PIEGES JUSTIFICATIVES
Lettre de Cola de Rienzo à Guido de Gonzaga de Mantuue. —
Rome, 11 juin 1347.
Auctore clementissimo domino nostro Jesu Christo, Nicolaus severus et démens, Hbertatis pacis justitieque tribunus, ac sacre Romane reipublice liberator illustrfs. Nobili et potenti viro domino Guidoni de Gonçaga, ciTÎtati (sic) Mantue dominatori, salutem et cum reconciliatione dei pacem et iusticiam venerari. Ad nova gaudia sancti Spiritus extollenda, qua (sic) nuper romano populo totique provincie romane sunt divinitus îllustrata , carissimis filiis et amîcis nostris.. potestati capitaneo consilio et commun! civitatis Mantue promotionem nostram et renovationem sacri populi romani serîatim scribimus et distincte. Unde de vestra sincère dilectionis affectione confisi , illam duximus presentibus exorandam , quatenus ob reverentiam beatorum apostolorum Pétri et Pauli, quorum causam pîa devotione fovemus , placeat licteras nostras mandare graciose suscipi, publicari vulgo et affectione benigna etiam exaudiri. Nos autem auctoritatem nostram iustamque potentiam proindedisponimus ad omnia vota vestra. Datum in Gapitolio Urbis die xi. Junii ubi régnante iustitia in cordis rectitudine presidemus.
Nobili et potenti viro domino Guidoni de Gonçaga, civitati Mantue domînatori amico carissimo.
Lettre du pape Clément FI à Vévêque Raymond d'Orvieto et à Cola de Rienzo, — Avignon , 26 juin 1347.
Venerabili Fratrî Raymundo £piscopo Urbevetano nostro in Spiritualibus Urbis Yicario , et dilecto filio Nicolao Laurentio Civi Romano Familiari , dicte Urbis et distr ictus ejusdem Rectoribus. Inter cetera desiderabilia cordis nostriferventibus Desideriis affectamus, Urbem Inclitam ejusque populum et habitatores infra nostra et Sedis Apostolice precordia recumbentes sub cuitu fideiitatis et juBtitie, repressis multorum insolentiis, pacis et securitatis übertäte letari. Nuper siquidem ad nostri Apostolatus audientiam tam
verbau quam literali relatione perducto , quod dictus populus in vigilia Fest! Penthekostes proxime preteriti ad ejusdein Urbis Capitolium accedentes et sperantes, quod statu! dicte Urbis repressis multis excessibus et iusolentiis statum predictum pacificum non parum turbantibus per yestram circumspectain et fideiem diligentiam poterat Divina et nostra vobis assistente gratia provideri , Vos in Rectores ipsius Urbis et districtus ejusdem , confidentes de nostri beneplacito super hiis , unanimiter et concorditer elegerunt, Vosque adtendentes prudenter, quod olim in prorootionis nostre ad apicem summi Apostolatus primordiis predictus populus Senatorie, Capitaneatus , Sindicatus et alia prefate urbis officia prout pertinebantad eos, nobis ad vitam nostram sua propria voluntat« libéra et spontaneaconcesserunt, sub nomine et honore nostri et Ëcciesie Romane hujusmodi Rectorie officium suscepistis; ac illud exercuistis et exercetis continue diligenter. Nos igitur premissis et certis aliis nobis circa ea seriosius expositis plenius intellectis et attente, quod,sicut multorum habeatassertio nobis grata, per vestrum Regimen eisdem Urbi et Districtui nee non et circumvicinis in eodeni cultu observato Justitie multa et diversa perveuerunt commoda , ut bona hujusmodi continuentur, et sicut desideranter appetimus, augeantur. Vos Rectores Urbis et districtus predictorum , quousque aliud super hoc ordinaverimus , tenore presentium deputamus, faciendi, gerendi, mandandi, statuendi, et plenarie ornnia et singula^ que ad hujusmodi spectant officium, exercendi vobis potestatem plenariam concedentes. Quocirca discretioni vestre per Apostolica Scripta mandamus , quatenus ea , que laudabiliter cepistis , ut premittitur, laudabilius prosequentes , sie in eadem urbe ipsiusque districtu et pertinentiis observare ac observari cultum justitie , fidelitatis et pacis quibuscunque parcialitatibus penitus reiegatis facere studeatis, quod ex Vestro Regimine sperati fructus Divina vobis assistente gratia proveniant, vosque proinde divinam et nostram et ejusdem Sedis gratiam acquiratis uberius non indigne. Datum Avenion. VI. Kalendas Julii anno VI<».
in.
Lettre du pape Clément VI au peuple romain. -— Avignon, 27 juin 1347«
Dilectis filiis populo Romano nostris et Ecclesie Romane fidelibus et devotis : Quanto specialius Urbs inclita , quam decoratam precipuorum Apostolorum sanguine divina dispositio statuit capud
orbis, intra precordia nostraet Apostolice sedis recumbit, tanto eam adtolli potioribus honoribiis cupimus ac bonoram spiritualium et temporalium habundantius ubertate repleri. Ut în pacis , quietis et securitatis pulchritudine statas foveatur ipsius , iibenter adhiberemus nostre partes sollicitudinis , prout ad hoc nos suscepti Regiminis cura sollicitât , indacit ratio , et invitât spirîtualis dilectionis affectas. Sane quamvîs de turbationibus, oppression i bus , gravaniinibus , que acteuus propter inordinata Urbis ejusdem regimina tam Vos , quam nonnullialii , sicut intellexiraus , passî estis, quandoque nobis mentio extiterit aliqualiter, illa tarnen sic plene ac integre , sicut a paucis circiter temporibus , ad nostram deducta notitiam non fuerunt ; pro certo illa nequaquam sub dissimulationis preterissemus neglectu, si nobis fuissent sic explicite nuntiata. Eis autem pridem non sine displicentia magna plenius et seriosius intellectis , mox cepimus sedulis studiis cogitare, qualiter et per quem modum possemus melius celerius et utilius providere de opportuno et salubri remedio super eis, et intérim ne status ejusdem urbis subiceretur periculis, sed potius a gravaminibus, oppressionibus et dispendiis, que patiebatur per mala regimina hujusmodi , posset relevari aliqualiter, quo usque hujusmodi nostra provisio , circa quam intendebamus solerti diligentia, suum realem consequeretur effectum, nostras dilecto filio nostro Bertrando Tituli Sancti Marci Presbitero Cardinali Apostolice Sedis Legato disponebamus literas destinare , ut ipse , si posset commode , ad urbem eandem se conferens , alias autem discretas et providas partes transmittens , aliquos viros strenuos et providos circa Urbem predictam deputaret seu deputari auctoritate nostra faceret pro bono et utili Regimine dicte urbis; sed cum premissa cum omni, qua poteramus diligentia , studiosîs solicitudinibus ageremus , ad nos repente tam verbalis quam literalis relatio fide digna perduxit , quod vos in Yigilia Sancti Penthecostes proxime preterita ad ejusdem Urbis Capitolium accédantes ofGcialibus, qui tune erant, ejectis et repulsis et inde Venerabilem fratem Raymundum Ëpiscopum Urbevetanensem nostrum in Spiritualibus in eadem Urbe Vicarium et dilectum filium Nicolaum Laurentium familiärem nostrum continueque vestrum in Rectores predicte urbis confidentes de nostro beneplacito unanimiter et concorditer elegistis , eisdem pro hujusmodi regimine utilius exercendo non modicam armigere gentis multitudinem assignando. Et licet nos hiis auditis exinde ammirati fuerimus, non indigne procul dubio extimantes fuisse debitum et honestum pro nobis , quibus ad vitam nostram Senatorie, Gapitaneatus, Sindicatus et
alla Urbis predicte officia , io quantum ad Vos pertinere poteraut, dudum propria voluntate vestra spontanea et libéra obtulistis , nos illa pro certis protestationibus, modis et formis duximus acceptanda , ut predictis notificatis primitus de beneplacito et voluntate nostris procederetur ad illa, que circa premissa existèrent honesta et utilia in bac parte , quia tarnen ex hiis, que facta sunt circa statum ejusdem Urbis et partium vicinarum per predictorum Episcopi et Nicolai fidelem et cîrcumspectam prudentiam et diligentiam operosam multa commoda iegalitatis audivimus provenisse , videlicet , quod ad presens Urbs predicta , ?os et alii babitatores ejusdem repressis per viam justitie quorumlibet insolentium excessibus et presomptuosis temeritatibus refrenatis, adeo seremitatis, justitie, pacis et securitatis quiète letamini, quod quilibet suis cootentus viribus alicujus oppressiones et gravamina cpntra Justitlam non aspirât , ae indigenis ac alienigenis itinerantibus , peregrinis et Romîpetis undecumque ad Urbem accedentibus antefatam in personis et rebus eorum tam in Urbe ipsa, quam circumposite Regionis locis securitas pleoa paratur, Nos , qui ubique coli cultum pacis et justitie et presertim in XJrbe predicta intra nostra precordia jugiter recumbente desideranter affectamus, ex causis et commodis reipublice hujusmodi , maxime cum illa , que circa regimen Urbis predicte faciunt, faciunt et fecerunt ad honorem nostrum et ejusdem Romane Ëcclesie ab aliis exigendo et recipiendo , ut intellexîmus, exultantes in Domino multipliciter et letantes volumus et concedimus , quod prenominati Ëpiscopus et Nicolaqs , quem alias ab experto novimusesse utilitatis ejusdem Reipublice fervidum Zelatorem , dicte Urbis ejusque districtus Regimen de beneplacito auctoritatis nostre, quousque aliud super hoc ordinaverimus , valeant exercere. Nos autem super hiis nec non et cum literis nostris confectis super ordînatione annî quinquagesimî Jubilei certam personam provida discretione pollentem ad vos et Urbem îpsam destinare intendimus , que vos de intentione nostra super predictis plenius etseriosius informabit. Datum Avenion. V. Kalend. Julîî. anno vr.
Lettre de Cola de JRienzo à Clément FL
Litera BiiBsa Domino Pape per TrU^onom.
Sanctissime Pater et Glementissime Domine. Quantum misericorditer gratia Sancti Spiritus prosequatur hune Statum sanctissîmum vestre urbis et vestrum Romanum populum, gaudio triumphali
Sanctitati vestre cupio notum esse. Sane Johanoes Prefectus Urbis pridie in reprobum sensum datus nolens subesse justitie nec deponere tyranmcam feritatem, contra Sanctain Romaoam Ëcclesiam, personam vestram, que Urbis et Orbis caput existit, Romanum Populum et me temerarie cornua Rebellionis erexerat, ad cujus proterviam domandam procuravi per justam dampnari sententiam, et privari dignitate et officio préfecture in pleno et publico parlamento, nisi usque ad determinatum diem ad mandata veniret, et sic ipsum officium préfecture reservavi michi ad beneplacitum Sanctitatis vestre de unanimi vestri Romani populi voluntate, ne proinde posset invidie stimulus inter alios dissensionis materiam procurare, contra eundem Joannem victoriosum vestrum Romanum exercitum mittere in eundem non obmittens sub vexiilo sancte Matris Ëcclesie. Qui exercitus cum Spiritus Sancti gratia et favore Vetrallam ad primum prelium occupavit, institutis ad expugnandam Rocham ipsius de novo pro tenenda sub Servitute urbe constructam et tyrannide liberius excercenda Trabuchis, Asinellis, et diversarum alijs macbinarum generibus, ut fièrent subterranee fossiones, et orebro jactu lapides per trabuchos die noctuque non cessantes projicere noiuros dicte Roche dirruerunt, ut ipsius ac turris propuguacula démolirent, quod'nuUa intrinsecus e^se poterat spes tutele vel hora quietis; nec ommitebatur propterea continuus contra Viterbium processus ad guastum, per quod Viterbiensesit quia in rebellione commeruerunt, dampnificati fuerunt ultra XL ( miiiia ) florenorum. Videns autem Johannes de vico tune prefectura privatus, se potentie vestri Romani populi non posse resistere nec amplius se tueri, coactus et victus venit ad obedientiam vestri Romani populi atque mandata; in parlamento solempnissimo meos prostratus ad pedes humiliter, et supplicans pro venia reverenter, maiulata Sanete matris Ëcclesie, Sanctitatis Vestre^ mea, populique Romani juravit super Sanctissimo Corpore Domini nostri Jesu Christi, ac super Capite et vexiilo Reati Georgii militis et tutoris; et ipso ad mandata recepto clementer ad officium Préfecture restitui et singulos ad honores, et quamvis Rocham Rispampani de conscientia mea et Romani populi teneat, dum évacuât rebus suis, et evacuare non cessât, nichilominus ne in hoc falli valeam, ipsum in Gapitolio teneo carceratum.
Nec Vestram lateat Sanctitatem, quod venerabilis Pater Dominus R : (Raymondus ) Urbevetanus Ëpiscopus et Vester in Urbe Vioarius et CoUega et Dominus meus, et ego pro quibusdam concessionibus, dationibus, translatioaibus, alienationibus, donationibus
jurisdictionum, officiorum et rerum nee non officialibus perpetuis et ad tempus factis per Romanum populum imo verius per tyrannos, quum populum tenebant sub jugo miserabilis servitutis faeientesdelibito licitumjuxta velle, declarari ambo volumus, si de Jure Romanus populus revocare poterat concessiones, dationes et alienationes bujusmodi in prejuditium sui factas, de quibus tyranni predicti fecerant privilégia scribi per illos Scribas Senatus, qui a nobîs falsitatis erimine sunt dampnati ; super quo CoUegium omnium ludicum et utriusque juris peritorum urbis, et plurium aliorum juris peritorum de Tuscia et etiam Lombardia duximus codsulendos et invenimus per eos unanimiter in Urbe concordes, quod eas, et quidquid populus Romanus in prejudicium sui fecerat, quocunque tempore, et quicunque persone seu etiam ratione, ad se poterat juridice revocare, causam autem, quare Dominus Vicarios et ego volumus istud scire, ipse novit, et certus existo, gratam Yestre existere Sanctitati, prout ipsa Sanctitas videbit operis per effectum. Heri igitur prosequens, quam vis Dominus Vicarius prefatus profectus in Patrimonium Beati Petri per obitum Rectoris ejusdem ab Urbe absens existeret, congregavi plénum publicum et solempnissimum parlamentum, in quo non solum Romanus populus, ymo omnes urbis Prelati, Clerici etReligiosi, et Seniores, Nobiies, Magnâtes et Principes convenerunt, et secundum prefatorum Sapientum consilia sine discrepatione concordium in id ipsum Yester Romanus populus omnes bujusmodi concessiones, dationes, translationes , donationes, ac alienationes jurisdictionum, officiorum et rerum ad se omni modo et jure, quibus melius potuit, revocavit, sub honore et reverentia Sancte M atris Ecclesie et Sanctitatis vestre, concessa michi per eundem Vestrum Romanum populum faciendi de hiis legem et notificationem per totum orbem plenissima potestate.
£t quia restabat, et blandientis cum favore Spiritus sancti temporis qualitas exigebat, ut honorem et negotia Dei, Sancte Matris Ecclesie, Sanctitatis vestre, cujus sum humilis creatura, et Jura vestri Romani populi prosequendo viriliter procederem contra !Nicolaum Gayetanum Fundorum Gomitem et Ecclesie Sancte bestem et rebellem Vestri Romani populi atque meum, in pleno et publico parlamento vocari feci Gomitem prefatum ipsamet die, et, nisi infra terminum sex dierum Sancte Romane Ecclesie, Sanctitatis vestre, Romani populi et meis mandatas veniat humiliter parituras, ex nunc cum pro difißdato et rebelii populi habiturus et privaturus eum militari honore ac etiam comitatu procedere disposui per
exerdtum contra eum, recepto per me in Dei nomine Militie honore, ad quam pro décore ipsius Alme Urbis in Kalendis Augusti futuris proxime promovebor, sperans imo tenens a certo, quod cum Dei auxilio et prosecutione démenti in campo habebo XV^ equitum strenuorum cum illis , qui sunt michi per Civitates Tuscie pro tribus mensibus elargiti, et quingentos ballistarios Januenses et pedites alios infinitos; et confisus In Deo et Sanctitate vestra non dubito ipsum totaliter concnlcare, quod in perpetuum non resurget, desiderate namque michi grate consumationis effectum principia bona promittunt, et Spiritus Sanctus et Beatissimi Apostoli Petrus et Paulus, quorum causam prosequor, gressus meos dirigunt et disponunt, id tenens experientia docente certissimum et per ea, que licet indignus ab ore Sanctitatis vestre me recolo audi visse, quod hoc quod pro servitioet honore Dei et justitia^ pace et übertäte Alme Urbis Vestre, et securitate omnium peregrinorum, et aliorum viatorum est ordinatum et factum, gerat Sanctitas vestra gratum, cui semper placuerunt juste, pie, sancte, et laudabiles actiones, per quas ad Apostolatum Vestra Sanctitas est promota, supplicans, quatenus dignemini non credere quibuscunque de Curia vel de Urbe sinistro oculo respicientibus Urbem vestram et sanctissimum statum istum, et specialiter iih's, a quorum faucibus et ore leonico semiglutitum populum Spiritus Sanctus traxit in me, dignemini ipsum vestrum populum et me habere Dei intuitu commendatos, ut tanto- Tum bonorum ( om. multitudo ? ), in qua Sancte Ecclesie et Sanctitatis vestre honor queritur et augetur, non depereat nee decrescat, imo semper de bono in melius augeatur.
