‹ Sebastien Castellion, sa vie et son œuvre (1515-1563). Étude sur les origines du protestantisme libéral français (volume 2)Chapitre 165 sur 253 · ÉDITIONS CONTE.\ANT LES AN.NOT.YTIONS M.VRGINALES · texte numérisé non relu

ÉDITIONS CONTE.\ANT LES AN.NOT.YTIONS M.VRGINALES

Dialogorum sacrorum libri quatuor : autore Sebastiano Castellione : qui opus recognovit : argumenta singulis dialogis prseposuit, et sententias subjecit : ex quibus pueri discant officium, hoc est, quid imitandum sit, aut declinandum. Accesserunt nunc postremo eiusdem S. C. marginales Annotationes.

34i APPENDICE.

Basileœ, per Joannem Oporinum, 136o; — in-8°, 325 pages et 10 pour l'index et les épitaphes.

(Paris, Bibliothèque Nationale; Musée pédagogique; — Bibliothèques : de Versailles; — de Bàle; — de, Lausanne [Cantonale].)

Basile», 1578; — in-16.

Augustœ Vindelicorura, in offic. Matha»! Franci, 1567; — in-S", 308 plus 12 pa^^es.

(Bibliothèque de l'Université de Munich.)

Augustœ Vindelicorum, ex off. Mich. Mangeri, 1370; — petit in-S», 368 pages.

(Bibliotlièque des Minisires, à Schaflliouse.)

Augustœ Vindelicorum, ex off. Mich. Mangeri, 1576; — petit in-8'', chiffr. et 6 non chiffr., pages 368.

(Bibliothèque de l'Université de Munich.)

Augustœ Vindelicorum, 1 588 ; — in-8o, 368 pages et 6 ff. non chiffr.

(Bibliothèques : de l'Univ. de Buda-Pest; — de l'Univ. de Graz (Styrie); — Impériale de Vienne.)

Bialoyonun sacrorum librl quator, auctore Sebastiano Castellione : qui opus recognoiit; argumenta singulis dialogis prœposuit et senlentias subjecit ex quibus pueti discant officium, hoc est quid imitandum sit aut declinandum. Accesserunt nunc recens ejusdem Sebastiani Castellionis marginales Annotationes doctissimœ.

Coloni;o, Petrus Horst, 1591 ; — in-8°, 272 pages, plus 2 et 3 non chiffr.

(Bibliothèques : de l'Université de Breslau ; — de Halle; — de Cassel.)

Sebastiani Castellionis Diulogorum sacrorum libri quatuor, mine denuo emendati et marginalibus scholiis iina cum singulorum dialogoriim argumentis et sententiis : in gratiam Scholarum Trivialium Germanise fideliter aucti.

S. 1. [Francfort-sur-le-Mein], sumlihus ac typis Joaiinis Spiessii et hœredum Romani Beati, 1602; — petit in-8°, 351 pages, plus 12 non chiffr.

(Bibliothèques : de Francfort-sur-le-Mein ; — de Halle [Francke'sche Stiftungen] ; — de Darmstadt.)

Dialogorum sacrorum liber primus, auctore Sebastiano Castellione : qui opus recognovit; argumenta singulis dialogis prseposuit et sententias subjecit , ex quibus pueri discant officium, hoc est quid imitandum sit aut declinandum. Accesserunt nunc recens ejusdem Sebastiani Castellionis marginales Annotationes doctissimse.

Lugduni Batavorum, ex officina Joannis Patii, jurati et ordinarii Academiœ typographi, 1613; — in-8'^ (pagination distincte pour chaque livre : le premier, 53 pages; le second, 63; le troisième, 42; le dernier, 77 pages).

(Bib'iothèque Royale d,; Berlin.)

Lugduni Balavorum, ex ofT. J. Patii, 1618; — in-8*', 240 pages.

(Bibliothèqaes : Bodléienne d'Oxford ; — de Halle [Francke'sche Stiflungeoj — Impériale de Vienne.)

Lugduni Batavorum, ex off. J. Patii, 1620; — in-8°, 240 pages. — (Un litre abrégé est répété en tête de chacun des trois autres livres, avec la date 1619 pour le second, 1620 pour les autres.)

(Bibliothèques : de Genève; — Nationale de Florence.)

