‹ Recueil des actes de Henri II, roi d'Angleterre et duc de Normandie, concernant les provinces françaises et les affaires de France; uvre posthume de Léopold DelisleChapitre 130 sur 270 · ETAT DE L'AVRANCHIN · texte numérisé non relu

ETAT DE L'AVRANCHIN

2. Etal de la vicomte d' Avranches vers la fin da xii" siècle.

De Abrincis.

Milites jiiratores.

\Mllelmus de Verduno.

Robertus deVeim.

Regerius de Campaigne.

Willelmus de Buxeio.

Ruai, de Hulmo.

Eu do deTanie.

Tomas de Belveeir.

Willelmus Chauce bof.

Carpent[arius].

Petrus de Terra Gasta.

Hasculfus de Apulleio.

W. de Maisnil Adeline.

Ruai, de Fekerolis.

W. Crolart.

W. de Cangeio.

W. de Sériant.

Gislebertus de Sartilleio.

Robertus de Craisneio.

Ruai, de Campaigne.

W. de Verduno.

Gislebertus de Cantepîe.

Petrus de Boillon.

Ruai, de Maceio.

Ricardus de Cisneio.

Guarmo de Saceio.

Ricardus de Auceio.

Biirgenses juratores.

Radulfus Filius Herberti.

Osmundus de Molinello, Rualdus Balgart.

Hamelinus de Maigneio.

Constantius.

Rogerus Filius Elmenoldi. Johannes Bigra.

Geraldus Filius Landery.

Radulfus Filius Tustini.

Episcopatus de Abrincis est de donatione régis.

Civitas Abrincensis est dominica régis.

Tunis Abrincensis dominica régis. Gislebertus de Abrincis custodiebat eam temporc régis H[enrici] per ipsum regera.

Cornes Cestrie est vicecomes in feodo de Abrincis et eis que ad Abrincas pertinent, et habet in firma sua census et theloneum et omnia placita ad vicecomitem pertinentia per iiii . XX libras , de quibus xx libre computantur ad Scacarium consuete pro Vehimo cum pertinentiis suis, que abbatia Sancti Stephani de Cadumo habet in elemosinam de dono régis Willelmi. Ad vicecomitatum auteni pertinent consueludo aliva in Vehimo, videlicet de extrinsecis horainibus : nam abbas habel teloneum de dominicis hominibus suis, etiam si liât in Abrincis.

In Gênez vero hajjet abbas de Monte mercatum suum et totas consuetudines de eis que venduntur in mercato, nisi de horainibus qui sunt quieti apud Abrincas, Vicecomes vero de Abrincis, habet totum trespassura, et habet consuetudinem de burgensibus de Gênez de eis que vendunt vel emunt in Abrincis; sed milites et vavassores de feodo abbatie snnt quieti de nutriluris suis et de eis que emunt ad proprios usus inter Thar et

CHARTES ET DIPLOMES.

ZUPniUEItlC NATIONALE.

340 \. DOCLAIEMS lilOCUiAIMl IQUES.

Coisnuin nisi in feria Saiicli Aiulroe. Kl oamorarii roi;is (jiii Icriani cuslocliunl liabeiit in die ferie de abbale oonsueluclinarie nnaui lihrain piperis et pondus cere.

Honiines episcopi de l'ontihus suiit (jiiieti in Abrincis nisi in die mercati; et homines de V'alle Sancti Pétri similiter.

Vavassores e|)iscopi qui non sunt niercatoros sunt ((uieli apiid Abiincas nisi in feria Sancti Andrée.

Nullus mercator alivus débet nierceni suam exponere ad vendendura ad Ponz nisi prias fuerit apud Abrincas cunoi merce sua.

Episcopus habet tlieloneuni alivum de blado et sale quod venditur in Valle, sed de vino babet rex consuetudinem.

Vicecomes placitat ter in anno in Ardevun et in (ienez de consuetndinibus suis absportatis et procuratur ab abbatc.et liabet exitum de omnibus burgensibusabbatisde omnibus his que portant extra vicecomitatum, et exitum de omnibus hominibus alivis.

Hec suntdominica régis : Prata de Abrincis, et pralarius qui ea custodit tenet feodum suum de rege in capite; — et eastanearia dominica régis, et feodum Havart forcstarii, qui eam custodit de rege in capite.

