LES PONTIFICAUX DES ABBÉS
1. Les abbés, pour l’usage des pontificaux, sont soumis à certaines règles générales fixées par le décret d’Alexandre VII, du 27 septembre 1659. En voici les principales dispositions :
Ils n’ont pas droit au septième chandelier, comme l’évêque.
Leur siège n’est pas fixe et ne se dresse qu’aux trois jours où ils officient pontificalement. La garniture en est simple, ainsi que le dais. Il n’a que deux marches.
La crédence se réduit à une petite table.
Ils n’ont pas droit à la mitre précieuse et ajoutent un ruban à la volute de la crosse.
Ils ne peuvent user de leurs privilèges en dehors de leurs propres monastères, même dans une église exempte.
En présence de l’évêque, ils ont leur siège du côté de l’épître, un degré plus bas.
L’aiguière leur est interdite aux messes basses.
2. Ce décret a trop d’importance au point de vue de la pratique et coupe court à trop d’abus, encore subsistants, pour que je ne le reproduise pas ici textuellement :
« DECRETUM circa iisum pontificalium prælatis episcopo inferioribas concessorum , a Sacra Rituum Congregatione habita coram SSmo D. N. Alexandro PP. VII emanatum.
« Die 27 Septembris 1659.
« S. R. C., tollendis et eliminandis circa ecclesiasticos ritus, qui irrepserunt, abusibus sedulo intenta, post Episcoporam cæremoniale evulgatum, (quo quidquid ad ipsos in sacris cæremoniis pertinet, abunde præscripsit) idem quoad inferiores prælatos, qui pontificalium usu fruuntur, præstandum curare necessarium existimavit, ut excessus aboleantur, uniformisque inducatur sacrorum ritus in omnibus, et præsertim tempore, quo privilégia ipsi perperam interprétantes, obtendentesque parum obsequi student decretis pluries ab eadem S. R. C. hae in remet evulgatis, aut ipsa ignorare prætexunt. Quamobrem omnia simul, ut uno conspiciantur obtutu, cogéré, perque capita dirigere constituit, quo facilius observentur.
« 1. Super altari, in quo sacrum erunt facturi, septimum nequaquam apponant candelabrum.
« 2. Cathedram seu sedem fixam et permanentem in eorum ecclesiis ne detineant, sed tribus ipsis diebus quibus ex
LES PONTIFICAUX
antiquis decretis tantummodo pontificalia celebrare est ipsis permissum, mobili sede seu cathedra utantur, quam nihilominus simplici sericeo panno coloris festivitati congruentis obducere poterunt, non auro contexto aut phrygio aut basylico opéré exornato.
« 3. Baldachinum adhibere supra sedem poterunt, non pretiosum, aut aureum, sed simplex et eo quod altari superimponitur materia et opéré inferius ; ad ipsam autem per duos tantum gradus in presbyterii superficie stratos ascendatur.
a 4. Non abacum aliumpræter parvam mensam et in cornu epistolæ parare faciant, in qua duo candelabra cum candelis, nec non mitra, calix, missale, thuribulum, navicula et reliqua ad célébration em necessaria collocentur ; prope vero mensam eamdem parieti hærens baculus pastoralis aptetur.
« 5. Dies vero, in quibus solemniter ipsis operari conceditur, sint de præcepto festivi, vel alii, in quibus ipsis pontificaliter celebrare festivitatis ratio exigat, nempe patroni loci, fundatoris ordinis, tituli, et dedicationis ecclesiæ. Abstineant autem ab hujusmodi pontificalium usu in officiis et missis defunctorum, quocumque die etiam festivo, et de præcepto.
« 6. Ad ecclesiam accedentes, licet pontificaliter divina peracturi, iisdemque absolutis ab altari recessuri, a suis canonicis, vel monachis (ut mos est episcoporum) ne associari se sinant.
«7. Præter duos sacrificii ministres, diaconum nempe evangelii et subdiaconum epistolæ, duo alii tantum diaconi cum dalmaticis, et unicus presbyter cum pluviali bis assistant. Duo insuper cappellani, qui de mitra et baculo, ac totidem acolythi pro candelabris inserviant. Præterea sex alii canonici, vel monachi, duo scilicet pluvialibus, duo planetis, totidemque tunicellis induti divinis hujusmodi interesse valeant, qui tamen non in sedibus, seu stallis choralibus, sed in scamnis absque postergalibus panno viridi laneo coopertis, situ congruo accomodatis, moxque illico removendis consideant.
« 8. Mitram pretiosam, nisi illis expresse a S. Sede indultam, non adhibeant. Sub mitra pileolnm nigri tantum coloris induant. Baculum pastoralem albo vélo appenso déférant ; ab iisque et aliis pontificalibus, etiam de ordinariorum licentia, extra ecclesias sibi subjeetas prorsus abstineant et neque in processionibns quæ ab eorum ecclesiis per vias extra ambitum vel parochiam ducuntur, insigniis prædictis utantur vei penes se perferri faciant.
« 9. Regulares rocbettum non déférant, nisi ex tali ordine fuerint, cui indumentum hujusmodi competat.
