CHAPITRE V

DU BICHO.

Les Portagais appellent ainsi ane espèce de gangrène da reetnm, endémique au Brésil, donnant lieu à d'atroces douleurs et soment soiviede mort Voici un extrait de la description qu'en donne Pison (1) : « Bdoc aifectum Lusitani Bicho del culo abusive vocant, fel quod dokir pranens principio sentiatur, Tel quod gaognenam, Aque ar pedum iHi fennicoli inférât Usquam tcrrarum adeo quam in Brasilia hoc malum grassari i iKmine observatum memini. ^îl autem aliud est, quam incendium et corruptio ani cum ulcère depascente, sine vel cum sanguinis fluxu dolorifioa Hune morbum, aut praecedunt fluxiones dysenterie» cum intestiDoram caloribus; aut perse, et citra ullum morbum praevium ingruit. Gumdysenteriam praecedentcm habet, et ob medicinam adhibitam symptonnn excretionesque cessant, non nimium Bdendnmest :nisi forte sndor calidos et muitus pnlsusque ac cœtera otnnia respondeant. Detenta siquidem on* teria acerrima, a cabine nimio jam accensa, maximeque a squalleoteet sordida corporis colluTie intus alta, magnum putridinis gradum, coin un atroci dolore et inflammatione acquirit, ut musculnm sphincterem atqm ora venarum hsmorrhoidalium statim exedat. Unde fluxus cruentosexorituraltiusque;adintestinomm tunicas ascendit,tam deformi aspecia.Qt anus late diductus cloacae instar livido et plnmbeo colore appareat, ac torpiter patescat Nonnunquam vitinm hoc per se manifestatur, nimiram n dolore, cum retentione excrementorum, qus jecinoris ac mesarei calore arefecta atque indurata, nonsinemaximadifficultateetcruciatuegerantor, cgestaqne; nigricantia apparent Aliquando vero, ingenti licet conito, nihil prorsus ejicitur (ut ipse in me qnoque expertus sum) ano mnltoiQ prominente. HInc atroces saepe dolores ex retentis faecibus suscitantur, quos febres postea , lassitudincs, Tigilis, pulsus véhémentes, concitatio stomachi, ac capitis imprimis dolores et ardores sequuntur. » En ce qui concerne le traitement, voici les conseils donnés par Pison : • QoaiS' obrem, antequam malum serpat (serpit autem citissime) internis et extemis laxantibus et refrigerantibus remediis resistatur. Clysteres ejnsdem geoeris semel atque iterum admoveantur. Supposiloriis, înunctionibus ia^acris,

(1) Guil. PisoniSy De medicina BrasHiensi libri qualuor, Lugdun, BatavorufRf* Amxtelodami, 1648. EIzevîr, f*. De ulcère et inflammatione ant^ p. 31.

BIGHO. 315

balaeû, suflamigiis perpétua insigtenduin. Venœ sectiones praacipue oon nc^gautur. Quibus omnibus si morbus non brevi cedat» procul dubio in letbiferum 4egenerabit iMultotiesprieterea fieri consuevit, ut nullo morbo intestinali, vei quovis aiio ngno pnecedenti, parti minus sensibili semina^ rium dam iosinuetur, ipsumque sgrum et medicum in prtncipio bteat. Quod, quonîam gangrasnam non raro inférât, incurabile babetur. Si autem prodat se maium, praevia ut cumque bac diagnosi Geri solet, ut spontanea lassitndine, capitis et membrorum doloribus, appetentiœ cibi languore, calida totiuscorporis intempérie, insomniis, puisu arteriarum inœquali nimisque céleri, ahtque manifesta podicis afflictione, nisi forte aliquo pruritu aut inani exonerandi alvum desiderio. Quamobrem in omni intestinali prspipue affectu, de ani dispositione medici percontari soient Quo incoiae eropirici non contenti, visu et tactu implorant podicem, num aliquid preternaturaie appareat; mox pulpas limonom affrictu partes illas tentant et dolores excitant. Diiïert autem ab hœmorrbotdibus bic affectus, sequentibus potissimum signis. Gravis capitis dolor adest, ac hiantis late ani ostium faiiscit. Dein, ratione prognoseps, quod morbus hic bicho (ut barbare loquar) nonounquam mprtem et quidem confesiim adferat, baemorrhoides autem non item, que eisdem, quibus in Europa medicameutis, imo solis hirudinibus brasjliensibtts curantur, et liquore pulpae nucis cocoç putrebct» saepius admoto, mitigantur. »