PREMIÈRE PARTIE

mia istessa in beneficio della Christianità, et della Sede Ap*'* et di i^idirizzare parim*® tutti li popoli del mio Dominio a questo med® fine per esaltatione della laude di Pio.

La Santità V" potrà facilmente comprendere lo stato delle cose mie, considerando la mia debolezza et pochi mezzi, con tutto ciò brevem*® glie ne do avviso. Havendo alcuni habitatori di Moscua fattomi certe, et manifeste promesse, et offerte dell' ajuto loro (ben che segretam^® per la crudeltà grand^"^ del Tiranno) et desiderando essi perciò la mia venuta, mi sarei potuto, come volevano, et oggidì ancor aspettano, ivi ne' confini ritrovare, ma per moJte ragioni, et poi anco per la debolezza mia sono stato costretto di differire l'andata mia. Nond"'' fra poche settimane, con Tajuto di Dio, et bened"® della S. V* et con la gratia della M^® di Polonia, et ajuto d'alcuni SS" Senatori di questo Regno, con quelle poche forze che mi trovo, mi avviar ò alla volta di que' confini per farmi vedere a quelli che mi v'aspettano sperando che con la bened"^ dj Dio, et con le orationi della S^" Y" dal giusto giudice Dio, otterrò il desiderato fine della mia giusta causa. Intanto baciando i piedi alla Beatit"» Vra raccomando humilm'^ me stesso et tutte le mie ationi nella gratia et protett"** di quella et le desidero compita sanità per aumento della Christianità, et della gloria Divina. Data in Sambor a 30 di Luglio 1001.

Della S'«Vra etc.

Démétrius au nonce Claude Raìigoni,

III"^^ et Rev"»'' Dne Dne Amiceobser^®.

Tandem divina benignitate iter in Patriam meam ingressurus, facere non possum, ut non 111"»«»» D. V. ceiiiorem faciam de rebus quibusdam nuper admodum ad nos allatis, ex quibus*et 111"'^ D. V. statum Provinciarum illarum cognoscere et de successu rerum mearum conjectare possit. Scribitur ad nos a fide dignis hominibus nostri in primis studiosis, eam esse apud subditos nostros adventus

nostri expectationeni, ut nihil sit dubitandum, eos quaiu primum

me illur proficisci cojrnoverint, desertis adversarii partibus, nobis se adjuncturos. Missi etiam sunt ad nos niidiustertius Kosacorum Donensium (qiios vuljro vocant),Tanais sunt accolse, imperio nostro subjacentium ledati, ([ui simul nobis majoris fidei et obedientiae testandae gratia adduxeiTint captivum Aulicum quendam mag-ni nominis proditoris nostri, qui ad eos a nobis abstrahendos et pollicitationibus maximis in suas paiies alliciendos missus fuerat . Ab hoc cum plurima edocti sumus, tum etiam in eadem de expectatione incolarum nostri pei'suasione confirmati. NuUam itaque moram nobis cum nectendam statuamus recta ad fines patriae nostrae, Beo benevolente, pergimus, precibus nos 111*"® D. V. etiam atque etiam commendantes de benevolentia in nos ipsius certo persuasi. Tandem observantiam summa constantia pollicemur. Beo Opt. Max. cujus nutugubemari omnia Consilia nostra unice expetimus itineris comité, favori nos lll°»»o D. V. itenim atque iterum commendamus. Datum in Gliniany, XI Septembris 1004.

Paratissimus Amicus et Servitor, Demetril's Johannis,

Ca^saridos Magnae Russiœ, Uglecise, Demetroviae, Grodoviae etc. etc. Dux, Dominiorum omnium Moscoviticœ Monarchiae subjacentium Dominus et Héros.

Manu propria.

Clamlc RdiUjo.ii à DJmctrius.

Post alias, quasad Sor'^'"Vrani exaravi litteras, visis eis, quas ipsa ad III" D°* Palatinum Sandomirien , sub 25 Junii dédit, et auditis, quae de felici ipsius in Sadsm ini^ressu nupor nuntiata sunt, tantum hausi voluptatis et gaudii, ut illud meis explicare verbis non sufficiens exclamare cogar : o altitudo divitiarum sapientiae et scientiœ Bei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus et investigabiles

PREMIÈRE rAKlIE 163

A-ise ejus; benedictus Deus etPat3r Dui Jesu Christi, Pat 3r misericordise et Deus totius consolatioiiis, qui consolatus est nos in tribulatione nostra. Deo gratias, (lui nobisvictoriam dedit per Jesum Christuni D.N.Cantemus Duo, {gloriose enim magnifìcatus est. Confirmet Deus, quod operatus est, et augeat suani gratiam ; Ipsi sacrificemus hostiain laudis. Ego equidem in sacros'"' missse sacrificio Omnipotenti maxinias gratias reddidi, quod just itiam suam omnibus gentibus palam lacere dignatus est. Cseterum cum ego praesens Ser'* Vrse revelata tandem facie gratulari non possim, nec meus animus gaudium, quod intra se concepit continere valeat, Rev. Aloisium Pratissolium, intimum sacerdotem meum, virum fidelem et Ser*^ Vrse addictissimumet notum ad ipsam absque mora cum bisce litteris delegandum statuì, ut nomine meo Ser^*^" Vram invisat, ipsi gratuletur, et mihi deinde testis oculatus referat Ser*®"^ Vram bene valere, et quo meum plenum sit gaudium, eandem paterno insignitam esse diademate coniirmet; Eum, quin benigno vultu prò peculiari humanitate sua et pristina erga me benevolentia exceptura sit, ut non dubito sic rogo.

