II. — Traductions de la Bible en latin et en français
Moses latinus ex hehrxo factus, et in eundem prœfatio, qua multiplex eius doctrina ostenditur : et annotationes, in qidbus translationis ratio, sicubi opus est, redditur, et loci difficiliores explicantur. Per Scbastianuin CaMalionem. Videbis, lector, Mosein nunc demuin et latine loquentem et aperte.
Basilese (à la fin : ex officina Joannis Oporini, 1346, mense Augusto);
— in-S", 20 ff. prél. non chiffr. et 331 pages.
(Bibliothèques : Natiouale; — Mazarine; — impériale de Vienne; — Itnp.- Koyale d'Olinûlz en Moravie; — de Bàle [esemplaire annoté de la main de Martin Borrhée;en tète de la main de Castellion : « .Sebastianits Castalio D. Martino Cellario D. D.]; — de Genève; — des Mini— très à SchafThouse; — British Muséum [exemplaire de Joh. Nicander.])
Psalteriuin, reliquaque sacrarum literarum ca^tnina et precationcs, cum argumentis et brevi difficiliorum locorum declaratione Sebastiano Castalione interprète.
1. c'est sans doute par erreur que le caUilogue de la bibliothèque d'Oporin, Exuvix Oporini (1571), cite en outre (p. 223) : « Sebattiani t'axlalfonis Hieremias prophela carmint re<lditu» ».
Basilese, ex off. Joannis Oporini, 1547, mense septembri; — petit in-S", 314 et 4 pages (tabula per communes locos). — Les precationes et carmina reliqua qux sunt in sacris literis occupent les pages 186-290; les animadversiona, in psalmos, 291-314. — En tête la préface, il pages (epistola nuncupaloria ad Bonif. Amerbachium) du 10 août 1547.
(Paris, Bibliotlièqnes : Nationale; ISIazarine; — British Muséum; — Bibl. Impériale de Vienne; — Bibl. de Genève; — Bibl. de la Trinité, Dublin.)
Basileœ, per Joann. Oporinum, lo54, mense Auguste; — in-lG, 383 p.
(Bibliolhè(iue Nationale; — Bibl. de Genève.)
Psalterium (même titre que ci-dessus et en outre) : adjeclœ sunt in LXX psalmos paraphrases carminé partim à M. Anl. Flaminio, partim a Seb. Caslalione consaHptœ,
Antuerpiœ, apud Gerardum Spelmannum (typis Joannis Withagii), looo; — petit in-12 étroit, 494 p. chiffr. et 3 non chifTr. (tabula in psalmos per locos communes).
(Bibliothèque de Nancy; — Bibliotlièque de la Trinité, à Dublin.)
Basileœ, 1556; — in-16, 383 p.
(Paris, Bibliothèque Nationale.)
No 7.
Davidis régis et vatis Psalterium et Salomonis Proverbia, Ecclesiasies, Sapicntia. Omnia ex versione et postrema castiijatione Seb. Costal, (sic.)
BasilefB, per Pelrum Pernam, s. d.; — in-S", 350 p.
(Bibliothèque du Musée National de Buda-Pest.)
Jobi de altissima Bci providentia et chrislianœ vitse militia narratio et disputatio, Sebastiano Castulione interprète, cum ejusdem annotationibus.
Tremoniœ, excudebat Albertus Sarlotius, 1554; — in-S», 80 pages.
(Bibliothèque Impériale de Vienne; — de l'Université de Rostock.)
Ecclesiasticus, sive sapicntia Josuœ Sirachi filii^ Sebastiano Castalione interjjrete, una cum ejusdem annotationibus.
Tremoniaî, excudebat Albertus Sartorius, anno 1554; — in-8°, 109 p.
(Stîcndischo Landesbibliothek Cassel.)
Salomonis Proverbia^ Ecclesiastes, Sapicntia, Cum IX, X, XI et XU Capitibus Ecclesiastici, latine, Sebastiano Castalione interprète.
