I IO
AMIENS
6. Qui pugno aut palma aliquem de communia, prêter comueUidinarium , perturba torem vel lecatorcm , perçussent, nisi .se defcndendo se fecisse, duobus vel tribus testibus contra percussum disrationare poterit, coram preposito nostro, viginti solidos dabit, quindecim scilicet communie et quinque justitie dmiiinorum.
7. Qui autem juratum suum arrais vulneraverit , nisi simililer se defendendo, legitimo testimonio et assertione sacramenti se contra vulneratum disrationare poterit, pugnum amittet, aut novem libras, sex scilicet firmitati urbis et communie, et 1res justitie dominoruni, pro redemptionc* pugni persolvet; aut si persolvere non poterit, in misericordia communie, salvo catallo dominorum, pugnum tradet.
8. Si vero ita superbus fuerit vulneratus, quod emendationem non velit accipere ad arhitnum prepositi et majoris et scabinorum, vel securitatem prestare, domus ejus, si donium habuerit, destruetur, et catalla ejus capientur; si domum non habuerit, corpus ejus capietur, donec vel emendationem acceperit vel securitatem prestiterit.
9. Qui vero de coinmunione minime existens, aliquem de communia perçussent vel vulneraverit, nisi judicio communie coram preposito nostro justitiatu exequi voluerit, domum illius, si poterit, communia prosteniet, et capital la erunt nostra. Et si eum comprehendere poterit, coram preposito regio per majorem et scabiuos de eo vindicta capietur, et catalla nostra erunt.
10. Qui junitum suum turpibus et inlionestis conviciis I «cessent, et duo vel très audierint ipsum, per eos statuiinus convinci, et quinque solidos, duos scilicet conviciato , et très communie dabit
1 1. Qui inhonestum, alicui, de communia dixerit in audiencia quorum dam, si communie propalatum l'uerit, et se quod illud non dixerit, judicum communie judicio defendere noluerit, domum illius, si poterit, prosternet communia, ipsumque in communia morari, donec emendaverit, non patietur, et si emendare noluerit, catalla ejus erunt in manu domitti régis et communie.
la. Si quis de juratione erga juratum suum facta, vel fide menti ta. comprobatus fuerit coram preposito et majore, judicio communie punietur.
13. Si quis de communia prædam scienter emerit vel vendiderit, si inde cotnprobutus fuerit, pnedam amittet eamque prædntis reddet nisi ub ipsLs predatis, vel eonim dominis, adversus dominos communie vel ipsarn conuuuniam aliquid committatur.
14. Qui clamore facto de adversario suo per prepositum et majorem et judices communie justitiam prosequi non poterit1, si postea ad versus eum aliquid
1 ÎSou* atuiu dit ci-dcwu* , p. 4 1 . noie 5, qui- le* non au cas de déni de jujlioe , mu» au début de muta juihtiam pratequi 00m poterit «appliquaient poursuites de U part du plaignant.
fecerit, ilium rationabiliter communia conveniet, ejusque audita ratione quid inde postea agendum sit judicahit
io. Qui a mnjoribus et judicibus et dccanis, scilicet servientibus communie submonitus justitiam et jiidicium communie subterfugerit, domum illius si potcrunt, prosternent, ipsum vero inter eos morari donec satisfecerit , non permitlent, et eatalla enint in miserieordia prepositi regis et majoris.
i6\ Qui hostem communie in dorno sua scienter receperit, ëique vendendo et emendo et edendo et bi)>endo, vel aliquod solacium impetidendn, communicaverit, aut consilium aut auxilium adversus communiam dederit, reus communie effirietur, et niai judicio communie cito satisfecerit, domum illius, si potent. communia prostemet, et catalla regis erunt.
17. Infra lines communie non recipietur campio conducticius contr.i hotninem de communia.
18. Si quis communie constitutiones scienter absque clamore viola verit, et inde convictus fuerit, niox domum illius communia, si poterit, prostemet, eumque inter eos morari, donec satisfecerit, minime patietur.
19. Statutum est etiam quod communia de terris sive fendis dominorum non débet se intromittere.
au. Qui judices communie de falsitate judicii comprobare voluerit, nisi, ut justuni est, comprobare potuerit, in misericordia regis estel majoris et seabinorum , de onini eo quod habeL
ai. Mulier dotein quam tenet nec vendere, nec in vadium inittere poterit, nisi propinquiori heredi et nisi de anno in annum. Si autem heres aut non posait, aut nolit emere, oportet mulierem tota vita sua tenere, per annum autem locurc poterit.
aa. Si quis Tir et uxor ejus infantes babeant, et contingat mori infantes, quis eorum supervixerit, sive vir sive mulier, quicquid similiter possederunt de conquisitis, qui superstes erit, quanidiu vixerit, in pace remanebit et tenebit, nisi in rit* premorientis donum vel legatum inde factum fuerit. Quod si antequnm convenerint, vel vir vel uxor infantes habuerint, post decessum patris aut matris hérédités iufantutn ad eos redibit, nisi sit feodtim.
a3. Si mortuo marito uxor supervixerit, et infantes ejus vivi remanserint, mulier de omni possessione quam vir ejus in pace tenuerat , quamdiu infantes in custodia erunt, donec ipsa advocatum habeat, nisi sit vadimonium , non respondebit.