Homines de Sancto Petro Ansgeri et de Cantepie et de Montframerei et homines de Apilleio debent portare castaneas ad regem in Normannia et repperire saccos ad portandum iHas, et sacci rémanent régi.

Terra que est inter castaneariam et aquam de Maloe, dominica régis, recuperata per jureamj, et reddit x quarteria frumenti. Johannes Filius Metearii et Radulfus Filius Enguerran tenent. Henri Grate reddit pro eadeni terra iiii solides.

Montes régis inter Castaneariam et Abrincas dominici régis.

Furnusde Fossato, recuperatus per juream, reddit v solidos.

Nova domus thesaurarii, recuperata per juream, reddit vi solidos.

Thalamus qui est post domum Galteri Tronchou in porprestura est dorainicus régis, recuperatus per juream. Tustinus Beschief habebat.

Feria Sancti Andrée dominica régis, in qua paucissimi sunt quieti; et abbas de Monte reddit die ferie camerariis régis libram piperis et pondus core.

Lande de Arbore Reneri son [sic] frocus.

Masura Vitalis Gonbaldi escaota régis,

Landa de Lindreio in ^'alle Sancti Pétri est frocus.

Lande de Vehim sunt frocus.

Isti tenent in civitate de rege in capite, scilicet : hères Roberti de Abrincis totum feodum suum. Gaufrirlus Peile vilain feodum suum, qui est inde dominicus serviens régis ad custodienda placita régis. Cornes Cestrie masuram centum [sic]. Willelmus de Albingneio masuram suam. Willelmus de Vernon masuram suam. Enger[ranus] de Saieio masuram suam. Robertus de Vehim i masuram. Hères Gisleberti de Abrincis feodum suum; Gaufridus de Castro feodum suum. Willelmus de Verduno ii masuras.

ACTES .lUDICIAIRES. 347

Tenentes extra civitatem in Abrincatino de rege in capite. — Reinaldus de Cortenai feodum. Robertus Filius R. in Valle Segie. Willelmus de Duxeio Duxeium. Rertran de Verduno Sanctam Mariam de Caveio. Robei'tus de Sancto Johanne feodum Alani Filii Jordani.

Omnes masure consuetudinarie infra Abrincas et extra reddunt un denarios de gaitagio, et campaitum et motonagium dehis qui bidentes habent, et reddunt omnes consuetudines et portant messagia per Abrincatinum.

Rex Henricus dédit monachis de Savigneio vineas suas de Abrinc[is], et pressorium et celiarium et feodum Ruai, de Baudengei ad custodiendum vinum.

f Copie du temps, à la tin d'un manuscrit venu de l'abbave de La I^uzerne; Bil)l. nat. , nouv. acq. lai., 1879, fol. 196.;

3. Procès verbal de V assise tenue à Caen, en janvier J 176 et dans laquelle furent reconnus les droits du doyen de Bayeux sur l'é(ilise de Surrain.

Ricard us, Dei gratia Wintoniensis episcopus, Simon de Tornebu, Robertus Marmion et Willelmus de Glanvilla, universis sancte matris Ecclesie, salutem. Noverit universitas vestra quod, cum apud Cadamum [sic] essemus in assisa, Robertus presbiter de Surreheim coram nobis recognovit in ipsa assisa quod Willelmus, decanus Baiocensis, donaverat ei, tamquam dominus et advocatus et donator, sine cujusquam presentatione, duas partes ecclesie de Surreheim, cum pertinenciis suis. Recognovit etiam se de illis jurasse fîdelitatem et obedientiam eidem decano et successoribus suis.

Tune ((uoque, in oadem assisa, Philippus de Thaon coram nobis recognovit quod idem decanus donaveratei, tamquam dominus et advocatus et donator, sine cujusquam presentatione, medictatem ecclesie Sancti Pétri de Thaon cum pertineutiis. Recognovit etiam se de ea jurasse fîdelitatem et obedientiam eidem decano et successoribus suis.