Bialogorum sncrorum libri IIII, auctore Sebastiano Castalione : non tanlum nova hac editione a multis mendis qux irrepserant repurgati, sed etiam notis quihusdam ad dictionem vel rem ipsam pertinentibus utiliter illustrati.

Bremte, typis Thomaî Villeriani Scholae typogr., 1618; — in-8'', 2o2 pages.

(Bibliothèque de Cassel.)

Bremœ, typis Thomaî Villeriani Scholse typographi, 1622; — in-8°, 233 pages.

(Bibliothèques : de l'Université de Heidelberg; — de Cassel.)

Bremae, lypis Bertholdi Villeriani Scholae typogr. — In fine : Impensis M. Joh. Willii, ibidem paedagogiarchœ, 1635; — in-8<>, 239 pages.

(Bibliothèque de l'Université de Halle; — Bibliothèque Royale de Berlin.)

Bialogorum sacrorum libri quatuor, auctore Sebastiano Castellione, qui opus recognovit, ete., jusqu'à declinandum. Accesserunt ejusdem S. G. marginales annotationes.

Tubingûp, sumtibus Johann. Georgii Cotlœ, Univers, bibliopola;. Ex officina Martini Rommeii, 1682; — in-S'*, 364 pages.

(Bibliothèques : Nationale (Paris) ; — de l'Université de Breslau ; — de Wolfenbûttel ; — de Kolozsvâr [Musée National et Collège des Unitaires].)

Sebastiani Castellionis grœcx olim lingux in acad. Basileensi prof. publ. ■celeberrimi sacrorum Bialogorum libri quatuor, ab ipsomet auctore ante obitum accuratius et ita recogniti ut singulis dialogis argumenta praeposuerit atque sententias subjecerit ex quibus scilicet et purius loqui pueri et genuina pieiatis simul officia, id est quid imitandum sibi aut declinandum fuerit citius ■discant et felicius, quo consilio itidem qux ille alias ad marginem annotaverat ad cujusque pagellx calcem subnexa recensentur ; editio prioribus ut longe correctior, ita usui scholarum facile accommodatior.

Landavise, apud Lothum Krausium, 1710; — in-8°, 273 pages, plus 4 et 9 non chiffr.

(Bibliothèques : de M. F. Buisson; — de Darmstadt.)

Landavise, 1711 ; — in-8°.

(D'après Th. George, Bûcher-Lexikon, Leipzig, 1742, I, p. 265.)

Bialogorum sacrorum libri IV, auctore Sebastiano Castellione, ut opus olim recognovit, argumenta, etc., jusqu'à declinandum.)

Breraae, typis et impensis viduœ B. Herm. Christoph. Jani, illuslr. Gymn. quondam typogr. 1740; — in-8".

(Bibliothèqae de la Ville de Brème.)

2° — ÉDITIONS NE CONTENANT PAS LES ANNOTATIONS MAllGINALES.

Sacrorum dialogorum Sebastiani Castalionis libri llll, qui mine postremo opus recognovit, argumenta singulis dialogis prœposuit et sententius subjecit, ex qiiibus pueri discant officium, hoc est (juid imitandum sitaiit declinandum.

Colonise, Petrus Horst, 'I562; — in-8% 310 et 2 pages.

(Bibliothèques : de Nancy; — delà Ville de Breslaii.)

Colonise, Petrus Horst; in-8«, 1566; — 310 plus 2 p.

(Bibliothèque de l'Université de Munich.)

Colonise Agrippina^, ad intersif^nium Monocerotis, 1567; — in-S". Sign. A.-U., 63 ff. non chiffrés.

(Bibliothèque de l'Université de Bonn.)

Colonise, Petrus Horst, 1568; — in-8°, 310 et 2 pages.

(Bibliothèque de l'Université de Tubingue.)

Colonise, Petrus Horst, 1576; — in-8'', 318 et 2 pages.

(Bibliothèque de l'Université d'Erlangen.)

Dialogorum sacrorum libri quatuor, autore Sebastiano Castalione, qui nunc postremo opus recognovit : argumenta singulis dvdogis prœposuit et sententias subjecit; ex quibus pueri discant officium, hoc est quid imitandum sit aut decHnandum.

Colonite, apud hseredes Arn. Birckmanni, 1365; — in-S", 309 pages et 3 pages d'index.

