‹ Théologie morale à l'usage des curés et des confesseursChapitre 105 sur 105 · VENERABILIS FRATER, SALUTEM ET APOSTOLICAM BENEDICTIONEM · texte numérisé non relu

VENERABILIS FRATER, SALUTEM ET APOSTOLICAM BENEDICTIONEM

Vix pervenit ad aures nostras ob novam controversiam (nempe, an quidam contractus validus judicari debeat ) nonnullas per Italiam disseminari seutentias , quae sanae doctrinse haud consentaneae viderentur; cum statim nostri apostolici muneris partem esse duximus opportunum afferre remedium , ne malum hujusmodi , temporis diuturnitate ac silentio, vires magis acquireret; aditumque ipsi intercludere , ne latius serperet et incolumes adhuc Ttalise ci vitales labefactaret.

1. Quapropter eam rationem, consiliumque suscepimus quo sedes aposlolica semper uti consuevit : quippe rem totam explicavimus nonnullis ex venerabilibus fratribus nostris sanctae Romanse Ecclesiae Cardinalibus, qui sacrse theologiae scientia et canonicae disciplinae studio ac peritia plurimum commendantur, accivimus etiam plures regulares in utraque facultate praestantes, quorum aliquos ex monachis, alios ex ordine mendicantium , alias demum ex clericis regularibus selegimus; praesulem quoque juris utriusque laurea praeditum et in foro diu versatum adhibuimus. Diem quartam indiximus julii, quae nuper prœteriit, ut coram nobis illi omnes convenirent, quibus naturam totius negotii declaravimus; quod illis antea cognitum perspectumque deprehendimus.

2. Post haec praecipimus, ut omni partium studio omnique cupiditate suluti rem totam accurate perpenderent, suasque opiniones scripto exararent : non tamen expetivimus abipsisutjudicium ferrent de contractu , qui controversiae causam initio praebuerat, cum

A.PPENDICE. 569

plura documenta non suppeterent quae necessaiio ad id requlrebantur; sed ul certam de usuris doetrinam constituèrent , cui non médiocre detrimentura inferre ^idebantur ea, quae nuper in vuigus Bpargi cœperunt. Jussa fecerunt universi, nam suas sententias palam declararunt in duabus congregationibus, quarum prima coram nobis habita est die 18 juiii ; altéra vero die prima augusti, qui menses nuper elapsi sunt; ac demum easdem sententias congregationis secretario scriptas tradiderunt. , 3. Porro liaec unanirai consensu probaverunt.

I. Peccati genus illud, quod usura vocatur, quodque in contractu matui propriara sedem et iocum habet, in eo repositum est quod quis ex ipsomet mutuo, quod suapte natura tantumdem dunfexat reddi postulat quantum receptum est, plus sibi reddi velit çuam est receptum; ideoque ultra sortem, lucrum aîiquod, ipsius ratione rautui, sibi deberi contendat. Omne propterea hujusmodi lucrum quod sortem superet illicitum et usurarium est.

IL Neque vero ad istara labem purgandam, ullum arcessiri subsidium poterit, vel ex eo quod id lucrum non excedens et nimium sed moderatum, non magnum sed exiguum sit ; vel ex eo quod is a quo id lucrum solius causa mutui deposcitur, non paupersed dlves existât; nec datam sibi mutuo summam relicturusotiosam, sed ad fortunas suas ampiificandas \el novis coemendis prsediis vel quaestuosis agitandis negotiis utilissime sit impensurus. Contra mutui siquidem legem , quse necessario in dati atque redditi œquaiitate versatur, agere ille convincitur quisquis, eadem sequalitate semel posita, plus aliquid a quolibet, vi mutui ipsius, cui per sequale jam satis est factura, exigere adhuc non veretur : proindeque si acceperit, restituendo erit obnoxius ex ejus obligatione justitiae quam commutativam appellant, et cujus est in humanis contractibus aequalitatem cujusque propriam et sancte servare, et non servatam exacte reparare.

