LIV. — Rouen, 1° septembre

Lettres de sauvegarde accordées par le roi Henri VI aux doyen et Chapitre de l’église Notre-Dame-la-Ronde. (ARCH. NAT., JJ 174, n° 20, fol. 8.)

Henricus ete. Ad perpetuam rei memorian. Supremo regi regum impendere credimus obsequium dum euram nostram sollicitam jugiter adhibemus ad hoc ut regni nostri Francie subditi, et presertim persone ecclesiastice, que die noctuque divinis insistunt obsequiis nostris temporibus pacis dulcedine gaudeant et fruantur, et a pressuris et noxiis quibuscumque nostro operoso juvamine preserventur, ut eo libencius, fervenciusque altissimo famulari valeant quo uberius atque liberalius per regiam provideneiam et potenciam senserint se adjutas. Sane pro parte dilectorum nostrorum decani et capituli ac eciam vicariorum ecclesie Beate Marie Rotunde Rothomagensis nobis exhibita supplicacio continebat qualiter predecessorum nostrorum regum Francorum illustrium digne recolenda prioritas, propter divini cultus augmentum, inter ceteras quas ipsa pluribus in locis fundavit ecclesias, eandem Beate Marie Rotunde Rothomagensis in honore virginis gloriose ecclesiam fundavit ; quamquidem ratione constructionis et ambitus ipsius Rotundam appellari decrevit et ipsam amplis suis dotavit et augmentavit possessionibus diversis in locis, tam in dicta Rothomagensi civitate quam alibi sub pluribus juridicionibus situatis

ac eciam privilegiis communivit, ponens in eadem ministros ydoneos, decanum videlicet et eanonicos in certo numero ae eciam vicarios, qui ibidem deo famulantes servicia divina continuo celebrarent ; quorum decani et canonicorum presentacio nobis pleno jure nostro regio ac officiariis nostris institucio facienda competit ac noscitur pertinere, quo. magis ae magis astringimur eandem ecclesiam nostris favoribus ampliare; subjungentes insuper quod ipsi decanus et capitulum racione dictorum suarum possessionum et reddituum, que, ut premietitur, in locis et juridicionibus diversis situantur, plures lites, processus et causas hactenus habuerunt, habentque incessanter et habituri verissimiliter in futurum opinantur, in quorum prosecutione maximas eorum facultates et peceunias, quibus alimenta sua querere debebant, consumpserunt, consumunt et adhue in futurum consumpturi sunt, quod in eorum oceupacionem et deinceps in diviniis nostris (sic) cultus diminucionem ipsorumque dampnum intollerabile versatur, versareturque per amplius futuris temporibus nisi super hiis per nos sibi de remedio condecenti provideatur ; idem multa prece prohumili postulantes ; Nos igitur, qui totis nostris desideriis et affectibus nedum ceandem Beate Marie Rotunde ecclesiam, verum eciam quascumque alias ac personas ecclesiasticas dicti regni nostri Francie que divinis insistunt obsequiis manuteneri et augmentari eupimus et volumus, ipsos decanum et capitulum ac ipsam ecclesiam in nostra salva protectione et speciali gardia ad eorum supplicacionem cum eorum successoribus personisque singularibus ipsius ecelesie vicariis, officialibus, servitoribus et familiaribus ae bonis, possessionibus et rebus suis universis in dieto regno nostro Francie existentibus ad sui juris conservacionem dumtaxat in et sub proteccione et salva gardia nostra speciah auctoritate regia ex certa sciencia et speciali gracia

