LA VISITE DES ÉGLISES
1. L’évêque, chaque année ou au moins tous les deux ans, d’après le concile de Trente, est tenu de visiter, par lui-même ou par ses délégués, toutes les églises de son diocèse.
2. La visite comporte quatre parties : V indiction , afin que tout soit prêt et en ordre ; le questionnaire , qui permet de donner aux réponses une certaine uniformité de rédaction; les actes , qui constatent l’état actuel des choses visitées ; les décrets , qui remédient aux abus et inconvénients.
3. La visite porte à la fois sur les lieux, les choses et les
personnes. Telle est la division adoptée par Benoît XIII dans la méthode que j’ai rééditée avec un commentaire développé \
4. On n’a point à s’occuper ici des personnes. Le question-' naire, rédigé uniquement en vue des lieux et des choses, devra être beaucoup plus étendu que ceux qui ont été jusqu’ici donnés comme types par Gavanti1 2 et Benoît XIII : de nos jours, ces derniers sont ou incomplets ou vieillis. Il faudrait donc les augmenter en raison de nos besoins et les rajeunir sur certains points : de là la nécessité d’une rédaction nouvelle, qui se baserait principalement sur l’ensemble de ce traité. De cette façon, on aurait ainsi entre les mains les principes et leur application, la théorie et la pratique, deux choses qui doivent marcher simultanément dans l’étude du droit canonique, car à quoi servirait la loi si on ne devait la faire passer dans l’observance journalière, laquelle n’est jamais plus exacte et plus judicieuse que quand elle procède d’une autorité supérieure et indiscutable?
5. Après avoir donné la théorie, il convient de montrer son application dans la pratique.
J’aurais aimé à insérer ici une visite du cardinal Orsini ou line de celles faites en son nom, conformément à sa méthode par son vicaire Coscia. Les premières sont fort détaillées, avec les actes en latin et les décrets en italien : les secondes sont entièrement en italien, une traduction devenait nécessaire. Mais on pourrait me dire : tout cela n’est plus de notre temps.
J’ai préféré choisir comme modèle une visite contemporaine et je le fais d’autant plus volontiers que le nom du secrétaire qui a rédigé actes et décrets est avantageusement connu. C’est le chanoine Feuli, directeur du Bulletino ecclesiastico cela me dispense de tout éloge.
1 Traité de la visite pastorale , un vol. in-12, Paris, 1877.
* On le trouve dans le Formularium de Monacelli.
ACTA SANGTÆ VISITATIONIS OPPIDI N., HABITÆ AB EMO AG RMO DNO CARDINAL! ARCHIEPISCOPO DOMINICO CARAFA DE TRA- JECTO, DIEBUS 3, 4, 5 ET 6 JUNII 1845.
Index visitationis oppidi N.
Visitatio localis.
Yisitatio ecclesiæ abbatialis.
Visitatio sacelli SS. Sacramenti et Immaculatæ Conceptionift Beatæ Mariæ Virginis ad confraternitatem pertinentis.
Visitatio oratoriorum privatorum familiæ N. et Pétri N.
Visitatio parochialis ecclesiæ Srum Bartholomæi et Nicolai.
Visitatio capellæ B. M. Virginis Rosarii ad laicale sodalitium pertinentis.
Visitatio capellæ S. M. Virginis Suffragii ad laicale sodalitium pertinentis.
Visitatio capellæ ruralis B. M. V. ad Nives.
Visitatio capellæ ruralis S. Donati.
Visitatio capellæ ruralis S. Antonii Patavini.
Visitatio realis
De beneficiis eorumque reditibus.
De libris parochialibus.
Visitatio personalis
Ecclesiasticorum, magistræ adolescentularum, obstetricum.
Reliqua in S. Visitatione per acta.
Propositio et solutio casus moralis, confirmatio, exceptio confessionum, examen de doctrina Christian a.
Décréta.
Acta Sanctæ Visitationis oppidi N.
Emus ac Rmus Dnus Dominicus cardinalis archiepiscopus Carafa de Trajecto, unacum Illmo ac Rmo Dno vicario generali N. N., necnon Illmis ac Rmis S. metropolitanæ ecclesiæ Beneventanæ canonicis atque convisitatoribus, N. N., N. N., cumque demum S. Visitationis pro-secretario, crucifero et caudatario, die 2 Junii anni 1845, hora fere 20, primam incœpturus sanctam Visitationem in sua arcliidiœcesi, Bene* vento discessit, atque in N. oppidum hora noctis prima pervenit, ibique hospitium domi Rmi Dni abbatis N. N. suscepit.