III. Per hsec autem nequaquam negatur posse quandoque una cum mutui contractu quosdam alios, ut aiunt, titulos, eosdemque ipsimet universim naturœ mutui minime innatos et intrinsecos, forte concurrere, ex quibus justa omnino legitimaque causa consurgat quiddam amplius supra sortem ex mutuo debitam rite exigendi. Neque item negatur posse multoties pecuniam abunoquoque suam , per alios diversse prorsus naturae a mutui natura contractus , rccte coUocari et impcndi, sive ad proventus sibi annuos conquirendos, sive etiam ad licitam mercaturam et negotiationem exercendam honestaque indidem lucra percipienda.

570 APPENDICR.

ÏV. Quemadmodum vero in tôt ejusmodi diversis contractuum generibus, si sua cujusque non servatur œqualitas, quidquid plus justo recipitur, si minus ad usuram (eo quod omne mutuum tam opertum quam palliatum absit), at certe ad aliam veram injustitiam restituendi onus pariter afferentem, spectare compertum est; ita si rite omnia peragantur et ad justitiaî libram exigantur, dubitandum non est quin multiplex in iisdem contractibus lieitus modus et ratio suppetat humana commercia, et fructuosam ipsam negotiationem ad publicum commodum conservandi ac frequentandi. Absit enim a christianorum animis ut per usuras aut similes aliénas injurias florere posse lucrosa commercia existiment; cum contra ex ipso oracuio divino discamus quod , Justitia élevât gentem^ mv aer 0 s autemfacit populos peccatum, (Prov. c. 14. v. 34).

V. Sed illud diligenter animadvertendum est falso sibi quem« quam, et nonnisi temere persuasurum reperiri semper ac praesto ubique esse, vel una cum mutuo titulos alios legitlmos, vel, secluso etiam mutuo, contractus alios justos, quorum vel titulorum vel contractuum prsesidio quotiescumque pecunia, frumentum, aliudve id generis alteri cuicumque creditur, tolies semper liceat auctarium moderatum ultra sortem integram salvamque recipere. Ita si quis senserit, non modo divinis documents et catholicae Ecclesiaî de usura judicio, sed ipsi etiam humano communi sensui ac naturali rationi procul dubioadversabitur. Neminem enim id saltem latere potest quod multis in casibus tenetur homo simplici ac nudo mutuo alteri succurrere, ipso praesertim Christo Domino edocente : Volenti mutuari a te ne avertaris (Matth. c. 5. v. 42); et quod similiter multis in circumstantiis, praeter unum mutuum, alteri nulli vero justoque contractui locus esse possit. Quisquis igitur suai conscientise consultum velit, inquirat prius diligenter oportet vere ne cum mutuo justus alius titulus, vere ne justus altéra mutuo contractus occurat , quorum bénéficie , quod quaerit lucrum omnis labis expers et immune reddatur.

4. His verbis complectuntur et explicant sententias suas Cardinales, ac Theologi et viri canonum peritissimi, quorum consilium in hoc gravissimo negotio postulavimus : Nos quoque privatura studium noslrum conferre in eamdem causam non prœtermisimus, antequam congregationes haberentur, et quo tempore habebantur, et ipsis etiam peractis, uam praestantium vîroruni suffragia, quae modo commemoravimus, diligentissime percurrimus. Cum haec ita sint , adprobamus et confirmamus quaecumque in sententiis supcrius expositis continentur ; cum scriptores plane omnes theoiogias

A.PPENDICB. 571

rt canonum professores, plura sacrarum litterarum testimonia, Pontificum decessorum nostrorum décréta, Conciliorum et Patrum auctoritas ad easdem sententias comprobandas pêne conspirare videantur. Insiiper apertissime cognovimus auctores quibus contrariae sententiae referri debent , et eos pariter qui illas fovent at tuentur, aut illis ansam seu occasionem praebere videntur; neque ignoramus quanta sapientia et gravitate defensionem veritatis susceperint Theologi linitimi illis regionibus, ubi eontroversiae ejusmodi principium habuerunt.