(Bibliothèque Royale de Stuttgart.)

Lipsise, Joh. Rlianoba, 1566; — in-S".

(Bibliotlièque de l'Université de Breslau.)

Pragse, in ofT. Georgii Melantrychi ab Aventino, 1568; — in-S", 339 pages, plus 2 et 3 pages non chiffr.

(Bibliothèques : de la Ville de Breslau ; — du Musée national de Buda-Post.)

Budissinœ (llautzen), per Joannem Wolrab, S.-D. [1570|; — in-S^, 311 et 3 pages.

(Bibliothèque de l'Université de Rostock.)

Lipsiaî, Andr. Schneider, 1571 ; — in-8^, 297 plus 3 p.

(Bibliothèque de l'Université de Munich.)

Budissinse (Bautzen), excud. Mich. Wolrab, 1573; — in-S".

(Bibliothèque de l'Université de Breslau.)

Londini, 1573; — in-8''.

(D'après la bibliographie de Lowndes.)

Budissinse, Wolrab, 1575; — in-8°.

(Bibliothèques : de l'Université de Breslau ; — des Ministres, à Schaffliouse.)

Smalchaldiœ, Mich. Schmuck, 1576; — in-8<», 297 et 3 pages.

(Bibliothèque de l'Université de Breslau.)

Coloniaî, Jo. Gymnicus, 1576; — in-S», 316 pages.

(Bibliothèque : du Gymnase à Gotha; - Cf. Vinc. Placcius, Theatrum anotiymorum , p. 107.)

Lugduni Batavorurn, Raphelengius, 1576; — in-8o.

(D'après Draudios, Bibliotheca classica, p. 170.)

Pragoe, in off. Georgii Melantrychi ab Aventino, 1579; — in-S", 339 et 18 pages.

(Bibliothèque Royale de Berlin.)

Praga!,in off. Georgii Nigrini, 1579; — in-S", 2, 350 et 4 pages.

(Bibliothèque de Liegnilz ; — Musée National de Buda-Pest.)

Pragœ, in off. Georg. J. Dacziceni, 1579; — in-8», 2, 286 et 4 pages.

(Bibliothèque : du Musée National de Buda-Pest; — de l'Université de Breslau.)

Lipsiœ, impr, Joh. Steinmann, 1579; — in-S".

(Bibliothèques : de l'Université de Breslau ; — de Halle [Francke'sche Stiflungen].)

Londini, 1580; — in-8°.

(D'après la bibliographie de Low.ndes.)

Magdeburgi, 1581 ; — in-8''.

(Bibliothèque de Wolfenbûttel.)

Lipsiae, Joh. Steinmann, 1581 ; — in-8°.

(Paris, Musée pédagogique. — Bibliothèque de l'Université de Breslau.)

Lugduni, apud Antonium Gryphium, 1581; — in-8°, 272 p. tout en italiques.

(British Muséum.)

Lipsici}, Steinmann, 1582; — in-8», 297 pages et 3 index.

(Bibliothèques : de Wolfenbûttel; —de l'Universilé de Berlin; — Royale de Dresde; — de Halle [Francke'sche Stiftungen].)

AugustJE Vindelicorum, 1582; — in-S».

(Variantes relevées dans l'édition Varrentrapp de 17i».)

Lipsiae; s. n., 1584; — in-8°, 314 pages, plus 2 et 3 p. non chiffr.

(Bibliothèque : de la Ville de Breslau: — de l'Université de Kiel.)

Lipsiae [Joan. Steinmann], 1585; — in-8°, 297 p. chiffr., 3 non chiffr.

(Bibliothèques : Impériale de Vienne; — de l'Université de Gœtlingen.)

Magdeburgi, impr. Andr. Gêna, 1586; — in-8".

(Bibliothèque de Hambourg.)

Lipsiœ, s. n., 1589 *; — in-8°.

(Bibliothèques : de l'Université de Breslau; — de Halle [Francke'sche Stiftungen].)

Colonise, 1591.

(Variantes relevées dans l'édition Varrentrapp de 1 loô.)

Lipsiœ, Mich. Lantzenberger, loJi; — {0-8", 300 pages.

(Paris, Musée pédagogique.) 1. Une édition en 1538, d'après Rochas (Diogr. du Dauphiné).

