Omnes litteras disoant

Omni tempore duabus horis , hoc est a mane usque ad horam seoundam, lectioni tracent.

18. Reliquo vero diei apatio feoiant opéra sua, et non se fabulis occupent , propter jllud Apostoli : Cm» tilentio optants*...; et illud: /« multHoquio non effugie* peccatum. Et ideo hoc vobis omnino loquendum est quod ad œdificationem vel utilitatem anima pertinet. Cum autem nécessitas operis exegerit, tune loquantur. Beliquis vero in unum operantibus, una de sororibus usque ad tertiam légat; de reliquo meditatio vertu Dei et oratio de corde non oesset.

Sit vobia ftrcJTift una, et cor "^t1"! in Domino; sint vobis nmnîfl communia, sic enim legitis in Actions Apostolorum: Quia eranê UU» omnia communia, et distrïbuebatur unicuique . sicut opus erat.

19. Qu» aliquid habebant in seculo , quando ingrediuntur monasterium humiliter illud offerrent matri commnnibus uaibua profuturum. Qu» autem non habuerunt, non ea quarant in monasterio , qu© nec foris habere potuerunt. Ul« vero qu» aliquid videbuntur habere in seculo non fastidiant sorores suas , qu» ad illam sanctam societatem ex paupertate vénérant , nec sic de suis divitiis superbiant, quas monasterio obtulerunt, quomodo si eia in seculo fruentur. Quidprodest dispergere, et dando pauperibus pauperem fieri, si misera anima diabolica infletnr superbia? (mines ergo unanimiter et conoorditer vivite , et honorate in vobis invicem Deum, enjus templa esse meruiatis ; orationibus sine intermissione insistite, secundum illud Evangelii : Orantes omni tempore, ut digni kabeemini; et Aposto- )us ; Sine intermtoeione orate.

90. Çum vero paaimis et hymnia oratis Deum , id tersetur in corde quod proferturinvoce.

Quodcumqne operis feceris quando lectio non legitur, de divinis scripturis semper aliquid imnina apud te.

Jvgrotantesvero sic tractand» aunt, ut citius convalescant ; sed cum vires pristinas reparaverint, redeant ad feliciorem abstinent!» consuetudinem.

Non sit notabilia habitua vester, nec affectetis vestibusplacere, sed moribus, quod vestrum decet propositum.

21. Nulla in vobis concupiscehtia ocularum cujuscumque viri, diabolo investigante, consurgat, neo dicatis vos animos habere pudicos, si ooulos habeatis impudioos, quia impudieus ocnlus impodioi oordia est nuntius; neo put&re débet qu©

in virum non simpliciter convertit aspectum, an aliis se non videri, cum hsc facit, videtur omnino a quibus se videri non arbitratur. Sed ecce lateat, ut a nemine hominum videatur : quid facit de illo super inspectore, cui latere omnino non potest? Timeat ergo displicere Deo, cogitet ne maie placeat viro. Quandoergo simul statis , si aui provisor monasterii, aut aliquis cum eo virorum supervenerit, invicem vestram pudicitiam custodite , Deus enim qui habitat in vobis etiam isto vos modo custodiat.

22. Si quam vero liberius quam decet agere videritis, secretius corripite ut sororem; si audire neglexerit, matri in notitiam ponite, nec vos judicent esse malevolas quando hoc sancto animo indicalis; magis enim nocentes estas, et peccati ipsius participes vos facitis , si sororem vestram , quam castigando corrigere potuistis, tacendo perire permittatis; si enim vulnus haberet in corpore, et esset a serpente percussa, etvellet hoc occultare, dum timet secari, nonne creduliter hoc taceretur, et misericorditer proderetur? Quanto ergo magis consilia diaboli et insidias illius manifestare debetis , ne in détenus vulnus peccati augeatur in corde, ne concupiscente malum diutius nutriatur in pectorel Et hoc facile cum dilectione sororum et odio vitiorum.

23. Quœcumque autem, quod Deus non patiatur, in tantum progressa fuerit malum, ut occulte ab aliquo litteras, aut quolibet mandata, aut[munuscula accipiat , sihocultro confessa fuerit , indulgentiam mereatur et oretur pro ea; si autem celans proditnr vel convincitur, secundum statuta monasterii, gravius emendetur. Simili etiam districtioni subjaceat, si vel ipsa cuicumque litteras, aut munuscula transmittere sacrilego ausu prssumpserit : pro affectu {tamen parentum, aut cujuscumque notitia, si aliqua transmittere voluerit, eulogiam panis matri suggérât, et si ipsa permiserit, per posticiarias det, et ipsoe nomine illius transmittant cui voluerit; ipsa sine prœposita aut posticiaria per se non praesumat nec dare, nec accipere quidquam.

24. Et quam vis non solum cogitari, sed omnino credi nec debeat, quod sanctae virgines duris se sermonibus vel conviciis mordeant, tametsi forte, ut se habet humana fragilitas, in tantum nefas aliqua de sororibus ausœ fuerint, diabolo instigante, prorumpere, ut autfurtum faciant, aut in se invicem manus mittant, justum est ut legitimam disciplinam accipiant a quibus reguls instituta violentur; necesse est enim, ut in eis impleatur illud, quod de indisciplinatis filiis per Salomonem pradixit Spiritus Sanctus : Quœ diligit fiUum suum , astiduat iUi flagellum; et iterum : Tu virga cum cœdis, animam ejus de inferno liber abi*. Disciplinam tamen ipsam in praesentia congregationis accipiant, secundum illud Apostoli : Pêccantes coram omnibus corripe.

25. Et quia monasterii mater necesse habet pro animarum sainte sollicitudinem gerere, et de substantiola monasterii, quod ad victum corporis opus est, jugiter cogitare , salutantibus etiam affectum impendere , et epistolis* quorumcumque fidelium respondere, omnis laniflcii cura, unde vestimenta sanctis sororibus ministretur, ad sollicitudinem prseposits vel lanipendia? pcrtinebit. Per quarum industriam ita fldeliter cum zelo et amore Dei, vestimenta quaecumime sunt necessaria pra>parentur , ut quotiescumque sanctis sororibus opus fueTit, prsposita offerat et mater monasterii , quibus necesse fuerit, cum sancta discretione dispensent.

26. Quae tamen vestimenta cum tanta industria in monasterio fiant, ut ea nunquam necesse sit abbatissae extra monasterium comparare.

Et non ad vos pertineatquale vobis indumentum pro temporiscongruentiaproferatur. Si autem hinc inter vos contentiones et murmura oriuntur , aliqus ex vobis

minus forte dignum aliquid acceperint, qnam prius habuerint; hinc vos probate, quantum vobis défit in illo interiore sancto habita cordis quae habita corporis mnrmnratis.

Si vestra tolérât inflrmitas , ut amplius qnam victus qnotidianus exigit habeatis , m nno tamen loco snb communi custode qaod habneritis reponite, et clayes de arcellis vel prasuriolis vestris registoria teneat.