5. Quare bas litteras encyclicas dedimus universis Italiae arcbiepiscopis , episcopis et ordinariis , ut hsec tibi , venerabilis frater, et caeteris omnibus innoteseerent ; et quoties synodos celebrare , ad popuium verba facere eumque sacris doctrinis instruere contigerit, nihil omnino allenum proferatur ab iis sententiis quas superius recensuimus. Admonemus etiam vehementer omnera sollicitudinem impendere,ne quis in vestris diœcesibus audeat litteris aut sermonibus eontrarium docere. Si quis autem parère detrectaverit, iilura obnoxiura et subjectum declaramus pœnis per sacros canones in eos propositis , qui mandata apostolica contempserint ac \ioIaverint.

6. De contractu autem qui novas bas controversias excitavit, nihil in prsesentia statuimus ; nihil etiam decernimus modo de aliis contractibus , pro quibus Theologi et canonum interprètes in diversas abeunt sententias ; attamen pietatis vestrœ studium ac religionem inflammandam existimavimus, ut haec quae subjicimus executioni demandetis.

7. Primum gravissimis \erbis populis vestris ostendite usurae labem ac vitium a divinls litteris vehementer improbari; illud quidem varias formas atque species induere, ut fidèles Christi sanguine restitutos in libertatem et gratiam , rursus in extremam ruinam prsecipites impellat : quocirca si pecuniam suam collocare velint, diligenter caveant ne cupiditate omnium malorum fonte rapiantur, sed potius ab illis qui doctrinae ac virtutis gloria supra caf^teros efferuntur, consilium exposcant.

8. Secundo loco : qui viribus suis ac sapientia ita confidunt , ut responsum ferre de iis quœstionibus non dubitent (quaî tamen haud exiguam sacrae Theologiae et canonum scientiara requirunt) , ab extremis quœ semper vitiosa sunt longe se abstineant. Etenim aliqui tanta severitate de iis rébus judicant, ut quamlibet utilitatem ex pecunia desumptam accusent tanquam illicitam et cum usura conjunctam; contra vero nonnulli indulgentes adeo remissique

sunt,utquodcumque emolumentum abusurae turpitudine liberum existiraent. Suis privatis opinionibus ne Dimis adhaereant; sed priusquam responsum reddnnt, plures scriptores examinent qui magis inter caeteros prœdicantur ; deinde eas partes suscipiant quas tum ratione tum auctoritate plane confirmatas intelligent. Quod si disputatio insurgat, dum contractus aliquis in examen adducitur, nuiiae omnino contumeliac in eos confingantur qui contrariam sententiam sequuntur, neque illam gravibus censuris notandara asserant, si praesertim ratione et prsestantiorumvirorumtestimoniis minime careat; siquidem convicia atque injuriœ vinculum christianae cliPritatis infringunt, et gravissimam populo offensionem et scandaium prae se ferunt.

9. Tertio loco : qui ab omni usurœ labe se immunes et integros prœstare volunt, suamque pecuniam ita alteri dare ut fructum legitimum solummodo percipiant, admonendi sunt ut contractum instituendum antea déclarent et conditiones inserendas explicent, et quem fructum ex eadem pecunia postulent; haec magnopere couferunt non modo ad animi sollicitudinem et scrupules evitandos, sed ad ipsum contractum in foro externo comprobandum. Haec etiam aditum intercludunt disputationibus, quae non semel concitandse sunt ut clare pateat , utrum pecunia quae rite data alteri esse videtur, rêvera tamen palliatam usuram contineat.

