‹ Textes choisis sur la théorie des obligations en droit romainChapitre 44 sur 98 · L. 7."), i$ 2, 1)., Tk vfib. oblirj. (xl\. I · texte numérisé non relu

L. 7."), i$ 2, 1)., Tk vfib. oblirj. (xl\. I

ILPIA^liS, lil». 'i'i, ad Ediclum. II.PIK\, Ihre 'i'i, sur l'Kdit.

Usque adeo ut si quis ita stipula tus sit, tritin Af'iixi boni mocUos centum: riniCoripcni boni amphuras tentuin ! inceituna videatui stipulari, quia boiio melius inveniri potist; quo fit, ut boni appellalio non sit ccrtpe rci significativa . cuni id, quod bono melius sit, ipsum quoque bonum sit. At cum Ojitinwm quisquo stipulatur, id stipulari intdligitur, cujus bonitas principaicm gradum tonitatis liabet : qua' res efficit, ut qa appellatio n ni sifinificativa sit.

Tellement quo si quelqu'un a stipulé cent mesurer de bun blé d'Afrique, cent amphores de bon vin 'le Cainpanie, il a fait une stipulation incertaine, parce qu'il y a meil- Kurqiicle bon ; d'où il suit que fépiliiète de bon n'est pas assez sigriilicativc pour déterminer une chose, puisque ce qui (?st rhtilleur que le bon est lui-même bon. Mais lorsque quelqu'un stipule la chose la meilleure, il stipule la chose dont la bonté atteint le premier degré de bonté :

d'où il résulte que cette désignation détermine une chose certaine.

H va sans dire que la stipulation dune chose déterminée in specie^ in individun, fuvduni cum prnpriu appellationey hnminnn non proprio nomine (i ), était toujours une s/ijiultitio (crto.

(1) L. 75, i 3, D., De vcrb. nhl. (xi.v. 1). Ce texte est emprunté à L'Ipien, et la question est tellement controversée quo le môme Ulpien décide (L. 1, pr., D., De condict. trit. (xiii. 3} que la stipulation d'un usufruit ou d'une servitude réelle est une stiinilatio rerta.

(2) L. 74 et L. 75, j5 1. D.. De rerb. obi. xi.v. IV

DES OBLIGATIONS VEUBALES |I7

Sous l'empire de la procédure Ibrmuiaire, toute condamiialioii était pécuniaire, ainsi que nous l'apprend Gaïus :

GAIl InstiliiUonum Comm. iv, § 48. CHUS, liistilules, Comm. iv, § 48.

Omnium autem formulai-um qu<TB condemnationem habent,ad pccuniariam aestimatioin'm condemnatio concepta est. Itaque etsi corpus aliquod petamus, velut fundum.

homincm. vcstcm, purum^ argon lum, judex non ipsam rem condemnat eum cum quo actum est, sicut olim iicri solcbat ; sed sestimata re pecuniam cum condemnat.

Dans toutes les formules qui ont une condemnatio^ la condamnation prononcée par le juge consiste dans une estimation pécuniaire.

C'est pourquoi lors même que nous demandons un objet corporel, • comme un fonds, un esclave, un vêtement, un lingot d'or ou d'argent, le juge ne condamne pas le défendeur à nous donner la chose même, comme cela se faisait autrefois ; mais faisant l'estimation de la chose, il le condamne à payer une somme d'argent.

il semblerait résulterde laque la condictio certi n'était àl'époque classique possible que lorsque Ton prétendait qutî le défendeur était tenu de dare certain pecuniam, et que dès lors il n'y avait de stipulatio certa que celle dans laquelle on aurait stipulé certain pecuniam; aussi y avait-il deux espèces de condictiones certi : la condictio certœ pecuniœ ayant une intcnlio et une condemnatio toutes les deux certo\ et la condictio triticaria ayant une intentio certti^ de telle sorte que la perle du procès poui- cause de plus-pétilion fût possible, et une condemnatio inccrta : quanti ea res erit tantavi pecuniam condemna. C'est ce qui a fait dire à Ulpien : « Qui ccr- » tam pecuniam numeratam petit , illa aclione utitiïr, si certum » petetur. Qui autem alias res per triticarinm condictiunem » petet (l). »

2. Oumis slipuîatio uut pure, aut in diem, aut sub conditionc fit : pure.

Vcluti UUINQUE AlIREOS DARE SPONDES ?

idque confestim peli potcst; in diem,

Toute stipulation est ou pure et simple, ou à terme, ou sous condition : piire et simple, par exemple :

inwnedez-vous de donner anq jyivces

(I) L. \, pr., D.. De rowlirt. til. (xin 3).

Page 1