VlSITATIO LOCALIS.
N. quatuor habet interiores ecclesias.
Prima est ecclesia abbatialis, quæ etiam collegiata dicitur, quia in ea canonicorum collegium suis muneribus dat operam. Hujus ccclesiæ ædificatio quo tempore peracta sit, penitus latet : certum tamen est hoc templum extitisse multo ante annum 1445, quo rex Alphonsus Aragoniæ canonicis hujus collegiatæ ecclesiæ confirmavit jus eligendi abbatem atque canonicos, cum ob mortem yel aliam causam aliquis locus vacasset ; nam in regio diplomate hæc verba nolanda sunt : «PlacetRegiæ Majestati, quod observetur antiqua consuetudo... » quibus plane patet hujus ecclesiæ vetustas. — Numéros antiquorum canonicorum præsentem numerum fortasse îxcedebat ; nunc vero collegium sexdecim constat canonicis, piorum quatuor supernumerarii dicuntur, nec de massa reiituum canonicorum gaudent. Priorum 12 canonicatuum. 'ollatio ad Ordinarium spectat, posteriorum quatuor est juis-patronatus. Hujus Ecclesiæ titulus est B. M. Virginis in cmum Assumptæ.
j Secunda est ecclesia parochialis receptitia numerata sub itulo S. Nicolai Bariensis.
TertiaS. Bartholomæi apostoli, quæ olim fuit paræcia, nunc vero ad laicale sodalitium su btituio S.Mariæ Suüragii mortuorum pertinet.
Ecclesia denique B. Mariæ Yirginis Rosarii, quæ et ipsa ad alterum sodaiitium sub titulo ejusdem B. M. Yirginis Rosarii spectat.
Adsunt quoque duo oratoria privata, unum sub titulo S. Judæ Taddæi, ad familiam N. pertinens ; alterum sub titulo D. Antonii Patavini, domi Illmi Dni N. N.exstans.
Confraternitates très : Prima sub titulo SS. Sacramenti et Immaculatæ Conceptionis B. M. Yirginis, inabbatiali ecclesia; altéra sub titulo S. Mariæ Yirginis Rosarii, in capella ejusdem tituli; tertia sub titulo S. Mariæ Suffragii mortuorum, in propria ecclesia.
Quatuor extra oppidum exstant publicæ capellæ :
Capella S. Mariæ ad Nives, quæ in agro dicto Morrone sita est, et ab eremita fr. N. N. custoditur.
Capella S. Laurentii ad Nemus, quæ est titulus beneficii abbatis N. N.
Ecclesia demum S. Antonii Patavini, quæ olim erat sub dominio Capuccinorum una cum adjeeto monasterio, nunc eremitæ fr. N. N. custodiæ tradita est.
Est et alia ecclesia, quæ quondamsubN. cleri dominatione fuit, nunc ad archipresbyterum oppidi N. spectat.
Yisitatio ecclesiæ abbatialis
Die itaque 3 Junii, Emus ac Rmus Dnus Àrchiepus ad abbatialem ecclesiam, prævia arekiepiscopali cruce, atque totiusN. cleri suorumque familiarium comitatu se contulit ; ibique ad templi fores crucifixum veneratus atque osculatus est. Postquam vero ecclesiam ingressus, SS. Eucharistiæ Sacramentum adoravit, et orationes, quas Pontificale recitari iubet, persolvit, totus N. clerus ad obedientiam suo Pastori præstandam sequenti ordine vocatus est :
Collegium canonicorum :
(Suivent les noms des douze chanoines.)
1 Rmus Dnus N. N., abbas infulatus et curatus.
2 Àdmodum Rdus Dnus N. fï., primicerius et vicarius foraneus.
3 Admodum Rdus Dnus N. N., decanus.
4 Admodum Rdus Dnus N. N., etc. etc.
Canonici coadjutores Rmi abbatis in cura animarum :
(Suivent les noms des quatre coadjuteurs.)
13 Admodum Rdus Dnus N. N. etc.
Ex ecclesia recep titia numerata :
17 Admodum Rdus Dnus N. N., canonicus curatus.
Coadjutores parochi in cura animarum :
(Suivent les noms des neuf coadjuteurs.)