10. Quarto loco: vos bortamur ne aditum relinquatis ineptis illorum sermonibus, qui dictitant de usuris boc tempore quaestionem institui quae solo nomine contineatur, cura ex pecunia, quae qualibet ratione alteri conceditur, fruclusutplurimum comparetur. Etenim quam falsum id sit et a veritate alienum plane deprehendimus, si perpendamus naturam unius contractus ab alterius natura prorsus diversam et sejunctam esse, et ea pariter discrepare magnopere inter se, quae a diversis inter se contractibus consequuntur. Rêvera disciimen apertissimum intercedit fructum inter qui jure licito ex pecunia desumitur, ideoque potest in utroque foro retineri ; ac fructum qui ex pecunia illicite conciliatur, ideoque fori utriusque judicio restituendus decernitur. Constat igitur haud inanem de usuris quœstionem boc tempore proponi ob eam causam, quod ut plurimum ex pecunia quae alteri tribuitur fructus aliquis excipiatur.

11. Haec potissimum vobis indicanda censuimus, sperantes fore ut mandetis executioni quaecumque per bas litteras a nobis perscribunlur. Opportunis quoque remediis consuletis, uti confidimus , si forte ob banc nova m de usuris controversiam in diœceiSi

vestra turbse concitentur, vel corruptelae ad labefactandum sanse doctrinœ candorem et puritatem indicantur. Postrerao vobis et gregi curse vestrse concredito apostolicam benedictionem impertimur.

Datnm Romae, apud Sanctam Mariara Majorera, die 1** novembris 1745, pontificatus nostii anno sexto.

§ IV. — Réponses du Saint-Siège sur le prêt à intérêt.

Il a paru depuis quelque temps un grand nombre de décisions de la Sacrée Pénitencerie et du Saint-Office, sur le prêt de commerce et l'intérêt légal. Il suffira d'en rapporter ici quelques-unes, pour faire connaître l'esprit du saint-siége.

Consultation de Mgr l'évêque de Rennes,

«Episcopus Rhedonensis in Gallia exponit sacrae congrégation!" Inquisitionis , non eamdem esse confessariorum suae diocœsis sententiam de lucro percepto ex pecunia negotiatoribus mutuo data ut ea ditescant. De sensu epistolae encyclicae Vix pervenit acriter disputatur. Ex utraque parte momenta afferuntur ad tuendam eam quam quisque ampiexus est sententiam , tali lucro faventem aut contrariam. Inde querelae, dissensiones , denegatio sacrameutorura plerisque negotiatoribus isti ditescendi modo inhserentibus, et innumera damna animarum.

« Ut animarum damnis occurrant , nonnulli confessarii mediam inter utramque sententiam viam se posse tenere arbitrantur. Si quis ipsos consulat de istiusmodi lucro , illum ab eo deterrere conantur. Si pœnitens perseveret in consilio pccuniam mutuo dandi negotiatoribus, et objiciat sententiam tali mutuo faventem multos habere patronos , et iusuper non fuisse damnatam a sancta sede non semel ea de re consulta; tune isti confessarii exigunt ut pceuitens promittat se filiali obedientia obtemperaturum judicio surnmi Pontificis, si intercédât, qualecumque sit ; nec, bac promissione obtenta, absolutionem denegant, quamvis probabiliorem credant opinionem contrariam tali mutuo. Si pœnitens non confiteatur de lucro ex pecunia sic mutuo data , et videatur in bona fide , isti confessarii, etiamsi aliunde noverint ab eo perceptum esse aut etiam nunc percipi istiusmodi lucrum, eum absolvunt, nulla ea dere interrogations facta, quando timent ne pœnitens admonitua restituere aut a tali. lucro abstinere recuset.

« Inquirit ergo dictus episcopus Rhedonensis :

« 1" Utrum possit horum posteriorum confessariorum agendi rationem probare ?

« 2° Utrum alios confessarios rigidiores ipsum adeuntes consulendi causa possit hortari, ut istorum agendi rationem sequantar, donec sancta sedes expressum ea de quaestione judicium ferat?

