ÉTANGS ET MARAIS
ART. !•'. -. Bet éUags.
On appelle ainsi des lacs dépourvus d*écoiilemenL Cependant celle règle préscnle des exceptions : ainsi l'étang de rendre (Mourlhe) donne naissance h la Seille; rélangdeTAude, à la rivière du nicnienom. Un amas d'eau dépourvu d'écoulement ne peut recevoir que des affluents très fai
(1) Pelermann, Physical Atlas. London, 1851, p. 117.
DBS MARAIS. 129
bles, à moins d'avoir une issue souterraine. D'après les travaux du cadastre, la superficie totale des étangs est, en France, de 177 168 hectares.
Les plantes des étangs de la France appartiennent en majorité aux parties moyennes de l'Europe. Elles peuvent se résumer ainsi (1) :
Rantmculus aquatilis , fi. lingua. — Nymphœa alba, — Nuphar lutea^ N. pumila. — Nasturtium palustre. — Svbularia aquatica. — Aldi'ovanda vesiculosa. — Lychnis flos-cuculi. — Stellaria laiifolia.
— Arenaria uliginosa, — Cerastium aquaticum. — Imardia palusiris.
— 7 râpa natans, — Myriophylium pectinatum , M, altemifolium, M. verticidatum, — Callitriche pedunculata , C. autumnalis. — Hippuris mUgaris. — Ceratophyllum demersum, C. submersum. — Peplis portula. — Montia fontana. — Helosciadium bulbosum. H, inundatum. — Œnanthe phellandrium^ Œ. globulosa. — Cicuta virosa. — HydrocO" tyle vulgaris. — Cirsium palustre, — Menyanthes tri foliota. — Vil" larsia nymphoiies. — Utricularia minor, U. intermedia , [/, vulgaris,
— Hottonia palustris. — Lysimachia thyrsiflora. — fiumex palustris.
— Polygonum ampkibium , P. hydropiper, — Stratiotes aloides. — Hydrocharis morsus-ranœ. — Aiisma rartunculoides , A. natans , A. plantago. A, parnassifolin, A. damasonium. — Sagittaria sagittœfolia.
— Triglochin palustre. — Potamogeton natans, P. perfoliatum, P. hetef^ophyllum, P. compressum, P. pusillum, P. pectinatum. — Zani^ chellia palustris. — Naias minor , N. major. — Malaxis Loeselii. — fris pseudacorus. — Juncuscommunis, J. fluitans, J. bulbosus. — Caltha palustris. — Acorus calamus. — Typha latifolia , T. angustifolia, T. média. — Sparganium natans , S. simplex , S. ramosum. — Schœnus nigricans , S. mariscus. — Scirpus palustris , S. multicaulis , S. flui-tans, S. acicularis, S. setaceus, S. svpinus, S. lacustris, S. maritimus. — Carex paniculata, C. filiformis, C. stricta, C. paludosa. — Alope^ curus geniculatus. — Arundo phragmites. — Poa airoides. — Glyceria fiuitans. — Lemna minor, L. gibba , Z. polyrhiza, L. arhiza, Z. ^omentosa , L. hispida. — Chara canescens , C. kyalina. — Equisetum fluviatile^ E. limosum. — Salvinia natans. — Marsilea quadrifolia. — Pilularia globulifera. — Isoetes lacustris. — Lycopodium inundatum.
ART. ZZ. — lies Aaraît.
Ils diffèrent des étangs par leur faible profondeur et par les plantes qui y
(i) Martins, Géi)gr. botan, de la France [Patria, t. I, p. i66).
130 ÉTANGS BT MARAIS.
croissent; leurs eaux sont presque toujours saumâtres, impropres à Tagriculture et à la pêche. Au point de ¥ue médical, il y a lieu de considérer également comme marais, les eaux plus ou moins stagnantes, infiltrées dans la portion déclive du sol, ou formant des nappes souterraines.