Basilese, ex off. Joannis Oporini, 1556; — in-16, 287 pages.
(Bibliothèque de l'Université de Bàle (?) ' ; — Bibliothèque publique de Berne.)
Ethica Davidico-Salomonen sive psalmi Bavidis, Salomonis proverbia et Ecclesiastes. Quibiis accesserunt liber Sapientix atque Sirncidis. Ex interpretatione Sébastian! Castellionis in iisum juventutis edidit et de nsevis ethices ethnicœ prxfatus est Mathias Belius. (Piconii, 4 cal. aug. 1724.)
1. Voir à Bàle dans le volume ms. Ilefovmatorum ifalorum ad Amerbachios Epistolx une lettre du marquis d'Oria Bonifazio demandant ii Basile Amerbach de lui envoyer cet ouvraiïe de Castellion.
Lipsia?, apud Sam.-Benj. Waltherum, 1724, in-8**, 48 et 408 p.
(Paris, Bibiiothèqne NaUonale; — Masée National de Buda-Pesl.)
Biblia, interprète Sebastiano Castalione, una cum ejusdem annotât ionibus (suit un avis au lecteur : typographus lectori, occupant huit lignes).
Basile», per Jacobum Parcum, sumptibus Oporin, 1551 ; in-folio {4 flf. non eh. pour la Préface à Edouard VI, 2 pour VAdmonitio ad lectures, 582 col. pour la 1'° partie de l'Auc. Test, jusqu'à Esther), 576 pour la 2» (Job, Psaumes; Salomon, Prophètes et Machabées), 576 colonnes (2 par pages) pour l'Ane. Test., 298 pour le N. T.', 202 pour les Annotaliones.
(Paris, Bibliothèque Nationale; — Bibl. de Grenoble; — de Toulouse; — de la Fac. de théol. de Montauban; — de l'Univ. de Bàle; — de Gœtlingen; — de Berne '^exemplaire d'Emmanuel Hospinianus] ; — de la Villd de Zurich; — de Wemigerode ; — Impériale de Vienne; — British Muséum.)
Biblia irUeiprete Seb. Castalione una cum ejusdem annotationibus. Totum opus recognovit ipse, et adjecit ex Plavio Josepho historix supplementum ab Esdrx temporibus usque ad Machabeos itemque a Machabœis usque ad Christ wn.
Basileœ, per Joaunem Oporiuum, 1554, mense Martio; — in-folio, 6 ff. prélim. non chiff., 1282 col. pour l'Ancien Testament, 486 pour le Nouveau et pour les Annotationes (col. 30o-486>, 4 p. fin. non ch. (errata, souscription et marque typogr.).
(Paris. Bibliothèques: de rinslilut;de IWrsenal: — de Neuchàtel [exempl. de Conrad Lycosthènes] ; — de l'Université de Bàle ; — de Gœtlingen ; — de Genève; — de Berne; — de Wernigerode ; — British Muséum.)
Biblia, interprète Sebastiano Castalione, una cum ejusdem annotationibus. Totum opus recognovit ipse, et adjecit ex Flavio Josepho historix supplementum.... Accessit quoque rerum et verborum... memorabilium index.
Basileœ, per Joannem Oporinum, 1556, mense Martio • ; — in-folio, 6 ff. prél. non ch.; 1744 col. pour l'Ane, et le Nouv. Test, et les AnJïotationes (qui occupent les col. 1587-1743). 47 pages finales non chiff. pour les errata et l'index. La souscription porte : Ex off. Joannis Oporini, Ludovici Lucii et Michaelis Mart. Stell; au titre il y a seulement : per Joannem Oporinum.
(Paris, Bibliothèques : Nationale; — de l'Arsenal; — delà Société biblique; — de Toulouse ; — Bibliothèque Ducale de Gotha ; — de Wemigerode ; — de Génère; — de la Ville de Zurich; — Bibl. du Collège de la Trinité, à Dublin; — Impériale de Vienne; — British Muséum.)