Hec autem assisa fuit anno ab incarnatione Domini M°G°LXX''VI°, mense januario , et in ea fuerunt présentes : Henricus Baiocensis, Arnulfus Lexoviensis et Ricardus Constanciencis episcopi, Stephanus abbas Sancti Severi, Ricardus de Humetis, JordanusTaisson, Fulch. Paganellus, Willelmus de Ferrariis, Willelmus de Solers, magister Hugo de Gaiet. , Rogerus de Arr[eio], Hamo Pincerna, Gaufridus Monacus, Alexander de Barentin, Rannulfus de Grandi Valle, Jordanus de Landa, Thoma[s] de Baa, Galienus, Ricardus capellanus Falesie, Radulfus nepos ejus, Simon de Tenecheb[raio] , Robertus Agnel, Simon de Arr[eio], Willelmus clericus Willelmi de Glawilla, Anchetillus clericus Gaufridi Monachi, Adam de Cruce senescallus comitis Johannis, Thomas de Anfrevilla, Obs^ertus] presbiter de Berneriis, Patricius de Berneriis, Willelmus de Aider., Willelmus Beleth, Robertus Beleth, Robertus de Baiocis, Robertus de Liveth, et multi alii.

'Livre noir de l'église de Bayeux, fol. 36, n" 96; éd., t. 1, p. 119.)

:Vi<S X. DOClMKN'rs HIO(ÎUAPIIIOl)KS.

/j. Double otie de renie reçu à Houe/i par la juridiction communale et par la juridiction ecclésiastique.

^ ers 1 1 80.

A. — Notum sit presentibus quod ego Hawisa , iixor Bernardi Comin , et VVillelmus , primogeuitus meus,ceteriqueliberimei,assensupredicti mariti mei , vendidimus magistroWaltero de Constantiis, Rothomagensisecclesie thesaurario , portionem hereditatis que nos contingebat indomo et porprisio quod fuit Stephaui, fratris mei. Insuper et domum que fuit Iboldi de Grandi Ponte, cum virgulto adjacente, quam nos de emptione nostra possidebamus. Et hec omnia predicta ei et heredibus suis absque reclamatione aiiqua in perpetuum jure doniinorum feodi abjura ^'imus. Juravimus etiam quod, si quis ei super hoc contraire voluerit, nos cum eo pro posse nostro stabimus, et ei et heredibus suis predictas mansiones al^sque dolo et malo ingenio warantizabimus, sine nostrum mittere, sicut illi cujus pecuniam accepimus , scilicet septies xx'' iibras andegavensium et unum paiefridum. Actum est hoc publiée in plena communia Rothomagi, coram Bartholomeo Fergant, majore Rothoniagi. Testibus : Hugone de Gressi, R. abbate iMortui Maris, Willelmo de Mala Palude, Willeimo de Brealte, Galtero Filio Ger.'^^, Nicholao Groignet, Willelmo Caballo, Rogero Dorg. , Luca de Dong^ione], Guidone Parvo, Galfrido de Valie Richarii, Hugone Wast. , Bartholomeo Bataill., Ricardo Filio Benedicti, Rogero Baldr[ici], Fulcone de Vesili., Johanne de Sancto Candido, Nicholao de Dep[pa] , Roberto Filio Guidonis, Rogero de Bello Monte, Radulfo de Cotevr. , Radulfo de Carevilla, Symone Nag., W. Filio Engen., Jordano Joismari, Radulfo de Vinea, Roberto Filio Drogonis, Malgero de Sancto Laudo et aliis multis.

(Cart. de régi, de Rouen, fol. 69, n° 86, et fol. 107, 11° 170.)

B. — Notum sit presentibus et f uturis quod Hawisia , uxor Bernardi Comin , et Willelmus primogenitus meus, ceterique liberi mei, assensu predicti mariti mei, vendidimus magistro Waltero de Constanciis, Rothomagensis ecclesie thesaurario, portionem illam que nos contingebat in domo et porprisio quod fuit Radulfi Filii Stephani, fratris mei, insuper et domum que fuit Iboldi de Grandi Ponte, cum virgulto adjacente, quam nos de emptione nostra possidebamus. Et hec omnia pretaxata ei et heredibus suis absque reclamatione aiiqua in perpetuum, salvo jure dominorum feodi, abjuravimus. Juravimus etiam quod, si quis ei super hoc contraire voluerit, nos cum eo pro posse nostro stabimus et ei predictas mansiones absque dolo et malo ingenio warantizabimus absque nostrum mittere, sicut illi cujus pecuniam accepimus, scilicet septies xx*' iibras andegavensium et unum paiefridum. Actum est publiée, coram Rotrodo Rothomagensi archiepiscopo , Roljerto decano, Radulfo cancellario, Petro cantore, et multis aliis.

(Cartul. de Téglise de Rouen , fol. 107, n° iCg.)

''' Ce nom et les cinq suivants sont omis dans le n" 1 70.

Page 1