Nemo potest mittere manum in latronem, nee in res suas

1 6. Singuli illorum qui sotulares faciunt de vacca duo debent paria sotularium , ah Adventu Domini usque in Natali, et duo a media Quadragesima usque in Pascha, et duo in augusto, et dantur eis pro singulis duo denarii, et hoc commune est nobis et castellano.

17. Quicumque adducunt ligna ut vendant , duas quadrigatas debent nobis et castellano, et redditur singulis obolus unus. Et si adduxerint maleriem ut vendant, sex denarios debent nobis et castellano. Si autem, postquam ligni materiem vendiderint, ligna adducere ceperint et vendiderint, reddentur eis sex denarii, et quadrigatam suam solvent, qui redditus focata dicitur.

18. Summarii qui minas et vasa hujusmodi advehunt debent focatam.

19. Milites nichil debent de libero feodo, et quicumque emat debet duos denarios de modio; si non est de tabula sive liber homo , debet ni denarios.

20. Quicumque burgensis istius ville ponatTrumentum in granario in f'esto sancti Andree, debet, de quibuscumque quinque modiis, unum sextarium frumenti , et de quibuscumque tribus modiis avene, debet unum sextarium avene simul , alii bladi sunt cum avena.

21. Quicumque vendit unum modium avene , debet unum denarium , et qui émit, debet duos denarios et obolum.

22. Post Natale, quicumque émit, debet duos denarios de modio frumenti et de modio avene très obolos, et in eodem die debet solvere sextaragium, et si non solverit , debet legem per xn solidos.

23. Mercennarius qui vendit vinum in villa , si vendat, debet unum sextarium vini de theloneo, et unum de foragio.

24- Venditor debet duos denarios de frusto panni, emptor debet 11 denarios similiter, Pannus qui vulgo vocatur pimpiloratus debet mi denarios. Quicumque emat très ulnas panni, debet 1 denarium.

25. Venditor debet de miliari alleciorum 11 denarios , emptor similiter 11 denarios. De summa piscium, quicumque émit, 11 denarios.

2 6. Unumquodque stallum debet in die veneris duos denarios.

27. Homo extra villam , si emat vinum in villa, debet 1 sextarium; de quadrigata cineris ti denarios.

28: Sciendum itaque est quod forisfacta que fiunt in aquis aut in mariscis nostris ad cellerarium pertinent, non ad castellanum nec ad prepositum. Ipse vero prepositus in omnibus justiciis Corbeie nichil habet, nisi tantum arietem per

COBRIE.

annum; proinde carnific.es submonere debet, ut in Natali sancti Johannis-Baptiste abbati Corbeie arietes su os (sic) persolvant, sed ipsi carni fines debent prias habere unum forum.

2 g. Preterea sciendum est quod castelîanus nec prepositus aut justiciarius, nec major sive jurati aut scabini nient 1 babent in justicia molendioorum, vel omnium eorum que ad feodum domini abbatîs pertinent, neque in clamoribus aut responsionibus, sive in beîiis.

30. Scabini etiam nullam potestatem extra domos suas babent, nisi per abbatem aut castellanum sive prepositum; nec possunt capere mensuram aliquam frumenti, aut vini, aut olei, sive waisdii, seu alnam, aut libram , aut aliquid hujusmodi , sine jussu abbatîs , aut prepositi ejus. Quandocumque vero false mensure deprehenduntur, abbas aut prepositus ex jussu abbatis debet eas facere capi a portariis , et afferri in caméra abbatis vel in domo prepositi , et ibidem judicari a scabinis an sint vere aut false ; si autem false inveniuntur, ipse mensure debent esse portariorum , emendatio autem sit duorum solidorum et vi denariorum : debet esse abbatis et Castellani uniquique medietas, prepositus nicbil inde habet. Simili modo, si panis bolengariorum extra tempus rnessionis ultra mensuram parvus in villa invenitur, prepositus debet facere eum afferre per portarios in domo sua , et medietas debet esse abbatis , alia vero medietas castellani , exceptis quatuor nummatis que debent esse portariorum , prepositus vero nichil inde habet.

31. Preterea sciendum est quod prepositus , sive castelîanus, aut scabini , sive major et jurati nullam potestatem habent in molendinis Corbeie nec Folliaci, nec pratorum. Si autem bustellus perditus fuerit vel fractus, aut falsus , jussu abbatis et consilio scabinorum reficietur [juxta sextarium ville ; D. Grenier], ita quod tredecim bustelli valebunt sextarium.