Biblia sacra ex Sebastiani Castalionis postrema recognitione cum annotationibus, ejusdem et historiœ supplemento ab Esdra ad Machabaeos inde usque ad Christum ex Josepho, index prxterea novus et is quidem locupletissimus.
i. Dès le mois de septembre 1K5, Oporin écrit de Francfort à Gaspar de Nydbruck qu'il va travailler... : < Bibliis Castalionis qus rursum prslo committere oportet « (Bibl. de Vienne, ms. 9737i, f. 396).
3o8 APPENDICE.
Basileœ, per Pelr. Pernam, 1573; in-folio, 1446 p. Ancien Testament, et 404 Nouveau Testament, plus la préface et l'index non paginé.
(Pai'is. Bihliothôques : Nfilionulo ; Mazarine; de l'Arsenal; Socictû Biblique; — Bihlii)llu''((ues <le Saint-Uall; — de l'Univ. de Leyde; — Ducale de Gotlia; — Impériale de Vienne; — de Cassel ; — de la Ville do Zurich; — Britisli Muséum ; — Rijks Muséum d'Amsterdam, etc.)
Biblia sacra ex Sebastianl Castellionis interpretatione ejusquc postrema 7'ecognitione, cuin annotationibus ejiisdem et historiae sitpplemeiito ab Esdru ad Machabœos et inde ad Christum ex Josepho. Accessere in nova hac editione ejusdem delineatio reipublicse judaicœ ex Josepho, nota prolixior in caput IX Ep. ad Romanos, necnon Dcfensio versionis Novi Fœderis contra Th. Bezam.
Francofurti, apud Thom. Fritsch, lipsiensem, 1697; — in-folio, 1517 et 504 p., préface et index non pag. (portrait de Castellion).
(Paris, Bibliothèques : Nationale; — Mazarine; — de l'Arsenal; — Bibl. de Grenoble; — de Goetlingue; — de Wernigerode; — de l'Université de Rostook; — British Muséum; — du Collège de la Trinité, à Dublin.)
Londini, 1699; — in-folio.
(British Muséum.)
Biblia sacra latine ex SebastianV^Castellionis interpretatione ejusque postre m recognitione .
Londini, Bettenham, 1726. — 4 vol. in-12.
(Paris, Bibl. de l'Arsenal; — British Muséum.)
Biblia sacra, ex Sebastiani Castellionis interpretatione ejusque postrema recognitione prœcipue in usiim studiosœ juventiitis denuo evulgata.
Lipsiae, 1728, in-S"; 4 tomes in-S" (t. I, 902 p.; t. II, de 903 à 14;i8 ; t. m, 1 à 408; t. IV, 706 p.)
(Bibl. de l'Univ. de Gœttingen; — British Muséum.)
Lipsiae apud Samuelem-Benjaminura Walther., 1729; — in-8°; portrait de Castellion; 14 pages non chiffrées (préfaces, Judicia doctorum virorum, etc. ; puis trois paginations distinctes : 720 pages pour les livres de l'Ancien Testament jusqu'à l'Ecclésiastique; 320 pages pour les Prophètes, l'Esdras et les Macchabées, 272 pages avec faux titre particulier pour le Nouveau Testament. Le volume se termine par une page d'errata non chiffrée et par la dissertation de Christophe Wolle : Dissertatio critica de eo quod pulchrum est in versione Sacri Codicis latina S. Castellionis, 22 pages avec pagination distincte.
(British Muséum ; — Bibl. de l'Univ. de Rostock; — de Wernigerode, etc.)
Biblia sacra ex Sebastiani Castellionis interpretatione et postrema recognitione, prœter dissertationem C. Wollii de eo quod pulchrum est in hac versione. Jam accesserunt notœ ex margine subjectse, chartœ geographicx et templi Salomonis delineatio. Versionem ex primis edd. emendavit et prxfatus est M. Ludolph Bunemann, reg. biblloth. et gymn. Mind. rector.