*4- Si quis ab aliqua vidua pecuniam requisierit, ipsa oootra umirn testent, non contra plures, per sacranientum se deffendet et in pare remanebit; si vero ab ea aliquam ejus possessionem ut vadium requisierit, ipsa se per belluui deffendet.
Jtà.
jÉIli».
lia
AMIENS
a5. Si quis terrain, aut aliquam hereditatem ab aliquo ernerit, et ilia, antequam empta sit, propinquiori heredi oblata fuerit, et licrcs eam einere noluerit, nunquam amplius de ea illi heredi in causa respondebit. Si autem propinquiori heredi oblata non fuerit, et qui eam ernerit, vidente et sciente heretle, per annum eam in pace tenuerit, numquam de ea amplius respondebit
a6\ Si quis septem annis aliquam suam possessionein présente adversario in pace tenuerit, numquam de ea amplius respondebit.
Si quis alienus mercator aliquid vendiderit, et ipsa liora pecuniam ha* bere non potuerit, ad dominuin emptoris, vel ad prepositum domini prius clamorem faciet, et si una ei justifia defuerit, ad majorem clamorem deferet, ef major ei cito pecuniam suam habere faciet , quecunque dies sit.
a8. Quicu nique de promissione clamorem fecerit, nichil recupcrabit.
29. Si quis major, aut scabinus, aut aliquis de justitia majoris, premium vel acceperit vel requisierit, et ille qui dederit, vel a quo premium quesitum fuerit, ad majorem clama verit, vel testem super hoc habuerit, accu&atus viginti solides persolvet; et si premium acceperit, reddot
30. Quod si accusator testera non habuerit , ille qui accusabitur per sacramentum se defendet
31. Si quis ad prepositum clamorem deferet, et prepositus ei justitiam facere noluerit, clamator ad majorem clamorem deferet, et major prepositum ad rationem mittet ut ei justitiam faciat; quam si facere recusaverit, major, salvo jure regio, justitiam faciet, secundiim s ta tu ta scabinorum.
3a. Si quis super aliquem aliquid quod suum est interciaverit , et ille qui accusabitur responderit se illud non a lalrone scienter emi&se, hoc pro quo accusabitur perd et , et ante justitiam per sacramentum se defendet, si prepositus vel justicia voluerit, et postea in pace abibit; et hoc idem faciet garanus, si hoc idem dixerit, tam primus quam secundus et tertius; accusator autem hoc quod clamaverit, sacramento confirmabit, si voluerit ille qui justitiam tenebit.
33. In omni causa et accusator et accusatus et testis per advocatum loquentur, si vol u crin t.
34. De po&sessionibus ad urbem pertinentibus, extra urbem nullus causam
facere présumât.
35. Si vir et uxor aliquam possessionem in vita sua acquisierint , et eorum
tes aliam. Si vir mortuus fuerit, aut uxor mortua fuerit, et infantes vivi remanserint, possessiones , sive in terra sive in redditu, que ex parte mortui vencrint, ille qui superstes erit, nec vendere, nec ad censum dare, ncc in vadium mittere poterit, absque assensu propinquorum parentum mortui, aut donec infantes ejus
absque custodia fuerint.
36. Si quis prepositum regis, in placito vel extra placitum, turpibus et inhon«tis verbU provocaveril , in niisericontia prepositi erit, ad arbitrium majoris r t scabinorum.
3;. Si quis niajorem in piacito lorpibus et inbonestis verbis prmo.-nverit , donius . ,us prostematur; aut secundum pretium, domus in tniserircmlia jmlicum redimatur.
38. Si quis juratum suum perçut serit vel vulner.iverit , et iile qui penuMus
luerit elamorem fecerit quod pro veteri odin perdrons sit, percussor rectum facle^ “cun‘luI» scabinorum, pro ictu, et post hoc pro veteri odio, aut per
sacranientum se purgabit, aut rectum faciet communie, et uovem liltras dabit, seiiicet vi Ubras communie et i.x solidos justifie dominorum, et persolvet medietatem recti infra octo dies, aut totum, si scabini voluerint. Nullus enim pro eo qui perçussent, quicuraque sit, aut vir aut mulier aut puer, sacnuuenlum faciet.
39. Si major cura communia et juratis in causa sedeat, et aliquis ibi suum juratum perçussent; illius, contra quem in causa plu res testes «ncierint, qui primus ictuin dederit, donius prostemetur.