Ser"^'-* iste Rex quanto studio et amore Ser'*' Vraì rebus semper adfuerit et quanta Isetitia ex facili earum exitu perfusussit ipsi compeilura scio, lllius Mti etsi minime vereor, quin Ser^°* Vra pari benevolentia et gratif.candi voluntate responsura sit, ut ego saepius pollicitus sum, prò meo tamen erga Ser'**"' Vram peculiari studio non possum non ipsam ad id hortari, quo magis magisque conglutinet et coalescat vester amor et conjunctio, qua) non solum Reipublicse christianse, sed utrique vestruni, et Regnis vestris maxime salutaris erit; vicinorum enim Principum unitas angularis est Regnorum lapis.

D%S°^* D. N. Clementis Vili morte et Pauli Velectione feci aliis certiorem litteris Ser*^"^ Vestram, ab ipsa petens, ut Sanct^^ Suae de collato Pont^ apice gratularetur, gratias agens (qua Ser*®® Vra novit humanitate) quod paterno amore de rerum suarum statu intelligere voluerit a me, qui omnia ad amussim exposui B'" Suaì et Ser**» Vrœ effigiem ad vivum pictam valdeque similem misi, mihi persuadens . gratissimam fore S" Suse, cui etiani Lsec felicia de recenti nova quam diligenter perferenda curavi, mininie dubius, quin ei singularem allatura sint voluptateiii.

164 riKCKS JUSTIFICATIVES

Mumiscula, qua? spiritualiasunt,et misierii aliquid coutinere vidonlur, Ser** Vrœ oll'ero. Crucifixum videlicet ex succino, Imagiiiom p()l(»n1 issimi illius Ducis, qui Ser" Vrse patrocinatus est in bollo: coronam etiam ex coraliis cum numismate multis indulgentiis insignito, tum (|Uod victori corona debeatur, tura quod Ser*** Vram nioneat, ut eam saepius recitando gratias illi, qui yictoriam dédit, et aliam in cœ\o post longum œvum immarcescibilem coronam retribuet, perpondet débitas. Insuper Biblia latina postremae impressionis, ex quorum lectione Ser°» Vram non voluptatem solum perceptui-am, dum ea revolvens omnipotentem Deum non minorera secum et cum gente sua, quam olim cum antiquis Regibus et populis, ut pra?sertim Exod. cap. 19 et de Dayide lib. 2? Regura cap. 7** et de aliis passim habetur, mi^ericordiam et gratiam fecisse inveniet; verum etiara ad generosas animi sui semel declaratas cogìtationes, quarum memoriam non deposuisse confido, suis loco et tempore executioni mandandas, ardentiorem alacrioreinque evasuram spero. Idem enim, quod de yî^]gyptiis ibi Deus, quam belle Ser. Vrœ conveniat, ipsemet intelligat. Vidistis, inquit, quœ fecerim .'Egyptiis, quomodo portaverim vos super pennas aquilarum, si ergo audieritis vocem meain et custodieritis pactura meum, eritis mihi in peculium de cunctis populis et vos eritis mihi in Regnum. Vidit Ser. Vra quali patrocinio Deus causse sua? justitiam fuerit prosequutus; sipactum, quod Dno spopondit, servaverit, majores (luotid e a divina bonitate gratias promerebitur. Cum Davide fuit Deus in omnibus ubicum(iue ambulavit, interfecit universos inimicos ejus, fecitque illi nomen grande super omnem terram. Id quam bene ex parte Dei fuerit impletum in Ser. Vra, cujus iir** fama per totum orbem terrarum communi omnium vehitur applausu, luce clarius sit. Superest modo, ut ipsa quod ad se pertinet, perfidiai et debitam Div" Mti, ut alter David, gratitudinem exhibeat, IpsuiPque imitetur Dominum, qui, ut Aplus ait, fecit utraque unum, Sanctiss"*™ Unionem, ut promisit, promovendo, adjuvando, perficiendo et tara sanctum opus totis ulnis amplectendo quod sane, ut non prsecociter, sed mature et prudenter, et cum licebit absque niinimo causœ S?r**' Vrae praejudicio, quod absit, velim, sic comraunicatis cum S"*" D. N. Paulo Quinto consiliis, cujus Sanctitatis paternum erga Sor. Vram affectum, et antea testatus sum, et .