Lipsiœ, apud Sam.-Benj. Walther., 1734; in-8°; portrait de Castellion ; 45 pages chiffrées pour la Dissertatio critica, les préfaces et Judicia doctorum vivorum; 1080 pages pour l'Ancien Testament; 284 pour le Nou-
veau ; 233 pour l'Index latinitatis de Bunemann avec titre distinct daté de 1735; et 328 pages pour : Adnotationes, continuatio histoi'ix, accessit in nova hac editione supplementum historiae a Christo ad tdtimum excidium hierosolymitanim, avec titre distiact daté de 1729.
(Brilish Muséum.)
Biblia sacra et même titre jusqu'à praefatus est : indicemque latinitatis sélect œ.vidgo neglectx,merito et falso suspectas subjunxit Jo. Liidolph Bunemann.
Lipsiœ, S.-B. Walther, 1738; — in-S", même pagination que dans l'édition de 1734.
(British Muséum ; — Bibl. de l'Univ. de Rostock; — de l'Univ. de Gœltinfren.)
Lipsi», 1750 «; — in-8° (720, 320, 272 p.).
(Paris, Société Biblique ; — Bibl. de l'Univ. de GœUingen ; — British Muséum.)
Lipsise, 1778 ; — in-S". ^
(Bibl. Roy. de Berlin, British Muséum, etc.)
La Bible nouvellement translatée avec la suite de l'hùtoire depuis le tetns d'Esdvas jusqu'aux Maccabées, e (sic) depuis les Maccabées jusqu'à Christ : item avec des Annotaiions sur les passages difficiles. Par Sébastian Chateillon (marque de Hervage].
A Bàle, pour Jehan Heruage, lo'6o. — A la fin : Imprimé pour Jean Hei'vage l'an de Salut MDLV au mois de mars; — in-folio imprimé en lettres rondes, chiffré par colonnes; pagination distincte pour es deux Testaments, G ff. prél. non ch., 2184 coL et 1 f. d'errata pour l'Ane. Test., 1 f. de titre et 520 col. pour le Nouv.
(Paris. Bibliothèques : Nationale; — de la Société Biblique; — de Neuchàtel; — de Bàle; — de la Ville de Zurich; — de Vienne; — British Muséum «,)
Testamentum yovum, interprète Sebastiano Castalione.
Basilese, per Joannem Oporinum, 1551 ; — petit in-8° non paginé,, tout en italiques fines, sign. A-X, pas de préface ni de notes.
(Bibliothèque Impériale de Vienne.)
Novum Testamentum, inte)prete Sebastiano Castalione.
Basilese, per Joan. Oporinum, mense Augusto, 1553 ; — in-8°, 502 pages; caractères romains, notes marginales.
(Paris, Bibliothèque de l'Université; — Biitish Muséum; — Bibliothèques Impériale de Vienne; — Ducale de Gotha.)
Novum Testamentum, intei'prete Sebastiano Castalione, cum annotalionibus ejusdem.
t. Et non pas 1756, donné à tort par plusieurs bibliographes.
2. L exemplaire du British Muséum porte Vex libris de plusieurs anciens possesseurs du volume et des note» manuscrites, quelques-unes datées Albœ Julia», 1593-1595.
Basileœ, ex officina Ludovic! Lucii, mense septembri, 1556; — in-d6, IV, 649 pages.
(Paris, Bibliothèque Nationale; — Bibl. de Bàle; — Bibl. de Cassel; — Brilish Muséum.)
Colonise, 1564, et Basilese, 1567, in-8°; — Venetite, 1571, in-16; et S. 1., 1573; — in-8o.
(D'après Draudius, Biblioth. class., p. 613.)
Novum Jesu Christi Testamentitm latine et gallice, iitriusqiie linguw clegantique versions.
Basileœ, per Petrum Pernam, 1572; — in-16. — Le français a été corrigé par Minus Gelsus.