Nee omitto, quod Nobiles Urbis, quos usque pridie retinui carceratos, relaxavi, qui omnes futuris adesse honoribus mee militie se letis préparant faciebus, et ut ipsi non veniant ad ruinam, in tantumsnnt populo odiosi; et sumpta predicta militia dispono in festo Sancte Marie de mense Augusti laurea tribunitia coronari solita in honoris premium hactenus dari Tribunis ab antiquo, et prout eis promotis interdum ab aratris ad honores non erat pudori redire perfectoregimine adaratrum, sie me non pudebit redire ad calamum sicut prius; Geterum cupio scire Sanctitatem vestram, quod sciens ad onus tanti ofßcii , quod semper augetur, meos humeros imbecilles jam bis proposui in pleno consilio , quod ofßcium hujusmodi regiminis singulo trimestri tempore finiretur, et assumeretur novus offîcialis ad illud , hoc ratione multiplici persuadens, et quod proinde poterant in hujusmodi ofGciis multi cives fieri per exercitum virtuos! , tarnen, Pater Sanctissime, omnes de consilio,
hio vestibus laceratis , hie laerimis maoans , ille faeiem uDgoe secans, omnes conjuneti minis pre dolore clamabant, prius singuli moriamur, quam nos amodo alterius , quam vestrum regimen habeamus, satis enim et cum destructionibus et servitutibus nostris sumus qualitatem alterius regiminis jam expert! , et videmus ad oculos , quod Spiritus Sanctus pro te ia Givitate ista tot miracula operatur, quod in diebus istis Tivimus et vivemus in justitia et paoe et dulcissima libertate; propterquod, Sanctissime Pater, me io« vitum oportuit remanere, facturum mente et opère, quidquid poterit mea devotio , de obsequiis et bonore Sancte Ëcclesie et yestre Clementissime Sanctitatis , oui supplico revereater, quatenus dignemini pro Deo vestris mandare Officialibus presentibus et futuris in patrîmonio, quod servent injure et virtute constantiam necdonis et blanditiis Romanorum Magnatum vestram Almam Urbem cupîentium absorbere se falli permittant in contrarium hujus Status. Pridie namque Capitaneus patrimonii , qui favebat bosti Dei et Ëcclesie contra urbem et statum presentem, quasi ymo firmiter Deo vindice, et cooperantibus Beatis Apostolis Petro et Paulo, quorum causa agitur, subito expiravit , et sic credo indubie et spero firmissime in Deo , cujus sunt occulta juditia , idem eyenire debere singulis , qui huic sancto statui présumèrent contraire. De juribus autem Ëcclesie, que conservari itlesa augerique intentio mea querit, et causis , que verterent inter eam et populum Romanum , ut judex médius haberetur, tamen semper fiât et fiet per me, quod Sanctitati vestre gratum extiterit et acceptum. Née miretur Sanctitatis vestre opinio , si super hiis Vester populus Romanus non scribit, cum per Dei gratiam populus et ego in eodem veile sistamus, et pro parte dicti vestri Romani populi cito ambassiator ad pedes Vestre Clementie transmittetur. Datum in Capitolio Urbis Vestre, ubi régnante justitia vigeo recto corde, XXVII die mensis Julii XV Indictione , libertatis Reipublice anno primo.
Et quia istarum literarum transmissio dillata est propter nuntii tarditatem post datam Vestre significo Sanctitati , quod in Galendis Augusti die Pontificali et Imperiali per manus omnium Prelatorum Urbis , nec non et ipsius Aime Urbis militum et ipsorum Sindicorum Urbis et Civitatum Tuscie et vicinarum Spiritus Sanctus me licet indignum in Lateranensi Ëcclesia dignatus est ad militiam promovere, et in paragonica pelvi, in qua Constantinus extiterit baptizatus , recepi lavacrum militare, et congregato toto Urbis populo et Civitatum aliarum hominibus infinitis, prout a Spiritu Sancto processit, de consensu Venerabilis Vestri in Urbe Vicarii
nobis in omnibus assistentis ad Givilitatem Urbis reccpi omnes Tuscie Civitates , omnes et singuios electos , electores et quicun- ^uein electione Romani Imperii ac ipso Imperio jus pretendunt, generali edicto citavi , ut cum eorüm juribus quisque ad festum Penteoostes proxime futurum in Urbe coram Vicano Vestro et me ipsoque Romano populo debeant comparere , alioquin , prout de jure fuerit, in ipsius electionis negotio procedetur. Quum autem honesta et pura ad actum citationis hujusmodi Spiritus Sancti provisio me induxit , ut electorum et eligentium inquietatio talis inter eos virium ambiguitatem inducat, etipsa dubietas ad SanctamRomanam Ëcclesiam et Sanctitatem Yestram cum reverentia majori recurrere cogat eos, ymo Deum et Sedem eandem Vestramque Sanctitatem devotius et reverentius recognoscant , et ut impius armorum strepitus et effusio sevissima sanguinis Christiani depereant, et vigeat pax ubique, ambassiatorum Vestri Romani populi atque mea ad Sanctitatem Yestram , Reges Francorum et Anglie, et singuios alios Reges Catholice fidei notabilesque Duces, Principes» nec non ad predictos electos et electores ambassiata precipua et honorabilis dirigitur ; omnia namque cum reverentia et honore Sanctitatis Vestre continue operabor, a quibus non desistam , quamdiu fuerit michi vita, et cum auxilio Spiritus Sancti spes certa me oonfcvet , quod in anno Domini Jubileo Yestra Sanctitas erit Rome, ac Imperator vobiscum , quod unum erit ovile et unus pastor, per gratie ejusdem Spiritus Sancti unionem. Ceterum cum diffusa gratia Spiritus Sancti in paucorum dierum circule sub meo regimîne Rempublicam liberayit,et auxit, et in Kaleudis Augusti prefatis ad militiam mea humilitas est promota, michi Augusti nomen et titulus est, ut infra scribitur, attributus. Datum, ut supra, die Y Augusti.
Humilis Creatura.
Gandidatus, Spiritus Sancti Miles, Nicolaus Severuset
Clemens Liberator Urbis , Zelator Italie , amator orbis
et Tribunus Augustus se ad pedum oscula beatorum.
£t quoniam ad particularem significationem ei^rum, que circa
hujos status augmentum Spiritus Domini operatur, scriptor non
sufficit et unice charte quantitas magnitudini rel cedit. Ego Yester
humilis servulus domesticus et factura audeo cum familiari domes-
ticaque fiducia S. Y« scribere per cedule supplementum , eamque
seire cupio, quod in festo militie humilitati mee a gratia Sancti
Spiritus attribute ambassiati Florentie, Senarum et Perusii et
omnium magnarum Italie Civitatum in Urbe honorabiliter conve-
nerunt , eosque per consecratos anulos subarravi in Signum amoris et caritatis et ad unitatis perpétue firmitatenf sub fide reverentia et honore Sanete Matris Ecclesie dementer atque vestri, nec non stantalia bec contuli civitatibus infra scriptis , videlicet : Perusii stantaie felicis memorie Imperatoris Constantini, Senarum stantale Libertatis, Florentie stantale Italie , Tuderti stantale mei nominis, recepta cam alacritate maxima ab Ambassiatoribiis supra dictis, et expecto ambassiatores Pisarum stantalia Apostolorum Principum recepturos, aliisque Civitatibus non tante conditionis dedi sub aliis diversis titulis vexilla minora juxta decentiam singularum, supplicans Sanctitati vestre, quum decet fundatam supra Petram Ëcclesiam, cui Sanctitas vestra preest, ad afflatus subdolos veiut Petram firmissimam non moveri , quatenus dignemini clementer meam advertere puritatem , quam Deus pro reformatione status Urbis tanquam de terra inopem suscitavit , et bona , que ex hoc statu provenerunt et proveniunt et que provenient meliora , et per virtutem Apostolice constantîe aures falsis informatîonibus non prebere. Nunquam enim erit dies illa, in qua contra Sanctam Ëcclesiam et Ecclesîasticam libertatem ac sanctitatem vestram alîquid per me fîat, non solum opère, sed etiam cogitatu , et dicentes me Glericum combussisse vel quemquam clericum indebite gravavisse, falsissime belialissime inveniuntur. Et vere Spiritus Belial est in eis, qui querunt innocentiam meam taliter impugnare, de quo non rae, sed Deum offendunt, verius et se ipsos, et loquor de talibus cum Psalmista (Psalm. Y, 11.) ^ Sepulcrum patens est guttur eomm, unguis suis dolose agebant, judica illos Deus, de quorum sepulcro gutturis exit et patet tantus fetor, sed puritatis mee et eorum nequitie Deus sit testis et ultor, quidquid enim fît et factum est et fiet imposterum , est et erit ad honorem et laudem Sanctitatis Vestre et exaltatîonem Ecclesie sub cujus reverentia humiliter gradior et devote procedo, facturus in singulis ut Spiritus Sanctus dabit, pro certissimo tenens, quod non obstantibus cujuscunque împugnatîonis conatibus status iste sanctus et purus a Domino , qui fecit eura , semper prospère dirigetur. Insuper, Sanctissime Pater, quia non solum literarum correctioni vacare nequeo , ymo , quia teoipus agendorum multiplici arduitati non sufficit, vîx minuere valeo, dignitatum occurrentes defectus in literis ( om. supplico ?) pie pati et supplere benigne et non imputare ad aliud, quam scriptoris errorem, cum ea scribentis fidelis affectio sit tota pura reverens et devota.
Nec Vestram lateal Sanctitatem, quod heri IV" pre^entis mensis
Augusti fui pro parte régis Ungarie requisitus, et pro ejus micbi fuit parte oblatum dare michi ia quolibet meo exercitu quingentos équités stipendiis ejus, quoties michi existeret opportunuin, etquod placeret michi, quod ipse posset stipendiare in urbe mille équités, quos volebat, et pro ipsorum stipendiis obtulit se soluturum ad meam etîpsorum equitum Toluntatem, ego vero id nolui acceptare, imo renuntiavi expresse, et favi alteri parti et favebo imposterum ob vestri reverentiam juxta posse.
Prefectum quem pro eo, quod Capitaneus patrimonii favebat ei, opportuit me sub securitate recipere, quem alias non aliter quam pro mortuo voluissem, relaxavi post Roccham Rispampani mich! libère restitutam, et ecce contra Fundorum comitem prelibatum per exercitum procedo potenter, quod effugere non poterit manus Romani populi, atque meas, de cujus comitatu, prout Sanctitati vestre placuerit, disponetur, et omnia, que facta sunt; secundum Sanctitatis vestre mandatum reformari poterunt et disponi.
Règlement de Rienzo sur les droits du peuple romain , et citation
de l'empereur et des électeurs.
Ad honorem et gloriam Summi Dei Patris, Filii et Spiritus Sancti et Beatorum Apostolorqm Pétri et Pauli, Sancti Johannis Baptiste, in cujus sanctissimo templo in ecdesia (emend. coucha) videlicet sanctissimi Principis gloriose memorie Domîni Constantini impera* toris Christianissimi et Augusti b^ptîsmum et lavacrum glorie militaris recepimus prefulgente titulo Spiritus sancti, cujus indignus servus et miles existimus nec non ad reverentiam et honorem Sancte Romane matris Ëcclesie et Domini nostri Summi Pontificis et statum prosperum et augmentum Sancte Romane Urbis, Sacre Italie et totius tidei Christiane.
Nos Candidatus Spiritus Sancti miles ï^icolaus Severus et Clemens, liberator Urbis, Zelator Italie, amator orbis, Tribunus Augustus volentes et desiderantes donum Spiritus Sancti tam in urbe quam per universam Italiamrecipi et augerî, ac voluntates (emend. volentes, uti,M) benignitate$ et liberalitates antiquorum Romanorum Principum, quantum a Deo nobis permittitur, imitari, Notum facimus, quod pridem post assumptum a nobis Tribunatus officium Romanus populus de consîlio omnium et singulorum ludicum Sapientum et Advocatorum Urbis recognovit, se habere adhuc illam auctoritatem etpotestatem et jurisdictionem in toto orbe terrarum, quas habuit in principio et summo augmento Urbis pre-
fate, et omnia priril^a Cacta in prejadieium juris, auetoritatis, potestatis et jarisdictionis hajasmodi revocavit expresse. IjNos îtaque propter auetoritateni , potestatem et jorisdictioneiQ antiquam et arbitrariam potestatem nobis ooncessam a Romano populo io poblico parlameato, et nuper a Domino nostro Sumnoo Pontifice,ut patetper publicas et apostolicas Bullas ejus, nevi- 4eamur de gratia et dono Spiritus Sancti iograti qaomodolibet vel avari tam Romaoo populo quam popuiis sacre Italie supradictis, et ne per negligMitiam jura et jurisdictiones Romani populi p^ranittamus amplius deperire , auctoritate et gratia dicti Spiritus Sancti (emend. Dei et Sp. sanct. ) et omni modo jure et forma quibus melius possumus et debemus , deceroimus, declaramus et pronunctiamus ipsam SanctamRomanam Urbem oaput orbis et fundamectom fidei Christiane, ac omnes et singulas civi$ates Italie libéras esse et easdem ad cautelam integre libertati dedimus et donamus ac omnes prefatos populos totius Sacre Italie libères esse censemus et ex nuno omnes prefatos populos et cives civitatum Italie facimus declaramus et pronunctiamus cives esse Romanos ac Romane libertatis privilégie de cetero volumus eos gaudere.
Item eadem auctoritate et gratia Dei et Spiritus Sancti ae Romani populi supradicti dicimus, conûtemur ac etiam declaramus, Romani Imperii electionem jurisdictionem et monarchiam totius Sacri Iropejrii ad ipsam almam Urbem et ejus popuium nec non ad uniyersam Sacram Italiam pertinere , et ad easdem esse legitime devqluta multis rationibus et causis, quas faciemus suo loco et tempore deciarari , dantes et prefigentes in bis scriptis omnibus et singulis Prelatis, Imperatoribus electîset Ëlectoribus, Regibus, Ducibiis, Principibus, Comitibus, marchionibus , popuiis, universitatibus et quibuscunque aliis in sp§cie et communi cujuscunque preeminentie status et conditionis existant contradicere volentibus se (em^nd. seu, uti H. T.) inelectione prefata et in ipso Imperio auctoritatem et potestatem pretendentibus guoquomodo terminum hinp ad festum Pasche. Pentecostes proxime futurum , quod infra dictum terminum in ipsa aima urbe et sacrosancta Lateranensi ecclesia coram nobis et aliis of&cialibus Domini nostrî Pape et Romani populi debeant cum eorum juribus comparere , alioquin a (]jcto termine in antea procedemus secundum quod de jure fuerit et Spiritus Sancti gratia ministrabit. Et nichilominus ad predicta omnia citari in spede faciemus (em. facimus) Illustres Principes infrascriptos :
^ . T j • rx « . /Qui se asserunt Roma- DommumLudovicumDucemBavarie,)^ . ^ ^ , .
^ . ^ t -w^ X» u • M norum iraperatores vel
Dommum GaroTum Regem Bobemie,! ,- • • ^ i *^o
^ ' l ad Imperium jam electos.
Dominum Ducem Bavarie ,
Dominum Ducem Austrie ,
Dominum Marchionem Brandenburgie,
Dominum Arcbiepiseopum Moguntinensem y
Dominum Arcbiepiseopum Treverensem ,
Dominum Arcbiepiseopum Goloniensem ,
Dominum Ducem Saxonie.
Quod in dictis Urbc et loco infra terminum supradictum coram nobis et aliis ofBcialibus Domini nostri Pape et Komapi populi debeant personaliter comparere, alioquin ut predicitur procedetur coram nobis (omittend. cor* nob. uti, M. H. T.) eorum absentia et contumacia non obstante.
In predictis aqtern ompibus et singulis nostris actibus et processibus et executionibus quibuscuqque auctoritati et jurisdictioni Saqcte Matris Ecclesie et Domipi nostri Fßpe ac Sacri Collegii in nullo Yolumus derogari , quin ymo voiumus ad augmcntum et honorem eorund^m semper actus nostros dirigere et , ut teqemuri per omnia imitari. Indc. XV, mensis augusti die prima predicta fuerunt publicata coram Romano populo et approbata per ipsum populum existentem in platea Ecclesie Lateranensis [hresente Domino Yicario Domini Pape, Domino Paulo Del Conte, Domino Gottfrido Scoto, fratre Jacobo Preceptore Sancte Spiritus , fratre Ugolino Ordinis predicatorum , Domino Francisco de Welletro Judice, Domino Angelo de Tibure Judice, Domino Math^o de Reate Judice, Petro Donati Granelli et Paulo Domini Angeli de Fustis.
Protestation du vicaire pontifical Raymond^ évêqm d'Orvieto, contre le règlement de Cola de Hienzo,
Sanctissime Pater, dumvelutsimplex et purus Nicolai collège mei astutîas nonadvertens inquadam logia Basilice Lateranensis Ecclesie existente juxta plateam ejusdem Basilice die festivitatis Beati Pétri, ad vincula in copiosa multitudine pro parte mutati (sic) stante in eadem platea , in honorem Dei et Nicolai predioti, qui eodem mane militîe cingulo extititdecoratus, mîssarum sollempnia celebrarem, Nicolaus ipse post assumptum bonorem militie infra ipsius Misse soiempnia surgens in conspectu populi, eique indicto silentio per quendam Notarium Urbis nomine Egidium Angeli me inconsulto et prorsus inscio legi et publicari fecit ordinationes , quas mitto praesentibus interclusas. Quibus auditis et intellectisobstupui, et ut novit scrutator cordium tanta fui turbatione confusus, quod
vires perdidi, et optassemnon introisse altare Domiiricum prodiunio sacrificio illo mane. Demum velut Spiritus vigore resumpto ipso présente et audiente proprio presentibosque et intelligentibus subscriptis testibus ad ea vocatis , velut CoUega ejus et Rector deputatus in Urbis officio una secum, Ipsum detemeritate, audaciaet presumtione bujusmodi mordaciter increpavi , et cum michi videretur omnino , quod ordinationes ipse a maxima fatuitate procédèrent, et essent édite contra Ecclesiasticam libertatem, protestatus fui Vestre Sanctitatis nomine, ac velut collega ejus omni modo quo potui meliori, quod ordinationes easdem non faceret, nonederet, nee firmaret , imo eas tanquaminceptas, conceptas, éditas, etpablicatas ab eo , [qui nuUam edendi , faciendi et publicandi habere dignoscitur potestatem , in presentia ejusdem populi et antequam populus aloco recederet, retractaret, tolleret, cassaret, annullaret, et viribus vacuaret, simiiiter protestans tanquam Rector urbis ejusque Collega in officio memorato, quod ordinationibus, qoia ymo fatuitatibus et inordinationibus memoratis non consentiebam nee consensum vel assensum prestabam alieno quovis modo, sed eis et omnibus contentis in illis contradicebam expresse et decernebam illa nuUam obtinereroboris firmitatera, monens et corripiens eundem, quod nee ad hos nee illos ordines, imoinordines, vel quosvisalios imposterumfaciendos modo aliquo nequaquam procedetur, nisi quatenus de Sanctitatis vestre procederet voluntate. De quibus omnibus per subscriptum meum notarium mandavi fieri presens publicum instrumentum. Actum Rome in Logia dicte Lateranensis Ecclesie basilice infra Missarum solempnia, sub anno Domioi MCCCXLVII Indictione XV Pontificatus Sanctitatis Vestre anno VI die primo mensis Augusti, presentibus Nobilibus Viris Domino Paulo de Comité, domino Gottfrido milite de Urbe , Fratre Jacobo Preceptore Sancti Spiritus, Fratre Ugolino de Ordine predic, Domino Franc : de Veletro Judice, Domino Angelo de Tibure Judice, Domino Matheo de Reate Judice, et Petro Donati Granelli, Paulo Domini Angeli de Fuscis, Domino Jacobo Nicole, Domino Tebaldo Peccatoris, Domino Ugolino Petri , et secundum (sie) Cucio Boclatera, Testibus ad premissa vocatis.