32. Major et jurati, sive scabini , milium bannum possunt in villa facere nec hominem aut feminam bannire, nisi de precepto abbatis, aut illius qui vices ejus supplet.

33. Portarii debent annunciare benedictiones et proclamare boscos vendendos. Ipsi soli debent submonere gentes coram justicia , et habere debent ligaturas falsarum mensurarum ; nec debet fieri excluneamentum in Corbeia , quin portarii intersint. Ipsi debent amassare fenum abbatis et capere cuîcitros, et submonere corveias. Quando autem rex venit in villa, tune colîigunt gailinas ubi debent, propter hoc debet habere unusquisque eorum duos panes et dimidium sextarium vini. Ipsi etiam debent eus to dire hominem qui remanet justitie septem diebus, nec debent expeditiones neque dicas. Ecclesia sancti Pétri debet portariis, unicuique in die Omnium Sanctorum duos sextarios vini :

T. III

die sancti Martini, duos sextarios vini; in Natali Domini , duos sextarios vini et sex capones ; in Carnicapio , duo sextaria vini et nnam tiliam lardi unicuique, et per annum vi paria sotulariorum. Tamen ipsi clamant duodecim capones per annum, sed non putamus hoc esse de jure.

34. Omnes generaliter, prêter liberos , debent sex diebus pro singulis mansis ad opéras manuales ad fossatum , et debent submoneri a portariis in templo ; qui non solverit emendat, et hoc debent annuatim ad fossatum, ad curtiliarium , et ad ortiliarium. Hoc autem totum potesl inveniri in scriptis Sebastiani, abbatis hujus loci ; item requiratur ad abbatem Adalardum primum , similiter requiratur ad abbatem hujus loci Wala ; item requiratur ad abbatem hujus loci Johann em primum. Iste Johannes habuit servicium hoc plénum inter atrium sancti Sepulcri, et domos vinitorum inter duas vineas.

35. Cuiïi fena abbatis colligenda fuerint, submonent portarii, et singule domus debent annuatim unurn mittere qui colligat, nisi fuerint scabinorum vel liberorum hominum ; et in introitu prati debet esse servions abbatis, et si ille qui mittitur sufficiens non fuerit, non suscipitur, et nisi alium miserint sufficientem , emendabunt.

36. Yicus Galceie et de la Macacre et de la Katerie , et vicus Sancti Albini bac et illac, et de boulengaria et rétro bolengariam , debent'lectos cum rex venerit, et in festis nostris, in nostris necessitatibus , pro hospitibus , et dolia ad carnes salliendas et calderias et patellas ad nostras nécessitâtes pro magnis hospitibus, et ad ferendum in expeditionibus ; et bolengarii debent corbellas ad vendemiandam vineam.

3y. Pueri, dum manent in ballione parentum , possunt emere et vendere de catallo eorum; si vero fuerint separati de catallo et panepatris et matris, debent venire, antequam possint emere nec vendere, ad tbesaurarium , sive ad carnerarium, sive ad bospitarium ecclesie, sive minis tri s eorum, et solvere duos sextarios vini de precio triticiarum pro introitu cavagii sui, et reddere cavagium suum per annum, sicut debent.

38. Nullus vero sive nulla qui est de custodia tbesaurarii, sive cainerarii,

sive hospitarii debet matrimonium contrahere sine licentia domini sui; quod si [contra ierit], debet emendare. Quicumque enim furtive intrat in cavagium ecclesie, excommunicatus est et qui se retrahit, et qui ipsum terminis designatis légitimé non solvit, excommunicatus est, et similiter illi omnes excommunicati sunt qui illos ad hoc false recipiunt pro munere vel. . . .

39. Sciendum vero est quod bomo ad cavagium receptus est per mulierem, si non mulier per hoxninem.

40. De omnibus illis qui [negant?] suum cavagium solvere, debent dominus

CORBIE. 435

abbas et castellanus justiciam facere , et emendaciones currunt inter illos ad medietatem.

4 1. Castellanus vero nullam habet justiciam in eos qui non debent cavagium; sed dominus abbas liabet totum.

Biblioth. imp. , cartul. noir de Corbie , fonds de Corbie , n° 19 , partie non foliotée. — D. Grenier, viiie paq. , art. 4, p* 99 et suiv. , et 11e paq. , art. 8, p. i83.