perpetuo suscipimus et ponimus, et eisdem decano et capitulo et eorum vicariis ex nostra exuberanciori gracia et in ipsius ecclesie favorem specialem baïllivum nostrum Rothomagensem, qui est et pro tempore fuerit, vel ejus locumtenentem, in omnibus rebus, causis et querelis motis et movendis, tam agendo quam defendendo, et tam proprietariis quam possessoriis, hereditariis, mobilitariis et aliis quibuscumque racione possessionum, reddituum et bonortm ipsorum decani et capituli et ecclesie predicte in dicta Rothomagensi villa et extra ad duodecim leucas cireumquaque situatarum et existencium emergentibus pro judice ordinario in sede civitatis Rothomagensis dumtaxat, adjuncto cum eisdem si opus sit nostro procuratore, ibidem ad diete nostre fundacionis conservacionem perpetuo constituimus, deputavimus et ordinavimus, constituimusque, deputamus et ordinamus per presentes, per quas eidem baïllivo Rothomagensi aut ejus locumtenenti, qui nune est et pro tempore fuerit, commictimus et mandamus quatinus, vocatis evocandis, de omnibus causis et querelis, motis et movendis, tam agendo quam defendendo et tam proprietariis quam possessoriis, hereditariis, mobilitariis et aliis quibuscumque racione possessicnum, reddituum et bonorum ipsorum decani et capituli ecelesie predicte in dicta villa Rothomagensi et extra ad x" leucas cireumquaque situatarum et existencium emergentibus in dicta sede civitatis Rothomagensis dumtaxat de cetero imperpetuum, adjuncto cum eisdem supplicantibus dicto nostro procuratore, si opus fuerit, cognoscat et fine debito determinet, et insuper quod unum vel plures servientem vel servientes nostros ydoneos in gardiatores eiïsdem supplicantibus deputet quociens casus exigerit et ab eisdem fuerit requisitus; quibus gardiatoribus et eorum cuilibet tenore presencium precipimus et eommictendo mandamus quatinus predictos decanum et capitulum una

cum vicariis, officialibus, servitoribus, familiaribus, rebus et bonis ac possessionibus suis universis ab omnibus injuriis, violenciis, oppressionibus, gravaminibus, vi armorum, potencia laicorum et aliis novitatibus indebitis quibuscumque tueantur et defendant et in suis justis possessionibus, franchisiis, libertatibus, immunitatibus, usibus, juribus et saisinis, in quibus ipsos esse suosque predecessores fuisse pacifice ab antiquo invenerint, ipsi gardiatores et eorum quilibet manuteneant et conservent, non permictentes in personis eorum sive bonis et possessionibus suis fieri vel inferri injurias aut indebitas novitates, quas si factas esse vel fuisse invenerint in prejudicium ipsorum et nostre salvegardie supradicte, ad statum pristinum et debitum reducant sive reduei ae nobis propter hoc emendam condignam fieri et prestari dictamque nostram salvam gardiam publicari ubi fuerit oportunum et in signum ejusdem penuncellos seu baculos nostros regios in bonis, domibus et locis eorumdem apponi faciant, ne quis de ignorancia possit se excusare, inhibendo ex parte nostra omnibus illis de quibus fuerint requisiti sub certis magnis penis nobis applicandis ne eisdem supplicantibus, officialibus, familiaribus, servitoribus, rebus, possessionibus et bonis suis universis quomodolibet forefacere presumant, et in casu novitatis si inter ipsos racione bonorum suorum quorumeumque et alios debatum aliquod oriatur, ipsum debatum et rem contenciosam ad manum nostram tanquam superiorem ponant et facta recredencia illi ex dictis partibus quibus de jure fuerit facienda, partes debatum hujusmodi facientes ac eciam dicte salvegardie nostre infractores et contemptores aut qui eisdem gardiatoribus vel alicui eorumdem officium gardiatoris exercendo injuriam fecerint vel offensam aut qui inobedientes fuerint adjornent ad certos et competentes dies coram dicto baillivo vel ejus locumtenente in dieta Rothomagensi civitate

super dictis debatis et eorum dependenciis processuros prout fuerit racionis, de quo adjournamento et aliis que fecerint in premissis dicti gardiatores dictum baiïllivum nostrum vel ejus locumtenentem certificent competenter, universaque et singula que ad officium specialis gardiatoris pertinent debite exequentur et compleant, ita tamen quod de hiis que cause cognicionem exigunt se nullatenus intromictant. Dantes tenore presencium in mandato universis et smgulis justiciariis, officiariis et subditis nostris, presentibus et futuris, quatinus in premissis et ea tangentibus ipsis gardiatoribus et ecrum cuilibet pareant efficaciter et intendant ; et ut premissa omnia perpetua stabilitate firmentur nostris hiis presentibus fecimus apponi sigillum, salvo in aliis jure nostro et in omnibus quolibet alieno. Datum Rothomagi, prima die septembris, anno domini millesimo quadringentesimo vicesimo septimo et regni nostri quinto. Sie signatum : Per Regem, ad relacionem Consilii. J. Mixer.