Humilis planta et creatura Sanctitatis Vestre, Raymundus
' Ecclesie Vestre in Urbe Vicarius Minister.
£t ego Petrus Viscardi de Gonessa Publions ImperiaU auctoritate
notarius et nunc Scriba et Officialis ipsius Domini Raymundi pre-
missis omnibus presens fui , eaque dicti Domini Raymundi man«
dato scripsi presentia, meoque consnetosigillo signavi, etc.
Lettre de Cocketus de ChotitiSy adressée vraisemblablement à Rainaldo Orsinij archidiacre de Liège et notaire du pape à Aoignon. — Rome, 2 août 1347.
Domine Révérende post rescrîpta vestre Domination! per me de castFQ Vetralle , quod Nicolaus nepos vester, ut Generalis capitaneus totius Romani populi etmilitie Urbis per Dominum Tribunum ordinatus, posuerat obsessum super castrum Vetralle et statim unîca nocte mediante homines dieti castri Vetralle fecerunt mandata et miserunt ipsum Nicolaum Capitaneum cum toto exercitu equîtum et peditum in ipso Castro. Rocha tamen tenebatur per prefectum ita quod supra dictam Rocbam cum edificiis Trabuchi et Manganellarum exercitus permansit XXVII dies , equitando sepe idem Capitaneus cum militia civitatem Viterbii deferendo granum, ordeum et alia blada tam Viterbiensium quam Bledanorum , ita quod prefectus venit ad mandata et detentus est in Gapitolio , donec Rocbam Rispanpani, que erat Romani populi et Camere Urbis, est perveata ad manus dicte Camere , et pridie dictus Tribunus misit pro castellano ad dictam Rocham Rispanpani ...lum ( Lellum? ) de Camiglianis bonum populärem. In recessu ad urbem dicti Capitanei cum militia in festo Sancte Marie Magdalene recepit idem Nicolaus maximum honorem veniendo Romani in génère cum olivis in mànibus, et per urbem usque adCapîtolium facti fuerunt arcus joca- Jium et pannorum pro honore ipsius , et Dominus Tribunus parlamentavit in parlatorio Capitolii commendando eum et milîtiam tam equîtum quam peditum; quia in ipso parlamento inter cetera habite prius consiiio peritorum urbis omnes jurisdictiones , omnes potestates , omnes dationes et concessiones factas ab antiquo usque in hodiernum diem ac privilégia , cujuscunque tenoris et conditionis existèrent , revocari fecit per Romanum populum concedendo sibi universus populus posse irritare , cassare , et annullare et de novo leges facere ac si esset totus populus. Non credo quod velit , quod extendat se ad dominium Pape , sed ad electores ( et .' ) Almanie imperatores credo quod se extendat, et opinio omnium Romanorum est.
Item die penultima (emend. ultima) Julii dictus Dominus Tribunus hora vesperarum accessit triumphaliter ad Ecclesiam lateranensem, et in Concha paragonis olim Constantini lavavit seu bap-
tizatus fuit bonorifice , ut esset Imperator, et plus quam Imperator, ad quam baptizationem omnes predicti ambassiatores personaliter interfuerunt.
Item die ultima Julii ad militiam dicti Domißi Tribuni yenerant ambassiatores infrascripti S : (scilicet) de Perusio ultra C. homioes armigeri et plures milites Nobiles et periti , de Florentia ultra CC. modo simili, similitermulti venerunt de Tuderto, similiter multi venerunt de Goruèto, et univeirsaliter de omnibus Givitatibus prope urbem et Italie.
Item die ptima August! in Fésto Saneti Petri ad vincula in parlatorio Ecclesie Lateranensis summo mane in celebratione misse per Dominum Vicarium Domini Pape celebrate dictus Dominus Tribunus recepit cingulttm militare pet Dominum Gottfridam Statum (emetid. Scotum ) tanquam Sindicum Romani popüli ad hoc specialiter ordinatum , et post dictam militiam receptam in diclo partatotio lateranensis Ecclesie legi fecit certos processus factos contra Electores Alamanie , et quod hinc ad festum Penthecostes debeant dicti Electores docere de jurlsdictione eorum in eiectione Imperatoris in urbe et coram eo , alias electio Imperatoris est ad Romanum populum devoluta, et hoc intendit juridice probare.
Item dicitur, quod scHbat Regi Fräneie et Reg! Anglieet Domino Pape , ut primo scribere debui , quod sint ad unüm esse et in unica voluntate pro statu Ghristianorum , et ipse Dominus Tribunus intendit cunctis pacem et concordiam dlctorum Regum labora^e et fatigare ac in coticordia ponere.
Item dictus Dortlinus Tribunus in dicta Ecclesia lateranensi fieti fecit in ejus militia matimüm convivium , ùt nuUus Imperator tantum fecisset.
Item dictus Domiilus Tribunus recepit maximum honorem a die- Ils Ambassiatoribus et a Magnatibus Urbis ac etiam a popularibüs, quod reputatur maximum thesaurum.
Item continue dictus nepos vester et Jordanus steterunt , et sunt ad servitium dicti Domini TribonI , et confisus est dietus Dominus de eis (plUs?), quam de aliquo Nobili. Nullus Golumpnensls fuit ad gaudrum ejus , nisi dominus Stefanus per uiium diem aut ad duos aut plus, et Dominus Raymundus de Ursinis beri venit ad Urbem pro coneordia facienda cum dicto Domino Tribuno d6 Cönut9 fundorum^ ut dicitur. Idem Dominus Tribunus dictum Gomitem diffidari fecit pei*sonaliter et ad mortem, et ejus bona publicavit pro medietate militie Urbis et pfo alia medietate Gatoere Urbis. , Item sciatis, quod dictus Dominus Tribunus capi fecit Petmciora
Franjapanum de Gifitate Layinia , et duci fecit ad Gapitolîum et in Gancellaria detinetar ; quid de eo fiet $ ignoro.
Item seiatis , quod hoc mane ad sontim campane et vocem preconis congregari fecit in Gapitolio dictas Dotninus Tribunus omnes Ambassiatores terrarum ultra XXV Glvitatum et Ptorinciaruiti et celebrari fecit Missam Saneti Spiritus , et supra altare poni fecit et conseerarilV vexilla, scilicet vexillutn, quod hdbuit Gonstantini in arma aquilam albam et cum oorona in ore et palmaa de^tris, quod deferri fecit et ipse propria manu tradidit ainbassatori Perusii In Signum aroorîs et fi'aternitatis.
Item Ambassatori Florentinensi tradidit yexillum cum figura Rome, et ab uno latere est depicta Fides Ghristiana ^ et ab alid Italia , et cum literis Sen : (atus. S. P. Q. R. ?).
Item Ambassatori Tuderti tradidit vexillum cum arma tribuni et Romacii populi et cum lupa et Rdmulo et Remo.
Item Ambassatori Senarum tradidit vexillum libertatis , et om* nibus supradictis Ambassatoribus et universis aliis misit annulum aureum in digitis, in Signum fratemitatis , pacis, et amoris, et fuerunt dictî annuli ultra GG.'
Item hoc mane posuit sibi nomen infrascriptum scilicet : Gandidatuset Spiritus [saneti miles, ISicolaus Severus et Glemens^ Lj[berator Urbis, Zelator Italie, Amator Orbis, et Tribunus Augustus.
Item preconizare fecit per Urbem , quod omnes équités tam Romaiii quam foreuses et L pedites pet quamlibet Rëgidnem Urbis debeant die Dominica esse in campo agonis ad faciendum monstram armati.
Alla nova ad presensnon sunt in urbe, nisi quod Romani dommuniter et in génère de dicto Domino cdntentantur. Recommendo me et familiam meam Yestre Dominationi , et si placet me per vestras literas dicto domino Tribuno recommendare , et michi de recommendatione vestra intimare, ut valeam kum éo aliqualem audieneiam habere.
Gochetus de Ghotitis recommen : ad ped.
Lettre d'un anonyme. — 18 août 1347.
Extractum Hterarum de Romana UrJ)e missarura tempore coronationis Domini Tribuni.
Ecce scribo vobis ilova Urbis et Domini Ttibuni videliöet qüod die Veneria XV hujus raensis In fefeto Beatfe Virgiiiis in Eédesia
Beate Marie Majoris prefatos Dominas Tribunus per manus pre« ceptoris Saneti Spiritus et Vicariorann Dominorum Cardinaliam et Arcbiepiscopi Neapolitani recepit sex Coronas per infrascriptam modum Primo videiicet recepit coronam de querca , Secandam coronam recepit de edera, Tertiam coronam recepit de Mirtdio, Qaartam coronam recepit de Oliva, Quintam coronam recepit de lauro seu loro , Sextam seo ultimam coronam recepit de ai^ento deaurato. Post premissa omnia recepit palmam auream (emend. pomum aureum ) de justitia.
His omnibus peractis loquutus est Dominus Tribunus in publico populo et in thalamo et iterato citavit Dominum Ducem Bavarie, Dominum Carolum Regem Boemie , qui se asserunt imperatores Romanorum vel ad ipsum Imperium jam electos, et subsequ^iter citavit omnes electores Imperii nominatim . Pridem etiam in militia sua prefatus Dominus fecit et alias citationes et ordinamenta de quibus copiam vobis mitto presentibus inclusam. Hec sunt nunc ad presens nova et alia non sunt que intimari possint. Datum Rome die XYIII Augusti.
Lettre de Cola de Rienzo à Clément FL — Rome, 1 1 octobre 1347.
Sanctissime Pater et Domine. Deus mich! tribuat auditorem et desiderium meum omnipotens audiat, ut Sanctitati Vestre non sint gravia verba mea , simplici enim corde sermones mei et sentenflam loquentur labia mea puram. Sane audivi auditum vestrum , qui etsi michi ammirandi materiam tribuit, pro tanto non timui et consideravi opéra Ycstre démentie et propterea non expavi , miror equidem , si summi hominum démentie vestre prudentia, cujus mentis oculis eo patent universa lueidius, quo digni Apostolatus ofâdum propinquiores statuit ipsi Deo , flecti se patitur dolosis suggestionibus, fraudibus, et astutiis malignorum ad aliquid prêter verum et contra vestram humilliroam creaturam moveri dictum et inchoasse processus , cujus admirationis et michi rationabilis causa fuit triplex : Prima, quia secundum Evangelicam disciplinam si estcredendum cperibus, si secundum Augustini sententiam, cujus operibus bona videntur imprimi, est ex suspicione reprehendere et de sui cordis occultis timerejudicare, et apud omnes legem, fidem atque perfidiam (sic) , nemo venit de bonis operibus lapidandus , et nichiJ in hoc nostre Urbis novo a Deo dato, quod nuncupor exercere , regimine vero poterit reperiri judicio, quod laudabile non existât, non
mereor prooessibus exprobrari. Populus enim Urbis , cujus , ut vidi, tantum et totiens afilictiouibus vestra benignitas precordialiter est campassa, ambulans tamdiu întenebristyranaiceservitutisemittente Deo lucem suam et veritatem suam , ad lumen libertatis, pacis, et justitie mirabiliter est reductus, et Domina gentium, Sanctissima urbium, que tot Sanctorum Gorporum venerabile merult sepulchrum existere, de tributo erepta et, quorum spelunca erat, expurgata latronibus dinoscitur reformata, cujus reformatio sancta ad honorem cedit Sancte Matris Ecclesie, consolationem animarum et corporum fidelium cujuslibet nationis; Late namque patent vie et itinera, silve , colles et loca quelibet seeure undique peregrinîs.
Secunda , quia teste Deo , qui considérât vias meas et cunctos gressus meos dinumerat , nulla me ad hujus assumptionem regiminis, in quo omnia interiora mea efferbuerunt sine uUa requie et effervent, dignitatis induxit ambitio, sed communis bonidesiderîum et salutis omnium populorum, in urbe quippe reducta veniam et salutem reperiunt omnes gentes, et credo indubie, quod depressisse tyrannos cum Ecclesie Sancte vexillo , relevasse pauperes , pupilles et viduas adjuvisse , Ecclesias, Monasteria et alfa pia loca tuer! , equa lance omnibus exhibere justitiam , oonservare bonoft et plectere digne malos , uxores ad viros , discordes ad pacem , ad cultum Divinum noviter reduxisse dissolûtes , pro juribus adulteris publicis et in aliis, quorum magna copia erat Rome, aditum predusisse, Fundorum comitem, contra quem vires Regie etRe* ginales non suffecerant, domuisse et ab oppressionibus ejus in manu forti libérasse Gayetanos , J. (Johannem ) Prefectum autem, qui qualiter res Ecclesie et Ecclesiam ipsam tractavit , notum est , prostravisse et ab ejus pedibus patrimonium retraxisse , Comiti quoque Campanie contra Jo : Gayetanum , qui Fresoionum obsederat opportunes dédisse favores, Fresolono ab obsidione liberato prefata , non opéra Sancte Matris Ecclesie esse inimica.
Tertia , quia utcumque S. Y. placeret quod ab isto officio per amotionis beneficium removerer, reputatur sanctum etjustum; quidquid enim Sanctitati placitum et gratum existeret, paratus sum Regimen cedere, disponens nunquam vestris benepiacitis contra« ire , et ad id non oportet Guriam fatigare vel orbem intonizare prooessibus, suffecisset enim et sufOciet, quando beneplacitum erit vobis , unus minimus cursor vester ; Deus enim major est homine , et Vos majores estis Regibus et Principibus orbis terre. Tedet me , si opînio puritatis vestre decipitur, tedet me , si bonis operibus belialice prévalent actiones, tedet me , quod ex conscienr
tie puritate alieoos non advertentes dolos et 'non eavented insidias eis annuitis , quorum aliqui cnperent semper in urbé rc^are tyrannidem, aiii moti odio nationis urbem iîinditus relient everti , ne ad eam unquam reduceretur Ecclesia, quia reformatio urbis exigéret decentius, quam alie mundi iirbes, protidere, faituntur assidue, multipharîe, multisqüe modis ikieam iritîocentlam etpugnare. Et si in pelvi , ib qua baplizatus eititit Gonstantinus , lavacrum militare suscepi , unde rèdarguor, nunquid quod mundando Jicuit a lepra pagatio , Christiano ititlHdanti urbeiti et pdpulum a lepfoso seryitutis tyrannice non licebit , et nunquid lapis eiistens in templo , in quod iritrare licitum existit et debitum , est sanctior ipso templo, quod confërret lapidi sanctitàtem? Nunquid homini confesso et corde contrito, cui licet pro sainte sumere Corpus Gbristi, non licebit intrâre concbam la^^ideaM , que etiam pro nicbilo propter desuetudinem habebatur, quasi increpantibus hujus sine devotione factum introitdm tideatur , concbam nobiliorem esse ipsb Corpore Ddmini nostri Jesu Christi , quod opinari etcredere non soluni puto nephas sed arbittor infidèle ? Et si dicor auxisse nominamichi et titulos ampliassè coronasque frondeas varias assumpsisse, quid refert fldei antiqua officiohim Ronjana nomida cum aùtiquis ritibus rénovasse?
Nec est verum , quod cum Vicarîo testro vbcattts füerini , imo soins vocatus extiti a toto populo , imo a Spiritu Sancto vere , qui prd salute Romani populi suscitavit spiritum pueri jUnioris , Ticarium autem vestrum coassumpsi michi non causa üecessitatiä, sed pro honore et reverentia vestre elementissJme Sanctitatls , cujus animi pusiUanimitatecompetta et diebus pluribuâ palllata popnlus unanimis me solum etiam refii'mavit. Igitur si me permhi ad tniliiiam promoveri et tribunitialaureacoronari, novit Deus, quod non (iro inani gloria , nescio enim qtiànildiu sub^lstam , ctim de mane ad vesperam vîta hominis finiatur, sed solum pro honore officiijTribtiliatuâ et Saneti Spiritus , a quo sibi placuit meam denominari militiam, militare homenassumpsi. Causa fîiit, quia in festoPenthecostes, qood est recte Spiritus saneti fëstum, ad officînm istud méa parvitas est promota, sed quia officli hujus regiminis ipsi Sancto Spiritu! völui et volobonitatem ascribere et non michi, et quia in ipso et non in me gldtior, et in sue pietatis carltate confortor. Alla vero frivola, que michi adculpam dolose lingue nituntur impingere, pulchrius feputo preterire, sunt enim apud prudentum mentes penîtus derîsiva; propterea non obmittens, quod si vocatiodis principum et ordinationis id vestra urb« factarum (effectum ?) vestei* providet et providèbit
intuitus, cognosceretis iiquido, quod aliud, quam bona et pura intentio me non movit, et si in tocatione ipse Bavarus fuit dux Bavarie appellatus , non processif ex zelî maiitia , quum ipsum habeam et habebo continue pro eo , pro quo entn Sancta Mater Ecclesia et Sanctitas vestra habet. De Dotnino Rege BOemie nostis, pfedecessores si talem gestorum memoriam in urbè et tota Itäiia teliquissent, quod ejus adventüs esset merito diligendus, imo per büjdsmodi Imperatorum adventum urbs destruitür domibus numerosis , et ejus Ecole sie dillapidate sacraque earum rapaciter contracta fuerunt , et tlome et in tota Italia cottiMissa prelia ac homicidia infinita. Non est Italia tolerare disposita întroitum ab experientla tam nociyum.
Supplico itaque pro Deo, Clémentiâsime domii^e , quatènus de me vestra humillima creatura Judicium aliüiide ; qüain a Saiictitate vestra, constitutum non trabàtis , et non ä dülliditatibus et a^tutiis detrahentium michi , qui non sotum audeiit tne crettiâre , sed jam in cœlum os ponere et raanus înjicere ih ipsUm Jesu Cilristi vicarium presumpserunt , quorum infanda proditio se ac totam eorum fedavit progenienfi in futuro , imo pro magnitudine criminis urbem et Italiam confedavit cUrii pudore perpetuo totius fidei Christiafié; ipsi namqùe sunt germina vipperarum, maternoriirti viscerüm, sancte videlicet matris Ecclesie , impiis^imi cortosores, Sed qui in Deum sevîunt,in quem homitium pii ertint? Certe Urbi rtielitis extitisset , si tam infructuosos palmiteà , tam pestiferos , tam noeivos nunquam post unam succisionem eorum rëplantasset , quoruni errores tanto ftiefunt postea pejores prioribus ad vestri Romani populi nocumentâ, quo impunitate potîH et in maliciis gloriari effrenatius potueriittt. Et nuric qtiî in Curia pallient , nutic etiam qui excusent, etdiebus non longe teste Deo preteritis ipsideeorntii potentia non confisi, cupientes alios Magnâtes Vthis opprîmetfe, procurabant istam vestram urbem alienîgenis assignarê. Sed Deus per statum istum sanctissimum destruxlt consilia eorundém , alias urbem ipsam in aliène gentis manibus tradidissent in detrimetitum et opprobrium sancte Matris Ecclesie et totius fidei Christiane.