« 10. Invitati ad ecclesiam exemptam, nec in ilia pontificalibus uti valeant ; nec ii, qui non fuerint abbates perpetui, vel benedicti, in propriis ecclesiis uti possint privilegio perpetuis abbatibus, vel alias benedictis indulto.
«11. Sacras vestes ex altari non sumant, nisi pontificaliter divinis vacaturi.
« 12. Indulgentias impertiri, vel publicare non audeant, absque expresso S. Sedis indulto.
« 13. Pontificales benedictiones cum trina crucis productione in missis tantum pontificalibus, necnon vesperis et matutinis pontificaliter itidem celebratis, licere sibi tantum meminerint. Privatim vero populis, quamvis pleno jure subjectis, nisi expresse ipsis permissum fuerit, etiam pontificalibus induti per ecclesiam incedentes, benedicere non præsumant.
« 14. Præsente episcopo, sine speciali Sedis Apostolicæ permissu, etiam pontificaliter célébrantes, a benedictionibus cessent.
« 15. Si episcopus aderit, ipsius sedes in cornu evangelii uno solum gradu eminentior abbatiali est erigenda, hæcque altero gradu humilior, ut dictuin est, in cornu epistolæ collocetur. A latere episcopi canonici catbedralis, prope abbatem canonici, vel monachi monasterii abbatialis eeclesiæ consideant. Confessionem cum célébrante episcopus faciat, isque thus thuribulo imponat, evangeliorum textum osculetur, et populo solemniter (quamvis abbas ipse pontificaliter celebret)
LES PONTIFICAUX
benedicat ; episcopus propterea trino ductu, et immédiate canonici cathedralis (îuplici, moxque abbas (nisi celebret) pariter duplici, ac subinde canonici, vel monachi abbatialis ecclesiæ unico tantum ductu thurificentur.
« 16. Abstineant (amen episcopi, ubi consuetudo contraria non viget, a frequenti hujusmodi accessu ad ecclesias exemptas in similibus actibus, ut liberius abbates valeant suis uti privilégié.
« 17. In ordinationibus canonicorum, clericorum, monachorum, nec non in vestitionibus monialium, et emissione professionis earumdem, etiam pleno jure sibi subjectarum, in benedictione sacræ supellectilis, cæterisque actibus (misserum, vesperarum, matutinarum solemniis très tantum in anno, ut præfertur, exceptis) neque in ecclesiis, oratoriis, aliisque lotis, tam publicis quam privatis quantumvis exemptis,, eisdemque abbatibus pleno jure subjectis, mitram, baculum, et quævis alia pontificalia insignia, nisi de expressa Sedis Apostolicæ concessione, adhibeant.
« 18. Ecclesiasticam suppellectilem pro servitio dumtaxat suarum ecclesiarum, vel monasteriorum benedicant.
« 19. Relique pontificalia extra loca ipsis abbatibus subjecta, vel pro servitio alienæ ecclesiæ, aut in subditos pariter alienos, etiam de licentia Ordinariorum, exercere non valeant, puta campanarum benedictionem, calicum, et similium, in quibus sacra adhibetur unctio, nec non minorum ordinum collationes.
« 20. Concionatoribus, qui eorum subditis verbum Deiprædicandi onus acceperint, benedictionem elargiri non præsumant, sed episcopis, quibus jus hujusmodi privative competit, omni no dimittant.
« 21. In missis privatis quoad indumenta, cæremonias, ministros, altaris ornatum et benedictionis largitionem a simplici sacerdote non discrepent^ ac proinde sacras vestes induant in sacristia, neque utantur cruce pectorali, unico sint contenti ministro, aquam cum pelvi et urceolo argenteis sibi
ministrari non sinant, duasque tantum candelas super altare adhibeant.
« His autem SSmo relatis, et in C. S. R. ordinaria habita coram Sanctitate Sua per Emum et Rmum D. card. Braneacciurn accurate perfectis, mature discussis, Sanctilas Sua ea approbavit, et pro omnimoda eorumdem observatione typis mandavit imprimi, ad valvas affigi, et publicari, ut, elapso termino sex mensium a die publicationis eorumdem, omnes et singuios usu pontificalium gaudentes, cum sæculares tum regulares, quantumvis exemptos et speciali expressione indigentes, afficiant et arcient, ae si omnibus et singulis eadem adhibita, vel personaliter præsentata, intimata, seu notiflcata fuissent, indulsitque præterea locorum ordinariis, ut auctoritate Sedis Apostolicæ possint, imo debeant, præfatos etiam per censuras compellere.
« Gumque nonnulli ex prædictis abbatibus et prælatis proprium habere possint territorium, juraque episcopalia, nullique subdantur episcopo, qui eos coercere, si excesserint, valent ; eo casu a Sedis Apostolicæ nuntiis, si aderunt ; sin minus ab archiepiscopis, in quorum provinciis, vel ab episcopis Romano etiam Pontifici subjectis intra, vel prope quorum diœcesium limites eorum ecclesiæ vel monasteria sita fuerint, tamquam a S. Sede delegatis, ad bujusmodi decretorum observationem prædicti omnino cogantur. Die 27 Septembris 1659. »
LES ORNEMENTS