(Paris, Bibliothèques : de la Société Biblique ; — de Wernigerode.)
Novum Jesu Christi Testamentum^ Sebastiano Castellione interprète, ex ejusdem postrema castigatione.
S. 1. [Venise?], 1583; — in-8«, 284 pages.
(Paris, Bibliothèque de la Société Biblique.)
Novum Testamentum grœco-latinum, Sebastiano Castellione interprète.
Yenetiaî, 1583; — Antverpiœ, 1584; — Lipsiœ, 1591 ; — Leide, 1618; — in-8''.
(D'après Draudius, Dihl. class., p. 613.)
Novum Testamentum hebraice^ grœce et latine. Parisiis, 1586; — in-4°.
(D'après Draudius, Biblioth. class., p. 613.)
Novum Jesu Christi Testamentum, interprète Sebastiano Castellione, ex postrema ejusdem castigatione. Addita sunt loca parallela S. Scripturse quae Stephanus Curcellxus suse grœcœ editioni adjunxit.
Amstelodami, apud Davidem Ruarum, 1681 (1682 sur le frontispice gravé). — ln-8° de 727 pages (les deux dernières non chiifrées).
(Bibl. de Genève; — de Wernigerode; — de Vienne; — British Muséum.)
Londini, 1682; — in-12.
(British Muséum.)
Novum Testamentum latinum, Sebastiano Castalione interprète. Accedunt prœfationes, quas autor intégra olim Bibliorum operi praemisit, cum nova dissertatione de versionis ejus pretio et usu singulari.
Francofurti ad Mœnum, sumtibus Jo.-Davidis Zunneri, litteris Jo.- Philippi Andrese, 1693. — In-8° de 24 pages prél. non chiff. et 343 pages chiff.
(Bibl. de Genève; — de 'Wernigerode; — British Muséum.)
Londini, 1695; — in-12.
(British Muséum.)
Londini, 1696; — in-8°.
(Rijks Muséum d'Amsterdam.)
S. 1., 1747; — in-8°, 547 p. et 4 feuilles d'index.
(Bibliothèque Ducale do Gotha; — British Muséum.)
Novum Testamentum a Seb. Castalione latine reddilum. S. 1., 1702 (idem en 1726); — iii-12.
iBrilisb Muséum.)
Gotha, Jo.-Andr. Reyner, 1713; — in-S'', 20 et 428 pages.
(Biblioth. de l'Unir, de Rostock.)
Lipsise apud Sam.-Benjam. Waltherura. Accessit Mathiae Belii Parœnesis, 1724; — in-S» ^36 et 710 pages).
(Musée National de Bnda-Pest.)
Gotha, 1732 et 1737; — in-S», 340 p.
S. L, 1736 et 1738; — in-S''.
(British Muséum.)
Lipsiee, Breitkopf, 1760; — in-S», 482 p.
(Bibl. de Wernigerode ; — de Vienne; — British Muséum.}
Hallae, 1776; — et Hamburgi, 1779; — in-8».
(British Muséum.)
Novum Jesu Christi Testamentum, Sebastiano Castellione interprète, ex ejusdem postrema castigatione denux) editum. Accessit Matthias Belii parxnesis....
Lipsiœ apud Sam.-Benjam. Waltherum, 1728; — in-8'> de 6 ff. prélim. non chiflf, et 706 pages.
(Musée National de Buda-Pest; — Bibl. de la ViUe de Zurich.)
Novum Testamentum ex Seb. Castellionis interpretatione et postrema recognitione prxter Matth. Belii prxfationem et Vockerodti disserlationem ; jam accesserunt Notœ Castell. ex margine subjectœ. Versionem emendavit Jo. Ludolph Bùnemann.
Lipsiae, Sam. Benj. Walther, 1733; — in-8°, 14 p. non chiflfr. et 528 p. chiflFr.
(Bibliothèque de la Faculté de théologie protestante de Paris.)