Nova vero Urbis decrevi etîam Vestre Clémencie intimare , videlicet quod nuper ambassatofes Régis Ungarie venerunt ad urbem ad me et Romanum populum , tria in parlamento publico postulantes. Primo, quod per me et populum urbis patrie ioti mundo communis de lUgubri morte înnocentis régis Andrée justitia fieret et patratores tanti sceleris justa sêntentia condéitipnafeiitur. Securidum , quod cdm Rex ipse slt et progetiitores stii semper fuerim fidèles Sancte
Romane Ëcclesie et amici et devoti Romano populo , placeret miclii et Romano populo velle et acceptare amidtiam et ligam perpetuam dicti Régis volentis ad idem velie et idem noUe semper concarrere mecumet Romano populo prelibato. Tertium, quod non obstante probibitione per me et ipsum popalum facta , quod gens armata numerosa non intret Italiam , îpseRomanus populus et ego dieto R^i concederemus introitum , qui per sancUtatem vestram sibi non fuerat denegatus, offerentes ambassatores prefati pro parte régis predicti , quod per gentem Domini Régis urbi , terris sui districtus e^ aliis benevoiis et amicis Romano populo novitas nulla fiet, imo gens ipsa ad omnem requisitionem et opportunitatem Romano populo erit ad servitium ejus statim. Ad quorum primum responsum per me et ipsum yestrum Romanum populum ita fuit, quod eis et omnibus justitiam petentibus non denegabimus eandem. Ad alia vero , quod non recusabamus amicitiam alicujus justitiam diligentis , ligam tamen faeere minime poteramus nec etiam volebamus absque sanctitatis vestre conscientia et mandato, et etiam non consultis aliquibus civitatibus Italie confederatis et Romano populo conjunctis ad quas idem vester populus et ego ambassiatam direximus specialem, de quibus omnibus fiet, quod Sanctitas vestra mandabit. Verum Rectores vestri Campanenses et Patrimonii sic me et Romanos traetare conantur, quod oportet nos invitos cum Ungaris ligare, cornes namque Campanensis modo contra Romanum populum se confederavit cum Johanne Gayetano, a cujus faucibus favore meo et Romani populi est retractus, tenetque carceratos illos, qui tempore rebellionis Gomitis Fundorum in exercitum vestrum vietualia portarint. Ecce quia michi retribuit de servitio , quod recepit, et ipse patrimonii Rector in turbationem status Romani populi fidelissimi vestri sese confederavit cum tyrannis , et qualia operentur in subditos impotentes et pauperes facti non justitie cultores sed exiortores pecunie, taceatur. Volui ob reverentiam vestram unîri cum eis , elevare stantale Ëcclesie contra omnes Rebelles Ëcclesie et nostri Romani populi , quod fuisset Ëcclesie magis expediens et magis honorabile eis, etnil boni cum ipsis potui obtinere. Desiderarem toto mentis affectu pro parte sanctitatis vestre fore in bis partibus aliquem Deum habentem pre oculis , qui de ipsorum Rectorum et meis operibus , causis et juribus diligenter ioquireret. Finaliter in domino confido et non in pecunia, in veritate et non in mendaciis , sicut ipsi , non in humanîs potentiis sed orationibus pauperum tam Romanorum , quam aliorum et peregrinorum et Ëcclesiarum pro isto sancto statu îndefesse orantium , et quod Dens
omnès contra hune statum nitentes in veritate sua disperget, et înopinato sue justitie gladio ferîens puniet et puniendo confringet omnes adversarios status hujus , si Spiritus Domini non est mendax.
Rocham vero Pilei , in quo Petrum de Pileo filii et fratcr immaniterocciderunt, de qua nulle erant discordie , muiti eam conabantur invadere, nec non et Rocliam filiorum Domini Mathie, Rocham Montis longi et multas fortillicias aîias in Romana provincia retinemus, et hec omnia sine ictu^ de quibus Dominus Cardinalis de Columpna habet , prout in instrumentis apparet , fictitiarum titulos emptionum, nulle namque vel pauce sunt in Campania Roche, que nonsint, prout in Romana provincia sunt multealie, prefati domini Cardinalis tah'bus emptionibus irretite. Pars quidem de suis Juribus non confîdens et de patratîs excessibus conscientîam lesam habens vendebat totaliter dicto Domino Cardinali et sub scuto ejus et capello rubeo ibi pîcto partem alteram affligebat et illius bona per violentiam occupabàt, fiebantque inlocis ipsis disrobarie, homicidia, parricidia , fratrîcidia et excessus innumerabiles absque pena, sed modo virtute Spiritus Sancti prevalente, ubi dictus dominus Cardinalis habebat titulos emptionum , ego suscepi titulos ultionum. De his autem emptionibus vestre sanctitati significo , ut sciam , si hujus emptionibus me déferre Tel eis non obstantibus jus in eis habentibus recedere Sauctitas vestra mandat.
Quod si rerum gestarum significatio et effectus inspicitur, oportuit , ut in Concha Christianissimi Constantini primi Ecclesie dotatoris aliquis lavaretur, cujus justa constantia jura Sancte Ecclesie tueretur et sicut Constantinus fuit a lepr^^et in fidelitatem purgatus sic iste foret pravitatis tyrannice purgàaVus, ut per illum Eccle« sia dotata et per hune sit ab oppressionibus liberata, et yere in Sanctorum partibus Ecclesia respiravit, cujus Dommio cuperem subdere Reges et Principes universos , et concedente Domino ita erit. Nec fuit locus in ea sine miraculis et prodigiis manifestis, et omnes corone frondée, quas suscepi, in arcu triumpbali ejusdem Constantini reperte fuere contingendo, quod cuî concha militiam , areus ejusdem coronam trlbunitiam prebuisset; necomitto, quod de ipsa concha aurifices et campsores particulas auferebant. Et qua- Hter deinde Regimen istud processerit , res est nota resque mirabilis cogitatu, quodsoium cum CLfloren : tam de doteuxoris mee quam de ofQcio calami acquisitis fecî magis quam ipse Bonifacius bone memorie Papa VIII predecessor vester et Rex Carolus, qui Rome fuerant et urbisprefuere regimini, cum thesauris infinitis , nec eoruin partibus cessa veruntdisrobationes, homicidia et alia gênera
eicesHuoin , qui ia Urbe opttidîe et Eoofaoa promcia patrabantqr, quod summas pontifex ipse gerininibus yipperaram expertus extîtit proch dolor ia se ipso; nune aiitem tempore vestro feiici sab îsto regimine ofnnia sunt in pace , née est aliquis potens ia Romanis partibus, quem micbi non subegerit mirabiliter ipse Deus, et vere sine isto statu tantupi invaluisset victualium rerum penurîa , quo4 Jubileus urbi et toti Romane provincie non foret utilis sed nocivus. Habet igitur vestra benignjtas, onde merito exultet in Domino de bac reformatione vestre urbis per Ipsum Sanctum Spiritum facta , eujus benigna gratia faveote spero Grmissime, quod omnes persecutores Eeclesie cito corruant et labantur.
Fieriergo processus causis fuudatos in frivolis contra me, qin qontra rebelles Eeclesie processit et procède continue, libertatjs, pacis justitieque satorem, non contingeret siae admiratione, ymo qq^dam prostratione animorum et mentium omnium populorum urbis et Romane provincie ac Italie universe. Sanctissime etiain Pater a falsis cavete propbetis et ut concédât Vobis Deus experiri féliciter, utrum fidelior sedi Apostolice gens existât Italica vel alterius nationis. Subjungoque pro pleniori significatiooe gestorum, quod omnes Civitates Italie gabellas et pedagia exigunt, in urbe tarnen Rotmanaque provincia neque gabella e^igitur neque pedagium aliquod extorquetur, nicbil qi|idem oneris per istud regimen est adjunctum sed solitum jam sublatum. Advertat igitur Sanctitas yestra, si foret bonor Eeclesie, liberatam urbem atque provinciam relabî in pristinam servitutem. Datum in Gapitolio , in quo re* gnante Justifia recto corde vigemus die XI meosis Oktobris prime Indictionis.
Humilis creatura vestra, N. ( Nicolaus ), Tribunus Augustus se ad pedum qscula Çeatorum.
Lettre de Cola de Rienzo à Charles IF, — Prague, juillet 1350.
Serenissime César Auguste. Piacuit Serenitati Vestre petere, ut, quod coram Imperiali conspectu erat narratum, referre curarem propriam per scripturam. Letor equidem, quod venerim ad Ci?itatem Regiam, in qua a terra argentum purgatur et aurum , examinatione purgentur etiam verba mea , in quibus si forsitan error suspectus existeret, tune arbitrer michi expedire salubriter, si omnis actus erroneus aliorum prudentium eliminationibus excludatur. Quis ego sim, et qualis rêvera fuerim pro Ëcclesiarum monasteriorum hospitalium miserabilium personarum et popularium omnium
defei^iionie paptev et salute, gualis etiam pro peregrjnis, viAl:p)rib|i^ et omnibus voientibus pure ßt de proprio vivere sine dolo , qualis et quantum adversus omoes tyranqos Italie pariter et latrone^ , dissimulari yel occultari non potest , tapquam sita Ci vjtas supra moiitenfi. fIq(^ naqique Sedes Apostolica Romana et omnis populus Italicuß non ignont» et ipse Cierus et peregrinatio approhant ab exp^fto, iiuniprt^Iis denique fama miiltis acquisita sudoribus et periculis licet brevi obscurum me vivere ( noQ? ) permittil;. Verum dum ex ampli tudine felicit^tis etglorie, quibus indesinenter me Deus elevarat, vane glorie et pompe mundane frondibus me vestissem , sicut Deus correctpr jiistissimus bene disposuit , ceciderunt status mei flores et fri^ctus , et fjaetus sum sterilis usque ad tempus , sicut arbqr ventorum austeritatibus denudata. Deinde transductus ad toUerandas angustias et trij)ulationes multipliées , quibus Deus yoluit meam superbiam tamen manibus (sic) bucusque demolire. Denique de Imperiali bpnore et Cesarea Majestate confisus dico , licet contjra qMan(]am jpbjli^iMQQem micbi factam ab hqmiue, de quo loquar, qui michi fi&it occultum negotium et secretum, sicut alias Kegie expo* sui Majestati , quod dum a facie persequentium inimicorum aufugererP) q(|PS alias Deo volente prostravi , non.tamenpulsus ab bomine sed a Deo, et sponte in parlamento publico coram populo tribunali corop^ et sceptro justitie solempniter resignatis secessi populo lacrirnante , mansique io solitudine expectans eum , qui me a pusillaqin^itate ^olveret et eadem tempestate ubi in orationibus una cum l^ßrefnitis ii^ montibus Apientînis ( emend. Apenninis ) in Regno ApuUß coQStitutis in paupertatis habitu sum moratus, et dum jam per menses triginta quadam arta vita qùodammodo laborassem, superveait frater quidam nomine Angélus de monte Vulcani se asi^ereqs heremitam, quem muiti heremite, ut asseritur, reverentqr. Hic nie nomine proprio salutavit , in qua quidem salutatione satis obstupuî 9 eo quod nomen meum erat apud ceteros occqltumi àmlque michi , quia satis pro ista vice in deserto pro me ipso vacaveram , et quod deinceps oportebit me pro universali plus quam pro proprio conmiodo laborare , apurions michi quod Divina revelatione sibi innotuerat, me ibidem permaner^, subjungens, quod Deus entendit ad universalem reformationem a multis viris Spiritualibus jam predictam , et hoc potissime precibus et instantia Yirginis Gloriose; et quod mortalitatem magnam et terre motus propter peccata multa îmmiserat , et ad flagellum aliud gravius intendebat propter pastores et populos incorrectes^ quibus quidem flagelhs ante adventum Beati Francisci Ëcclesiam et populum castigare et terribiliter sagit-
tare (volait?), sed ad instantiam ipsorum duorum Doroioici viddieet et Francise] , qui , ut asserit , ia Spiritu Enoch et Helie predicantes Dei Ecclesiam tune ruentem penitus sustentarunt, prorogatum est Dei ludicium usque ad tempus presens. Sed quia jam, ut dixit, non est, qui faciat bonum non est usque ad unum, nec etiam ipsi Electi ad sustentationem Ecclesie virtutes retinent primitivas , id- Circo Deus merito indignatus hujusmodi preparavit et préparât ultionem, et quod in brevi erunt magne novitates , presertim pro reformatione Ecclesie ad statum pristine sanctitatis cum magna pace non solum inter Christîcolas sed inter Christianos et etiam Sarracenses, quos sub uno proximefuturopastore Spiritus Saneti gratia perlustrabit , asserens, quod tempus instat, in quo Spiritus Saneti tempus ingreditur, in quo Deus ab hominibus cognoseetur; Item ( quod ? ) ad hujusmodi Spiritualis negotii prosecutionem electtts sit a Deo Vir Sanctus revelatione Divina ab omnibus cognoscendus, qui una cum electo Imperatore orbem terrarum multipliciter reformabunt , exclusis a pastoribus Ecclesie superfluitatibus deiiciarum temporalium caducarum. Interrogatus subjunxit, quod quidam sub quodam pastore Ecclesie mortificatus vel mortuus quadriduanus resurget, ad cujus vocem fiet inter pastores Ecclesie ter ror magnus et fuga , in qua etiam Summus Pontiféx erit in periculo personali, et quod deinde idem Pastor Angelicus Ecclesie Dei quasi ruentt succurret non minus etiam quam Franciscus, et totum statum Ecclesie reformabit,fietque de thesauris Ecclesiasticis templumDei magnum ad honorem Saneti Spiritus dedicatum , quod Jerusalem Yocabitur, et ibidem ad orandum infidèles venient etiam ex Egypte Consuluit itaque michi , ut ad promovendum Romanum Cesarem , qui existit in ordine Augustorum centesinnis , laborare penitus non differrem sibique consiliis et auxiliis assisterem , ut precursor, nec dubitarem , quin cito Romana Givitas Papali et Augustali sit dyademate decoranda, cum jam sint anni XL completi, quibus archa Domini translata de Jerusalem permansitpropter peceata bominum debitum extra locum. Dixit etiam , quod acceptum habuisset Altissimus, si Jubileo anno L, nuper £acto juxta Divinum preceptum in Levitico designatum , reversa fuisset ad propriam mansionem. Verum dum ego de verbis hujusmodi titubarem et haberem adventum ad Cesarem ex quadam mea arrogantia antiqua suspectum , ille tune michi quasdam diversorum Spiritualium virorum exhibuitprophetias easque michi exposuit tanquam breviter completuras , et licet magnam partem earum noverim adlmpletam, tamen de reliquis Uud teneo, quod Ecclesia Dei tenet. Recepi itaque iilas et ad îter
me exposai , tiniens ne, si a Deo boc eveniebat negotium« per mei desidiam contumax apparerem, et sicconsumato quodammodo corde venîad pedes cesareos, illas ostendens puro animo, ut audistîs. In eo vero quod me ille monuit vestris obsequiis me daturum , et si nunquam aliquis licet (sic) monuerit me offerre obsequiis Romani Principis, existimo recte factum, nec possum ab aliquo viro diligente justitiam reprehendi , si Tobis , qui estis Dominus noster et Princeps canonice et juste eiectus , obtuli me facturum et curaturum cum Romano populo et cum aliis Italie populis, qui alias Imperio resistunt,quod vos habeatis viam pacifîcam et sine sanguine preparatam, et quod adventus vester non sît causa desolationis urbis et totius patrie circumstantis , sicut adventus aliorum predictorum virorum. Verum unde culpa emanaverit , novit Deus , nec est aliquis potens Italicus , qui possit in bac parte conferre quantum ego , qui a Romanis omnibus desideror et expector et diligor pre ceteris Italicis ab omni populo circumstanti , nam Ursinos et Columpnenses babere non poterîtis uniformes , sicut Imperatores alii sunt experti , et sub mec Regimine ipsos prostratos babebitis et totum populum sine divisione quacumque. De bis omnibus poterit Vestra Serenitas melius informari et providere , si poterîtis cum aliquo alio vestro dômes« tico vel extraneo facere melius , quam mecum in Italia facta vestra. Obtuli Serenitati Regie ßlium meum obsidem , nam paratus sum pro Salute populi Isaac Unigenitum ymolare, amor equidem Reipublice magis quam Imperii meaccendit, ut reformetur justitia jam defuncta. Quecunque peto cum parvo vestro favore in statum prodeunt et in lucem , nec peto favores, ut multum illis indigeam, sed ut meum Regimen Imperiaii licentia justificatum apud conscientiam meam existât , quoniam adulter est omnis Rector Romanorum in temporalibus , si Imperio non vacante prêter Imperatoris licentiam nomen accipiat gubernantis, sed forsan impediente Sathana, prout eonsuevit sepius , opus bonum differetur , quod adesse verisimiliter excurabam (sic), verum quia a Deo omnis potestas est. Ipse per suam gratiam pro salute mundi dirigat vias vestras.
Itemdixit, quod ista incipient infra annum unum et dimidium , infra quod tempus Summus Pontifex morietur. Item dixit , quod in annum Domini M^CCC^L'^Vir erit una fides , videlicet fides Cbristi apud Sarracenos inspiratione Dominica propagata. Item dixit Dominum Imperatorem electum una cum Summo Pontifice futuro féliciter prosperari , si modo observent fîdeliter viam Dei.
Mémoire de Cola de Rienzo à Charles IF.— Prague, fin juillet 1350.
Libellus TrUnmi ad Ceearem.