27. Nulla sibi aliquid proprium operetnr, nisi cui abbatissa praeceperit aut permiserit; sed omnia opéra vestra in commune fiant, tam sancto studio et ferventi alacritate quomodo si vobis propria faceretis.

28. Ad cellarium et ad posticium vel lanipendium taies a seniore eligantur non quae voluntates aliquarum , sed nécessitâtes omnium cum timoré Dei considèrent , et ideo quidquid ad manducandum vel bibendum pertinet , nulla de sororibus praesumat circa lectum suum reponere aut habere ; quaecumque autem hoc fecerit gravissimam districtionem sustineat.

Ante omnia coram Deo et angelis ejus obtestor , ut nulla de sororibus vinum occulte aut emat, aut undecumque transmissum accipiat, sed si transmissum fuerit, prssente abbatissa vel praposita, posticiariss accipiant et canavariae tradant, et per ipsius dispensationem , secundum institutionem régal», illi cui transmissum est, quomodo infirmitati sus convenit, ita dispensetur. Et quia solet fieri, ut cella monasterii non semper bonum vinum habeat, ad sancts abbatissae cura pertinebit ut taie vinum provideat unde aut infirmas, aut ills quae sunt delicatius nutritae, palpentur.

29. Lavachra etiam, cujus infirmatas exposcit, minime denegentur , sed fiât sine murmûratione de consilio medicinae; ita ut , etsi lavare nollet illa quae infirma est, jubente seniore fiatquod opus fuerit pro sainte. Si autem nulla infirmitate compel* litnr, cupiditati suae non praebeatur assensus.

30. ^Egrotantium cura sine aliqua imbecillitate laborantium uni satis fideli et compunctœ débet injungi, quae de cellario petat quodcumque opus esse prospexit, et talis eligi débet, qui et monasterialem rigorem custodiat et infirmis cum pietaté deserviat. Et si hoc nécessitas inflrmarum exegerit , et matri monasterii justum visum fuerit, etiam cellariolum et coquinam suam infirmas communem habeant.

Quae cellario, sive canavse, sive vestihus, vel codicibus, aut posticio, vel lanipendio praeponuntur, super evangelium claves accipiant; et sine murmûratione serviant reliqois. Si quae vero vestimenta , calceamenta , utensilia negligenter expendenda velcustodienda putarint, tanquam interversores rerum monasterialium severius corrigantur.

31. Iites nullas habeatis , secundum illud Apostoli : Servum Dei non opportet litigare : aut siïuerint quam celerius finiantnr, ne i a crescat in odium, et festuca crescat in trabem , et efficiatur anima homicida ; sic enim legitis : Qui odit fratrem suum homicida est. Et : Laventes sanctas manus sine ira et disceptatione.

Quaecumque convitio vel maledicto , vel etiam crimine objecto, laeserit sororem suam, meminerit culpam satisfactionepurgare; quodvitium siiterare praesumpserit, districtione severissima feriatur, usquequo per satisfactionem recipi mereatur. Juniores pracipue senioribus déférant.

Si qua vero pro quacumque re excommunicata fuerit, remota a congregatione in loco quo abbatissa jusserit cum una de spiritualibos sororibus resideat , quousque humiliter pœnitendo indulgentiam accipiat.

Si autem, ut fieri solet, stimulante diabolo, invicem se laeserint, invicem sibi

veniam petere , et débita relaxare debebunt propter orattones quai tititjoe quanto crebriores , tanto puriores habete debent. Qnod si illa oui vetiia petito indulgera sorori suœ noluerit, a communione removeatur, et timeat illud : Quod et non tffcttt* serit , non dimittehtr et. Qu» autem nunqnam vult petere Teniam aut non ex animo petit t aut cui petitur , si non dimittit , sine causa in monasterio esse vtdetur. Proinde vobis a yerbis durioribus parcite, qua si admissa fuerint, non pigeât es ipso ore proferre medioamenta, unde facta sont minera. Quando antem tos qns proposit» estis, nécessitas discipline pro malis moribus coercendts dioere verba dura compellit, si etiam in ipsismodum vos exoessisse fortasse sentitis, non à vobis exigitur nt Teniam postuletii, ne apnd eas qnas oportet esse subjectas, dnm nimium servatur humilitas, regendi frangatnr auctoritas. Sed tamen petenda est yenia ab omnium Domino , qui novit etiam qnas pins juste corripitis, quanta benevolentia diligatis.

32. Matri quae omnium vestrum curam gerit et prsposita, sine nmrmtiTatknM obediatis, ne in illis chantas contristetar; ipsœ vero quae Tobis pnesnnt cum charitate et vera pietate discretionem et regnlam studeant custodire , circa otnnes se ipsas bonorum operum prabeant exemplura, corripiant inquiéta», coniolentuf pusillanimes, sustineant infirmas, sape cogitantes Deo se pro robis redditnraa esse rationem , unde et vos magis sancte obediendo non solum vestri, sed etiam ipsarum miseremini, quia inter vos quanto ordine superiores esse videntnr, tanto in periculo majori vereantur, pro qua re non solum matri sed et praposita, ptimice-* ri» , yel primariae cum reverentia bumiliter obedire.

33. Ante omnia propter custodiendam famam vestram nullns Tirorum in sécréta parte, in monasterio et in oratorhs introeat, exceptis episoopis, proTisore et preslytero, diacono, subdiacono, et uno vel dnobus lectoribus, quos et «tas et vite commendet, qui aliquoties missas facere debeant. Cum veroaut tecta retractanda sunt, aut ostia, vel fenestrasunt componenda, sutaliqttid hujusmodi reparandnm, artifices tantum et servi ad operandumaliquid, si nécessitas exegerit, cum provisore introeant, sed nec ipsi sine scientia aut permissu matris. Ipse vero provisor interiorem partem monasterio nisi pro iis utUitatibus quai superius comprehendi* mus, nunquam introeat, et aut nunquam, ant difficile sine abbatissa sut ails honestissima teste, secretum suum, sancta sicutdecet et expedit, bàbeant.

84. Mations etiam saculares, vel puella seu reliqua mulieres ant viri adhnc in babitu laico similiter introire prohibeantur,

35. Observandum est ne abbatissa ad salutaates in salutatorium sine digno honore suo, hoc est, sine duabus aut tribus sotoribus, procédai.

Episcopi, abbates, vel reliqui religiosi, quos magna vita commendat, si petierint, debent ad orationem in oratorium introire; observandum est etiam ut janua monasterii opportunis bons salutantibns pateat.