« t CL. Episcopus Rhedonensis. »

1 Réponse du pape Pie VIII, du i6 août 1830.

« Sanctissimus Dominus noster Pius, divina Providentia Papa VIII, in solita audientia R. P. D. assessori Sancti Oflicii impertita , audita relatione superiorum dubiorum , una cum Yoto Eminentissimorum D. D. Cardinalium inquisitorum generalium, respondit :

« Ad primum : Non esse inquietandos ;

« Ad secundum : Provisum in primo. »

Consultation de M, Gousset, professeur de théologie au séminaire de Besançon,

« 1« An confessarius 111e possit absolvi, qui, licet BenedictiXIV et aliorum summorum Pontificum de usura defmitiones noverit, docet ex mutuo divitibus aut negotiatoribus prœstito percipi posse prœter sortem, lucrum quinque pro centum , etiam ab iis qui nullum omnino alium quam legem civilem titulum habent, mutuo extrinsecum?

1 2° An peecet confessarius, qui dimittit in bona lîde pœnitentem qui ex mutuo exigit lucrum lege civili statutum absque extrinseco lucri cessantis , aut damni emergentis , aut periculi extraordiuarii titulo?»

Réponse de la Sacrée Pénitencerie , du \Q septembre 1830.

«Sacra Pœnitentiaria, diligenter matureque perpensis proposilis dubiis, respondendum censuit :

* Ad primum : Confessarium de quo in dubio non esse inquietandum, quousque sancta sedes definitivam decisionem emiserit, cui paratus sit se subjicere, ideoque nihii obstare ejus absolutioni in sacramento pœnitentiœ.

■ Ad secundum : Provisum in prsecedenti , dummodo pœnitentes parati sint stare maudatis sanctae sedis. »

Les décisions que nous venons de rapporter ont été renouvelées et envoyées officiellement à diverses époques, savoir : par la Sacrée Pénitencerie , à Mgr l'évêque de Vérone, le 31 août 183t ; par le Saint-Office , avec l'approbation du pape Grégoire XVI , à Mgr l'évêque de Viviers, le 31 août 1831 ; par la Sacrée Pénitencerie, au docteur Avvaro, professeur de théologie à Pignerol, le il février 1832 ; par le même tribunal', à Mgr l'évêque d*Acqui, le 22 novembre 1832 ; et à Mgr l'évêque d'Arras, le 8 juin 1834.

Consultation de M. Denavit, professeur de théologie au séminaire de Lyon.

« Quando Sacrœ Pœnitentiariae dubia circa materiam usurai proponuntur, semper remittit ad doctrinam S. P. Benedicti XIV, quse rêvera sat clara et perspicua est pro iis qui bona fide eam perscrutari volunt. Attamen sunt quidam presbyteri qui contendunt licitum esse percipere auctarium quinque pro centum solius vi logis principis , absque alio titulo vel damni emergcntis vel lucri cessantis; quia, inquiunt, lex principis est titulus legitimus, cum transférât dominium auctarii sicut transfert dominiura in praîscrip tionc, et sic prorsus annihilât legem divinam et Icgem ecclesiasticam quae usuras prohibent. ®

« Cum hœc ita se habeant, orator infra scriptus, existimans nullo pacto esse licitura recedere a doctrina Benedicti XIV, denegat absolutionem sacramentalem presbyteris qui contendunt legem principis esse titulum sufficientem percipiendi ah'quid ultra sortem absque titulo vel lucri cessantis vel damni emcrgentis.

« Quare infra scriptus orator humiliter supplicat ut sequentia dubia solvantur :

« 1*^ Utrum possit in conscientia denegare absolutionem presbyteris prœfatis?

«2*» Utrum debeat?»

Réponse de la Sacrée Pénitencerie, du te septembre 1830.