Sereniflsime César Auguste. Licet expertns sim , quod riris in pad« pertatis ettribulationum nubilo constitutis raro fides adjieitur , ta« men sive apud Majestatem Kegiam fide careant si?e flde preelareaot terba mea , deereti archanum unum , quod absconditutn et clausum semper meo latitavit in pectore, eidem Majestatl urgente formtaii tempore revelare; Scio attamen, quod cum illud Vestra Majestät legendo pereurrerit, admirandum et velut impossibile forsitan dllx^ rit arguendum. Insuper illud, ut opinor , a me spiritu quodamfan« tasticq fallaci vel timido arbitrabitur , proh dolor, simulatum, sed cum mature indagare dignabitur Vestra Serenitas reritatem, dubioili convertetur in darum et Stupor forsitan in saporem. Et novit Altissimus , qui corda hominum perscrutatur et prospiclt , quod non ista mea fuerat intentio veniendi ad vos, ut hujusmodi negotiuui revelarem, nam Jam ter cum Vestra Gelsitudine sedi vestra gratiäspa^ ciose , et tarnen nichil tetigi de materia infrascrlpta, sed forsan et Diviiio judicio factum est, ut ego , qui véritatem tanti negotii Mpi-* tam e3se volai occultam, coactus sim a Deo ad vos velut stimulatns decedere, ut proprio ore tionfitear, quidquid actenus ore proprio dedégâram ; ham ( si ? ) ille vir heremlta non me suis exhortatlonibus compulisset, ad vos etiam credo citatus procul dubio non tenissem et si, postquam veni , non fuisset contra personam meam novus casus exortus, iilud quod nunc velut invitusaperio, adhuc pertiaaciter abscondissem; voluissem utique et libenter , quod Deus tantam micht gratiam contulisset , ut more Beati Alexii patientlam obser- Vassem , qui dum ex peregrinatlone longinqua ad domum nobilissi^' mam patris sui remeasset incognitns , prius voluit incognitus sub servis patemis derisus et despectus , ut fatuus , vivere usque ad mortem, quam se ipstim parentibus revelare; sed miciii nec est ulla, proch dolor, patientia, humilitas débita, neque virtus. Reverenter protestor attamen Deo teste, quod ad référendum casum îstum, quem nunc aperio , non me principaliter movet terror aliqualis periculi , cum jam periculis plurimis asuetus , credam neminem contra meposse, nisi quantum desuper est permissum. Quin ymo potius video , quod in referendo majus incurro periculum , quam tacend(^, si modo mea relatio ab omni verisimilitudine Sit exclusa. ttem nec moveor ambitione glorie sive divitiarum a Gelsitudine Regia querendarum, cum jam mundigloriam^ utinam constauter, récusa-
Tèrim vetat Taiiam, et ab ipso Deo me sentiam de aede depositom ^ propterea etiam iilasdivitias ultra vite necesaitudiiiem speraverim (ettiend. spreverim) toto oorde, nee queram aliud ^ quam in pau^ pertate justitiam protegendo suceurrere poputis^ ad veraari vioiatori« btts et tyrannis Italie , et pro?ide adi Regi Justissimo eomplaeere. Arma tarnen diligo , quero semper et queram , aine qitibus bodie ipsa Justitia non fovetur.
' Verum tamen tria sunt,' que ad aperiendum negotium istnd tta celeriter me prorsus stimulant et impugnant. Primum ridellcet metus infamie, quam horreo super mortem, nam putabunt bominea, sicut me clausum audiverint , sie me de beresi reu m vel justis rattonfbus superatum , et novit Altissimus, quod fideiis Gbriatlanus sum, ab Evangelica et Apostolica Doctriua non varians, et ipsiusMatria Domini Gloriose Servulus speciaüter et devotus, quanquam peeca« tis plurimis sim fedatus, quequidem infamia et vobrs ipsis aliquando tediosa forsan existeret, ubi tanta negotii veritas eiueescet. Secun« dum memovet, quod carcerdtio mea ubiiibet verisimüiter promulganda,que ammodo iatere non potuit, nocebit plurimum Romano populo aliisque Italie populi$ ad terrorem, qui sperant et sitiunt de mea resurectione salutem, et per consequens quod tyrannis latronibus et proditoribus Italie datur ex meo impedimento letitia et ma-» lefaciendi audatia cumulatur , cum Jam temporibus vite ipsorum et a tempore sepulti, ut ita loquar, Imperii, quoniam ipsi nullum dliutti prêter mehabuerunt justitiestimulum, nee punitorem alium tlmeant et horrescant , et pro certo ipsi tyranni omnes et voratores Imperii , quoniam justitiam exciusam a mundo desiderant, licet aliquando pro partiali obtinendo favore vel premio aliud forte dissi* mulent, tarnen in vero mortiftcatum semper Imperium concupirent, lie sub Imperiali Justitia corruant , et lana , quam ab ovibus totam tondunt , per Imperialem ab eis dexteram subtr.ibatur ; quod quidem securo desideratur in populis , qui per leonem unum a tot ciroumdantibus lupis liberari arJentius concupiscunt. Tertium , quod me» ut predixt, ad me manifestandum exagitat, est, quod dum inflriDltäte sincope, que sepius cor meum aggreditur et exterret, presertim in nocte quodammodo sim afHictus ; cui infirmitati aer apertuä latus et liber, prout medici suggerunt, foret speciaüter opportu« nua, nunc autem sub aere vallato etspatio modico coortatus dedu* cor aolito sepius et terribilius ad ultimum vite finem , et nisi provideretur michi in brevi clementius , procul dubio ad solatium tyrannorum omnium, de quo magis dolerem , et ad poputorum mestitiam fion cum laude Regie Celsitudinis expirarem , nam consueverunt
multi,quibus in casu noa soceurriturcoDfortaado, mort ex morbo hujusmodi repentiDe. Verum tameo peto semper, quod nulla adbibeatur fiducia verbis meîs, donec veritas sit gustata, masticata mature, maturius et digesta, quanqaam casus hujusmodi nequeatde visu per testes vel per documenta publica comprobari , sed aut per eonfessionem agentium aut per presumptiones verisimiles et per £1mam; per ista equidem tria invenire poterit Celsitudo Regia yerîsimiliter , guod propono.
Dico itaque, Serenissime Princeps et Fautor, licet, parcatmichi Oeus, cum reverentia mnteriam pudoris fateri non possim, quod yelim noiim ammodo in Romano populo non lateseit, quod ego licet fuerim tanto domino prorsus indignus, tamen ipsa natura eonstruens omnia me natum esse fecit, ut credo, gloriose memorie quondam ImperatorisHenrici A vi vestri,et mei Doniini sempiterni, ex mutiere videlicet ejus hospita et ancilla ; nec cum causam sciveritis mirandum valde videbitur, cum et David a Deo electus Rex ve« ruset sanctus ex ea, que fuit Urie uatum habuit non ignotum, et ipse Abraham Patriarcha dilectissimus et justissimus a Domino reputatus Divino permissu filium Deo acceptum sumpserit ex ancilla.
Porro ad exquirendam rei hujusmodi veritatem , ut viam vobis aperiam, duxl eam calamo designandam , dum eam nequeam nunc communi colloquio revelare. Scitis, ut credo, quod prefatus quoadam Dominus Imperator Anno Domini MCGCXII , utopinor, mense Maji , Romam pro coronatione profectus est , et dum per unam viam coronatio ipsaexpediri per Cardinales Ecclesie crederetur. per aliam viam proditoriam subterraneam et astutam sibi fuit pro viribus impedita , nam excitati fuerunt premiis et subducti nonnulli Romanorum potentes, qui cum brachio Regis Apulie Imperatorem ipsum impediverunt in tantum , quod idem Imperator nequivit in Sancti Petri Basilica , sicut inoris est Imperatorum omnium , coronari, pro eo videlicet, quod in Romana Civitate tota, sbarris ^ral;>eis machinis et obstaculis ligneis viis omnibus clausis et stratis omnibus impeditis, bella inter partes continue seviebant, et sie Dominus Imperator, ut premittitur, coactusest in Lateranensi Ecclesia coronari. Verum cum jam de tot impeditionibus fastiditus Urbem exire et Lombardiam regredi preparasset , optabat antea quovis modo Sancti Petri Basilicam visitare^ ut saltem locum debitum coronationis aspiceret et in eo personaliter interesset , sed cum aliter propter impedimenta fieri neqoiret, assumpsit sibi tantummodo unum socium et Latinum , qui vias occultas agnosceret, et cum eo in habitu peregrino sbarras et impedimenta viarun^
clandestine transeundo ipsius Beati Pétri limiaa et coronationis io* cam, ut voiuit, visitant, nectameatransire potuit sic occalte, quin sonus insurgeret quod Imperator occultas loca transiverat emôlorum , et subito portis viarum antecaptis custoditis etiam et clausis preco per totam partem Guelfam extitit destinatus, alte publicans, quod si quis Imperatorein , qui sbarras hodie occulte transiverat, recognoscere posset et capere vel Gapitaneo resignare , magnum auri pretium lucraretur. Quam quidem vocem ubilibet susurratam Imperator et Latinus pariter advertentes per occultam viam , que dicitur ripa fluminis , in qua domus mea permanet situata , ambo pariter transierunt. Verum cum sbarras domui mee propinquas anteclausas et custoditas adverterent, quasi simulantes in domo mea, que taberna erat publica, velle tune bibere, intraverunt in iliam et deinde pro nocturna quiète hospitium et cameram petierunt, qui a matre mea , absente tune viro ad cujusdam loci custodiam des« tinato, bospitati fuerunt liberaliter et recepti , et secundum aliquorum relationem per dies X et secundum aliquos per dies XV se infirmum simulans ibi latuit Imperator, donec videlicet fuit illa in iotum sublata suspicio et tante solicitudini et custodie finis datus , et de boc latitationis puncto ab illis , qui cum eo tune morabantur assidui, si aliquis vivit, ut opiner, poteritis, si recolunt , declarari. Interim vero prefatus Latinus pro necessariis victualibus antecedehat in tempore , et prefata mater mea, que juvencula erat et non modicum speciosa, grate Domino ministrabat nec minus forsitan, quam Sancto David etjusto Abrahe per dilectas extitit ministratum. Deinde stratis apettis Dominus Imperator ad montem Aventineasem Urbls, in quo morariconsueverat, occulte cum Latino régressas paucos post dies cum toto exercitu Romam relinquens et ad par« tes properans Lombardie , tandem mensis Augusti die ut opinor XVI apud Bon Conventum , ut noscitur, expiravit.
£t quia nicbil occultum, quod non reveletur, post Imperatoris ab Urbe absentiam et egressum , ille idem Latinus tam in domo mea , quam in locis compluribus revelavit, quod Dominus Imperator in eodem meo hospitio diebus pluribus latitavit. Dum itaque de tanto Domino matri mee innotesceret , quod ante , ut opinor, verisimiliter ignorabat, muliberi acjuvenili more subducta, cuidam sue amice se de Imperatore pregnantem secreto, ut credidit, revelavit, amica vero ipsa muliebri more sécréta, invenit aliamamicam insecretam, cui tanquam sécréta , ut mulier, negotium secretavit , et sic de aure ad aurem n^otium secretando fuit diebus illis non modicum susorraUim. Ipsa denique mater mea tempore mortis sue aperuit, ut
4cbiitt, Meerdoti, vtnmi dîebos iltis prepler iptiiM matrît Mmi* tateiD Laurmlivs , ittdîdtBr Pater ratos , n» iaftnlem ad CMMtm Anagnie per dittaHa abnrbe dîstanlaai apod quendain souoi eonsaa* guioeum edoeare coraflt, ubi uaqoe ad etatis mae aomiiii XX""** taDqaam rusticus iater matiooa laai inoratus. Ddnde in ipsiua Lan« rantii obîtu Romam venîent, poal mortam ipaias tam a sacardots, quam ab amica mea , at noonullis quandoque sosarrantibus fîtit aiî* flfci hujusniodi conditio deootata, ego aoteingerena illam in peetoia satis daosam nedum oonfiteri ob maternam re^ereiitiam mbaieabam, verum penituseum tedioaastinebani et vulta non placide de* negabam , verum tarnen hoc verum esse in animo raao verisimHiter cetimans et eertitudinaliter jam asaumena, ineepi vitam plebcjam eontemnere, et majoribua, quibus potueram negotiia auimum enidire, et quibus miehi honorem , laudem , et gloriam preeivea alios (sic)prepararem, namexoepto Magistratu majori Caraere Urbis« quem a Papa reeepi et per nibstitutum attamen ministravi , aliia ooh nibtts studüs aspernatia aoli lectioni rerum Imperialinm , antiquorum et probisaimorum virorum memoriededi curam, quibus cum anirnua meoa michi quodammodo videretur imbutna, nidiil actum fore pu* tavi, ai , que legendo didieeram, non aggrederer exaroaodo. Sdeaa itaque ex Roumnia Cronida , quod per V^annoa et ultra nullos Ro» manua Ctvia defendere populum a tyrannia propter animoram miae» riam preaumpaiaaet, deinde compatiena peregrinia peraonia miaera^ bUibna indefenataomnibua et oppreaaîa deliberavi prorauain anima, •rem ipaam difBeilem ut notabilem dignamqoe laudanda memoria quanquam perieulosiasimam attemptare, et sic in tantum apud Romam et Romanam curiam nunc verbîa nune armia aopitam populum et deaidem exeitando ipsum jam aperte defendere tam intrepidua inehoavi, ut toto populo de ftin^ularitate animi et de inaolita parieoK presuiiiptione vehementius atupesoente eeperit vigor eorum mortuoa quodammodo respirare, et aie de die in diem fectua aum potentibus terribilis et suapectua et ipai populo amabilia auperomnea«
De deo îtaque primo et de bonorum omnium favora ooafisoa ai^ matus cnm XXV tantummodo aociia die Saneto Pentheeoatea Cngatia de pelatio Senatoribua de dom(» Ursina et Columpnenai , qui tune pariter preaidebant, et per eonaequena omnibus Romanla potentibua indifferenter eadem dieaolo ragitu proeut pulsis, uni verso populo laudabiliter exclamante, oooscendi Capitolinm etantiqui gloriam TribunatuS) deinde ad Romani populi milittam aingularem mich! per n»anus Viearii Summi Pontificis , totius Cleri Urbia et populi ac aolempnium Ambaaaiatorum Italie die prima Auguati in au-
gttsta floneha, in qua Auguttut baptisatns extitit Goostaatinus« solempnissime concessani et paritar coDsacratani ; at tuno fama maa natioms expoaita, que ob longevam ab Urbe abaentiam jam iatabat , eepitdiebus illia inter Romana ora resurgere, Don tameQ linguia liberis,iie meuni ammum forsan offenderent, quam venerabantur nimium et tirnebaot , et insuper artificialiter famam hujusmodi de* primebam at ma qua« in Alaraannorum Imperium turbidum ostandebam , ne de fama natîonis hujusmodi , que multis suspecta fuisset în Urbe, etapud potentes et popnloa Italie partiales aliquaiis su<spicio partialitar nasceretur. Deinde ab ipso tempore Tribunatusua^r que nunc paulatim in tantum prefate generationis fama convaluit, quod non solum homines et mulieres Urbis iliam aperte jam predi« cent , sed etiam et pupilli. Item ut in partibus Alamanniis possitis habere indaginem aliquam casus hujus, manifesto vobis, quod ea die, qua Tribunatus officium sum adeptus, quidam Romanus Vir Ifobilis nomine Onufrius de lipinis (Ilperinis? ) , qui amieus mich! extiterat etquondam Laurentti Patris ut dicitur mei et devotissimua et notissimus quondaui Ducis Bavarie et fugfeus timoré justitie a facia Tribunatus ipsum quondam Dominum Dueem adiWt, et tam ^bi, quam suis, ut audivi, domestiots hanc conditionem meam sibf eonsciam revetavit, seeundumquod forsan a Domino Mardiioneet a prefatis domesticis poteritis perscrutari , nam toto tempore Tri* bunatus prefatus Nobilis apud ipsum Dueem Bavarie moram traxit. Etas etiam mea secundum quod potest ex aspeetu quodammodo oomprehendi , a tempore ilio, quo Imperator advenit, credo variana non videtur. Denique ut sepius explicavi, non a me, sed a vins bonis Romanis popularibus fide dignis poterit Vestra Majestas verisi* nüiter, in quantum ipsa materia occulta patitur, melius dedararî., Item credenseo tempore, menatumexistere, sicut scribo, in scuto meo pro armis et signo , quod in victricibus stantatibus clarutt et ▼axilKs , suscepi arma et Signum Sancti et Illustris Romani Rectoris at Principis Boetii Severini, in quo sol aureus insignitur Septem Stéitfs argentels in Gampo aureo circumdatus, cujus Boetii corpus apud Papiam cum Beati Augustini corpore requiescit , pro eo vide«- Viaat, quod secun4um Romanas Cronieas Mater Boetii fuit Boema ex Régla Stirpe nata, et ab ipso Boetio vocari voiui Boetium natum meum, et ego in meo titulo Tribunali appellari volui ab eodem Boetio Severo Severus.
Verum quia forsitan de tara modioo homine Regia serenitaa erubascet, bonum est , quod diligenter advertat , quod in hoc meo advanttt non oqus, non d^itum, non fugam, et qqantum In me mo«
dieo fieri potoit, oon dedeeus, neque io&niiani reportavi , nam Divina gratia facîentenullus Italicus Rex, Dux , Princeps , Marchio, Comes et Baro in gestis beliorum et pacis , îd dignitatis adeplîoiie légitima, et in fama usque ad Sarracenos experta, in tanta brevitate temporis, YII videlicet mensium, nostra memoria me, ut arbitrer, saperavit, qaod tempus non sufficeret uni Régi ad uhum de Ro< manis potentibus edomandum, et ego Deo semper auctore ipsa die pristina ( emend. prima ) Tribunatus , que quidem dignitas a tempore deflorati Imperii et per annos V^ et ultra sub tyrannica occupatione vacavît, ipsos omnes potentes indiferenter Oeum et justitiam odientesa mea, ymo a ]>ei fiacie fiigiendo vebementi Spiritu dissi« pavi, et nullo effuso cruore trementes expuli sine ictu rémanente Romane terre fiacie renovata, et sic vere iilo die Pentbecostes impletum extitit verbum iilud, quod eadem dte ad honorem Spiritus Sanctt decantatur. « Exsurgat Deus, et dissipentur inimici ejus, et fugiant. » Et iterum : « Mitte Spiritum Sanctum tuum , et renovabis faeiem terre. » Gerte nulli Summorum Pontifîcùm vel Imperatorum fuit possibiiis aetenus Potentum Urbis ejeccio, qui ipsis Romanis Pontificibus et Imperatoribus prevalueraut sepîus quam cesserunt , et tamen sic expulsos terri butter et fugatos deinde citatos a me infra XV fere diem habui omnes sub pedibus meis ad jurata mandata prostratos. Prefectum vero Urbis nunquam ab Ecclesîa nec a Senatu et populo domitum , qui cum pro occupatione cujus« dam castri camere Urbis rebellionem et contumaciam presumpsisset, armisobsedi, ad restitutionem eompuli, etcoram me présente populo prostratum aspexi deponentem officium Préfecture et illud ex novo de meis manibus cognoscentem ; Coinitem insuper Fundorum pertiuacem Roberti Régis et Sicitie Régine rebeliem, qui bis jam exercitumRegiumstraverat in conflictu, mandata meafacere contempnentem , tam ipsutn quam fratres suos armis obsessos campestri beilo fugavi, ut Jamus (sic) terre sue, et vinctos ad obedîentiam eompuli personalem. Postremo Romanos omnes, Principes, Comités et Barones de generosa qualibet domo Urbis , qui vioiato obedientiejuramento, dum contra me venire cum magna equitum et peditum multitudine improviso et subito presumpsissent, obvians iliis cum paucis equitibus et populo congregatis invasi viriliter, ipsosque partim giadio stravi , partim fuga, partim carceribus pessumdedi , nam et XXVI Barones et Comités carcer tenuit tribunalis, nec volui ipsos, prout merebantur, extinguere sanguini compattendo generoso. Regales equidem omnes Regni Apulie , Barones eoram et Comités, cunctosque fere Italie populos obsequiosos et pronos baboi
et ad ineam militiam magnorum bonorum et munerum oblativos, ab Imperatore Gonstantinopolitano et Rege Anglie per Ambassatores soiempnes et literas honoratus , Regina Apulie protection! Tribanicie sponte se subjeeit et Regnum , Rex Ungarîe per duas Ambassiatas soiempnes justitiam suam de Regina et Regalibus cum magna instantia sceptro subdidit Tribunali, et quod plus audeo dicere, Soldanum Babilonie trîbuni fama concussit; nam cum Christian! sepulchrum Domini visitantes Christianis et Judeis Jerosolimas habitantibus de nova Urbis reformatione inaudita haotenos mirabilia reportassent, tam etiam Christian!, quam etiam Judei, statim nova festaet inusitata gaudia festaverunt, cujus letitie causa îpsi Soldano relata , statim attonitus ex ipso famoso quondam Romanorum omnes portus, et civitates in ora maritima constitutas novis custodiis, artificiis, et repagulis commun! vit. Cum quanto nempe glorie, quanta pace, et securitate maris et terre ac stratarum omnium inaudita, cum quaque libéra restitutione civitatum et castrorum omnium facta ab expo]iatorîbus omnibus ad expoliatos de possessionibus etiam quibuscumque , et quot et quanta fuerunt in tam arto tempore consumata, desisto describere, nam laudabilius certe relinquitur laus propria, ne sordescat, unguis et calamis alieuis.