36. Gonvivium etiam lus personi», hoc est, episcepie, abbatibus, monachia, clericis, sacularibus viris, mulieribus in babitu saculari, nec abbatissa parentibits, nec aliqua sanctimonians unquam, nec in monasterio, vel extra monasferiom praparetis, sed episcopo hujus civitatis, nec provisori qnidem ipsius monasterii convivium fiât; de civitate vero nec reiigiosa tomina, nisi forte sint magna conversationis, et quae monasterium satis honorent, et hoc rarissime fiai, si qua tamen de alia civitate ad requirendam flliam suam , aut ad visitandum monasterium venerit, si religiosa est, et abbatissa visum fuerit, débet ad convivium vocari : reliqua penitus nunquam, quia sancta virgines et Deo devota magis Christ© vacantes pro nniverso populo debent orare, quam corporalia oonvivia prapar are.

87. Si quia Ter© germanam snam, vel flliam aut quamlibet parentem, atit sihi oognitam Tidere Toluerit, présente formaria, Tel qualibet seniore, ei coUoqui non negetur.

88. Abbatissa, nisi inaqualitate aliqna, atrt inflnnitate Tel occupatione compellente, extra congregationem penitns non reflciatur.

89. IUud ante omnia te , sancta mater, et te Tenerabilis quaecumque fueris, praposita, etiam cnicnmqne cura committenda est inflrmarnm , primiceria etiam Tel formaria, admoneo et conteste*, nt vigilantissime consideretis, ut si sunt aliquae de sororibus, qna pro eo quod aut delicatius nutrita sunt ant defectionem forsitan stomachi frequentius patiuntur, et si quareliqua abstinere non possunt aut certe cum grandi labore jejunant, si illa propter verecundiam petere non prasumunt, tos eis jubeatis a cellariis dari, et ipsis nt accipiant ordinetis. Et certissime confldant qnidqnid, dispensante ant jnbente seniore qualibet bora percipient, in flla repausatione Ghristnm accipient. Gellaria Tero, et illa qna inflrmis serritnra est, super omnem sollicitndinem cura illis et diligentia inflrmarnm, coram Deo et angelis ejns dennntietnr.

Hoc etiam moneo nt propter nimiam inquietndinem ad jannam monasterii quotidiana Tel assidua eleemosyna non fiant, sed quod Dens dédit nt possit nsibua monasterii remanere , abbatissa per proTisorem ordinet pauperibns dispensari.

40. Ante omnia obserrandum est, nt si su» filiae aliquid Tel aliqna necessitudine ad se pertinent! Testimenta Tel aliquid aliud dederit stoe transmiserit, non occulte accipiatnr, pro qna re omnibus dus ad posticium obserraTerint, contester coram Deo et angelis ejns, nt nihil de monasterio permittant dari, Tel a foris in monasterio adquiescant excipi contra conscientiam vel consilhim abbatissa. Tamen si abbatissa, nt adsolet, cum salntatoribus occnpata fuerit, posticiariae prœposita ostendant qnodcnmque exhibitum fuerit. Qnam rem si implere neglexerint, et llla posticiaria qna permittnnt et illa qna excipinnt , non solum districtionem monasterii graTissimam snstinebnnt, sed propter transgressionem sancta régula; causam se mecum ante Denm noverint esse dicturas. Ipsum Tero quod transmissum merit, si illi opus ad nsns snos fuerit, ipsa habeat; si Tero illa nihil indiget, commune redactum cni est necessarium prabeatur, propter illud Domini mandatnm : Qui habet duo* tunicas, det non habenti. Indumenta Tero ipsa cum nova acclpinnt, si Tétera necessaria non habnerint, abbatissa refnndat pauperibns ant incipientibus Tel jnnioribns dispensanda.

Omnia Tero indumenta simplici tantnm et honesto colore habeant, nnnqnam nigra, non lucida, sed tantnm laia Tel lactina. In monasterio per industriam praposita, Tel soDicitudinem lanipendia fiant, et a matre monasterii, quomodo cuique rationabiliter necesse fuerit, dispensentnr.

41. Tinctura in monasterio nulla alla fiât, nisi, nt supra dictum est, laia et lactina, quia aliud humilitati Tirginnm non oportet. LectnaHa Tero ipsa simpliria sint; nam satis indecornm est, si in lecto rehgioso stragnla secnlaria aut tapetia picta resplendeant.

Argentnm in usu Testro non habeatis absqne ministerio oratoril.

41. Plnmaria et acn pictnra et omne polymitnm Tel stragnla, sive omatiira, nnnqnam in monasterio fiant. Ipsa, etiam ornamenta in monasterio simplicia esse debent, nnnqnam pramata, nnnqnam holoserica, et nihil aliud in ipsis nisi crnces ant nigra ant lactina, tantnm opère sarsnrio, de pannis ant linteis apponantnr: nam nec Tela cerata appendi, nec tabula picta affigi, nec in parietibus Tel cameris ulla pictnra fieri débet, quia in monasterio quod non humanis, sed

spiritualibus tantamoculisplacet, esse non débet. Si vero aliqua omamenta, vel a vobis, vel ab aliquo de fidelibnsmonasterii collata fuerint, aut in usibus monasterii profutura vendantur , aut sanctœ Maris basilicae , si necesse fuerit, deputentor. Acu pictura nunquam, nisi in mappulis et britergns, in quibus abbatissa jusserit, fiant.

Nulla ex vobis extra jussionem abbatissae prsesnmat clericorum, sive laicoram, nec parentum nec' cnjuscumque virorum sive mulierum extranearom vestimenta aut ad lavandum, aut ad consuendum, aut ad reponendùm , aut ad trigendum accipere sine jussione abbatissae, ne per istam incautam et honestati inîmi^am familiaritatem fama monasterii lœdi possit. Quscumque autem hoc observare noluerit, tanquam si crimen admiscrit, ita districtione monasterii feriatur.

43. Te vero sanctam et venerabilem monasterii matrem et te prspositam sancta congregationis, coram Deo et angelis ejus admoneo et contestor, ut nullius unquam vel minae, vel oblocutiones, vel blandimenta molliant animum vestrum , ut aliquid de sanctœ ac spiritualis regulae institutione minuatis. Credo tamen de Dei misericordia, quodnon pro aliqua negligentia reatum incurrere, sed pro sancta et Deo placita obedientia ad aeternam beatitudinem possitis féliciter pervenire.

EBCAPITULATIO.

Cum, Deo propitio, in exordio institutionis monasterii vobis regulam fecerimus, multis tamen postea vicibus ibi aliquid ad<Jidimu& , vel minuimus; pertracantes enim et probantes quid implere possitis hoc nunc definivimus, quod et rationi et possibilitati et sanctitati conveniebat. Quantum enim diligenti expérimente capere potuimus, ita Deo inspirante, temperata est régula ipsa, ut eam cum Dei adjutorio ad integrum custodire possitis, et ideo coram Deo et angelis ejus contestamur, ut nihil ibi ultra mutetur aut minuatur. Pro qua re, quascumque scedas prius fecerimus, vacuas esse volumus; hanc ?ero in qua manu mea recapitulationem scripsi sine ulla diminutione rogo et moneo ut, Deo adjutore, fideliter ac féliciter impleatis, incessanter Dei adjutorium implorantes, ne vosvenenoso consilio suo antiquus hostis impediat, qui de ipso coeli fastigio sibi consentientes ad inférai profunda consuevit abstrahere. Unde, sancta et venerahiles flliae, moneo un omni virtute et vigilantissima sollicitudine suggestiones illius repellere studeatis , et sic cum Dei adjutorio currite, ut apprehendere valeatis, quia non qui caeperit, sed qui perseveraverit usque in finemy hic salvus erit ; et licet credam quod ea quae superius scripta sunt, sancta pictas vestra et semper memoriter teneat, et, Christo auxiliante, non solum fideliter, sed etiam féliciter implere contendat, tamen ut ea qus constituimus sancto cordi vestro tenacius valeant inhaertre, istam parvulam recapitulationem, quam manu mea scripsi, fieri volumus, quam rogo ut, Deo inspirante, et libenter accipere, et jugiter studeatis cum Dei adjutorio custodire.