Lipsiœ, 1595; — in-S".

(Bibliothèque de Halle [Francke'sche Stiftungen \)

Lipsiœ, Mich. Lantzenberger, 1596; — in-8°, 297 et 3 pages.

(Bibliothèque de Darmstadt.)

Lipsiœ, hœredes Joh. Steinmanni, 1399; — in-S", 297 p. ch. et 1 f. n. ch.

(Bibliothèque^de l'Université de Strasbourg.)

Lipsiœ, 1600; — in-8°.

(Bibliothèque de Halle [Francke'sche Stiflungen'.)

Witebergœ, typis Laurentii Seuberlichii, 1601; — in-S", 282 et 3 p.

(Bibliothèque Royale de Dresde.)

Francoforti, Porsius, 1601; — in-S".

Lubecœ, Laurent Albert, 1601; — in-S".

(Tous les deu.x d'après Dbaudius, Bibliotheca dassica, p. 170.)

F. s. 1. 1602; — in-8», 289 pages et 11 non ch.

(Bibliothèque de l'Université de Gœtlingen.)

Lipsiœ, Thom. Schurer, 1605; — in-8°.

Lipsiœ, A. Lamberg, 1605; — in-S".

Lipsiœ, Voigt, 1605; — in-8o.

(Tous les trois d'après Dbaudius, Biblioth. class., p. 170.)

Lubecœ, typis Joh. Albini, sumpt. Sam. Lauchii, bibliopolœ., 1610; — in-8°, 275 pages, plus 2 et 3 non chiffr.

(Bibliothèque de l'Université de Bresluu.)

Londini, ex typogr. Soc. stationariorum, 1611; — in-S", 129 ff. ch. et 6 non ch.

(Bibliothèque Bodléienne d'Oxford.)

Lipsiœ, typis hœredum Valentini, 1614; — in-8'^.

(Bibliothèque de Bamberg.)

Witebergœ, 16H ; — in-S».

(Bibliothèques : de Hanovre; — de l'Université de Tubingue.)

Heidelbergœ, Commelin, 1613; — in-8''.

Witebergœ, 1613; — in-8°.

(Tous les deux d'après Draudius, Bibliotheca clauica, p. 170.)

Witebergœ., sumlibus hœredum Samuelis Sœlfisch [typis hœredum Seuberlichianorum], 1618; — in-8°, 279 pages et l'index.

(Bibliothèques : de Hanovre; — de l'Université d'Erlangen.)

Witebergœ, hœr. Selflsch, 1619; — in-S». Francofurti, Cari Unckel, 1619; — in-S'^.

(Tous deux d'après Draudius, ibidem.)

Witebergœ, sumtibus hœredum Samuelis Selfisch; in-8°, 283 pages. —

(Bibliothèque de Berlin.)

Edimburgi, 1698 et 1715; — in-S^.

(D'après Hochas, Biogr. du Dauphiné, p. 229.)

Francofurti, Andrejfi, 1710; — in-8^.

(D'après Heinsics, BûcJier-Lexikon, 1812, 1, col. 516.)

Bremœ, typis et impensis Viduœ B. Herm, Christ. Jani, ill. Gymn. quondam typogr., 1740; — io-S".

(Bibliothèque de la Ville de Brème.)

? Lutetiae, édition pour les écoles calholiques. — 1748.

(D'après la préface d'Iselin à l'édilion de Bàle 1720, voir ci-après.)

Dialogorum sacrorum libri IV et ad linguam recte formandam et ad vitam sancte instituendam chrhtkmœ juventuti opprime utiles, aiitore Sebastiano Castalione; editio décima quarta prioribus longe correctior.

Protreptricon :

Sive velis prompte voces proferre latinas,

Historias sacras discere sive velis :

En tibi conductum modica mercede magistrura :

Castalioni operam des modo, utrumque dabit.

Londini, exe. M. Mathews, sumtib. Slationariorum, 1715; — petit io-So; 188 pages (manque le dernier feuillet).

(British Muséum.)

Londini.... editio décima quinta, prioribus longe correctior, E. Janeway, sumt. Stationar. (avec le mèaie protreptricon), 1722; — petit in-8», 192 p. ch. et 2 n. ch.

(Bibliolhèque d'Albany [États-Unis].)