Dignitatem vero Tribunalem michi legitime perpetuatam a populo nec unquam remissam nec abjeetam , sed invito resistente et lacrimante populo sponte me ab illa suspend! deliberans usque tempi» Deo placitum ab ipsius dîgnitatis usu et exercitatione vacare , cujus status reint^rationem quantum Romanus populus et alii populi ac provincie circumstantes desiderent et expeterent , poteritis per vestros fidèles cognoscere relatores , et sic gratia Dei fama me! nominit gloriosa perviguit, et licet sopita pro tempore, inviolata tamen et grata ubilibet persévérât, quanquam muiti prééminentes in mundo iliam extinguere sitiant ob invidiam ettimorem, ne videlicet nomea meumgratum in Italia atque darum nomen eorum obscurum faciat et neglectum. Quapropter Imperiali supplice Majestati , quateous apud eam non paUatur nomen meum bonum , quod super omnem thesaurum est procul dubio michi charum , contaminari in mundo vel sub falsa infamia denigrari , nam , ut Boetius noster ait, « que miser! patiuntur, creduntur ab hominibus meruisse. » Moveat vos ad hec primitus timorDei,affectusjustitie, honor vester et ipsius vestri Romani populi amor et decus , cujus vos estis Imperator et Dominus , et ego miles indignus etut fiiius reputatus. Nec michi cedit ad dubium , quod resureccio mea , si Deo favente et Imperio Sacro fulgentefierieontingat, tanto erit prima assumptione preclarior apud
lUUeos , qaanto sol dîa inter frigora et Debolos oeealtettis revarlitar membris et oeolis expeetantiora inagis gratus. Porro quîs novit Do« mine ipi Ceiar Auguste, si Deus, qui futura euncta providet et dispooit, iodignatus et luerito de nephando et inaudito obita quon* dam Serenissimi avi vestri etde jacturis animarum et eorporum, qaas hueusque pro vaeatlooe Imperii mandus iocurrit, ex Divins Providentia sua me pro vobis , quem ad rectificandum Imperium jam elegit, nasei voiuit et a vestris, meque tam in dignîtate Tribu«» nali quam extra erudiverit de astutiis morbis et morbidis Urbis et Italie universiSf unumque creare bominem Yoluerit in domo Late* raneosi baptiste et Imperiali fonte publiée bsptizatum gratam popu* Us omnibus etoptatum, ut esset vobis, ut ipse Baptista Christo, previusetpreeursor ad lavandum Imperii maculas, prout in ipso fonte Constantini baptismatis Silvester lavare volutt Constantinum; fîiit equidem maculatum diutius maeulis multis Imperium , que Divioo lavacro tolli poteruntethumano. Vos etiam allegastis, quod non abe* que Divine miraeulo Roraauum Imperium reformaretur, eerte totum boc ad Divinum spectat miracuium, si per virum pauperem et novum ruentiimperio Romano suecurrttur, siout alias ruenti Romane Ecciesie per Franciscum. £t quanquam Franeiseus ipse Beatus habuerit desuper propter promotionem Spiritualis operis fulcimeatam, tarnen ad sustentationem Eecletie suam Reguiam postulavit appa* rereti et ego ad sustentationem Imperii meam reguiam postulera non desinam ab augmento, licet credam reformationem Sacri Im^ perii a spintuali opère non exoludi. Nam quid sanetius, quidve spi« rltualius diei potest, quam Gatfaolicam Christi fidem ab inimieis Cruels in forti brachio et exteoto protegere , hospitalia , Monaateria , Ecclesias, pia loca, viduas, pupillos, orpbanos et oppressos a tj« rannorum et opprimentium faucibus diveilere, pacem populis et sine partium acceptiooejustitiam omnibus tanquam aceeptabiie Deo saerificium exbibere , servare oves , lupos oecidere , doctrinîs ho* nestksimis et preoeptis arroatam coh^cere militiam, et morbos om* nés in populo Dei unguentis 6aaare,qui poterunt, insanabiles autem et fistuiatos suceidere incisorio gladio eruentato , timeredenîqoe nemtoem prêter Deum , et solum ad eum habere semper in omnibus mentis oceulum respectivum. In bis igitur virtutibus Imperatoris versatur officium non solum terrarum orbi sed celo etiam verisimi* Hter opportunum, et sieut abexperto sum doctus, montes asperrimos in vias planas convertit omnipotens in conspectu justi Régis, dum sedet in solio recto corde.
Expergiscere igitur et accingere gladio tua César super feqiue
tmim potantîtsimd, et dico pro verbo solo tuo, nam sîcut U ciâYi* gemm esse non conveoit, sic Summum Pontîficem esse armigerum nou estdecens, et si michi bec velint Ecclesiastici Yiri concedere, salva revereatia, bujusmodi sanguinis gl^dius sieut Im|>eratori de» super estcommtssus, sic Pétri mauibus est denegatus. Item etiam electus Dei David , quia sanguinem fuderat eoram Deo , noluit Deus de suis edificari manibus templum suum , et utioam ex quo hujus« uiodi gladium Viri Eeclesiastici suseeperunt , iilum ad defensionem justitie^ rectum prout mundo expedit, retinerent, sed nunc a dex* Ira manu eurvatum, nunc retortum detîoent muliebriter a sinistra« sepequidem proprium percutiuat bospitem , quando percutere sata«gunt durum bestem, oves et agnos quandoque périmant, ubi péri« mère estimant forte lupos. Hocpatet in provinciis presertim Italie, que sub Ecelesie Romane pastoribus gubernari deber^t etdevoran« tur peoitus a t3nrannis colludentibuscum eisdem. t!etera oamque Aegna et eivitates, que a gubernatoribus Ëcciesiasticis sunt exemtet si fluetuant, tarnen aliquando conquieseuot; sed provincie iste ab Ëoclesiastieis gubernate sine intermîssioae aliquaobeoruiu avariciam et pigrltiam semper ruunt ; et bec causa potissima, per quam v muitis rétro ternporibus sueeubuerunt in omni bellorum eertamint et nuilam in aroMs victoriam assequuntur. Pro certo ista taeerem libentius, sed lactus dolore cordls super tot excidüs compassivo mentis refrenare cooeeptum nec potui neque possuqi. Vae Deus, quantum bonestius foret et sanctius, si uteretur gladius ad terminos UBusquisque têtu suo, et quod est Dei Deo, et quod est Cesaris Gesari redderetur, et boc vere jam proxima parte mundus totus af* fisct^ et appétit , quod Deus ipse prosequetur breviter ut opinor, eum sit justes.
fiée et alia Uk Gonsistorio alias per verba asperiora proposui^ e| Tobis, eui orbis reformatio competit, exponere non est vaiium; et licet meus iste adveatus, qui respicit casum istum, videatur aliqui* bas forsan Yanus propter iiiius Heremite revelationemcondictcim, Bondefaetur certe sic subito et précise « proeh dolor, reprobari, nam tolam testamentum et vêtus et novum totumque seripturarum corpus Ëoelesie plénum jaœt, quod per apparitiones, visioaes, el •onipnia muitis multa Deus revela?it , et ista , sive prima , secunda , tertia revelatio sive quarta , est forsitan obstupeada ? Sed isti Domini Bostri Summus Pontifex, Gardinales, Clerus perçant miebi) quod dicere nequeo sine rtsu : quidquid eis proficit verbo vel opère ad di« vitiarum et digaitatis augmentum, totum bonestum eomprebant, gratum laBdaMIiter repataat, et acceptum, e contra quidquid re«
prehensivuin dampnosum in deliciis existîuiant, vei suspectum vel terroneum ai^unt, contra fidem esse conclamaot, nec volant esse possibile neque inconspectu bominum creditivum ; sed statim arcu et pharetrasusoeptisjaculantur sagittam heresis in adversam; jam« que aliquos, proch dolor, sagittavit dfebus nostris Ecclesia, qaos nunc approbat et célébrât inter Sanctos. Miehi tamen cum Ecdesiastîcis disputando contendere vel cum quoquam non est consillum vel voluntas, pacem omnium cupio , vitam honestam et sanetam animarumque salutem perpetuam ; quam sumendi in eonim potes* tatem Deus dereliquit, quos omnes ipse Redemptor eorum et noster dirigere et eonservare in beneplacito suo et sancta , si volant « paupertate dignetur per Spirkum Sanctum ejus.
Dignetur itaque ex premissis omnibus Imperialis Majestas hominem licet modicum vobis a Deo procul dubio elargitum non omnino et repente respuere, nam posset in tempore eadem Majestas de tam immatura repudiatione dolere , cum magnus currus parvo eiavo semper indigeat et ligno mînimo magna navis. Ego sum qui pro veto non respuam ad exaltationem Imperii e^persone vestre salutem sabire labores perîcuia indefessuset mortem, et possum gratta Dei illa pro Imperio vobis offerre, que nonpoteritverisimiliteruUasvivens. Unum attamen dicere non obmitto , quod ubi etiam hec mea relata conditio vobis absque aliqua dubietate daresceret , tamen aceepiatio vestra vel consensus in publicum nec vobis bis diebus expedit neqoe michi , quin ymo dissimulanda est penitus et cautius occaltanda^ nam ubi Régie Serenitati placeret me ad recuperationem Urbis et Italie pro Imperio occulte tamen et sagaciter proficisci , si apud vos de hujusmodi conditione natal! manifestatus crederer et acceptas, tune aliqui potentes populi partiales, qui me virum communem et populärem existimatit, haberent de cetero penitus me suspectum, nec eos de levi traherem ob astutias malignantium ad mandata , habet namque serpentines bostes Imperium insidiatores sabterra« neos, colubres videlii^et tortuosos, qui aut ad prorogationem tem« poris suaviter sibilant, aut cum dulcia pollieentur, caada more scorpionis et aspidis retorta percutiunt et venena préparant, que diffundunt. Expedit itaque ipsis nunc theriaca , nunc potu lacteo « nunc clava , prout tempus dictaverit , astutissime et probissime etiam obviare. Placeat insuper Majestati Vestre de hujusmodi mea condi« tione clarius exquireoda diutius non morari , et super acquisitîone urbis solo vestro nutu leviter facienda amplius nondormire, nam si differatur usque ad finem regiminis presentium Senatoram , saltem perditis de gabellis salis et ampliatis proventibas Jubilei temporibus
ad Imperium de jure spectantibus C"" ( centutn miilia ) florenorum , prout quiconque thesaurarius vester occultas , percipere paterit et habere, qui causam eruit ad expeditionem Imperialis negotii in illis partibus forsitan opportunam. Deus per virtutem Spiritus Sancti sui aperiat oculos vestros, et nullo respectu liabito alibi quam ad eum intueamini veritatem et sequamini in bis et in ceteris quodest justum.
Lettre de Cola de Rienzo à Fra Michèle de Monte S, j^ngelo,
Beate Domini nostri. Dum calle per varia consumato pericuia «xquisitum Principem sîmiliter adiissem , cepissemque clausas ac incognitas^Dei tabulas ibidem apperire, Divinas insuper exhortation pes nube conditas in solem educere properarem , supervenit previ* sus a te Sathanas et per linguas eorum serpens, quos tabule sacre eommemorant, nedum eas pateûeri prohibuit, verum nubes pro viribus interposuit dupplicatas, et sic factum est, quod me suis suggestionibus interceptum examini traditum , nulla tamen preterquam tue revelationis camaliter sumpte causa suspectum , specus nervo tricameratus seris vectibusque pregrandibus communitus solum ge« mentem et sedentem in cinere, ut plurimum, sine vite et sanguine potentor adductum detineat in ipso Jubilei tempore mancipatum, et ^uanquam calicem huncanteaformidassem sperassemque, fraternis orationibus divinitus fuisse sublatum , tamen cum ex celesti epigrammathe impletum in me fore, quod antea miser ettrepidus suspicabar, velut per indubiam experientiam didicissem , tanta repente hesitationi corroboratio , infirmitati fortitudo et mestitie consolatio in mente successit, ut vehementer attonitus, unde michi hoc tantum donum Altissimi , in satoris conspectu procumbens , singulos yectes descriptos à Domino lamberem et cinerera irrigarem , gratias ei referens, qui, virum tot sceieribus labefactum dico, celitus dignatus extiterit oppresso compati et oppressoribus exprobare; Poilus certe mori sub tanta compassione Redemptoris mei ^ quam 8ob expectatione humane glorie, sitiens ut messor latices in fer* vore.
Dignatus est Pater plus michi vagabundo diutius providere jam sedulode oratorio limitato, in quo michi licet psallere coram Domino et saltare , et qui tempore votive peregrinationîs mee una cum fratre Andrea et ceteris, prout condixeram, ad infidèles transfretare ac martyrium , si expediret, ibidem pro Christi nomine subire .COQtorpui, dignum est, ut tamquam infructuosa arbor agrum oç-
eupans, cui stercoratio caltusque agrieole non profêeit, de CÉuristianorum manibus sim succisus; deinde sub ipso virginal! aignaealo viribuç reparatis internis per duos veros libeHos tam pri&cipis, quam detinentis presulis non solum iniectas heremitatibos ae niichî la-* bes exclus! , Terum zelo earitatis intrepidus , aie momordi tamipsorumfistulaSfquain majorum , ut ni dissimularevoltterunt, potüiisd in oppressoribus aperte concurrere , quod ipsi jaciunt in oppresses. Sed non est novum, ut qui absque auro fulgere sapientiam non existiroant et qui ad verborum et vite temporalis, ut quantum ad spiritualis ornatum, ad ornamenta communis glorie ac mercationes bonorum, velut quantum ad acquisitionem Regtti Dei et imitatioilem operum, Divinam paginam didieerunt, dissimilibus eis impsri« t!am et Ignaviamobjiciantheremitis, quos nihil radicitus de Saeris Scripturis eosdem sortir! vel forsan pusillum , cordi<îltttS meditanturi non eos equidem sequestratos a mundo sed ab Eedesia Saneta n* Tërentur, imo forte velut bruta vagantia inter Silvas ab bumanitats vite ad inhtimanitatîs quamdam silvestrem tamqnam contunnaéiter fbgisse existimant in heremo. Ipsi autem quîdquid àllegant, altera* tione ipsa implesse credentes, quantum sit agitate vite vitadascripta dissimiiiiS, dissimulant intueri'^ sed auream deliciosam ampleetentei et molem heremiticam et austeram non dillgont, imo tanqttam a ilova secta novam arguunt emanare doctrinam, et sic iit^ ni qmé^ quid In Ecclesie primitiis Christ! elecitis fuit acceptius ^ in norissimis rtiolestius babeatur, et Ideo mirandum non est, si fiabilone eon» sumpta lerosoUma noviter a spiritualibus et sedentibus expeeletan Non electus forsan fuisset David, si prevaricattis non fùtsset Saul^ non surrexisset Ëcclesia, nisi prebuisset offendiculum sinagoga. Ceterum me levem vanumque décernèrent, qui dudum tantus in fabula de despectis hominibus susceperim fîdem tantam, sed mUM
tot evi tenebras ( ) et ego ipse forsan pari protervia laborarem,
nisi vidissem stupenda , que placuit Domino me vidisse. Que quidem audire ipsi forsitan fastidirent , velut incredibilia hiis temporibus el fnsana.
Prophetias autem ut fietas aut non neeessarias aut nullas , aot quia sermo datus necessitatem ingerit, ergo evenire non debere vél posse prophetata, quodammodo concludunt, me deniqu^ non ab affectu pacis et Justitie refor mande , sed ab ipsis prophetlis meum existimant sumsissefundamentum, cum eas lion pro fundamentosSd pro adjumento Divine exhortalionis ac prememorationis induxerim. Nihil tarnen eos movisse videtur, quod illorum plenitudinem partim vidissent, partim ad oculum videant iraminere. Quid simplet fe^
imm Jone huie evo proficeret> dum Jam luna lamen stiüm prodh dolor prohibente nichil evangelicarum aliarumque saerarum prophetantium proficiat scripturarum , cum nec prophetatum humane carnis imminens exterminium a carnalitate revocet carnicolas et carnales , cum undique sub irato Domino fundamenta terre aperta diritates absorbuerint , et montes trementes transduxerint in abia« 8Um et corda hominum Pharaonica non tremescant. Ecce jam in istia partibus secanda a te autumata sagitta humanitatem dévorât , ut prima, et connubia tanta cum festinantia et libidine dudum Juncta separat jterum et evellit , in quo deficeret Spiritus meus, nisi post diiluvîum sperarem columbam ad archam cum novis olivarum palmuiis reversutam. Eratforsitan necessarium, ut dilueretur diU luvio a naribus Dei eartieus tantusfetor^ sed verendum est , ne prius « quam tempus sperate consoiationis adveniet , post factam messeni éecnndus angélus cum falce nimium preacuta maturos vindemiet botrües terre, cum omne regnum jam in arma fervere conspiciahi et cruorem , et forsitan sol flammiger et luha sanguinea concurrent ad invicem et stelle proinde de celo cadent , priusquam efficietufr animo celum novum. Fateor, quod multum contentabatur Altissimus, si aliquo se interponente pro pace dabatur sibi causa secundam falcem de falciferi manibus extorquendi , sed inter duritiam cordis et crtmina Sathanas tantum potest, quod populis preest principibus domi» natus, super quo vacandum est lacrimis et orationibus indefessis.