1. Hoc enim est quod specialiter absque ulla diminutione à vobis volumus observant, ut nulla ex vobis usque ad mortem suam de monasterio egredi, vel de ipsa basilica in qua januam habetis aut permittatur, aut per se ipsam presumat exire.

a. Ut nulla cellampeculiarem habeat, ut familiaritatem, aut quamlibet societatem, nec cum rcligiosis, nec cum lalcis, seu viris seu mulieribus secretam habeat

3. Nec sola cum sola loqui, vel momento temporis, permittatur, nec vestimenta eorum ad lavandum vel tingendum, aut ad custodiendum vel consuendum accipiat : et sicut in ipsa régula constituimus, nec quicquam ab intus occulte foris transmittere, aut a foris intus excipere audeat.

4. Nulla aliquid proprinm nec foris possideat, nec intus habeat, nec ad ordinationem suam aliquid reservet, sed, sicut superins diximus, chartis cui voluerit factis , ab omni impedimento sit libéra, propter illud qaod Dominus ait : Si quis non renunciavit omnibus quœpossidet, non potest meus esse discipulus. Et illud : Si quis vult ventre post me, abneget semetipsum sibi. Qui semetipsum sibi jussus est abnegare, qua froute praesumit sibi aliquid de impedimentis mundi istius reser- Tare? Et non magis quod scriptum est œntremiscit, quia impedimenta mundi fecerunt nos miseros? El illud Apostoli diligenter attendite , volo , inquit, vos sine sollicitudine esse. Et haec fldeliter observans secura conscientia dicat : Mundus crucifixus est roi'W, et ego mundo. Et illud : Omnia arbitrâtes sum ut stercus, ut Chris tum htçrifadam.

5. Convivium nec episcopo istius civitatis, necalterius, nec ulli virorum, sicut in bac régula statuimus, praeparetur.

6. Epistolae nullius hominura, etiam nec parentum, occulte accipiantur, aut sine pennissu abbatissae ulli qualescunque litters transmittantur.

7. Moneo specialius ut, sicut jam diximus, vestimenta lucida, vel cum purpura, vel cum bebrina, nunquam in usu babeant, nisi tantum lala et lactina, capita nunquam altiori lingent quam in hune locum mensura de incausto fecimus. Omnia opéra in commune faciant.

8. Quscumque ad conversionem venerit in salutatorio ei frequentius régula relegatur, et si prompta et libéra voluntate professa fuerit, omnia regulae instituta complere, tamdiu ibi sit quandiu abbatissae justum ac rationabile visum fuerit : si vero regulam dixerit se non posse complere, penitus non excipiatur.

9. Janua monasterii nunquam extra basilicam cum vestra voluntate, aut cum vestro pennissu fiât, et vespertinis et nocturnis ac meridianis boris nunquam pateat, itatamenutipsis boris quando reficitur, claves apud se abbatissa habeat.

10. Ipsam tamen abbatissam sanctae congregationis, cui nihil possidere licet, aut aliquid peculiare nabere permittitur, Deo medio , contestor nt in quantum possibilitas fuerit, quae necessaria sunt.

11. Plumariœ et ornaturae, et vestimenta purpurea etomne polymitum nunquam in monasterio flat, propter illud Apostoli : Nemo militons Deo implicat se negotiis secularibus ut et placent cui seprobavit.

12. Quoties sancta abbatissa ad Deum migraverit, nulla ex vobis carnali affectu, aut pro natalibus aut pro parentela aliquam minus effleacem fieri yelit, sed omnes, Christo inspirante, unanimiter sanctam spiritalem eligite, quae et regulam monasterii possjt efficaciter custodire^ et superrenientibus *responsum cum aedificatioue et comuunctione et cum sancto affectu sapienter valeatreddere, utomnes hommes, qui vos cum grandi fide et reverentia pro sui axliflcatione expetunt, Deum uberius benedicant et de vestra electione, et de illius quam eligitis conversatione spiritualiter gratulentur.

. 18. Et licet, sanctae filiae, et uuica mini in Christo charitate venerabiles, de sanctae pietatis vestrae obedientia sim securus; tamen pro paterna sollicitudine, quia vos angelis desidero esse consimiles, iterum atque iterum rogo, et per omnipotentem Deum vos contestor, ut nihil de sancts regulae institutione minui permittatis, sedtotis viribus eam custodire, auxiliante Domino, laboretis, scientes quia unusquisque propriam mercedem accipiet secundum suum laborem. Et hoc ante omnia rogo, ut admonitionem nostram non transitorie accipiat sanctitas vestra, quia non ex nostra praesumptione loquitur, sed secundum quod in scripturis canonicis legitur, et antiquorum patrum libris abundantissime continetur, vos cum

m PIÈCES JUSTIFICATIVES.

grandi affectu, et corn vera diarifate salubriter admonemus, et quia, legfris quod : Qui unum mandatum minimum negtecperit , minimus vocetur in regno cœ^orum, nolite humilitatis nostraeverba quasi minima despicere, propter illud quodscriptum est : Qui vos spernit me sperni{. £t illud : Qui spernit modica paulaiim dtfluU. Quomodo enim in quocumque carnali certamine tantum unusquisque abjectior erit quantum minor et infirraior persona superaverit, ita et in spiritali certamine in eum qui negligens fuerit in minimis, implebitur illu4 quod scriptum est : Qui yniversam legem servaverit, offendat in uno factus est omnium reus. Hoc enim ego cum grandi non solum timoré, sed etiam tremore cogitans dum pavescit animus meus, ne. vobis vel auquapeccata minuta subrepant, non solum amoneo, sed supplico pariter et contestor, et cum grandi charitatis affecta aàjuro, sic in illam aeternam beatiludinem ad consortium angelorum omniumque sanctorum sine confusione venire simul, et cum sancta Maria vel cum omnibus reliquis yirginibuscoronas gloriae accipcre, etcœlestem agnum sequi vos féliciter videre promerear, ut toto corde et toto animo mandata superius comprehensa studeatis implere, per quaa ad œterna praemia possitis féliciter pervenire.

