XIX. — Lettre d' Abélard à l'évêque de Paris

G. Deigratia Parisiacœ sedis episcopo, unaque venerabili ejusdem Ecdesiœ clero P. debitœ reverentiœ subjectionem sempiternam.

Relatum est nobis a quibusdam discipulorum nostrorum supervenientibus, quod electus (erectus) iV/e^ et semper inflatus (1) Catlwlicœ fidei hostis antiquus , cujus hœresis deleslabilis 1res deos conjiteri, imo et prœdicare Suessionensi concilio a Patribus convicta est, atque insuper exsilio punita, multas in me contumelias et minas evomuerit viso opiisculo quodam nostro de fide sanctœ Trinitatis, maxime adversus hœresim prœfatam, qua ipse infamis est, conscripla. Nuntiatum insuper nobis est a quodam discipulo nostro, cui inde locutus est, quod vos tune absentem exspectaret, ut vobis in illo opusculo quasdam liaereses me inseruisse monstraret : et vos quoque contra me, sicut et omnes quos nititur, commoveret. Quod si ita est, ut in hoc quoque nunc ille persistât, precamur vos athlelas Domini et fidi sacrae defensores ; ut statuto loco et tempore convenienti me et illum convocetis, et coraiu catholicis et discretis viris, quos vobiscum provideatis, quid ille adversum me absentem mussitet audiantur. et debitœ correctioni subjaceant, vel ille de tanti criminis impositions vel ego de tanta scribendi prœsumptione. Interea

(1) L'expression rappelle la superbia du Liber de Fide Trinitatis d'Anselme et de l'Opuscule d'Abélard. La suite traduit en affirmations indiscutables ce qu'Anselme donne comme une conséquence des formules attribuées à Roscelin.

LES TEXTES d29

autem Deo gratias refero, quod siimmuin Dei inimicum (1) et fidoi laberaclorem, in fide contrariuin si perfero, et pro fide qua stamus diniicare compellor; et quod numéro bonorum hominum jam esse videor ex ejus infestatione, quem solis bonis constat esse infestum, cujus tam vita quam disciplina omnibus est manifesta. Hic contra egregium illum prœconem Cliristi Roberluni Arbrosello contumacem ausus est epistolam confingere, et contra illum magniiicum Ecclesiee doctorem Anselmum Cantuariensem archiepiscopum adeo per contumelias exarsit (2), ut ad régis Anglici imperium ab Anglia turpiter impudens ejus contumacia sit éjecta, et vix tum cura vita evaserit. Vult eum infamise habere participera, ut per infamiam bonorum suam consoletur infamiam : nec nisi bonum odit, qui bonus esse non sustinet : qui ob temperantiam (intemperantiam) arroganliae suœ, ab utroque regno, in quo conversatus est, tam Anglorum scilicet quam Francorum, cura summo dedecore expulsus est et in ipsa, cujus pudore canonicus dicitur (3), Beati Martini ecclesia nunquam, ut aiunt, a canonicis verberatus morem solitum servaverit. Nomine designare quis iste sit supervacaneum duxi, quem sixgularis infamici infidelilalis et vitœ ejus singularité)- notabilem facit. Hic sicut pseudo dialecticus, ita et pseudo christianus, cum jn dialectica sua nullam rem partes habere œslimat, ita divinara paginam irnpudenter pervertit ut eo loco, quo dicitur Dominus partem pisci assi comedisse, partem hujus vocis, quœ est piscis assi, non partem rei intelligere cogatur (4). Ne quid igitur mireris, si is qui in cœlum os ponere consuevit, in terris insaniat ; et qui Dominum persequilur, membris ejus deroget, et nemini parcit qui nec sibi parcere potest. Valete.