De me quidem nullum suscipiat mens tua et fraternitatis angorem, nam quamquam credam, me Archimandrite pro eins xenio presentari et ibi morte impia velut sitim sitientibus extincturum , tamen animo conflrmato non minus excelsum Jerusalem Regnum ^tio, quam ipsi sanguinem sitiunt sagittati. Pfon egoero primuf ob invidiam ab illis sagittatus ad mortem, inreni namque hic unam ex aagtttis in me missam , quam ita puram esse consimulant, ae si ex ballista ista nunquam sagitta ulla processlsset impura* Sed de me tamquam servo inutili curandum non est , îmo de tua et aliorum innocentia et puritate timendum, quos credo pro bac exagitatioue fore muttipharie sagittandos. Oro itaque, quatenus Davidica pru* dentia vîtes telum.adconsolationem et resurectionem muitonim^ ftltosque sub tuto latere commoveas , donec tempus veniat valde elarum, in quo consolabitur Dominus in humiiibus servis suis.
Pro saiute autem anime mee orare vos oro , qui hoc itinere per Impatientiam Deum blasphemus offendi , de quo nisi adjutus a te
apud Judicem ( ) ad purgationem cujus non sufficiet et faviila,
nam sub ipsiatabularum geminis despectissimus compunctos aculeo
lunam doinesticam ( se. uxorem ) inveni juxta prenuiictiatum a biittanico (se. Merlino) seriem ab ipsa bestia furtiva dolosissime ac nefandîssime maculatam ; quam sine cri raine meorum et mei audîvi Duper juxta eandem seriem miserabiliter in sua gloria defecisse. Nota ergo doctrinam sanam procedentem ab illis, et spera in Domino Deo tuo. Natum autem meum, quem nisi alieni mores comi« perint, castum, humilem et doctrinatum competenter reliqueram, pro, ut a mundî periculis ad lucem detrahas imbuendum, etquoniam stomachus equipollet et roeo , ipsum non commoveas laticem frequentare. Libros vero omnes prêter Ecclesiasticos , quos sibi noveris optimos, et arina mea, et suppelectilem omnem existentia in loco sibi noto vendat per manus patrui mei et dicat ei , quia ego petii banc pecuniam pro stipendiis opportunam , et quam primum contingat aliquem de fratribus lerosoiimitanum visitare sepulchrum, hujusmodi pretium ibidem deferatur converteodum in ediücationem Oratprii , quod quondam Regina ibidem incboarat. Quod si infidèles forsitan non periniltant, tune erogetur sacerdotibus pro dimidia parte et reliquum aliis ibidem perseverantibus Christianis. Lunam vero, que Clare indumenta suscepit, opto et ambas natas cum ea pari religione versari et sororem. Hec autem apud alios sint occulta ; vos autem et fratres valete.
Lettre de Cola de Rienzo à r archevêque de Prague, —
Avignon, 1362.
Révérende mi Pater et Domine. Alias flagellato , territo et velut excitato a crapula spiritu plura recolo conscripsisse , que si ut plurimum vera quecunque de me mala scripta vix dubitem , tamen quoad alia correctionem vestre subjectioni cedo propter eum , qui me vexât adhuc spiritus tenebrosus; sed profecto digno reor factum fore judicio, ut, qui veritatis humilitatisque semitam elatione et ambitione reliquit , qui solem se credidit formidolosam a Deo laudationem in superbiam tantam vertens , cum diuturnis laboribus lucem veritatis mendicet, quam deseruit culpa sua. Agitetur igitur etfluctuet inter undas, qui deserto portu quietis.investigavit abissum , et si illum me perditum recte opinor, quem descripsi , o Domine mi, non est mirum, qui per os meum Domini prophanans testamentum adjutorem et velut participeni iniquitatis mee Dominum faciebam, quum omnia consilia et auxilia ejus sint certaet fidelia et bis , qui recto sunt corde, Deus Israel ipse sit bonus et justttîe sue preventor et, ut David (Psaim. XVI, 13. ) postulat,
supplaotator. Jezabelautem mulier ( Apocalyps. II , 20. ) « sinagoga iliapotius Sathane, que in sanctam Ecclesiam inolitur insidias et scandalum seminare, quod absit, meis puto non letabitur ocolis in eternum. Quanquani angélus îlle Sathanicus , qui me in figura hominis pomis suis ebriavit et alienavit in siivis , aliter nuper glosis suis apparuerit fugiens, ut cognovi, queve effectum habeant , premonui communem Dominum^ ut rescripsi. £t veresubduxit mul tos, ut perficeret, quod assumpsit. Non attamen Dominus ipse credat, quod ego adversus personam ejusetiam in illo Nabucliodonosorico spiritu presensissem , nam tune nec anime nec corpori Deus indulgeat , quem exclamo , sed a tumoris spiritu stimulatus conscientie et cauteleapperui,quod recognoscere visum erat, porro libertate mea, si fiât, testimonium coram suis pedibus exhibebitur.
Getenim rhomphaea Domini utraque parte acuta (Apoeal. II , 12.), que nunc etiam Sanctos suos, quos amat et corrigit, videtur occidere , et que ex alia parte acutissima Ëcclesie persecutores eternam occidit spiritu oris ejus in mortem , sic me utraque acie lacérât et rescinditinterius, quod nescio, ubi pauiulum requiescam. Non attamen despero de sole veritatis juncte, qui pro nobis in cruce confusus est, et de luna fulgenti Domina nostra sancta, que oris et cordis erubescentiam portavitad crucem, quod aliquando illuminare tenebras, regere spiritum fluctuantem et errantem dignabuntur reducere post labores, pro quibus in lacrii^is vestras et vestrorum intercessiones exposeo , deinde me Domino meo Augusto recomendare dignemini, et si libeat excusare defectus meos, donec aliter disponatAltissimus, paterne compassivo et caritativo sustinere silentio in foro conscientie pastoralis. Datum Avinîon.
XÏV.
Lettre de Cola de Rienzo à la république de Florence, — Rome« 5 août 1354. — Archivio délie Riformagioni de Pirenzo, Capit. XV I^ fol. 95.
Magnificis et potentibus viris dnis.. Prioribus Consilio Populo et Gommuni Civitatis Florent, carissimis amicis nostris.
Amîci et fratres carissimi. Mirabilis virtutum dominus fortis et ionganimus atque justus qui sperantes in se non deserit , sed inter foi tune tela in mediis tenebris eos induit arma lucis ita nobiscum mirabiliter dignatus est agere et nos licet indignos suis benedictionibus preveuire, ut de sîngulis fortuitarum miseriarum erumpnis et huius nnagni maris periculosis fluctibus atque fretis erepti et expia- B. 25
tis inanis glorie sordîbus m prisoorum honoram gkuriain resti^ti experimento noverimus îpsum esse qui vulnerat atque saoat oedUt et vivere facit ducit ad inferos et redducit. Castigans enim cast^TÎt me dominus et mortî non tradidit castigatum sed de laquais venaatium nostram eripuit animam et de interitu vitam nostràm notûs non secundum peocata nostra retribuens ( Ps. GXVII, 18. CXS.III, 7. Cil , 10 ) set secundum inefîEabiiem nobisoum misericordiam snam agens. Ex quo tanto humiliores nos debere esse prospîdmus quanta domini tutelam et gratiam dulcius degustamus ne dum immen^ (bt vore foris attoHimur veritate in intimis vaeuemur; sieque disponimus tenemur et volumus sacrosanctam matrem ecclesiam ae saner tissimum dominum nostrum summum pontificem et Revereodisâmum dominum Legatum ac sacrum dâminorumCardînaiiiim oetum verbo opère corde et antmo revereri. Unde namqu^ nobis quod ipse sanctissimus dominus noster dignatus est ponere nos in urbis r^gimine et senatoria dignitate et cum prineipibus popub mei ( Psaho. GXII , 8. ) ymo super ipsos principes oollocare , unde nobis quod ipse sacer Romanus pqpulus viri mulieres pneri et puelle deorici et laid venienti Nicholo Laurentii Romam extra ipsius urhîs meaia etun palmis et olivarum noveiiis et ramulis in vocibus jubilationis et tubarum sonis obviam processerunt conclamantibus singulis vif at. Quibus videndi nos tanta et tam precordiaiis erat a£fectio m stratas ▼icos fenestras et teeta ^mplerent gentium multitudo et voeibus etbera resonarent , nist quia magnus dominus et laudabîlis nimis atque (Psal. XLVII , 2. XCV, 4. ) terribilis, ad sui siut utiuam gloriam , fecit ista. Goncedatque quod nos intus divina repleat gratta, quos pretulit et non extulit fovor extra, et letitîe tante pranordia meliori medio et ßne optimo terminentur. Speramus equîdem suam superabundantem singulorum mérita gratiam de cujus pienitudine 09A9çsaccipinA\i$, ^o&trisimbeçUUs yiribus non dee^, qui w>% in i^obis çi^iode sef i% ip^o domino glçiriamur qui hoc bonum qi^i^ <)f^ ratus est, in nobis dignetur jugiter conûrmare, ut det Rçmanum populum necnon peregrinoset alios videre in nostro regimine dies bonos et tempus habere iustitîe Hbertatis et paeisdiuthis expectatum. Ad que omni anîmi ferventts affectu et intentiooe purîssima vertitur labor noster. Intendimusque ac etiam poHicemur de in preterito gestis contra nos per quempiam dicto vel opère malum pro malo non reddere , sed equa lance omnibus justitiam observare. Ita ut de vultu Dei semper iuditium nostrum cum iustitia prodeat et equitatem atque clementiam non relinquat. Que omnia vobis signiGcamus ad gaudium quosecclesie sancte fidèles amicosque nostros esse cognovimus
et honoris nostrî ac pacifici Eomane reipublice status ferventisaimos zelantes. Dat. io eapitulo (sic) sub anulo nostro secreto V^ aug.
Réponse à la lettre précédente.
Duo Nicolao aime urbis Senatori iliustrî. Amice magnifiée et amice karissime. Grata fait nobis multipliciter et accepta vestrarum transmissio literarum parquas communitati nostre felicem promotionem vestram ad urbis regimen ad gaudium reserastis, in quo equo vobiscum animo ébruitantes Magnificentiam vestram valide adortamur quatenus sic prudentie vestre commissum regimen per viam virtutis et iustltie dirigera studeatis , quia ultra premium retributionis eterne et gratiam Romane Ëcciesie et domini Sumroî Pontificis in cuius cor de promotione vestra huiusmodi pro urbis reconciliatione Deum de superis creditur mirabiliter inspirasse, faraa et honores vestri augeantur memoriter per felicia incrementa et urbs aima que universis Christioolis communis est patria in statum antique libertatis et pacis dulciter revirescat vestris fructuosis operibus et virtute prout nos et alii ytalici devoti sacrosancte Romane Ëcciesie exoptamus. Data flor. die XXIP Augusti VU Indict.
Témoignage de Cola de Bienzo sur les prétentions de Gianni di Gnccio de Sienne à la couronne de France. Sigism, Titii. histor, Senens, T, n,foL 218.
( Huiusmodi enim rei hec fuit uarratio a Nicolao eq^ite i^tque Urbis RomeSenatore, uti nos legimus, in membra^js conscripta apud Paulum Cesareum civem Senensem sub bis verbis. )
In Christi nomine amen. Iste est modus et ténor declavationis in omnibus et per omnia compiiatus qualiter fuit subalternatus filius Régis Alloysii et Régine Clementie tempore nativitatls filii prefati. Predictus Rex Alloysius fuit filius Régis philippi pulchri, qui habuit très filios et unam filiam , que dicta fuit nomine Isabella et fuit Hxor Régis AngUe et mater istius Régis Adoardi qui tantum bellum fecit ac facit impresentia fraccigenis. Nomina autem masculorumhec fuere Primus Alloysius secundus Philippus longus tertius Garolus vocatus est. Quilibet enim istorum fuit coronatus Rex Francie successive ncc ex aliquo istorum filius remansit masculus : nisi iste filius predicti Régis Alloysii qui fuit subalternatus sicut audietis. £t postea fuit coronatus Rex francorum dominus philip-
pus de Valoes : quia credehatur quod iste filius sic subalternatos esset mortuus. Predictus Rex AUoysius habuit duas uxores prima fuit filia Ducis Burgundie et iiabuit unam filiam que fuit uxor Régis Navarre, que habuit très filios primus vocatus fuit Carolus , secundus Philippus tertius AUoysius : Alia uxor dicti Régis Fraocorum AUoysîi predicta fuit Regina dementia filia olim Caroli martelli ex regalibus de Apulia. Mortuo Rege Alloysio firanconim remausit eius uxor Regina dementia de eo gravida : tune ordinatum fuit quod predictus dominus Philippus longus Aloysii régis demortui frater teneret coronam loco régis francie usque ad tempus quo Regina dementia esset paritura. Et si filium pareret teneret regnum pro eo usque quo puer esset in perfecta etate in qua sciret regere et gubernare. Et si esset puella tunc coronaretur legitime Rex francie predictus philippus quia femina in regno non succedit. Illo tempore iste dominus Philippus longus habebat uxorem filiam Comitisse de Artese que tunc erat maior domina que esset in toto regno francie. Defuncto autem Rege Alloysio remansit gravida Regina dementia predicta de eo. Tunc ordinatum fuit cum voluntäte domini philippi longi et domini Caroli et aliorum Baronum quod essent duo Barones homines antiqui sapientes honesti et plus fidèles ad coronam francie quam aiii qui iilo tempore essent in francia, ad hoc quoque ipsi cum ipsorum dominabus semper essent prope Reginam Clementiam et haberent singularem curam de ea et puero nascituro ad hoc ut nuUa deceptio posset esse de Corona hoc est quod nulius posset dicere si esset masculus quod esset femina et e converso, et si esset vivus non diceretur mortuus et e converso ita quod nuUo modo aliqua fraus posset commicti,et corona esset illius cuius rationabiliter deberet. Rebus sie stantibus Regina dementia vidua et gravida vovitsancto Johanni Baptiste quod si pareret filium nomen sibi imponeret Johannis ob reverentiam eius. Et sicut Deo plaçait peperit masculum filium cui nomen imposuit Johannis quem tenuit in baptismate predicta Comitissa de Artese : que invidens puero desiderabat mortem eius ad hoc ut predictus dominus Philippus longus gener suus coronaretur legiptime Rex francie? Et facta est vox per operationem Comitisse quod puer non erat vivax et paucis diebus erat supervicturus. Et hoc fecit ad intentionem ut secrète puer interficeretur; quo defuncto comuni voce promulgata quod non erat victurus nulius inculparetur de morte eius. Tunc illi duo Barones qui erant ad custodiam pueri nati et Regine fecerunt inquiri ut reperirentur domine nobiles a quibus lactaretur. Quo facto intra alias nobiles dominas ad lactandum die-
tum ûiium natum regein reperta est in quodam monasterio una nobilis domina que vocabatur Dna Maria que fuit fiiia cuiusdam nobiiis militis qui vocatus fuit dominus Pjccardus de Carsi et peperat tllis diebus unum puerum quibus peperat Regina dementia de uno de tuseia qui vocatus fuit Guccius mini iuvenis quasi viginti annorum qui fenerabatur in uno Castro quod dicebatur NefoUe de vecchio quod est prope istud quod dicitur Carsi. Et ibidem stabat pro quodam suo consanguineo qui vocatus fuit Spinellus de Tobmeis. Conversabatur predictus Guccius mini cum duobus fratribus carnalibus de patre et matre predicte domine Marie quorum un us vocabatur Petnjs alter Jannoctus. Et sepe ibant ad venandum et aucupandum slmul et ita erant domestici quod nullam custodiam habebant circa istum Guccium quia cum reputabant tamquam fratrem. Et sie stando etconversando domestice cum istis duobus germanis philocaptus est ex ista domina Maria sorore ipsorum et ipsa de eo. Erat enim in etate quindecim annorum et per operationem pedisseque ipsorum Guccius sine matris que vocabatur domina Eiiabel et sine scitu fratrum eins, Pater enim eins defunctus erat, fecit itaque quod accepit uxorem et annulum sibi dedit et habuit agere cum ea, ita quod domina gravida est effecta. Et qunndo venit tempus quod gravedo non potuit occultari mater et germani volueruntabeascire veritatem qualiter se negotium babuerat. Tunc domina timoré ipsorum cum magna verecundia manifestavit totum negocium. Isti vero dedignati contra Guccium fecerunt sibi dici quod recederet de patria et ad hoc ut eorum verecundia occultaretur miserunt dominani Mariam Parisios ad unum monasterium nobilium dominarum in quo erat Abbatissa una actinens ipsorum quam rogaverunt ut secrète eam retineret usquequo pareret tenendo illum modum de puero vel pueila quem sibi videretur tenere ita quod de eo non esset aliqua mentio. Hoc autem fecerunt quod habebant quasi pro tradita viro nobili de patria eorum. Persistendo predicta domina in monasterio peperit filium cui nomen imposuit Janninus. Nato autem iilio sicut diximus isti barones qui erant deputati ad custodiam infantuii Regine Clementie nato ipso ordinaverunt noctis tempore secrète quod domina Maria traheretur de monasterio cum filio suo et adduceretur ad palatium régale et cameram Regine Clementie. Permanendo autem dicta dna Maria et baiulando filium Régis et Regem possumus dicere sicut erat : Bärones et milites franeigene fecerunt alacritatem immensam de nativitate domini ipsorum. Tunc ordinatum fuit quod in capite decem vel duodecim dierum puer monstraretur Baronibus suis et aliis militibus maioribus de
— igo —