14. Illud etiam, quod non credo, nec Deus pro sua misericordia fieri patietnx, si quocumque tempore quœlibet abbatissa de bujus regulae institutione aliquid immutare aut relaxare tentaverit, vel pro parentela, seu pro qualibet conditione subjectionem vel familiaritatem pontifici bujus civitatis habere volueiit, Peo vobis inspirante, ex nostro permissu in bac parte cum reverentia et gravitate resistite, et hocflerinulla ratione permittatis; sed secundum sacram sanctissimi papa urbis Romae, vos, auxiliante Domino, munire in omnibus studete. Praecipue tamen de infra scripta recapitulatione, quam manu mea scripsi, contestor ut nihil penitus muniatur. Quaecumque enim abbatissa, aut quaelibet praeposita aliquid contra sanctae régulas institutionem facere tentayerint, noverint se mecum ante ftribunal Ghristi causam esse dicturas. Et si forte , quod Deus non patiatur, fuerit aliqua de filiabus nostris tam pertinax animo, quae bujus regulae recapitulationem salubriter et secundum institutionem sanctorum Patrum scriptam implere contemnat, a sanctae congregationis vestrœ conventu eam accensae zelo Sancti Spiritus removete, et tamdiu in cella salutatorii sit remota, quamdiu dignam pœnitentiam agens bumiliter veniam petat , et, donec ad regulae instituta se corrigat, intus non regrediatur. Haec ideodicimus, quia timendum est ne, dum unius negligentia palpatur, et secundum régulant non corrigitur, aliae quae proflcere poterant yitientur; sed credimus de Dei misericordia, quod, dum et vos sanctae spiritaliter. agitis, et eas quœ négligentes sunt cum vera cbaritate cqrrigitis féliciter, ac pariter ad eeterna praemia veniatis, praestante Domino nostro Jesu Cbristo, cui est bonor et imperium in saeculasaeculoram, amen.

15. Jejunium a Penteçoste usque ad kalendas septembres, quomodo virtntem vel possibilem vident mater monasterii, sic studeat temperare; a kalendis septembris usque ad kalendas novembris secunda, quarta et *exta feria jejunandum est. A kalendis vero novembris usque ad Natalem Domini , exceptis festivitatibus vel sabbato , omnibus diebus jejunari oportet. Ante Epipnaniam jejunandum septem diebus. Ab Epipbania vero usque ad bebdomadam quadragesime secunda, quarta et sexta jejunandum est. Natale Domini et Epiphaniorum ab bora tertia noctis usque ad lucem vigilandum est.

16. Ordinem etiam convivii buic regulae inserendum esse credidimus. Gibaria omnibus diebus in jejunio tria , in prandio bis tantummodo praeparentur. In festivitatibus majoribus ad prandium et ad cœnam fercula addantur et recedentes

de «a dukàamina addenda sont Quotidianis vero diebus ad prandium in aestaté binos caldellos, in hyeme ad prandium binos caldos, ad refectionem ternos cal* dellos accipient ; ad cœnam vero bini caldelli suificiunt. Juniores vero ad prandium, ad cœnam, ad refectionem binos accipiant.

17. Pulli vero infirmis tantnmmodo praebeantur, nam in congregatione nunquam ministrentur. Carnes vero a nulla nnquam penitus in cibo sumantnr ; si forte aliqua in desperata infirmitate fuerit , jubente providente abbatissa, accipiat.

18. Yostamen, piissimse sorores, coram Domino Deo obtestor et deprecor, ut humilitati mes yej sanctarnm matrum Yestraram, id est .insUtutox^bus regulae et monasterii conditoribus , hanc in Derpetuum gratiam referatis, ut pro nobis diebus ac noctibns intercessio vestrae cbaritatis invigilet, publica oràtione vel in diurnis solemnitatibus , vel in nocturnis excutytis deprecatio vestrae sanctitatis obtineat, ut ascendens ad conspectum pomini deprecatio Vestra dignum vel me ecclesiae suas pontificem, vel illas servitio sanctarnm virginum constituât et concédât esse praepositas, cum ante tribunal illius cœperimus creditorum Ulentorum reddere rationem. Si quae sunt culpae vel negligentiae sive meae curam ecclesiae sivematimm vestrarnm erga sibi créditas , intercessu vestro Dominus nobis remittcxe , et culparum ruinera remissions medicina sanare dignetur. Quia nec emendantur culpae, nisi sanctornm orationibus ille remisent , nec remittit nisi fuerint emendatae.

19. Et quia, propter custodiam monasterii, aliqua ostia sive in veteri baptisterio, scbola, vel texrino aut in turre juxta pomarium clausi atque damnari nullus illas nnquam sub qualibet utilitatis specie aperire praBsumat, sed liceat sanctae congregationi resistere, et quod famae vel quieti suae incongrnnm esse cognoscunt fieri non permittant.

20. Cellaria monasterii eligatur de congregatione sapiens , maturis moribus, sobria, non multum audax, non elata, non turbulenta, non injuriosa, non prodiga, sed timens Deum et omnem congregationem, sicut mater curam gerat de omnibus. Sine jussione abbatissa nihil faciat ojuae ei jubentur. Custodiat sorores, non contristet. Si qua forte soror ab aliqua irrationabilia postulat , non spernando eam contristet, sed rationabiliter cum humibtate maie potenti deneget. Animam suam custodiat memor semper illud apostolicum , quod qui bone ministraverit gradum sibi acquiret. Inflrniorum, infantium, hospitum, pauperum cum omni sollicitudine curam gerat, sciens sine dubio quia pro bis omnibus in die judicii rationem redditura est. Omnia vasa monasterii cunctamque substantiam , ac si altaris vasa sacrata conspiciat , nihil ducat negligendum, neque avaritiae studeat, neque prodiga sit extirpatrix substantiae monasterii, sed omnia mensurate faciat, et secundnm jussionem abbatissas. Humilitatem ante omnia habeat, et cum substantia non est qua tribuatur, sermo responsionis porrigatur bonus, ut scriptum est Sermo bonus super datum optimum. Omnia quae ei injunxerit abbatissa ipsa habeat sub cura sua, a quibus eam prohibuerit non praesumat. Sororibus constitutam annonam sine aliquo verbo vel mora offerat, ut non scandalizentur, memor divini eloquii : Quid mereatur, qui scandalizavsrit unum depusillis? Si congregatio major fuerit, solatia ei dentar quibus adjuta sit, et ipsa aequo animo impleat offlcium sibi commissum. Boris competentibus dentur quae danda sunt, et petantur quae petenda sunt, ut nemo perturbetur .et contristetur in domo Dei.

21/ Ad portam monasterii ponatur soror senex, sapiens, que sciât responsum accipere et reddere, cujusmaturitas non^inat eam vagari. Quae portanaria cellam débet habere juxta portam, ut venièntes semper praesentem inveniant, a qua responsum accipiant, et mox ut aliquis pnlsaverit, aut pauper clamaverit, Deo

grattas respondeat, et benedicat cnm omni mansuetudine timons, reddens responsum festinanter cum festinatione et ferypre charitatis. Quae portanaria si indiget solatio juniorem sororem accipit Amen.

