VIE DE PAULMIER

Nous n'avons pu , malgré de longues recherches, nous procurer aucune particularité biographique sur Nicolas Paulmier.

Nous savons seulement qu'il était jésuite, et que YEcriture sainte réduite en méditations parût pour la première fois à Paris, le 16 janvier 1693. L'excellence et l'utilité de ce petit ouvrage furent comprises du public religieux, et l'édition se trouva promptement épuisée tout entière. Nous devons à l'obli-

geance d'un pieux, et savant directeur de séminaire l'exemplaire qui nous a servi pour donner cette nouvelle édition. L'auteur delà Bibliothèque des Jésuites illustres, Ribadeneira, n'a pu parler de Paulmier, qui vécut après lui; mais il est étonnant que ses continuateurs gardent aussi un silence complet sur cet homme d'un talent modeste, mais glorieux assurément pour la société célèbre a laquelle il appartenait.

SECULORUM IMMORTALT,

INlTISIBILÏj SOLÏ DEO.

»^H3fX«H

Eruclavit cor meum verbum bonum (Ps. XLIV, 2) : dico ego opéra mea régi, Deo cœli (I Esd. VI, 9) , Dojninatori universae terrae (Zachar. IV, H); rjuonhm S. S. XXVII.

ex ipso sunt omnia, ipsi gloria (Rom. XI, 36).

Bencdictus es, Domine Dcus Israël (I Pur. XXIX. 10); tua sunt omnia : et quae de manu tua accepi

(Sept.)

mus, dedimus tibi ( I Par. XXIX, U ). Scio. Dcus meus , quod probes corda, el simplicitatem diligas ; mule et ego in simplicitate cordis mei laHus obtuli imî;ersa haie (lb., 17).

Quomododilexi legem luam, Dominé ! tota die mediialio mca est (Ps. CXYIII, 97) ; defecerunt oculi mei in eloquium tuum (lb., 82); tribuialio et anguslia invenerunt me : mandata lua meditalio mea est (lb., 143) ; lunes peccatorum circumplexi sunt me : et legem luam non sum oblitus (Ib.} 61). Haec nie consolala est in humilitate mea (16., £0) : et consilium meumjusiificaliones tuœ (i/>.,24).

Mirabilia leslimonia lua (Ps. XVIII, 129) : desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum muhum ( Ps. XV III, 11 ) : duloiora super mel el favum (Ibid.), ideo scrutata est ea anima mea.

Narraverunt mihi iniqui fabulationes : sed non ut lex lua (lb., 85).

Narraverunt mihi (Jerem., XXIII, 26) seductiones cordis sui (1! Pelr. 1, 16), doclas fabulas ( Jerem. X, 5), leges populorum (Esther VI, 10), hislorias et annales priorum temporum : sed non ni lex tua (Ps. XVIII, 9), lex converlens animas (Malach. Il, 6), lex veritatis (Sap. VI, 5), jusliliœ (Joan. VI, 69), vilae sclérose.

Narraverunt ( Eccl. I, 17) prudentiam atque doctrinam, erroresque et siuliitiam (Sap. VII, 17) ; disposiîionem orbis lerrarum, virluies elementorum, (lb., 19) anni cursus, et stellarum disposiliones, (lb., 20), cogilaliones hominum, (76., 21) et quuecumq'ie sunt absconsa, (II Tim., 11,25) sine disciplina quaîstiones : sed non ut lex lua ; ( Sap. Vil, 14) infiuilus enim thésaurus est hominibus, quo qui usi sunt, participes facti sunt amicilise Dei

ATIO. 200

Narraverunt mihi (I Cor. II, 4) in persuasibilibus humanae sapienlioe verbis :sed non ul lex tua, (Ibid.) in ostensione spiriius et virtutis.

Narraverunt mihi (lb'.y 6)sapienliam hujus saîculi , principum hujus sœculi :sed non ut lex lua, (Ps.XVHI, 8) sapientiam prœslans parvulis, ( I Cor. II , 7) I)<m sapientiam, ( Ib., 8 ) quam nemo principum hujus saiculi cognovit.

Omnia heee tractavi in corde meo, ut curiose inlèlligerem, (Eccl. IX, 1) et agnovi quod in his essel labor et affliclio spiritus (lb., I, 17). Beati servi lui, qui audiunt sapientiam luam ( III Reg. X, 8) ; quin imo beati qui audiunt et custodiunt (Lac. XI, 28). Exilus aquarum deduxernnl oculi mei, quia non custodierunt legem tuam (Ps. CXVIII, 156) ; erravi sicut ovis quaD periit : quatre servum tuum, quia mandata lua non sum oblitus (lb., 176). Ulinain dirigantur vise mece ad custodiendas justificationes luas (lb., 5).