En France, c*est surtout dans la Brenne, dans la plaine de Fores, et dans la Sologne, que les marais sont le plus ré|>andus ; le plus grand de tous est probablement celui de Montoire, sur la rive droite de la Loire» près de son embouchure. *
Les plantes des marais peuvent vivre sans que leur tige plonge dans l'eau : une terre humide leur suffit ; aussi les trouve-t-on souvent dans les prairies basses, les lieux ombragés des forêts, les haies, les fourrées, etc. Quelques-unes même vivent sur des terrains qui ne sont inondés que pendant Thiver et qui sont à sec pendant Tété, mais toutes ont besoin d*un certain degré d'humidité. Les genres Carex, Juncus^ Rumex, Elatine, Cyperus, Scir^us^ dominent dans la flore des marais, et Ton peut remarquer que, dans les parties les plus déclives des prairies, et par conséquent les plus humides, les Cypéracées et les Joncées se substituent aux Graminées, qui forment le fond de la végétation. Al. Mariins a donné le catalogue suivant des plantes des marais de la France (1 J :
Thalich'um simplex. — Ranunculus hederaceus^ R. tripartitus^ A gramineusy R. ophiogloisifolius^ R, nodiflorm, R, sceleratus. — Ccdtha ' palusiris, — 2\aslwiium amphibium. — Viola palustris. — Drosera onglica. — Pamassia palustris. — Lychnis lœta, — E latine kydropiper^ E, hexandra, E, alsinastrum, — Spergula nodosa. — Laràrea aquatica.
— Stellaria latifolia. — Cerastium aquaticum. — Sida abutilon, — Hypericum quadrangulum^ H. elodes» — Lathyrus palustris. — Cthmarum palustre . — Epilobium palustre, E. tetragonum. — Lythrum salicaria, Z. hyssopifolia, L. thymifolia. — Peucedanum palustre. — Selinum carvifulia. — Sium latifolium. — Carum verticillatum. — Apium graveolens. — Beliosciadium repeuxs, — Œnanthe fistulosa, CE. pimpinelloides, Œ. peucedanifolia. — Galium palustre. — Valeriana dioica. — Eupatorium cannabinum. — Cineraria sibirica, C. palustris.
— Senecio aquaticus, — Gnaphalium uliginosum, — Bidens tripartita^ B, cemua, — Cirsium oleraceum , C. anglicum. — Sonchus palustris.
— laraxacum palustre. — Exacum Candollii, E.pusillum. — Gratiola officinalis. — Lyndernia pyxidaria. — Pedicularis palustris. —
(1) Géograph, boL de la France {Patria, 1. 1, p. 167).
DES8ÉGHB1IBNT DU LAC DK HA&LBlf. 131
Barisia viscosa — Vej^onica scutellata , V. anagallù. — Lyeopus euro*pœus. — Teucrium scordium, — Stachys palustris. — Meniha ro^tindifolia^ M. hirMa. — Scutellaria minor^ S. galericulata, — Centm-culusmtnimiis, — Anagallis tenella. — Samoius Valerandi, — Littorella lacustris, — Rumex acyttu.^ R, nemolcpatkum, R. sanguineus, R, aquor tiens. — Polygonum persicaria, — Euphorbia palustris. — Salix lan^ ceoiata. — Orchts fjalustris, — Juncus squarrosus^ J, erieetorum^ J. iupinus^ y. bufonius, J. acutiflorus, J. obtusiflorus. — Cyperus longus, C.fuscus^ C. flavcscens. — Scirpus Bceotryon^ S. cespitosus, S. triqueter. — Eriophorum polystachium, E. gracile. — Carex pulicaris, C. disticha, C.vulpina, C ovalis, C. cespitosa, C\ psevdocyperus, C. kordeistichos^ C. vesicaria. — Leersia oryzoides. — Phalaris aquatica, — Avena odorata. — Poa serotina, P. aquaiica. — Polypodium callipteris.