VEES ADRESSÉS k RADBGONDE ET A AGNES, ET QUI MANQUENT DANS TOUTES LES ÉDITIONS DBS POÉSIES DE VENANTIUS FORTUNATUS t.

Dulcibus alloquiis quae fabulât fertur in ore ! *

Si mini jam placidas mensa benigna tenet, Placitos animos, tabula redeuntoe; notatae,

Prodat ut affectum littera picta manu.

Dulcis amore pio pariter materquae sororquae

Gaudia festivo concoelebratae sono.

Sic yos Caesarii monitis honor urnet (omet) in orbe,

Atquae amas * caro cum pâtre Christus amet. Sic hic Caesaria et praeselsa Casaria surgat, '

Ut per vos priscus hic reparetur honor* Gratia sic taies (talis) niteat, qua crescat in œvo

Per vos Pictavis Arelatense doecus.

Sic piae caelesti mereamur viverae Régi,

Et mea vobiscum membra sepulchra tegunt. Si quod in offenso retinetur pectore murmur,

In vicoe laxatum sit veniale, precor.

Pacem Ghristus amans, mira dulcedinae plenus,

Pectora vestra sacer, se mediante, liget. Obteneat pariter venerandfa Casaria moecum,

Quae simul amplexu vos cupit esse pio.

Quam prius inscribam fixam pietate parentem ,

Quo geminœ matres extatetuna. . . . . 4. Hanc praeponit honor, quae junior extat in annis ;

His aetas gravior jure senilae favit.

Sed mihi dulcoe tribus pariter mandare salutem ,

Est quoniam vobis carus et unus amor.

Félix quae retinet pariter tria lumina mensa,

Et paschale bonum multiplicarae facit,

1 Ces Yen et d'autres, pareillement inédits , ont été découverts par M. Goérard , dans le i erit de la Bibliothèque royale, fonds Saint-Germain, lat. n° 844, et publiés par loi dans le douzième volume des Notices des Manuscrit*. Je les reproduis ici d'après cette publication.

2 Aurem. — 3 Ambas. — 4 Vraisemblablement soror.

Angelico coetu sic participantoe fruantur, Diliciae vobis in rigionoe Dei.

Nocte salutifera maneant materqoae sororquoe;

Hoc nati et fratres * prospéra vota ferant ! Angelicos coetus, proecordia vestra, rerisit,

Et relegat alloquia poectoris cara sua (sui?). Tempora noctis agunt ut nac brevitate salutem,

Sex modo versiculis vel duo ferte, precor.

Quantvis quod cnperem fogdt » me, vespere facto

Te mihi non totam nox toJZit ista tamen. Etsi non ocnlis, animo cernuntnr amantes;

Nam quo forma nequid ', mens ibi nostra fuit Quam illoe locos pius, qui numquid * abrumpit amantes»

Quo capinnt ocnlis quos sua vota petunt; In medio posito bonitatis principes Christo,

Cujus amoroe sacro corda ligata manent I Hic qnoquoe sed plures carmina jussa per annos,

Hinc rapias tecum quo tibi digna loquar.

Plaudite voce, Deo pia redditoe vota, sorores, Quod sic Yobiscum gaudia tanta sedent.

Me foris excluso, vos banc retinetis amantes : Quod commune placet non simul esse licet

Hec longeva din maneat per singula nobis, Floreat et cunctis participanda bonis.

Cuncti s hodie festiva colunt : ego solus in orbes

Absens natali conqueror esse meo.

Qui (qui) si fortoe latens alia regionae fuissem,

Ad vos dubieram* concitus irae magis?

Nunc alii tibi dant, ego munera nulla sorori

Vel dare qui potui pomula mora joti 7.

Sed quam vis absens specie, sum pectorae presens,

Et rogo que misi dona libenter habe.

Sic Deus omnipotens parcat matri atque sorori,

Que non egerunt me retinere sibi.

Hœc pia festa din multos/senis (sic) ipsa, per annos,

Laeta matre, simul me quoquœ lrater \ colas.

« Fratris. — > Fogiat. - 3 NeqoiU — « Nnnqnam. * Cunctae. — • Deboeram. — ' More Joci. - • Fratte.

Sic sterna ' dies totas milri transtuliit boras,

Ut matris vocem non mentisse querar.

Qualiter agnus amans genetricis ab uberôe pulsus,

Tristis et erbosis (berbosis) ancxius errât agris; Nunc fugit ad campos feriens balatibus auras,

Nunc redit ad caillas, nec sine matre placent. % Sic me de vestris absentem suggero verbis;

Vix tentt (tenet) incluso mine domus una loco. Sed refer bine gratis placidœ caraequoe 3.

Quod me consolvit de pietatis opoe.

Tu rétines médium, médium me possedet illa;

Cum geminas video, tûne ego totus agor. Nunc tibi, carâ proecor, Martinus, HilariuB adstent,

Et te vel natos spes tegat una Deus.

Sine quae 3 presens, absens tibi solvo tributum,

Ut probet affectum, mater amata, meum.

Si non essem... \ facerem quodeumquoe Juberes;

Obsequiis parvis forte placeret inAera ; Pectore devoto se* (sed) rustica lingua dedissei

Pastoris calamo matris in aure sonum.

Imperiis famulans terrerem mea membra diurnis ;

Servirent dominée subdita colla suae.

Nulla recusarerit digiti, puteoque profundo

Quae manus hoc scripsit prumpta levaret aquas, Protraberet vites , et sarcula figeret hortis;

Plantaret, coleret dulcae libenter Aolus. Splendor erat tecum mea membra tradere coemae (coquins)

Et nigra de puro vasa lavaroe lacu.

Hinc tibi nunc absens Marcelli munera misi,

Cui dédit excelsum vita beata locum ; Et si displiceant indigno verbo (verba) relatu,

Complaceant animo signa superna tuo.

Sis longeva niihi cum nata et messœ sororum ,

Virgineoquae thoro * restât ovile Dei I Si tua verba dares, essent plus dulcia quam si

Floribus electis mella dedisset apes.

Anxius, afflictus, curarum pondère curvor;

Pectoroe confuso nec verba dare queo.

Murmorae sub dubio lacérer, neque carmina bxo ;

Nescio certa loqui, mentoe vacante mihL

> Hestema.

3 On pourrait lire :

Sed refero hinc grates plaetta eareqne aontrt. 3 Si neqwo. — « Absent manque. — i Choro.

Heu ! tristem si vota velint audiroe fatentem,

Me subito ferrent nubila missa Ubi !

Dedahçuo lapsu si pinnas sumerae nossem,

Ad vos quantotius jam revolasset amans, tiovit enim bominus, qui corda latentia puisai,

Quae mea sed taeitae viscera cura domet.