« Sacra Pœnitentiaria diligenter ac mature perpensis dubiis propositis , respondendum esse censuit : Presbyteros de quibus agitur non esse inquietandos, quousque sancta sedes deftnilivam decisio-

neni emiscrit, cui parati sint se subjicere, ideoque nihil obstare eoritm absolutioni in sacramento pœnitentiae. •

Autre consultation de 31. Denavii,

a Ex responso Sacrae Pœnitentiariae ad oratorem infra scriptum dîrccto die IG septembris 1830, absolvendi sunt presb^^teri qui contendunt legem principis esse titulum sufficientem et Jegitimura aliquid percipieiidi ultra soztem in mutuo, absque alio tiiulo a theologiscommuniter admisso, donec saneta sedes definitivam decisionem emiserit, cui parati sint se subjicere: et huie response humiliter et libenter acquiesce.

« Attamen, salvo Sacrae Pœnitentiariae responso praefato, consultisauctoribus probatis , et attenta doctrina omnium fere seminariorum Galliae, ac pracsertim eorum quss a presbyteris congregationis Sancti Sulpitii diriguntur, sententia quœ rejicit titulum legis civilis tanquam iiisufficientem, videtur longe probabilior, securior, et sola in praxi tenenda, donec saneta sedes defmierit : quapropter fideîibus, qui a me consiiium petunt utrum possint auctarium percipere ex mutuo, et qui nnilum babent titulum a theologis communiter admissum praeter titulum legis civilis, respondeo eos non posse praefatum auctarium exigere, et denego absolulionem sacramcntalem , si exigaut. Pariter denego absolutionem iisqui, perceptis nujuscemodi usuris, id est vi solius tituli legis, noiunt rcstituere.

«Quœritur, i" Utrum durius et severius me habeam erga bujuscemodi fidèles?

«2" Quae agendi ratio in praxi tenenda erga fidèles, donec saneta sedes definitivam sententiam emiserit? »

Réponse de la Sacrée pénitencerie ^ du li novembre 1831.

«Sacra Pœnitentiaria, perpensis dubiis quae ab oratore proponuntur, respondet :

« Ad primum : Affirmative; quando quidem ex dnto a S. Pœnitentiaria responsio liquet fidèles bujusmodi, qui bona fide ita se gerunt, non esse inquielandos.

«Ad secundum : Provisum in primo; unde orator priori S. Pœnitentiariaî responso sub die î6 septembris 1830, sese in praxi confprmare studeai. »

Covsultation du chapitre de Locarno,

«TrÈS-SAIKT PÈllE,

« Le chapitre de la collégiale de Locarno, diocèse de Côme, territoire suisse, possède la plus grande partie de ses prébendes en numéraire, provenant principalement de l'abolition des dîmes opérée par un décret du Gouvernement. Les revenus de cet argent doivent être employés à fournir à la subsistance des chanoines, et à faire face aux charges des bénéficiers.

« D'après les circonstances des temps et des lieux on ne trouve pas à placer son argent en immeubles productifs ; d'abord il arrive trèsrarement que des biens-fonds soient mis dans le commerce , et , d'autre part, la concurrence, à raison de la population, les rend tellement chers, qu'ils ne rapportent annuellement que le deux et demi pour cent; ce qui diminuerait excessivement les prébendes , déjà par elles-mêmes bien minces.

« Les baux à cens ou a rente perpétuelle sont défendus par les lois du pays, et n'offrent point de sûreté, parce qu'il n'y a pas de bureaux d'hypothèques qui assurent que les fonds ne sont pas grevés et qu'ils présentent une garantie suffisante. D'ailleurs, ceux qui demandent à emprunter pour subvenir à leurs affaires refusent ordinairement de grever leurs biens de cens, aimant mieux payer annuellement des intérêts à raison du quatre ou du cinq pour cent.

« Cela posé, on demande : l ^ si la subsistance honnête et nécessaire des bénéficiers, qui ne peut provenir que du produit des capitaux de ces prébendes, est, dans une telle circonstance, wn titre suffisant et équivalent aux autres titres approuvés par l'Église, pour qu'il leur soit permis de prêter l'argent qui forme la dotation desdites prébendes, moyennant l'intérêt de quatre ou cinq pour cent, avec hypothèque sur des immeubles, et caution de personnes notoirement solvables, afin d'assurer la perpétuité des prébendes.