Confilebor tibi , Domine rex , et collaudabo le Deumsalvatorem meum (Eccl. Ll, 1) : laudabilusque ad morlem anima mea Dominum (lb., 8). Da mihi intellectum (Ps. CXVIII, 54), révéla oculos meos, et considerabo mirabilia de lege lua usque ad mortem (lb., 18).

Tune non confundar, cum perspexcro in omnibus mandalis luis (Ib.t 6); laïlabor ego super eloquia tua, sicut qui invenit spolia multa (lb., 162). Confilebor nomini tuo : quoniam adjutor et prolecior faclus es mihi (Eccl. LI, 2) ; vivel anima mea et landabil le (Ps. CXVIII, 175), o Domine, quia ego servus luus, ego servus luus (Ps. CXV, 10).

Salvum fac servum tuum, Deus meus, sperantem in te(Ps. LXXXV,2).

^vϔ&tio.

Meditationum solis sacrœ Scriplurae verbis conlextarum novam ideam propono : non ea quidem fiducia ut slalim omnium suffragio comprobandam iliam esse mihi pollicear ; sed eo duntaxat consilio ut censurai publicce subjectam, ant emendem ipse amicorum adjutus monilis, aut penilus abjiciam, si minus placuisse animadvertero. Neque vero alia mente aggredi me par erat ad meditaiiones ejuscemodi, quod mihi proposilum est, elucubrandas, in singulos totius anni ecclesiastici dies , et ad usus omnes pietatis, lum ejus quœ est fidelibus omnibus communis, tum ejus quse est singulorum propria. Sane tam longi lemporis opus islud est tan tique laboris , ut, nisi utriusque impendio praecipua quœdam et indubitala utililas responderet, jaclura non solum molesta, verum etiam religioni ducenda merito videretur.

Atque hic mihi prœfandi finis esset, nisi priver

tendum esse exislimarem eorum animum qui, hac in re scrupulosiores, piaculum forlasse ducerent moveri hoc pacto sacrorum librorum verba ipsasque periodos, et in novum erdinem situmque digeri. Scilicet hune illis scrupulum haud difficile exemptum iri coufido; si attenderint quibus exemplis fretus, quibus induclus ralionibus id consilii susceperim.

Enimvero quotusquisque est eorum Ecclesiœ pa- Irum qui legem Dei tractandamexponendamquesumpscrunl in quo non simile quiddam cernere liceai? Est inter opéra divi Augusiini iraclaïus ulilis, sub nomine Spcculï, lolus hinc inde colleclis sanctee Scriptural sententiis contextus. Exstat in bibliolheca pairum eximium aliud opusculum, |cujus capila singula partim hac methodo composiia sunt (1). El quis ne

(!) Homiliae Abbali.s Antiochi miriflcj sandilate vit» et celobris doclrinâ. laron. ad ann. 61 i.

m ADMONITIO.

gciat qucmadoiodum Dionysius ille Cartusiensis, pielatc juxla el erudilione notissimns, horlalore cardinal! de Cusa, Epistolas omnes sancli Pauli tantaarte tanloque judicio in unicam veluli compegerit : ut quidquid usquam ab Aposlolo scriplum est, id lolum in locos communes cerlis capilibus comprehcnsosredegerit.

Jam quo pielalis sensu quave admiralione legimus divi Bernardi opéra? Sacras ille paginas ita mémorise infixerat, earumqne slylum ita penitus imbiberai, niai! ut pêne nisi divinam Scripluram loquerelur; sive gcrmanum, nt sacpe, sensum seculus ; sive in alium subinde verba deflectens, et ad omnem pii sernionis maleriam mira facililale accommodans.

Demum quid altinet commemorare prece?, quas socpe adhibentur in celebralione divini sacrificii, in oiïkio ecclesiaslico, in quibusdam caerimoniis religionis? Nonne sunt conserlœ verbis sacrorum bibliorum et Iocis e sua sedeerulis, in alium digeslis ordinem, in eaimlem senlenliam coiligalis, ropeiilis et tanquam in numernm inlercalalis.