Redditoe, cum nequeo, Dominoe promissa benignoe :

Nec tamen hic culpam crede fuisse meam. Excusa, si forte potes, per sidéra testor,

Me neqoae vellac moras matris in aure feres. Oret pro famulo ; citius remoearoe parabo ,

Et cum praesentor, verberœ (verbera) voce domet. Supplicibus votis référât mandata salutis

Matribus ac dominis pagina missa loquens; Dumquae récusât iter nostrum tibi redderae vultus,

Affectum saltim sollicitudo probet.

Non sumus absentes , si nos oratio dulcis

Présentes semper cordis amoroe tenet.

Matri natus ego, frater simul ipse sorori ,

Pectore devoto parvula dona fero.

Tercius unitus tria munera porta duabus :

Tarn dulces animas dulcia poma décent.

Sed datoe nuric veniam mibi quod fano tali habetur,

Munera que (quae) portet charta canister erit.

Pergimus inclusas a gurgitae cernere terras ,

Qua vagus Oceanus fertque refertque vices. Fluctibus assiduis cum surgit ad aethera pontus,

Hue feritate sua mobilis unda latrat.

Litus arena suum refugit, nunc suscepit aestu;

Nunc mare dum turget, naufraga terra latet, Quo gelidas se esse ren. . . . dicus l occupât ardor

Atque loco hue una sunttria dona Dei.

Quamvis sit sterelis, fructus fert illa beatos,

Dum celo dignos pascit /tarera viros.

Ast ego vel si qua sine vobis urbe tenerer, . Inter multa tamen milia soins eram. CerneToe vos laetas merear, materquae sororque,

Cum venit exelc 2 caena Dei beata.

Si citius redeat frater Simplicius, oro,

A me mandatae fertae salutis opus J; Et , rogo , per vestras me commendatoe sorores :

Sic faciat cunctis Ghristus amoroe suas.

Sic. — " Excclsi. — 3 Opem.

VZtS SUR LA 1UINB DE LA NATION THUMKGIENNB , COMPOSÉS PA* FOMTUHATUS AU NOM DE lADEGONDE.

De excidio Thuringiœ ex per sonna RadeguncUs '.

Conditio belli tristis , sors invida rerum ;

Quam subito lapsu régna superba cadnntl Aula Pàlatino quae fioruit antea cultu ,

Hanc modo procameris moesta favilla tegit Quae steterant longo felicia culmina trac tu.

Vida sub ingenticlade , cremata jacent.

Ardua quae rutilo nituere ornata métallo»

Pallidus oppressit ralgida tecta cinis : Missa sub bostili Domino captiva potestas,

Decidit in humili gloria cclsa loco.

Stms aetate pari; fabulorum turba nitentum

Funereo sordet pulveret functa die.

Clara ministrorum stipata corona potentum,

Nulla sepulchra te ne as t mortis honore caret. Flammivorum vincens , nitilans in crinibus aurum,

Strata solo recubat lacticolor amati.

Heu maie texerunt inhumata cadavera campum ,

Totaque sic uno gens jacet in tomulo.

Non jam sola suas lamentetTroja ruinas,

Pertulit et caedes terra Toringa pares.

Hinc rapitur laceris matrona revincta capillis,

Nec laribus potuit dicere triste vale.

Oscula non licuit captivo inflgere posti ,

Nec sibi visuris ora referre locis.

Nuda maritalem calcavit planta cruorem,

Blandaque transibat, fratre" jacente , soror. Raptus ab amptexu matris puer ore pependit ,

Funereas planctu nec dédit ullus aquas.

Sorte gravi minus est, nati sic perdere vitam ,

Perdidit et lachrymas mater anhela pias. Non aequare queo vel barbara foemina fletu,

Cunctaque guttarum moesta natare lacu.

Qoisque suos habuit flëtus, ego sola, sed ornais

Est mihi privatae publiais ille dolor.

Consuluit fortuna viris quos perculit hostis ,

Ut flerem cunctis una superstes ago.

Nec solum extinctos cogor lugere propinquos,

1 Venantli Honorii Clementiani Fortonati, opéra ora nia. Ed. Lachi, Rom», 4786, pire prima, p. m et scq. — J'ai profité des variantes découvertes par M. Gaérard dans le Mss. de la Blfalioi royale, fonds Saini-Gerwain, lat. n» 844.

Hos quoque, quos retinet vita beata , neo. Saepe sob bumecto conlindens lumina vultu ,

Murmura dansa latent, nec mea cura taoet. Specto libens aliquam si nuntiet aura salutem , *

Nullaque de cunctis Timbra parentis adest; Cujns in aspecta tenero solabar amore,

Solvit ab amplexu sors inimica meo.

An quod in absent! te nec mea cura remordet ,

AJfectum dulcem cladis amara tolit?

Vel memor esto , tuis primaevis qualis ab annis ,

Hamalefrede, tibi tune Radegundes eram.

Quantum me quondam dulcis dilexeris inians.

Et de firatre patris , nate bénigne , parens. Quod pater extinctus poterat , quod mater haberi ,

Quod soror, aut frater, tu mini solus eras. Prensa piis manibus heu! blanda per oscula pendens ,

Mulcebar placido flamine, parva, tuo.

Yixerat in spatium, quo te minus hora referret.

Saecula nunc fugiunt, nec tua verba fero. Volvebam rabidas inliso in pectore curas,

Ceu revocareT eis, quando, vel unde, parens? Si pater aut genitrix , aut regia curatenebat,

Cum festinabas , jam mini tardus eras.

Sors erat indicium, quia te cito , care , carerem,

Importunas amor nescit babere diem. Anxia vexabar , si non domus una tegebat ,

Egrediente foras te , pavitasse yocas.

Vos quoque nunc oriens, et nos occasus obumbrat.

Me maris Oceani , te tenet unda rubri.

Inter amatores totusque interjacet orbis,

Hos dirimit mundus , quos loca nulla prius. Quantum terra tenet, tantum divisit amantem,

Si plus arva forent, longius isset iter. Esto tamen , quo vota tenent meliora parentum

Prosperius quam te terra Toringa dédit.

Hinc potins crucior validis onerata querelis,

Cur mini nulla tui mittere signa velis. Quem volo nec video, pinxisset epistola vultum,

Aut loca quem retrabunt , ferret imago virum. Qua virtute atavos repares , qua laude propinquos

Ceu pâtre de pulchro ludit in ore rubor. Crede , parens , si verba dares , non totus abesses

Pagina missa loquens , pars mibi fratris erat : Cuncti munus babent , ego nec solatia fletus ,

0 facinus ! quae dum plus amo, sumo minus. Si famulos alii , pietatis lege, requirunt,

Cur ergo praeterear, sanguine juncta parens? Ut redimat Dominus vernam , saepe ipse per Alpes

Frigora concretas cum nive rumpit aquas :

MB PIÈCES JUSTIFICATIVES.