Novum Testamentum D. N. J. C. duce et auctore Sebastiano Castellione,... suis patiter ac recentionbus variorum exegeticis et philologicis notis illustravit in usum studiosx juventutis, hune laborum suorum academicorum fructum edidit Laurentius Sahl, Scholx metrop. conrecto)'.
Hannoviae, excudit P. Horrebovius, 1780;— 2 vol. in-8'', 436 et 336 p.
(Paris, Société Biblique; — British Muséum.)
IHatessaron, seu intégra historia Jesu Christi latine ex quatuor Evangeliis confecta e versione praecipue Castellionis castigata, 1802, in-8°.
(British Muséum.)
t'Nieuwe Testament, na de oiersetting Sebastiani Castellionis, met derseker aanwysing en verklaaringen over eenige plaatsen der H. Schriftuere.
Leiden, Georg. Abrahamsz. vander Marsce, pour Franc. Beyts, à Haarlem, 1618, in-8.
(D'après Is. Le Lo.'«o, Boekxaal der NederduiUche Bybels, 2' éd. Hoom, 1764, p. 840, 841.)
« Annotationes, quihiis et versionis suœ ratio redditur et difficiliora loca explicantiir, »
« Basileœ, excudit Ja. Parcus, sumptibus Jo. Oporini, 1551. »
(D'après Conrad Gesner, Epitome Dihliothecx, 1555, p. 163.)
Sebastiani Castalionis Annotatain Vêtus Testamentum;... Ejusdem annotationes in Novum Testamentum (dans les Critici sacri, sire annotata doctiS' simorum virorum in vêtus ne novum Testamentum, in novem tomis...).
Londini (1 660) et Francofurti (1696), Amstelœdami et UUrajecti, 1698 • — 9 vol. in-R
(Paris, Bibliothèques : Nationale; Mazarine, etc.; — British Muséum; — Collège de la Trinité, à Dublin; — Bibliothèque de Cassel, etc.)
Lipsiœ, Walther, 1729; — in-8».
(D'après Th. George, Bûcher-Lexicon, Leipzig, 1742, I, p. 265.)
Lipsiœ, F. G. W. Vogel, 1738; ia-8°.
(Bibliothèque de l'Université do Gœltingen.)
Adnotationes BibHorum sacrorum latinx interpretationi, a Sehastianù Castellione sparsim subjunctœ, hic vero collectim eœscripiœ, cum continuatione historise ah Esdra... ad Christum... necnon ejusdem delineatione reipublicx judaicx ex Josepho. Accessit in nova hac editione supplementum hisiorix a Christo ad ultimum cxddium Hierosolymitarum ex Ludovici Capelli historia apostolica....
Lipsiœ, sumtibus Bemh.-Christoph. Breitkopfîi, 1752; — in-S», 351 p.
(Biblioth. de la Société de Lecture, à Genève ; — Ducale de Gotha.)
Lipsiœ, Breitkopf, 1753; — in-8°.
(D'après W. Heinsius, Bûcher-Lexicon, Leipzig, 1812 et suiv., I, col. 515.)
No 12.
Sebastian^Casiellionis defensio suarum translationum Bibliorum, et maxime Novi Fœderis, in qua eum in illis reliijiose {conlraquam a quibuadam traduetus est) versatum fuisse demonslratur, reprehensa diluunlur, midti difficiles loci enucAeantur et insuper adversariorum errores ostcnduntur.
Basileœ, ex officina Johannis Oporini, 1562, mense Martio; — in-8", 238 p., la dernière non chiff. La préface est datée de Bàle, janvier 1562,
(Paris, Bibliothèques : Nationale; Mazarine; — de la Faculté de théologie de Montauban; — Oxford, Bibliothèque Bodléienne; — Royale de Florence; — de Berne; — de Genève; — de la Ville de Zurich; — Cantonale de Lausanne; — de l'Université de Munich; — Impériale de Vienne; — de l'Université de Gœltingen; — de l'église des Remontrants, à Amsterdam.)