E(juidem non sum nescius haberi a sanclo Ilieronymo pro Scriplurarum sanclarum depravaloribus quosdam homines, qui i quidquid dixerint, boclegem Dei pulani, : nec scire dignanlur quid prophelas, quid aposioli senserint, sed ad sensum suum, incongrua aplani teslirnonia ; quasi grande sil, et non vitiosissirnum doccndi genus depravare senlcn'ias, et ad volunlalem suam, Scriplur;.m irahere repugnanlem. >

Hossanclus doctor cum iis comparât qui Iwmerocenlonas el virgiliocenlonas fingere amabant, hoc est, poemata ex Ilomeri el Virgilii carminibus conflala ceîebrandis christianoc religionis mysleriis, et qure llomerum ac Maronem chrisiianos fuisse sine Cluisto innuere videreniur.

Puerilia sunt hœc, addit Hieronymus, et circulais rum ludo similia, docere quod ignores; imo, ut cum stomacho loquar, ne hoc quidem scire, quodnescias.

Rêvera puerilis est ars isla cenlonum, et circulatoria, quai dum auclorum dicta ad argumenlum traducit prorsus alienum ab eorum senlenlia, quasi

porsonatosillos exhibe» ■ ut si guis hisloriam aul elogium profanum herois cujtispiom verbis sacrai Scripturoe consuerel. Alque hoc unum est quod cum stomacho rejicit divus Hieronymus, non illum sacraruui lilterarum usum, quo sic dissolvilur yerborum contextus, ut lamen nusquamabhorrens ab illarum dîgoilate scnsusemergat.

Ego sane hune scopulum effugisse videor : celle ut effugerem, mihi semper curas fuit. Etsi enim sensum qui liîteralis diciiur non ubique sum scctalus : a/ niysîicum, qui verbo Dei eliam inditus est, sive aile goricum, sive tropologicum, sive anagogicum assequi studui. Litterali lamen et spirituali, seu myslico, terlium adjunxi, non inusilalum sanclis palribus, divini autem verbi prasconibus librorumque ascelicorum scriploribus familiarem. Is est videlicet quem vocant applicalionis, seu accommodalionis sensum : quo nihil neque de verilate neque de aucloriiatô dignilateque sanctas Scripluras detrahitur : quandiu inlra pielalis ac prudentias fines consisliî.

Hoc porro, qualecumque est, opus veslro judicio, erudili lectores, prasseriim vero Eccîesias censurée subjicio, cerlus ab incœpio polius quam ab ejus volunlaie vel minimum discedere. Sin melhodum istam adhibendas Scripluras sacras probari ac prodesse inlellexcro : quidquid vilas superest, huic exercilalioni llbentiss'ime impendam , el superimpendar ipse (II Cor,, XII, 15) : paratus haud multo posl in lucem eas medilaliones edere, quasprimum anni ecclesiasiici trimesire postulat.

Iîortor itaque venire vos cum benevolenlia et ai*tentiori studio lectionem facere, etveniam habere in illis, in qtibus videmur, sequentes imaginem sapieiili;i', deheere in verborum composilione (Prolog. Eccli.). Respicile quoniam non mihi soii laboravi., sed omnibus exquirenlibus disciplinam (Eccli. XXXII!, 18) : illis qui volunt animum inlendere el discerj (juemadmodum oporleal insliluere mores, qui secun*» dum legem Domini proposuerint vilam agere (Pro* log. Eccli.).

M.wmomiTm.

*mmmim«

Opéras prelium est indicare quem in bis Meditationibus ordinem seculus sim. Is earum rerum seriem somplectilur quibus homo ad Deum quasi ducilur ; et sequentia capila continet.

I. Principium hominis et finem : quo in ulroque expenduntur raliones et causas primarias quse hominem Deo mancipare debout.

II. Praesidia divinitus homini , sive inlra naluras vira et limites, sive supra illam, dala, quibus ad suum perducalur finem : in quibus el quid agendum sibi privaiim ac propric incumbat agnoscit, ac simul suos errorcs doprcho.niiit.

III. Humani cordis improbitatem et Iabem , a suo fine , dum peccat, aberrantis.

IV. Extrema illa quo peccata deducunt hominem, post vilas errores, videlicet : mortem , judicium pFivatum, ac inferorum crucialus , nisi pœnilenliae ojkî redeal in vitarn.

V. Redilum hominis ad Deum , post agniîa errorum suorum pericula el exilia.

VI. Rcstitulum et receplum in viam justiiias hon)lnem , Filii Dei graiia, hominis nostr.i causa fnc.;i

VU. Eumdem Chrisli docirinrun et exempta co^ statuer cl r^li^iose sectmtem,

203 SCR1PTUR