regno ad hoc ut fieret sibi honor et reverentia sicut deeet eorum domino Régi. Gomitissa autem de Artese petivit de gratîa spetiali a Regina dementia velle îpsam ostendere suis manibus. Et ita fuît sibi concessum. Barones supradicti qui deputati erant ad curam pueri timendo quod Gomitissa de Artese in capiendo puerum non adinvenîret modum interfîciendi eum quia sentiebant et perpendebant de sua mala intentione contra puerum , ordinaverunt quod illa die , qua puer debebat ostendi filius Guccii de ista domina Maria involveretur propriis pannis regalibus et posita coröna in capite monstraretur loco Régis. Hoc autem totum est factum quod si comicteretur aliquod malum comicteretur in ipso et non in regio filio et ita fîiit factum. Unde accidit quod filius Guccii nocte sequenti quam fuit ostensus moreretur. Tune aliqui dixerunt quod Gomitissa fuit causa stringendo quando ostendit populo. Alii dixerunt quod vénenum imposuit sibi super linguam qualiter autem fuerit puer tamen înbrtuus est. Barones qui stabant solliciti videndi fînem quid de puero deveniret videndo eum mortuum dixerunt inter eos modo videmus clare et manifeste malam voluntatem Gomitisse de Artese et domini philippi quod certitudinalitercreduntinterfecisse dominum nostrum. Sed gratia Dei nullatenus fecerunt. Adinvenianius ergo modum quo puer Regius évadât. Et iveruntad istam Dominam mariam dicentes qualiter filius suuserat mortuus narrando modum et rationem quare sic fecerunt unde domina incepit fortiter lamentari et plangere sentiendo quod filius suus erat defunctus de quo Barones multum eam confortaverunt dicendo sibi tu es iuvenis domina et poteris adhuc habere multos filîos : nos volumus quod tu dicas fuisse proprium filium Régis qui mortuus est et non tuus ut iste noster et tuus dominus évadât mortis periculum et hune celés ut tuum genitum quantum poteris secretius usque quo dicemus tibi ipsum manifestari. Et ex hoc poteris esse maior domina que sit in toto regno et ponere in magno statu tuos et totam tu am parentelam. Et si aliter fieret iste puer noster dominus moreretur sicut et tuus et perdidisses fîlîum et dominum tuum ac nostrum et omnes essemus in periculo vite nostre. Audiens domina eorum verba et non volendo aliud facere consensit eorum voluntati ostendendo in planctu quod esset mortuus régis filius. Audiendo Barones et tota curia mortem Régis fuerunt in unum dolentes : non tamen inquisiverunt nimis de causa mortis sue. Quia qui debebant inquirere desiderabant eîus necem et ita credel^antur fecisse hoc est dominus Philippus et Gomitissa. Regina erat in lecto languida de partu et non poterat de hoc scire plus quam sibi diceretur. Gredebat enim veraciter quod filius suus esset
— Sgl -^
defudctus. £t dato quod longo tempore viveret in magno Statu post istud factum : non propterea ista domina Maria et isti barones qui sciebant negotium uinquam neque sibi neqüie alteri persone manifestaverunt hoc propter timorem iiiorum qui regebant et rexerunt post subalternationem factam. Finaliter Glius Guccii sepultus est loeo filii Regis honorifice facta sibi statua regali tamquam Regi. Po^tea isti duo Barones propter bonUm et coniservatiouem vite supradicti pucri nati Regis secrète fecërunt quod per illum mOdum quo extraxerant dominam Mariam de monasterio per eundem intromiserunt culn filio r^is dieendo quod ipse erat suüs proprius fiiius. Postea suo tempore recessit de monasterio et reversa est in Carsi cum t)uero et stellt cum fratribus suis et nunquam habuit alium virum et Guccius kionassumpsitaliamuxorem. Etquando puer fuit in etate novem vel decem annorum Guccius stando Parisiis misit pro puero ifito eredendo quod esset fiiius suus causa retinendi eum Parisiis secum aliquot diebus. Dna Maria non eredendo quod ipse transmicteret eum ad alias partes concessit sibi. Post hec Guccius misit eum ad suam patriam. Undedna Maria nUnquam illum vidit postea et seniper stabat cum magno timoré de eo. Et propter timorem regentium nunquam aljquid dixit nisi quando venit ad mortem , permanendo dicta dna Maria in magno timoré quod puer non moreretur vel quod non micteretur ad partes in quibus non pos^et inveniri, retinendo vitam sanctam et honestam mortua est sicut placuit Deo. Antequam moreretur misit pro me fratre iordano de hispania de ordine heremitarum sancti Augustini. Qui abito in uno loco fratrum de ordine nostro prope predictum Gastrum de Carsi. £t mihi fuit confessa dicta domina Maria generaliter et in sua confessione declaravit totum factum per ordinem in mense Junii MCCGXLV. in quo mense et anno mortua est et sepulta apud prefatum locum nostrum rogando me quod post mortem suam inquirerem de isto puero quem dieebat esse tunc forte viginti sex vel viginti octo annorum quem si reperirem vivum notificarem sibi totum negocium ut sciretur veraciter quid esset et qualiter ad eum pertinebat rationabiliter corona regni. Mortua predicta domina quesivi velle scire quid esset de isto Guccio : cogitavi quod si ego eum invenirem : bene possem invenire illum qui se diceret suum filium. Tunc reperi quod predictus Guccius defunctus fuerat Celone in Campania anno MCCCXL. Timendo autém dominum Philippum de Values qui tunc regnabat : steti pluribus anniscum multis cogitationibus meianco- \ms super illa que habebam expedire. Conscientia me reprehendebat : quod ego non querebam istum puerum : timor illorum regnantium
me terrebat et sic pertransibam hoe quod raUonabiliter debebam percontari multam enim timebam quod non eveniret aiiqood seaodalum vel damnum ordini nostro quantomeiinque de mea persona modicum curassem cum sum admodo tottenais quod modicum credo vivere. Sic stando missis îmaginationibus saacivi in aoimo meo velle potius ponere ad periculum personam meam et totum ordînem quam tantus et rationabilis dominus periret : et domus francie regalis esset in perpétua Servitute et desolata de suo legiptimo domino et naturali propter deceptionem de eo factam : dato quod ilii qui fecerunt habuerunt bonum respectum. Omnibus tarnen pretermissis iste vadit pauper et inops et exutus omni sua nobilitate quantum ad actum exteriorepi. Cum hoc regnum francie postquam iste fuit subaltematus nunquam fuit sine magna pestilen-
tia in guerris divisionibus et contemptionibus inter Àd hoc
igitur ut Deus poneret finem tot gravibus miseriis franconim et paupertati et calamitati tanti et talis principis sicut est naturalis et verus rex francie ut etiam mundus repararetur et disponeretur in via Dei : Me posui et disposuî inquirere pro eo : ob quem sum certus quod Deus eum tanto tempore non occultaverit nisi ut manifestetur suo temporß ut ponat universalem ordinem et pacem in mundo et quod sancta terra ultramarina de lerusalem per eum recuperetur : et ita credo quod erit. Sed vivendo me multum antiquarî est mihi multum grave ambulare commisi fratri Antonio de Regno francie de ordine nostro homini magne sanctitatis qui pluries Rome fuit quod vadat et inquirat de isto rege et notificet sibi totum istud factum. Cui fratri Antonio dedi copiam testamenti supradicledomne Marie que copia pertinet ad istam materiam : Frater predictus re* cepit cum magna reverentia et fide assumpsit hoc facere iuxta suum posse. Recessit predictus frater de ioco nro qui est Carsi in mense Julii MCCCLITII. Eundo autem sic et perquirendo sapient^ et subtiliter quam poterat applieuit ad partes italie ad unum portum qui dicitur Yeuere. £t ibl sicut placuit Deo graviter infirmatus est et credens mori affligebatur dolore magno quod nondum invenerat veritatem et nesciebat cui hoc imponeret qui esset sollicitus et vellet facere. £t timendo ne moreretur priusquam ista veritas reperiretur cognoscendo quod dominus Nicola tribunus Romanorum noviter reintraverat dominium et etiam audiverat quomodo ipse erat magni sensus et animi cogitavit sibi hoc notificare et mictere in scriptis totum Ordinate quomodo se habeat negocium et sic misit et fecit. Et Nos Niccoia Miles populi Romani per sedem apostolicam Ci* vitatis sancte Senator iilustris Sindicus Gapitaneus et Defensor
Postquam habuimus dictam licteram quam reeepimus sexta die septembris MCGCLUU facta responsione dicto fratri Antonio et comprehensis omnibus que in ipsa lictera continebantur dando fidem predictis audivimus tarn auditu quam Dei iudicio sicut apparat in regno francie per longum tempus fuit maxima guerra et alie pestilentie multe quas putamus Deum misisse propter fraudem factam versus et contra ipsum. Et propter hoc dimissus est tanto tempore vivere in tanta vilitate et pauperie. Ideo dedimus Studium operi in« quirendi eum modo magisocculto et subtili quo potuimus etinvenimus esse alitum in Givitate Senensi sub nomine quod esset vocatus Janninus Guccii. Et ita veraciter credebat se esse fiiium Guccii. qui Janninus se representavit nobis quinta feria die secundo octobris anno MCGCLIIII. Et antequam sibi aliquid diceremus super istud negocium examinavimus de suo esse et de suis eonditionibus et de nomine : Cuius filius : ubi fuisset natus et de onmibus que ad predictam materiam pertinebant. Tunc in sua re<* latione adinvenimus quod recte dicebat sicut lictera continebat. Hoc viso omni reverentia manifestavimus factum totum. Sed sen« tieado ordinationem intus factam in Roma contra nos : timendo non perire priusquam daremus aliquam operam sive ordinem circa recuperationem Regni sui fecimus exemplari totam licteram quam dedimus in sua manu Sabbato die quarto octobris anno MGCGLIIII si^illatam nostro sigiilo de Stella magna cum octo stellis parvis cir« eumcirca. In quo sigiilo in medio est quedam rotunditas in qua sunt arma Ecclesie sancte et populi Romani propter maiorem cautelam sue veritatis. Et quod sit notum omnibus fidelibus. Rogando piissimum et gratissimum dominum nostrum lesum Christum quod det nobis gratum tanto tempore vivere quod videamus tantam iustitiam in mundo restitutam. Amen.
( Hanc enim membranam sigiilo fuisse munitam foramina in eius calce existentia adhac ostendunt, ut nemini dubium esse debeat eamdem quam Senator ipse scribi fecit et sigiilo roborari , cum antiquitatem redoleat, fuisse fidemque omnino huiusmodi scripture
adhibendam. }
Documents sur Gianni et ses prétentions à la couronne de France. Archivio délie Riformagioni di Siena. Tomo 199 Dei consigli délia Campana daWanno 1357 al 13SSfoL 41.
In nomine Domini amen, anno Dominr ab ejusdem incamatione MCCGLVIIII indictione nona , die XXII. mensis optubris. Cum die XVIII' mensis optubris in qua sumus secundum fommar
statatonim et ordinamentorum senensiom et more hactenus osservato per nobilem Dominam Dilianum de Panciatiehis de Pistorio honorabilem presentem potestatem Comunis Senarum , in generali Coosilio Campane dicti Comunis Senarum de capsa et pisside existente in eapsa ^ in qua sunt descripti hii , qui de ofOtio dominorum XII administratorum et gubematorum Comunis et popuii ci vit. Senarum per futura tempora esse debent^ donec durant pissides sttpradicte, fuerit extracta pro dicto offitio dominorum XII et pro duobüs mensibuS) videlicèt novembri et deeembri proxime venturis, una pallocta cere, in qua erat invöluta una cedula de earta pecudinâ, in qua reperta scripta füerunt, prout legi egb ïfotarios r^ormationum infiraseriptus , XH nomina , que sunt bec videlicet , Dinus Syni caizolarius, Macza Dueci ritalliator, Frailciscus Nicolai ff ini et GUidbccius Francisei Guidarelti , terzerii Civitatis : Fattus eheste setaiuolüs , Jacobus Ceéchi Kannis campsor, Joannes braeci iinaiuolus,et Riccius periceidoii pieeiaiuolUs terzerii S. Martini : Magister Dominichüs Vannis, Janninus Gucci lanifsx, Lippus Vannis Sëllaius , Jacopus Marcovaldi de terzerio Kamoilie. Intèr que XII noinina sic extracta pro dicto ofBcio dominorum XII et predictis doobus mensibus repertus fuit ut evidenter monstratur, Janninns Gucci lanifisx terzerii Kamoilie. Et assertuth fuit per quamt>lurès tuhc temporis in cotisilio sùpràdieto, ipsum Janninum vaeationem habere ab ofitio supradicto eo qiiod dicitur, fertur, ipsum Janninum de iure suecedere , et esse debere regem franoorum natum de stirpe regaii. Et quia sic verum ésse videtur per narrationem , declarationetii , et assertionem ^ que fit et àpparet in quibusdam lîett^ris deseriptis in carta pecudina cum sigilio rotundo pendâite l magnltudinis in rotundttate forsan unius floreni aurei vei circa ) de cera alba, et intus rubea, et in eadem rtibea sculpte ad arma régis Ubgarie de liliis , et virghis per trausversom scuti cum cimerio , et lidteris circa rotunditatem cere rubee dicentibus. S. SËRE. LO- DOVICI. KEG. representatis ôffitio dominorum XII et capttaneo popuii et vexillifero justitie civitatis Senarum, que pro parte Serenissimi principis et domini Régis Ungarie omnibus regibus^ prelatis , prindpibus, ducibus , comitibuS , baronibus et civitatibus etDominatibnibus, âd quos seu quas advenerint, dirigi videntur et quarnm licterarum ténor inferius est descriptus. Hodie in dicto generali Consilîo Campane Comunis Senarum in consueto palatio dicti Comunis ad sonum campane vocemque preconis ut moris est, de mandato suprascripti domini Potestatis in suffîcienti numéro secundum formam statutorum congregato : in quo interfuerunt du-
— SgS —
centi Septem Consiliarii, in presentia dicti Domini Potestatis, et dominorum XII et capitanei populi , vexilliferi justitie dicte civitatis Senarum pro ofitio presidentium et totius dicti consilii publice, palam, etalta voce vulgarisermone ad intelligentiam per me notarium reformationum inità scriptum lecte et declarate : Et cum in dicte Consilio per unum ex dictis dominis duodecim ofitio presidentibus pro parte aliorum dominorum XII clare ad ititelligentiam fuërit in dicto consilio supradictorum hodie declarätum , quod coram ipsifi eisdem dominis XII et capitaneo populi ofitio presidentibus , post suprascriptam extractionem factam de suprascriptis dominis duodecim fuit, et est dictum, assertum, et affirmatum per eumdem Janninum hodie Vocatum dominum Johannem , qui licet fuerit per tempora preterita reputatus, habitus, et vocatus Janninus Guccii de Senis, tarnen in rei veritateest dominus Johannes natus Serenis« simi prîncipis et domini domini Loysii olim Rëgis Francorum , et excelientissime Regiue démentie et sic de stitrpe regali , et in dicta regno Francie de jure süccedens , et qui fuît mutatus , et translatuà ad partes tuscie ut in infrascripto licterarum tenöre ttarratur. Et ideo cum dictus Janinus nunc vocatus dominus Johannes , nolluerit, ut assertum est , ut predicatur, dicere se es^e Janhinum Gueeil lanificem Senensem , et tamquam Janitius Guccii esse ad offltium supradictum, quantumcumque per tempora preterita fuerit pro Jannino Guccii de Senis habitus, et reputatus fuerit, sed verè esse filium dicti quondam Régis Francofum , et per consequens de stirpe regaii, et in regno francie de jure sUecedentem ac militem et forensem origine propria et paterna , et sic ex forma statutof um Senatum ad offîtium dominorum XII esse non posse , ut asseruit dominus Potestas predictus predictam vacationem , ex dictis iuribus extraxit de pisside solutorum dicti terzerii Ramollie in locum dicti Janini vocati nunc Dominus Johannes , unam äliam cedulam , in qua scri* ptum repertum fuit videlicet Janninus Guccii, que cedula per iura etiam supradicta mandato dictorum dominoi'üm XII et Capitanei populi et dicti domini Potestatis fuit dilaniäta. Et aliam extraxit in qua scriptum erat videlicet : Grifus Locti.
Tenor vero dictarum licterarum de quibus supra fit mentio , hie est videlicet : Universis Regibus, Prelatis, Principibus, Ducibnsèt Comitibus, Baronibus, Givitatibus ac Rectoribus earundem universis in Christi nomine constitutls Nos.Ludovicus Dei gratia Re^ Hungarie saintem et sincère dilectionis affectum. Quoniam refulsit in nobis Soi qui prius erat in nubiio , et accensus est ignis mire claritatis, veritatis et claritatis (sie) ideo dignum fore decernitur, et
rectum rationi videtur, ut ubi expedire cognoscimus, ibi eUana operam efGcacem adhibeamos. Hinc est quod Dominus Johaiminus dictus Guccii nutritus in Ctvitate Seiwrum , vir nobilis et de stirpe regali nostrorum Progenitorum natus sereoissimi Principis Domiui Domini Ludovici Regis Francorum et R^ine Glementie beatarum recordationum filius , iuxta considerationem suos gres^is dirigens ad partes regni nostri Hungarie ad nos veniens coronam Franck sibi de iure debitam per multa autentica instrumenta et scripta evideii* terdemonstravit, in quibus clare vidimus contineri, quod Nobilis Domina Gomitissa scilicet de Artes et Dominus Philippus Longus Gener suus, Patruus dicti Domini Jobannis, ut in Regno Francie liberius regnare posset, post nativitatem dicti Domini Jobannis non post multos dies necem eidem ascultando (sie) intendebat , et mortem : Sed divina Providentia et nutricis auxilio et consilio mutatus per quasdam simulationes ostenso alio puero more Marie Virginis in Egiptum occulte babitationis fugiens , celansque et fingens pu^um de medio sublatum volente Altissimo , vitam ejusdem , pro quo alter interimebatur, caute reservavit. Et etiam nobiles Seniores scilicet et majores Barones et Baronisse Regni nostri , qui post mortem dicti Domini Ludovici Regis Francie per Serenissimum Dominum Garolum pie memorie Patrem nostrum ad visitandam Dominam Glementiam Reginam antedictam sororem suam olim missi fuerant huic testimonium perhibent veritati et d. Dnum Joannem domino Ludovico Regi et Regine Glementie prefatis Parentibus m omnibus dictis videntes, facientes coram Nobis assimilari , addicientes iidem, prefati scilicet Barones quando dictus Dominus Johannes tunc puer in Regno Francie fuerat cambiatus, et mutatus et inde ad partes Tuscie , videlicet ad Givitatem Senarum translatus. Ad eiusdem rei maiorem certitudinem investigandam dicto Domino Johanne in Regno nostro existente misi nunptios vires discretos et prudentes ad Regnum Francie secrète, qui demum reversi per nos iuxta fidem Deo et sacre Gorone debitam studiosius requisiti , predicta^ sicut dictus Dominus Johannes asserebat , sie per omnia fore facta assertive retulerint , et aftirmaverint. Qua propter vestram amicitiam quantum possumus viscerosius rogamus , ut prefatum Dominum Joannem in suis agendis negociis recommendatum habere velitis, scientesa certo, quod quicqutd proeo feceritis nostre Gorone et Garissimo Fratri nostro fore factum reputabimus. Valeat vestra caraamicitia per tempora iongissima. Datum Bude, XV. die mensis Maii. Anno Domini MGGGLYlIir.