40. Qui autem in causa jurato suo convicialiia fuerit, viginli solidos oominuiiie persolvet, ibi justiüa doniiuoruni nieliil capiet
4>- Qm jurauim suum in aquam aut in paludeni jacUverit, si clamalor unum testent adduxent, et major immunditiiun viderit, die malefaclor lx solidos persolvet et de lins liabebit justitia doniiuoruni xx&lidos. Si immundus nullum testent babuent contra saiiguiuein vel iutmundi tiain , per sacranientum se defendet, et liber abiliit.
4a. Qui vero juratum suum, servuiu recredentem , traditoretn, wlttot' , id est coup, appel lavent , viginti solidos persolvet.
43. Si filius burgensis aliquid fonfacti fecerit , pater ejus pro filio justitiam communie exequetur. Si autem in cuslodia patris non fuerit, et suhmonitnl, jtutitiam subterfugerit, uuo anno a ci vitale ipsum exlraiieum esse oportebit Si autem anno pretento , redire voluerit, secundum statuts sc.binorum prepotito et inajnri rectum faciet.
44* Si conventio aliqua facta fuerit ante duos vel pltires acabinos , de con» ventionc ilia amplius non surget campus nec duellum, si scabini, qui convention! inlerfuerint, lioc testificali fuerint.
4-J- Oninia ista jura et precepta que prediximus majoris et tuiiie , tan-
tum sunt inter jurants. Non est equum judknum inter juratum et non juratum.
46. Ambtanensium solebal esse cODsuetudo, quod, in festis apostoloruin
de
AMIENS
ii4
unaquaque quadriga per unant quatuor portarum urbis in vilUm introeunte , Guarinus Ambianensis archidiaconus obolum accipiebat Major vero et scabini, qui tune temporis extiterunt, per consilium Theodorici, tune episeopi Ambianensis, consuetudinem prefatam ab archidiacono, quinque solidis et quatuor caponibus, emerunt et ad censum ceperunt; eteensum ilium ad furnum Firmini de Claustro, extra portait) Sancti Firmini, in vallc si t uni , archidiaconus sumit.
47. De omnibus tenementi* ville justifia exhibebitur per prepositum nostrum, ter in anno, in placito generali : videlicet in Natali Domini , in Pascha et in Penthecoste.
48. Orania autem forifacta, que infra banleugara civitatis fient, major et scabini judicabunt, et de illis justitiam facient, sicut debent, présente balliro nostro, si ibi voluerit interesse; si vero interesse noluerit, vel non poterit, pro ejus absentia justitiam facere non desinent, sed débitant justitiam facient, excepto tamen multro et raptu , quod nobis et successoribus nostris in perpetuum retinemus, sine parte alterius.
49. Catalla vero bomicidarum , incendiariorura et proditorum nostra sunt absolute, sine parte alterius. ht catalhs vero aliorum forefactorum reùnemus nobis et successoribus nostris id quod hahuimus et babere debemus.
50. Bannum in villa nulluaupotest facere, nisi per regem et episcopum.
51. Si quis bannitus est spro aliquo forifacto , excepto multro, homicidio , incendio, proditione, raptu, rex, vel senescallus, vel prepositus regis, episcopus, major, unusquisque eorum semel in anno, poterit euro conducere in villara.
5a. Volumus etiam et communie in perpetuum quittamus et concedimus, quod , nec nobis, nec successoribus nostris, liceat civitatem Ambianensem vel communiam extra mnnum nostrain mittere, sed semper régie inhe» reat coron e.
Que omnia ut in perpetuum rata et firma permaueant, présentent paginant sigilli nostri auctoritate et regii nominis karactere inferius annotato, salvo jure episeopi et ecclesiarum et procerum patrie et alieno jure, confirniamus. Àctum Lorriaci, anno incamati Verbi millesimo centesimo nonagesimo, regni nostri anno xi*. Astantibua in palatio nostro quorum nomina sopposita sunt et signa: S. comitis Theobaldi, dapiferi nostri; S. Guidonis, buticularii; S. Mathei, cameraii; S. Hadulphi, conslabularii. Data vacante cancellaria.
Rer. des Ordonn. dn roU de France, t. XI, p »64 et «u«v. — BsJuw Hucfütuua, l. VD , p. 3 18. — Bibl. Roy. , cartnl. de Philippe- Augmte, Fonds des artuUircs n“ 171, fol. 17 t*. Fond* du Roi, n* 9861. a, fol. 43 1% g!5». 3, fol. 56 r*. et n* 840S. », a. a, fol 791*. — Arcfe. du royaume , Trésor de» chines , reg. de Pbilippe'Aaguiifl , fol. 17 14*.
üi§i' :ee by. ^«ygle
XU* SIÈCLE.
