‹ Topographie historique du vieux Paris (volume 5)Chapitre 186 sur 206 · SENTENCE RELATIVE A LA REDUCTION DES BOURSES DU COLLEGE DE BOURGOGNE · texte numérisé non relu

SENTENCE RELATIVE A LA REDUCTION DES BOURSES DU COLLEGE DE BOURGOGNE

Le chancelier de Pierre-Vive et le cordelier Chehere, après avoir rappelé les clauses, conditions, charges et revenus mentionnés dans l’acte de fondation du collège, constatent qu’une première réduction fut faite, en 1 5 3 6 , par arrêt du Parlement.

ffAnno Domini mdxxxvi, judicatum fuit non posse sullicere, per Dominos supremi senalus Parisiensis, qui terminando nonnullas controversias tune inter primarios, capellanos et bursarios ejusdem collegii ortas, ordinaverunt cuilibel eorumdem scholarium seu bursariorum, qualibel hebclomada, quinque solidos Parisienses, Primario vero et primo Capellano et eorum cuilibet

decem solidos Parisienses solvi et distribui . r>

Les troubles, les guerres civiles et autres calamités ayant ensuite diminué de beaucoup les ressources du collège, ses administrateurs se demandèrent si la réduction du nombre des bourses 11'apporterait pas quelque remède à cet état de choses.

tf Sed ex tune per tumultus bcllicos, bella civilia et alias incommodilales, caritas annonæ ac aliarum reruin, eisdem scholaribus pro victu et vestitu necessariarum, eo excrevit ut dictæ suinmæ v. 80

vix vel minimis eorumdem scholarium necessitatibus sufficiant. Qui quideni scholares aliquo modo possent juvari, si numerus scholarium minuerelur eL dislributiones augmenlarenlur, pro rala et proporlione servata bonorum et rediluum cjusdem collegii, supportatisque et dcductis

prius nonnullis reditibus annuis passi vis , aliisque oneribus debitis per dictum collegium . v

Les administrateurs, d’accord avec le personnel du collège, s’arrêtent à cet expe'dient : après payement de certaines dettes pressantes, ils réduisent le nombre des boursiers effectifs de vingt «à dix; mais, par une sorte de compensation, ils instituent dix boursiers surnuméraires ou expectants, ayant droit de loger au collège, d’en suivre les cours, sans toutefois y prendre leurs repas, et de bénéficier des premières vacances. Ce curieux arrangement, qui avait d’ailleurs un caractère provisoire, nous a paru devoir être reproduit dans le texte original :

ffNos, disent les deux collateurs et réformateurs, Primarii, Capellanorum et Scholarium seu Bursariorum supplicationibus annuentes, et. ut commodius in posterum vivere possint, eorumque viclui et vestitui aliisque necessitatibus facilius subveniant, per modum provisions et donec aliter per nos ordinalum fuerit, antiquum nuinerum viginti scholarium collegii Burgundiæ ad decem personas seu scholares reduximus et præsentium tenore reducimus, quorum unus erit Primarius, duo Capellani et septem Scholares seu Bursarii; quibus septem Scholaribus seu Bursariis et secundo Capellano solvetur seu distribuetur, qualibet hebdomada, summa qualuordecim solidorum Turonensium; Primario vero et primo Capellano et eoruin cuilibet

summa viginti octo solidorum Turonensium persolvelur .

rr Quousque dictum collegium in pristinum slatum reslituatur, ordinamus in prædiclo collegio recipi et admitli decem alios Bursarios seu Scholares pauperes, de comitatu Burgundiæ ortos seu originarios, quibus nullæ solventur bursæ seu distributiones; sed tantum habebunl habi— tionem , seu jus cubiculi, in eodem collegio, et gaudebunt aliis privilegiis cæteris antiquis Scholaribus seu Bursariis concessis. Sed, vacatione adveniente alicujus de septem antiquis bursis primæ fundationis, diclæ bursæ conferenlur antiquiori seu anliquioribus ex decem Scholaribus secundi ordinis, juxta ordinem et antiquilatem suæ receptionis et admissionis in dicto collegio. n En prenant ces dispositions, les administrateurs du collège de Bourgogne crurent avoir assez fait pour les boursiers conservés et pour les boursiers expectants; ils ne voulurent pas que les semaines des absents profilassent soit aux uns, soit aux autres; ils les réservèrent expressément pour les besoins généraux de la communauté :

rrCasu quo contingat in futurum Primarium, Capellanos seu Scholares, vel Bursarios, seu aliquem eorum abesse a dicto collegio, dislributiones absentium, durante eoruin absenlia, non accrescent præsentibus; sed reservabuntur et experientur in urgentibus negotiis communitatis ejusdem collegii curandis et expediendis. . . n (Félibien, Preuves, III, p. 802 et suiv.)

Page 1