxietatis loco invenerit , et opem ei ferre negaverit, tcsti-
monioconvictiis, sit extra convivium einithinghy ant cum sex fratribus se expurgct.
Art. 15. Et si oongilde aliqaos con&atres ad parandmu convivium nominaverint , si quis eornm neglexerit vel non curaverit, fratribns très marc, persolvat. Et si congilde nominati ad convivium faciendnm mel acceperunt, tune sit in custodia gildarum postqoam giœrthemcBn accepti fuerint. Si quis vero, postquam caldarium convivarum igni suspensum est vel fnerit, et ante inceptum convivium , sine licentia senioris se subtraxerit, tantum solvat quantum si bibisset.
Art. 16. Et si cum fratre suo verbis inoportunis in domo convivii contenderit , testimonio duorum ciFCumsedentium convictus, m marc, congildis persolvat. Si quis vero primo discordiam excitaverit, vi oras reddat. Qui vero consimilia responderit , dimidium persolvat.
Art. 17. Et si quis fratri verbaconviciosadixerit, sive inconvivio, sive in aliquo alio loco, idem vocaverit eum nithingh aut furem, aut in ceteris quibuslibet opprobriis adeo vilem dixerit ut ceteris hominibus in nullo coequari potest , emendet ei m marc, et fratribus m marc. ( eadem autem pœna consorores de convivio puniende sunt) aut cum sex fratribus expurget se.
Art. 18. Et si in ira confratrem suum rapuerit per crines aut pugno perçussent, emendet ei... marc, et fratribus m marc.
Art. 19. Et si contigerit ut baculo aut clava sulcata, quam vulgo resti vocant , congildam suum perçussent , emendet ei vi marc, et fratribus m marc. Si autem fuerit ex illis ictibus baculentus aut sanguinolentus, et plage unguento et alligaturis indiguerit, emendet leso XII marc, et fratribus m marc.
Art. 20. Et si congilda ab aliquo deshonestatus fuerit verbis et factis, et si vindicare nôluerit cum auxilio fratrum , sit extra gildam ; et si sine gildarum consensu legis satisfactionem quesierit, testimonio convictus, de fraternitate deponatur, aut dimidiam marc, argenti convivis persolvat. Si autem congOda variis injuriis provocatus se vindicaverit, et secundimi leges leso satisfacere nôluerit, omnes congilde, secundum quod visum fuerit, sint et in adjutorium.
Art. 21 , Quod si aUquis congilda ad confratrem suum ledendum in domum convivii securim aut gladium, sive aliquod telum portaverit, et ibi inventum fuerit, m marc, emendabit ei et congildis m marc, qui^ omniatela in domo convivii prohibita sunt. Et si alique congilde discordes fuerint ex aliqua re, habeant conventum coram senatore et congildis , atemptent eos concordare si possent , et, si non potuerint, tune sit extra gildam qui legem et judicium omnium gildarum habere contempserit.
Art. 22. Et si quis non venerit ad coUoquium fraternum omnium
quod dicitur stœfno, solidum reddat Qui vero ccreum fregerit, reddat dimidiam oram. Si sponte vel casu ciphum fregerit, emat alium et vi denarios reddat; et si ciphus de manu alicujus décident, licet non frangatur, vi denarios reddat.
Art. 23. Si autem congildain convivio sedendo dormierit, oram solvat; et, si eademdomo se deposuerit et domum ire neglexerit, II oras reddat.
Art. 24. Si vero vomitum fecerit ibidem, autin discessu antequam domum pervenerit, testimonio convictus , vi oras persolvat.
Art. 25. Si aliquis congilda inflrmatur, visitent eum fratres , et , si necesse fuerit, vigilant super eum. Quod qui non fecerit reddat solidum. Si autem mortuus fuerit, quatuor fratres nominati a senatore circa eum vigilias custodiant; et si ad hoc denominati venire contempserint, qujvis oram persolvat. Et qui vigilant defunctum ferant ad sepulcrum ; comitentur congilde ejus et intersint missis cantando. Et unusquisque in missa defunctorum denarium saccrdoti pro anima fratris sui offerat et antequam sepultus fuerit nullus recedet. Qui vero ista non servaverit, testimonio convictus , oram persolvat.