« 2° Si, dans l'hypothèse que ce titre soit reconnu admissible, on peut l'étendre en faveur des églises, monastères, établissements rejigieux, et même des pupilles et autres personnes qui se trouvent dans les mêmes circonstances, et ont besoin de faire fructifier leurs propres deniers, afin de se procurer un honnête entretien.

« 3" Si les lois et procédures civiles qui maintenant approuvent généralement de semblables contrats et les font exécuter, de même que le commun et tacite consentement des peuples qui, par l'usage M- 1. 37

établi depuis des siècles, semble, à raison de la plus grande facilité qu'ils offrent, les avoir substitués aux autres contrats plus compliqués et plus difficiles , suffisent à les justifier.

« 4** Si, à cet égard, on peut s'en rapporter à l'autorité de l'Ordinaire et de plusieurs ecclésiastiques pieux et prudents qui, à raison des susdites circonstances, opinent en faveur de semblables contrats et les approuvent.

« 5** Quel poids peuvent avoir, dans le cas présent, les raisons que donne ScipionMaffei dans ses trois livres sur l'emploi de l'argent, dédiés à Benoît XIV, et approuvés par l'inquisiteur de Padoue en

« 6*^ Si la bulle De usuris, donnée par Benoît XIV, d'heureuse mémoire, en 174.5, probablement à la suite de l'ouvrage de Maffei , peut , au n° 3 et à l'article De contractu autem , s'interpréter en faveur de pareils contrats.

« 7° En supposant ces contrats illicites, quel parti faut-il prendre à l'égard de ceux \i)\ sont déjà passés et des intérêts qu'on a déjà perçus ?

« 8^ S:, dans tous les cas, on ne pourrait pas rendre ces sortes de contrats licites par la cession qu'on se ferait faire de l'immeuble affecté à la garantie du capital ; à la charge par le cédant à qui on en laisserait la jouissance, de servir la prébende, sauf aux bénéficiers à courir les chances d'une semblable convention, dans laquelle on insérerait les clauses usitées dans les baux à rente.

« Les suppliants osent demander très-humblement à Votre Sainteté une décision précise sur les doutes ci-dessus exposés, laquelle leur ^rvirait de règle pour la tranquillité de leur conscience et celle de leurs frères en Jésus-Christ, généralement troublée à ce sujet.

« Locarno, 13 mai 1831. »

Réponse du Saint- Office , du Zl août 1831.

« Propositis superioribus Capituli Collegiatae Locarni precibus, quaejam permanus uuacum D. D. Consultorumsuffragiisdistributœ fuerant, Em. et Rev. D. D. dixerunt.

« Ad 1 , 2, 3, 4, non esse inquietandos, et acquiesçant, dummodo parati sint stare mandatis S. Sedis.

« Ad 5, 6,7,8, consulant encyclicam Benedicti XVI Vix pervertit t et probatos auctores. »

Le 7 septembre 1831 ♦ N. S. P. le pape Grégoire XVI a approuve

la réponse des cardinaux : « Sanctissimus D. N. Gregorius XVI, in solita audientia R. P. D. assessori S. Officio impertita, Eminentissimorura resolutiones approbavit. »

Consultation de Monseigneur Vévêque de Nice.

« In fasciculis quorum titulus, Annali délie scienze Religiose , \ol. I, n" 1 , pag. 128 , et VAmi de la Religion, 2 avril 1 835 , legitur responsum, quod Eminentissimus Cardinalis Pœnitentiarius Major dédit die 7 martii 1835, Illustrissimo ac reverendissimo Episcopo Vivariensi in quaestione ab ipso circa usuram proposita. ExposueratenimPrœsulnonnullosverbi Dei prœconesdocere, in publiais concionibus, licitum esse lucrum ex mutuo percipere titulo legis civilis, quin ullum verbum faceret de illa conditione responsis a S. Pœnitentiaria nuper satis apposita, qua cautum est utpœnitentes lucrum ex mutuo legis civilis titulo percipientespara^i esse debeant stare mandatis S. Sedis , ac postulaverat an illi sacerdotes essent improbandi.

