‹ Saint JérômeChapitre 135 sur 192 · RUFIN LE SYRIEN · texte numérisé non relu

RUFIN LE SYRIEN

Ce Rufin est donné comme le premier auteur de l'hérésie pélagienne en Occident par un contemporain, Marins Mercator ^ : « Hanc ineptam et non minus inimicam rectae fidei quaestionem, sub sanctae recordationis Anastasio,Romanae Ecclesiae summo Pontifice,Rufinus quondam (Garnier : quidam) natione Syrus, Romam primus invexit et ut erat argutus, se quidem ab eius invidia muniens, per se proferre non ausus, Pelagium gente britannum monachum tune decepit eumque ad praedictam apprime imbuit atque instituit impiam vanitatem. » Caelestius l'avait déjà équivalemment déclaré au concile de Carthageen 411, en réponse à une interrogation du diacre Paulin de Milan (Mansi, IV, 290, D): « Caelestius dixit: Dixi de traduce peccati me dubium esse^ ita tamen ut cui donavit Deus gratiam peritiae consentiam quia diversa ab eis audivi qui utique in Ecclesia catholica constituti sunt episcopi. Paulinus diaconus dixit : Die nobis nomina eorum. Caelestius dixit : Sanctus presbyter Ruffinus Romae, qui mansit cum sancto Pammachio. Ego audivi illum dicentem quia tradux peccati non sit. Paulinus diaconus dixit: Et aliquis alius ? Caelestius dixit : Audivi et plures dicere. Paulinus diaconus dixit : Die nomina ipsorum. Caelestius dixit : Non tibi sufficit unus sacerdos " ? » Les deux témoignages se complètent et ne laissent aucun doute sur l'identité du personnage. Il s'agit du prêtre Rufin, envoyé de Bethléem en Occident par saint Jérôme, en 399 : « in causa Claudii, post triennium missus » {Apol. III, 24; PL, XXIII, 475, C), et considéré par Rufin d'Aquilée comme l'un des « chiens » lancés à sa poursuite ou l'un des « iacula venenata » (ibid.) dardés contre lui. Pammachius lui donnait à Rome l'hospitalité, du temps où il poursuivait auprès du pape Anastase la condamnation de l'origénisme.

Rien ne montre mieux le parti pris dont Rufin d'Aquilée a été l'objet de la part de certains historiens ecclésiastiques et non des moindres, comme Baronius et Noris, que l'insistance avec laquelle, se méprenant sur les données de saint Jérôme, ils ont voulu identifier Rufin le Syrien,

^ Commonitorium adversus haeresim Pelagii, édit. Baluze, p. 2 ; édit. Garnier, dansPL.XLVIII, iii,A.

^ Extrait conservé par saint Augustin dans le De gratta Christi, l, 113 (PL, XLIV, 386-387).

Page 1