Art. 26. Si quis congildanmi legem confratrum observare noluerit, sit extra convivium; et si ad consorcium fratrum redire voluerit, faciat introitum suum sicut a primo quum intravit.
Art. 27. Si quis vero pro ebrietate ceciderit in ipsa domo convivii vel antequam propriam curiam intraverit, oram solvat.
Art. 28. Si quis congilda congildam interfecerit, priusquam heredibus interfecti légitime satisfecerit, si ab ipsius convivii communione recedere noluerit, emendet omnibus congildis.... marc, et frater eidem convivio societur, tamen eum consensu cognatorum interfecti. Qui vero coactus homicidium perpetraverit, de omnibus congildis accipiat quod vulgariter dicitur scuth. s. m denarios.
Art. 29. Congilda cujus anterior pars domus, id est, coquina vel stupa aut horreum eum annona in illa curia in qua residenciam facit, combusta fuerit, accipiet de quolibet fratre m denarios.
Art. 30. Si quis vero rurensis convivio sancti Erici se associaverit, acquirat unum de civibus, scilicet de ejusdem convivii fratribus , qui de omnibus causis in presenti sacca scriptis omnibus congildis pro ipso respondeat , aut secundum presens scriptum satisfaciat.
Art. 31. Si quis autem alium congildam de sede depulerit et alterius locum violenter obtinuerit , oram reddat.
Art. 32. Si autem congilda circa tabernas, vel alecs, vel tesseribus ludendo percussus sive in honestate verberatus fuerit, testimonio conyictus, congildis dimidiam marcam argenti reddat, aut eum vi manu se expurget. Si vero congilda a tabula nuda recesserit propter
350 WÈCES JUSTIFICATIVES.
scandalom et dedecus , omnium congildaium testimonio convictos ; III marc, reddat.
Art. 33. Si aliquis congildarum ardunm negocimn eimdi ad placitum habuerit , sequentur emn omnes congilde ; et quicumque non venerit, solidum argenti persolvat, si convictus fnerit iinius testimonio, aut se solus expurget juramento.
Art. 34. Si quis congildarum strepitum vel clamorem in sermone senatoris fecerit vel propositi, vi oras denar. reddat.
Art. 35. Si quis clamosus absque certa racione extiterit, et sic clamore suo infestât fratres, sine omni contradictione sex oras persolvat.
Art. 36. Si vero aliquis confratrum alterius auxilio eguerit ad partes propinquas, et ille ambulando vel equitando subsidium ferre noluerit, i marc, fratribus solvat.
Art. 37. Si vero ad regem vel episcopum aliquis fratrum vocatus fuerit, senator faciat conventum fratrum, et eligat xii ex fraternitate quos voluerit, qui cum eo ex convivii expensa vadant , et ei pro posse auxilium ferant. Si nominati contradixerint, quivis dimidiam marcam argenti persolvat , nisi detineatur copula nuptiarum vel infirmitatis causa , vel ab aliis causis legitimis , et statim denominetur alius in ejus loco qui prédicat cum predicto fratre.
Art. 38. Si quis fratrum necessitate compulsus injuriam suam vindicaverit, et auxilio indiguerit in civitate, causa defensionis et causa tutele membrorum suorum aut vite, sint cum eo die ac nocte xii nominati ex fratribus ad defensionem , et sequantur eum cum armis de hospicio ad forum,, de foroautem ad hospicium, quandiu oportebit, ne frater scandalizetur et fratribus non sit opprobrium.
Art. 39. Si quis frater fornicatus fuerit cum uxore conjurati fratris sui, et est frater qui testimonio comprobet in reliquis eum vidissse euntem et redeuntem a tali scelere, a fratrum communione utpote reprobus et nithingh ejicitur. Si vero infamatus fuerit frater, nec testibus convictus, expurget se juramento xii fratrum , et sic obtinébit gildam.