Londini editio décima sexta, exactement semblable, 1731 ; — petit in-8\ 192 p. et 2 n. ch.

(Bibliothèque d'Albany.)

Londini, J. Janeway, sumptibus Slationariorum, 1739; — petit in-S"^, 190 p. chiffr. et 2 non chiffr. pour le Catalogus dialogorum.

(Bibliothèque du D' Williams, GraUonstreet, à Londres.)

> Londini, Jacob Roberts, 1750; — in-S", 190 pages.

(Bibliothèques : Boston Athen<eum; — de Philadelphie.) U. o4 lo\r<?i^K>-

Edimburghi, Gordon et EUiot, 1777; — in-12, 320 pages.

(Bibliothèques : du Boston Athenaeum; — de Philadelphie.)

Dublinii, impensis W. Hallhead, in vico dicto Dame Street, editio décima octava, 1781 ; — in-12, 220 p.

(British Muséum.

3" — ÉDITIOXS CRITIQCES.

Scbastiani Castellionis sacrorum Dialogorum libri quatuor, quos postrcmo ipsc recognovit : argumenta, etc., jusqu'à declinandum. Accesserunt ex editione Tubingcnsi marginales Annotationes. Prxterea revidil omtiia et nonnihiljn-œfatus est D. Val. Alberti P. P. lipsiensis.

UpsitK sumptibus Job.-Adami Pleneri, 1690; — in-8<', 355 pages et 12 non chiffr.

(Bibliothèques : Royale dj Berlin; — de la Ville de Leipzig; — de Darmstadl.)

Lipsiœ, sumpUbus Joh.-Adami Pleneri, typis J. Heinr. Richteri, 1696; — in-8°, 356 pages, plus l'index.

(Bibliolhùqiies : de rUnlversilé de Gœltingen; — Royale de Dresde; — Nationale de Florence.)

Lipsiœ, sumplibus Joh.-Ad. Pleneri, 1710; — in-S", 12 et 356 pages.

(Bibliothèque de l'Université d'EHangen.)

Lipsiao, sumplibus Joh.-Ad. Pleneri, 1713; — in-8".

(D'après Th. George, Oiwlwr-Li'xicon, 17i2, I, 263.)

Lipsia}, sumplibus Joh.-Adami Pleneri, 1714; — in-S".

(Bibliothèque de l'Universilé de Breslau.)

Lipsiîc, sumplibus Joh. Kunckelii, 1726 ; — in-S", 356 pajï^es et 12 non chiffr.

(Bibliothèque de l'Université d'Erlangen.)

Lipsiœ, sumplibus Joh. Kunckelii, 1729; — in-S", 356 pages.

(Paris, Bibliothèque Nationale; — ' Bibliothèques de Wernigerode ; — de l'Université de Buda-Pest.)

Lipsiœ, sumplibus Joh. Kunckelii, 1739; — in-S", 356 |)ages.

(Bibliothèque de l'Université de Leyde.)

Lipsiœ, sumplibus J.-A. Pleneri, 1731; — in-S".

(D'après Th. George, Bilcher-Lexilcon, Leipzig, 1742, I, p. 265.)

Francofurli et Lipsiœ apud F.-A. Hartwigium, 1756; — in-8'\ 324 -f- 4 pages.

(Bibliothèque de l'Université de llostock.)

Francofurli et Lipsiœ (cum annotalionibus ex editione Tubingensi. et prœfatione D. Valenl. Alberli lipsiensis), 1761; — in-S", 328 pages.

(Paris, Bibliolhèquo Nationale; — de l'Université d'Iéna.)

Francofurti et Lipsiœ, 1767; — in-8°.

(Voir W. Heinsius, Bitclier-LexUcon, Leipzig, 181'2, I, col. 516.)

Sebastiuni Casteliionis sacrorum Dialogoncm liOri quatuor, quoi postremo ipsc autor recognovit : argumenta, etc., jusqu'à dedinandum. Accesaerunt ex editione Tubingensi marginales Adnotationes et Lipsiensi editione «inte novem annos revisa et prxfatione ornata I). Valentin Alberti P. P. Lipsiensi. Curante denuo inusumScholarumchristianarum D. .foh. Henr. Majo^ qui omnia revldit, Dialogiim « de Fide » addidit et nonnihil prsefatus est.