« Cujus precibus bénigne annuens Eminentissimus Pœnitentiarius Major respondit , S. Pœnitentiariam haud quaquam voluisse responsis illis qusestionem atheologis de titulo ex lege principisdesumpto defînire, sed solummodo normam proposuisse, quam confessarii tuto sequerentur erga pœnitentes qui moderatum lucrum lege principis statutum acciperent bona fide^ paratique essent stare mandatis S. Sedis j ac i^romde minime proba?i posse illorum concionatorum agendi rationem , qui absolute docent in sacris eoncionibus licitum esse lucrum ex mutuo percipere titulo legis civilis^ reticitis enuntiatis conditionibus.

« Quidam attendentesadilla verbain responso apposita, bonafide, contendunt juxta normam a S. Pœnitentiaria confessariis pluries propositam, illos tantum sacramentaliter absolvi posse, nuilo imposito restitutionis onere, qui lucrum enuntiatum bona fide percepissent; alii e contra asserunt etiara illos, qui dubia vel mala fide dictum lucrum percepissent , absolvi posse, nuUo imposito restitutionis onere, dummodo parati sint stare mandatis S. Sedis ; et aiunl hanc clausulam, bona fide ^ non respicere onus restitutionis, sed potius honestatem agentis et absolutionem quam confessarii impertiri nequeunt pœnitentibus in mala fide constitutis, nisi prius de patrato in mala fide pœniteant : et hoc deducunt ex ipsa postulatione Episcopi Vivariensis. Non petierat eoiscopus . aiunt , utrum pœ-

âSO " '"^ APPENDICK.

nitentes dubia vel mala fide constituti obligandi essent ad restitutionem , sed tantum utrum improbandi essent concionatores illi qui^ nullaenuntiata conditione, licitum usum mutui prœdicti prsedicabant: qiiumque S. Sedes nondum quaestionem definierit, et patratiim in mala Me, licet per se non inducat onus restitutionis , semoer tamen inducit culpse reatum , hincEminentissimum improbasse uiunt istorum agendi rationem, qui, reticitis conditionibus, bona fide et standi mandatis S. Sedis , licitum usum dicti mutui absoitite prsedicabant, quin loqueretur Eminentissimus de obligatione restitutionis, de qua non postulabat Prsesul. Deducunt quoque ex eonditione a sacra Pœnitentiaria requisita in pœnitentibus standi mandatis S. Sedis, qucC dispositio dubium necessario aut supponit aut excitât de honestate niutui prœdicti.

« Quumque hinc et inde sint viri summae pietatis et non sperîiendae auctoritatis, ut animarum quieti in re tam frequenti et séria provideatur, perhumiliter petitur :

« An pœnitentes qui moderatum luerum , solo legis titulo ex mutuo, dubia vel mala fide perceperunt, absolvi sacramentaliter possint nullo imposito restitutionis onere, dummodo de patrato ob dubiam vel malam fidem peccato sincère doleant, et filiali obedientia paiati sint stare mandatis S. Sedis. »

Réponse du Saint-Office^ du n janvier 1838.

' In congregatione generali sanctse romanae et universalis Inquisitionis habita in conventu sanctse Marise supra Minervara, coram EminentissimisetReverendissimisD. D.S. R. E. Cardinalibus contra l;8ereticam pravitatem generalibus inquisitoribus , proposito supra dictodubio, iidem Eminentissimi et ReverendissimiD. D, dixerunt :

« Affirmative, dummodo parati sint stare mandatis Sanctae Sedis.

JohnCrespin

^ÎW DU TOME PBEMIKH.

Page 1