Art. 40. Si quis fratrum per vim rapuerit conjurati fratris sui uxorem vel flliam, vel sororem, vel neptem, duorum testimonio convictus, ejiciatur a fraternitate.
Art. 41. Hanc quoque tradicionem et legem statuerunt Seniores convivii sancti Erici in skanor , quod pistores in fraternitate ipsorum non recipiantur, vel receptos hactenus nullatenus diucius retinere debeant.
Art. 42. Ipsa statuta fuerunt inventa et compilata in skanor ab xviii senioribus qui dicuntur aldennœn de convivio béati Érici. Anno Domini inillesimo ducéntesimo Ixvi , septimo ydus septembris
Art. 43. Haec sunt constituta de minnis a fratribus sanctî Erici : primo cantanda est beati Erici; postea salvatoris Domiûi; deinde minnae béate Marie Virginis; et ad quamlibet illarum minnarum trium debent confratres recipere bicaria sedeudo, et, bicariis singulis receptis, debent unanimiter surgere et inchoare miunam cantando.
Art. 44. Omnes qui intrant gildam jurent super candelam, prout lex dictaverit, quod omnes justiciam et legem observare et tenere voluerint» prout in présent! skra est prenotatum, secundum consensum alderman et omnium fratnim, et recipiant privilégia sua.
pHABTE DE l'amitié DE LA VILLE D*AIRB, 1188.
In nomine Patris et Filii et Spjritus Sancti. Ego Philippus, Flandriae 0t VirpmandiaB comes, presentibus et futuris. Peregrinaturi ad terram sanctam in qua... dignari du^mus bominibusterraB nostrae libertatem et immunitatem quain eis antecessores nostri rétro principes indulserunt conservare et conflrmare. Super bac igitur re adeuntibus nos J)urgensibiis Ariae, ut legibus et consuetudînibus approbatis libère uterentur, quas ob injurias bominum perversorum propulsandas , i|lustris cornes Robertus et Clementia comitissa , et Karolus comes et Wjllelmus, successor ejus, et piae memoriae Theodoricus comes, pater ipçus, eis indulserat, nos quoque eidem , utpote quos erga nos devotos aestimaremus , easdem leges vel cousuetudines tenendas et observandas libentissime indulgemus in amicitia..
1. I^tur sunt duodecim selecti judices quifide et sacrsmento firmaverunt quod injudicio non accipient personam p^uperis veldivitis, nobilis veï innobilis , proximi vel extrauei.
2. Omnes autem ad amicitiam pertinentes villae, per fidem et sacramentum firmaveilmt quodunus subveniet alteritanquam fratri suoin utili et honesto; quod si unus in alium admiserit aliquid vpybo vel facto , sua illius qui lœditur culpa , non accipiet ultionem pef se vel per suos qui laesus est, sed apud praefectum domini comitis conqueretur, si negotium ad eum attinet, ne domino comiti jus suum depereat, et reus arbitrio duodecim judicum selectorum ; admissum emendabit et si unus in alium aliquid admiserit verbo vel damno, similiter non accipiet ultionem per se vel per suos qui laesus est, sed apud praefectum amicitiae conqueretur, si negotium ad eum attinet, et reus
arbitrio duodecim judicum selectonmi admissum emendabit. Quod quidem arbitrium si laedens vel laesus sequi tertio admonitus noluerit ipse et qui enm in hac pertinacia foverit, reus et perjunis contra utile et bonestum amicitiae quod juraverat yadens, ab amicitia commuai arcebltur, et amicitiae in tribus libris nummorum condemnabitur; reliquum substantise ejus comitis et castellani erit.
3. De turpi convitio quinque solidos praefecto amicitiae et amico contumeliato infra octo dies dabit; quod si primam hebdomadam illos quinque solidos non solvens neglexerit, in secunda hebdomada duplicabit, in tertia vero septimana triplicabit; si autem adtotum transgressus fuerit , reus et perjurus de amicitia pelletur, et de sua substantia très libras habebit conmiuniter amicitia , et totum quod erit residuum comes et castellanus.