Intrat in excisis umbrantià rupibus antra,

Ferventem affectum nulla pruina vetat , Et duce cuffl nulto ; pede nudo , currft amator,

Atque suas praedas, hoste vêtante; rapit. Ad versas acies et pet sua ruinera transit;

Quod cupit, ut capiat, nec sibi parcit anior. Ast ego pro vobis momenta per omnia pendens ;

Vix curae spatio, mente , quiète fruor. Quae locate tenearit, si sibilat aura, requirb,

Nubila, si volites , pendula posco locum. Bellica Persidis, seu te Bysantion optât,

Ductor Alexandrae seu régie urbis opes?

An Hierosolymae résides vicinus ab arce;

Qua est gehitus Cbristus, Virgine matre, Deus. Hoc quoque nulla tuis patefecit littera chartis,

Ut magis hihc gravior sumeret arma âolor. Quod si signa mini nec terra, nec aequora mittuht,

Prospéra vel veniens nuntia ferret avis 1 Sacra monasterii si me non claustra tenerent;

Improvisa aderam , qua regione sèdes, Prompta per undifràgas transissem puppe procellas :

Flatibus hybernis ; laeta moTerer aquis. Fortior eluctans pressissem pendula fluctus,

Et quod nauta timet, non pavitasset amans. Imbribus infestis si solveret unda carinam ,

Te peterem, tabula rémige, vecta mari.

Sorte sub infausta si prendere ligna vetarer.

Ad té venissem, lassa, natante manu.

Cum te respicerem peregrina pericla negassem,

Naufragii dulcis nlox relevasses onus :

Aut mini si querulani raperet sors uitima vitam,

Vel tumulum manibus ferret arena tuis , Ante pios oculos issein sine luce cadaver ,

Ut vel ad exequias commoverere meas.

Qui spernis vitae fletus , lachfymatus humares ,*

Atque dares planctus ; qui modo verba negas. Quid fugio memorare, parens, quiddiffero luctûs?

De nece germani cur dolor alta taces ? Qualiter insidiis insons cecidisset iniquis

Oppositaque fide raptùs ab orbe fuit.

Ei ;hei) mini <[u» renovo fletus referendo sepultos ,

Atque iterum patior, dum lacbrymanda loquor ! Ille tuos cupiens properat dum cernere vultus,

Nec suus impletur, dum meus obstat aihor, Dum dare dura mini refugit, sibi vulnera flïit :

Laedere qui timuit, causa doloris adest. Percutitur juvenis teneta lanugine barbde*

Absens nec vidi funera dira soror.

Non solum amisi, sed nec pia lumina clftusi-,

Nec superincumbens ultima verta dedi.

Frigida non calido tepefeci viscera fletu,

Oscilla nec caro de moriente tuli.

Amplexu in misero neque coUo flebilis haesi ,

Ant fovi infausto corpus anhela sinu.

Vita negabatar, quia jam de firatre sorori

Debuit egredienshalitusorerapi.

Quid feci, vico misissem Listra feretro

Non licet extinetum vel meus orner (omet) amor ? Impia crede ; tuae rea sum , germane saluti

Mors cui sola fui, nulla sepukhra dedi. Quae semel excessi patriam, bis capta remansi

Atque iterum hostes, fratre jacente, tuli. Tune pater, ac genitrix, et avnncums atque parentes,

Quos flerem in tumulo ; reddidit iste dolor. Non vacat ulla dies lachrymis, pôst furiera frâtrtej

Quid secum ad mânes gaudia nostra tulit. Sic miserae dulces consummaveTe parentes;

Regius, ac série, sanguis origo fuit; Quae mala pertulerim, neque praesens ore referrem,

Nec sic laesa tuo consulor alloquio.

Quaeso, serene parens, vel nunc tua pagina currat;

Mitiget ut Talidam lingua benigna luem.

Deque tui similis mini cura sororibns haec est,

Quas consanguineo cordis amore colo; Nec licet amplecti, quae diligo, menfbra parentum ,

Osculor aut avide lumen utrumque, soror. Si, velut opto, manent, Buperis rogo redde saintes,

Proque meis votis oscnla cara feras.

Ut me commendes Francomm regibus oro,

Qui me materna sic pietate colunt.

Tempore longaevo vitalibus utere fiabris;

Et mea de vestro vernet honore satas.

Ghriste fave votis; haec pagina cernât amantes;

Dulcibus et redeat littera picta notis.

Ut quem tarda spes cruciat per tempora longa,

Hanc céleri cursu vota secuta lèvent.

BPITIB ADUS8ÉS AU NOM DE 1ADEGONDB A HARTA1K, PUHCE THUlCTGIKf RÉFUGIÉ A COWSTANTWOPLB.

Ad ârtarcfUn*.

Post patriae cineres, et culmina lapsa parentum, Quae hostili acie terra Toringa tulit :

• Fortonatiopcriomnla,*!. LacW.ptrsi, p. 4M.

Si loquar infausto certamine bella peracta ,

Quas prins ad lachrymas foemina rapta trahar? Qnid mihi flere vacet pressam hanc funere gentem ?

An variis vicibus dulce misse genus ?

Nam pater ante cadens, et avunculus inde secutus ,

Triste mihi Yulnus flxit uterque parens. Restiterat germanus apex, te sorte nefanda.

Me pariter tumulo pressit arena suo.

Omnibus extinctis, heu viscera dura dolentis !

Qui super unus eras , Hamalefrede , jaces ? Sic Radegundis enim, per tempera longa, requiror \

Pertulit haec triste pagina nostra loqui. Taie venire diu ezpectavi munus amantis ,

Mihtiaeque tuae hanc mihi mittis opem.

Dirigis ista meo nunc serica vellera penso,

Ut dum fila traho, soler amore soror?

Siccine consuluit valido tua cura dolori,

Primus et extremus nuntius ista daret?

Nos aliter lachrymis per vota cucurrimus amplis,

Venerat optanti dulcia , amara dari.

Anxia sollicito torquebar pectora sensu ,

Tanta animi febris his recreatur aquis.

Cernere non merui vivum, nec adesse sepulchro,

Perferor exequiis altéra damna tuis.

Cur tamen haec memorem tibi, care Artarchis alumne ,

Fletibus atque meis addere flenda tuis?

Debueram potius 6olamina ferre parenti,

Sed dolor extincti cogit amara loqui.

Non fuit ex longa consanguinitate propinquus t

Sed de fratre patris proximus ille parens. Nam mihi Bertharius pater, illi Ermenefredus,

Germanis geniti , nec sumus orbe pari.

Vel tu, care nepos, placidum mihi redde propinquum,

Et sis amore meus, quod fuit ille prius. Meque monasterio missis, rogo, saepe requiras,

Ac Testro auxilio stet locus iste Deo.

Ut cum matre pia vobis haec cura perennis

Possit in astrigero reddere digna throno : Nunc dum distribuât vobis felicibus ut sit

Praesens larga salus, illa mtura decus.

1 Reqoiro.