18 Rdus Dnus N. N. etc.
Clerici :
27 Acolytus Stanislaus N., qui moratur in Beneventano seminario.
2 S Acolytus N. N.
29 Acolytus N. N.
30 Novitius N. N.
31 Novitius N. N.
32 Novitius N. N.
33 Novitius N. N.
34 Novitius N. N., qui degit in Beneventano seminario.
His peractis, Emus ac Rmus Dnus reliqua omnia, quæ in Pontificali præscribuntur, exequutus est, posteaque ad visitationem ecclesiæ se vertit, quæ hoc modo reperta fuit :
De altari SS. Sacramenti.
Emus Dnus hujus ecclesiæ visitationem ab hoc altari incipiens, vidit omnia in eo recte decenterque disposita, præter mappas, quæ ex lino non sunt, prout in rubrica præcipitur, et pyxidem, quæ nova inauratione indiget.
De altari majore .
Omnia recte, nisi quod ostiolum tabernaculi aliquantulu m accommodari debet.
De altari S. Joannis Baptistæ .
Hoc altare quod ad commune pertinet, interdictum fuit, quia sigillum sacri lapidis fractum inventum est.
De altari SS. Crucifixi.
Hujus altaris supellectiles, necnon basis, quæ cruci subest, accommodandæ sunt, vel renovandæ.
De altari S. Mariæ Angelorum .
Hoc altare consecratum est, et médiocres habet supellectiles.
De altari SS. Trinitatis.
Omnia in hoc altari recte et decenter disposita.
De altari S. Stanislai Kostkæ.
Omnia recte. Sed nondum fuit huic altari dos assignata a familia N., cui collegium tamquam patrono concessit.
De fonte baptismali.
Visitavit quoque Emus Dnus baptisterium, et cum inve~* nisset conopeum valde indecens, interdixit.
De oleis sanctis.
Visitavit armariolum oleorum sanctorum, et nil inyenit reprobandum.
De reliquiis .
Reliquiæ, quæ in hac ecclesia servantur, authenticis litteris carent.
De sedibus confessionalibus .
Omnes in bono statu repertæ, præterquam ilia, quæ prope altare SS. Sacramenti est, in qua crates renovandæ sunt.
De choro .
Visitatus quoque fuit chorus, in quo nil renovandum vel corrigendum est.
De sacrisîia .
Tabellæ onerum missarum, quæ in sacristia e pariete pendent, renovandæ esse videntur, cum propter vetustatem ipsæ amplius inservire nonpossint.
Duo missalia inventa sunt male se habere in canone et in communibus.
Multi ex amictibus, albis et mappis altarium non sunt lino confecti.
Reliqua bene.
De fabrica ecclesiæ,
Ecclesiæ fornix restauratione indiget.
VISITATIO SACELLI SS. SACRAMENTI AC IMMACULATÆ CONCEPTIONIS B. M. VIRGINIS, AD CONFRATERNITATEM PERTINENTE.
Abbatiali ecclesiæ contiguum est sacellum sub titulo SS. Sa-' cramenti ac Immaculatæ Conceptionis B. M. Virginis, quod ad confraternitatem ejusdem tituli pertinet.
Hoc quoque eadem die ab Emo Dno una cum suis convisitatoribus visitatum fuit, prout nunc dicemus :
Dealtari consecrato SS.Sacramentiet lmmaculatæ Conceptionis . Omnia in eo bene.
De altari S . Philumenæ.
Hoc al tare sacro lapide caret.
De sede confessionali.
Hæc sedes refectionibus et portula indiget.
De supellectile .
Supellex in bono statu reperta est.
VISITATIO ORATORIORUM PRIVATORUM.
Die quartâ Junii, postquam Emus ac Rmus Dnus Archiepus c onfirmationis sacramentum inabbatiali ecclesia administravit, lllmus ac Rmus Dnus vicarius generalis, una cum convisitatoribus atque pro-secretario, ad privata oratoria visitanda se contulit.
Yisitavit primo:
Oratorium privatum familiæ N.
Altare unicum sub titulo S. Judæ Taddæi.
Omnia in eo decenter habita invenit.
Yisitavit deinde :
Oratorium privatum Dni N. N.
Altare unicum sub tit. S. Antonii Patavini.
Omnia æque recte disposita invenit.