4. Quod si aliquis suum conjuratum occident, infra quadraginta dies nuUus amicorum mortui (nisi eo praescnte interfectus fuerit) potest de eo ultionem accipere , vel eum qui interfecerit de amicitia pellere; sed, nisi infra quadraginta dies , secundum judiciimi selectorum judicum , mortem amici emendaverit, et nisi parentibus satisfecerit, ab amicitia pelletur reus et perjurus, et de rébus illius très libras habebit amicitia communiter , et totum quod remanet comes et castellanus; et si duodecim judicaverint per comitem etcastellanum, domus illius diruetur; si vero amici mortui emendationem judicatam noluerint accipere , eidem subjacebunt culpœ, quod très libras dabunt et de amicitia pellentur.
5. Quod si aliquis de amicitia res suas perdiderit , vel per rapinam et ipse certa vestigia de re perdita invenerit, ad amicitiae praefectmn querimoniam faciet, qui, convocatis villae amicis, rem pérditam investigabit, itinere unius diei in eundo et redeundo ; qui autem ire neglexerit, amicitiae quinque solidos infra hebdomadam dabit.
6. Si autedi ille qui non fuerit de amicitia, aliquid homini de amicitia abstulerit, praefectus amicitiae, audita querimonia, aulhibitis testibus , conveniet eum qui abstulit; et si non composuerit cum illo cui rem abstulit , res venalis villae ei interdicetur.
7. Milites autem et vavassores de amicitia existentes, qui taUiaSi et exactiones villse-per suggestionem praefecti amicitiae solvere voluerint, si amico suo aliquid abstulerint, tanquam extranei eidem subjacebunt damno, quod res venalis villae eis interdicetur; et quicunque post bannum factum eis aliquid vendiderit, vel ab eis emerit, aut in hospicio receperit, si per duos de amicis inde convinci poterit, quinque solidos amicitiae communiter dabit et amico sua restituet.
8. Et erit lex universalis de omnibus quae auferentur , quod si quis non est de amicitia, turba parentum fretus, homini de amicitia inju-
riam in verbo vel in facto fecerit, iUe ad amicitiae praefectmn conqueretur, et, nisi culpabilis ad honorem illius in quem peccavit emendaverit, emendationem arbitrio duodecim judicmn selectorum, praefecto communiter et amicitiae solverit, res venalis villae ei interdicetnr, donecei se composuerit; et si quis post bannum factum ei aliquid vendiderit, vel ab eo emerit, etinde convinci poterit, amicitias commnnitatis quinque solidos infra octo dies dabit.
9. Si vero tumultus in villa evenerit, qui de amicitia est et ad tumultum auditum non venerit, et anxilimn non feret pleno corde, pro ut tempus dictaverit, amicitiae communitatis quinqne solidos infra />cto dies dabit.
10. Si vero homo qni non est de amicitia, amicum villae vulneraverit vel etiam.occiderit , et de villa fugerit, et capi non poterit, quicumque eum , sive post annnm , sive post duos vel très annos aut plures ab amicis villae poterit teneri , statim praefecto communitatis praesentetur, et ipsis graviter conquerentibus et una voce deprecantibus ut, secundum aibitrium duodecim jndicum selectorum, ultionem de illo faciat; et si forte eum occiderint, nullum forefactum ab eis cornes exigere poterit, et si quis ad capiendnm illum se substraxerit, amicitiae viginti solidos infra octo dies dabit, et quadragûoita solidos comiti et castellano.
11. Omnis qui ad forum villae venerit, nisi sit homicida de amicis villae, pro honore communitatis et pro utilitate villae', salvus sit eundo et redeundo in dictum forum, si inducias postulaverit praefecto amicitiae; homicida vero de amicis villae ad forum veniens , statim sicut supra dictum est capiatur et praefecto communitatis praesentetur; et qui se substraxerit, viginti solidos de rébus suis amicitia communitatis habebit, et quadraginta solidos cornes et castellanus.