Giessœ Hassorum, lyp. et impr. Joh. Reinhardi Vulpii, acad. typogr. ; 1699; — in-16, 298 pages.

(Bibliothèque du Gymnase de Francfort-sur-Oder; — de Darmsladt.)

Dialogorum sacrorum libri IV, auctore Seb. Castellione; ut opus ollm recognovit argumenta, etc., jusqu'à dedinandum. Accesserunt ejusdem S. C. marginales Adnotationes, omnia accurate collatis primis et antiquis aliisque editionibus emendavit et varias lectiones ex iisdem, tum notas criticas et philologicas, denique nunc demum uberrimum latlnatis indicem addidit J.-L. Bànemann.

Lipsiœ; impensis S.-B. Waltheri , 1738; — in-S", 373 pages.

(Bibliothèques : de l'Université de Gœltingen; — de llostock; — de Leij)zig; — des Ministres, a. Schall'housc; — du Collège des Unitaires, à Koloszvâr.)

DIALOGUES SACRÉS. 3ol

Sebastiani Castcllîonis dialogonim sacrorwn libri quatuor, nova editio summa cura recensita ac prxter superiorum omnium edilionum accessiones notis quibusdam auctn qux ex coUatione diversarum editionum ab ipso Castellione curatarum tam cunctas simiil Castelliondcas hujus libri cditiones exhibeant quam quas vir diligentissiinus et liwjuœ latinœ ante alios sludiosus per intervalla setatis in hac disciplina progressus fecit vel quos etiam alioqui variis temponbus de latinitate sensus habuit demonstrare possint.

Basileœ, apud Joh. Ludov. BrandrauUerum, 1720; — in-S". 43i pages, plus 11 non chiffr., et une préface de 37 pages (par J.-G. Christoph. Iselius, sacrarum literarum in Acadeniia Basiliensi professor).

(Bibliothèques : de Neuchàtul (Suisse); — ilc la Chaux-de-Fonds ; — de Lausanne [Bibliothèque Cantonale]; — de Mayence.)

Basileœ, Brandmuller, 1731 ; — petit in-S", 434 pages, index et épitaphes avec préface de Jac. Christ. Iselius.

(Bibliothèque de Bùle.)

Basileœ, tjpis fratrum à Mechel, 1771; — in-8°, 22 tï. non chiffr., 392 p. et 8 non chiffr.

(Bibliothèques : de Bùle; — Cantonale de Lucerne.)

Sebastiani Castellionis Dialogorum sucrorum libri quatuor in usum studiosae juventutis notis pcrpeluis illustrati atque explicatif quibus uccedunt observationes variœ, opéra Jo. Martini Spiesii Hanovicnsis.

(Notes en allemand, mais sans les Annotatioivi marginales; préface allemande datée de Bergzabera. 7 décembre 1736.)

Francofurli ad Mœnum, apud Franciscum Varrentrapp, 1740; — in-S'^, o4i- pages, plus l'inde.v et les épitaphes.

(Bibliothèques : Nationale de Florence; — de l'Université de Munich; — du Musée pédagogique, Paris I.)

Sebastiani Castellionis Dialogorum sacrorum libri quatuor in usum studiosx juventutis notis perpetuis illustrati atque explicati, quibus accedunt observationes variœ, opéra Jo. Martini Spiesii Hanovicnsis, editio nova auctior et emendatior. (Préface datée de Berne, 1755.)

Francfurti ad Mœnum. Fr. Varrentrapp, 1755; — in-8», 520 pages; plus : Register ùber die erkldrten Worte und Sachen (4 pages) ; Index latinitatis de Buenemann (30 pages); Emendnnda, Variantes des éditions d'Augsbourg lo82 et Cologne io9l ; notes, etc. (5 pages).

(Bibliothèque Nationale de Florence.)

1. L'exemplaire du Musée pédagogique est suivi d'un se;ond volume paginé à part, sous ce titre :

Lericon Castellionxum, oder vollstiindiges Wôrterbuch und Phraseologia ûber S. Castellionis Dialogorum libros IV. mit diirchgehends untermcngter Erkl.ïrung der meisten und schweresten Construclionuro partioipialium. Zum Nulzen der Studirenden Christlichen Schuijugend herausgegeben, durch Christoph Keller, M. C. — Franckfurt am Mayen, 1736, bey Joh. Benj. Andrece und Hein. Horl. L'ouvrage est dédié par l'auteur à ses élèves « Schûlern Classis tertiae des Gymnasii zu Zweibriickcn ». Une préface en allemand qui est datée de Deux-Ponts, le 6 février 1"36, explique l'utilité de ce lexique, dont il a fait lui-même l'expérience, et insiste sur l'exf.ellence dvj ces Dinlogaes, qui mieux, penso-t-il, qu'aucun autre livre scolaire en usasre préparent à l'élude des classiques. L'auteur s'est servi de l'édition de Bàle 17-20, qui contient, dit-il, beaucoup de fautes. Ce lexique (en 272 pages) donne pour chaque dialogue ta traduclioo : 1" des mots; 2' des phrases ou locutions difûciles.

D'autres éditions du même Lexikon sont signal^jes, notamment par Heinsius (II, col. 568).

4° — ÉDITIONS DIVERSES DU XYlll» SIÈCLE.

Sebastiani Castellionis Sacrorum BialoQorum Libri quatuor, quos postremo ipse recognovit : argumenta singulis dialogis prseposuit et sententias subjecit ex quibuspueri discantofficium, id est quid imitandum slt aut dedinandum .

Debrecini [Debreczen, Hongrie], per Joann. Margitai typogr. A. C. N. 1748; — in -8", 336 et 8 p.

(Musée National et Bibliothèque de rUniversité de Buda-Pesl.)

Debrecini, per Gregorium Kallai typogr. A. G. N. 1758; — in-8'\ 318 et 8 pages.

(Musée National à Kolozsvâr; — Bibliothèque de l'Université de Buda-Pest.)

Debrecini, per Stephanum Margitai typogr. ; in-8°, 318 et 3 p. — 1766.

(Bibliothèque du Collège des Unitaires de Kolozsvâr; — Musée National de Buda-Pest.)

Gassoviae, typ. Jo.-Mich. Landerer; in-8", 320 et 7 p. — 1791.

(Bibliothèque du Musée National de Buda-Pest.)

Posonii, typis Jo.-Mich. Landerer, 1792; — in-8°, 320 et 8 p.

(Bibliothèque du Musée National de Buda-Pest.)

Dialogi aacri, prxfatum Verpoorten.

Gobourg, Ahl., 1732; — in-8°.

(D'après W. Heinsius, Bûcher- Lexinon, Leipzig, 1812 et suiv., I, col. 515.)

Sébastian Castalio's sacred Dialogues (faux titre). The history ofthe Bible, collected into one hundred and nineteen dialogues, by Sébastian Castalio, translated from original.

London, Wili. Wyatt, 1715; — in-S", 272 pages chiffr. et 5 non chiffr.

(Brilish Muséum.)

Youth's scripture Remembrancer, or selected sacred stories by way of familiar dialogues in latin and english, with a short application to each story, the original by Sébastian Castalio, to ivhich are added some cxplanatory remarks by D. Bellamy, of St. John's Gollege in Oxford.

London, Robinson, 1743; — in-8'^, 192 pages.

(Britisli Muséum; — Bibliothèque Bodiéienne d'Oxford.)

Dialogues sacrés sur le Vieux et le Nouveau Testament, par Georges (ou .loris) Vivien d'Anvers *.

Anvers, par Jean van Ghelen, 1364; — in-16.

(D'aprè^^ Foppens, liibiioth. belgica, I, p. 343; d'après Vlndpx librorum prohibitorum d'Anvers, 1750, dans les Indiens libr. pvoh. de M. Ueusp.h, p. 305.)

1. Nous n'avons pu trouver aucun exemplaire de cet ouvrage, ni vérifler par conséquent si c'est la traduction des Dialor/ues saci'és de Castellion, ce qui semble très probable. Ce Vivien (« docteur en droit, avocat juré au Conseil de Brabant et assesseur à la haute cour prévùtale de l'archevêque de Cologne ») est l'auteur de l'Instruction de toutes manières de tjuerroier (1563, petit in-8 gothique), du Lxtiis introitus, Die blyde incomst van Drabandt^ Cologne, 1577, et de quelques autres écrits.

Page 1