‹ Traité théorique et pratique de littérature (volume 2)Chapitre 62 sur 79 · EXTRAITS DES POEMES DIDACTIQUES DES HÉBREUX · texte numérisé non relu

EXTRAITS DES POEMES DIDACTIQUES DES HÉBREUX

Les proverbes de Salomon abondent en allégories charmantes. Telle est la suivante :

Suavis est homini panis mendacii : et posteà iraolebitur os ejus calculto (C.20,v. 17).

Cette pensée a été imitée par Bernardin de Saiat-Piene , dans son pla.s bel et plus toucliant ouvrage; c'est lorsque Paul et Virginie viennent deramenerlamaltieureu.se négresse à son maître impitoyable. Après avoir obtenu son pardon , ils s'enfuient : bientôt accablés de lassitude, de faim et de soif , ils s'a.sseienl sous un arbre. — Ma sœur , dit Paul à Virginie, tu as faim et soif ; nous ne trouverons point ici à diner; allons demander à manger au maître de l'esclave. — Oh ! non , reprit Virginie, il m'a fait trop peur. Souviens-loi de ce que dit quelquefois maman : Le pain du méchant remplit la bouche de (/ravier.

On trouve dans les Proverbes une espèce d'apologue sur les mauvais effets de la parei^se :

Propter frigus piger arare noiait : mendicabit ergo œstate, et nondabilurilli (c. 20, v. ij.

Ce verset rappelle la fable rie la Cigale et la Fourmi. La même idée est reproduite ailleurs d'une manière fort piquante (c. 24 , v. 3n-3i>.

2 46 TBAITE i>ii LITTÉUXTCliE.

Per agrum hominis pigri transivi , et per vineam viri stulll

Eleccetolum repleveraiit urticœ, e,l operueraut superliciem ejus spi nae, el maceria lapidum (Jestrucla erat.

Quodcùm vidissem, posai in corde raeo, et exemplo didici disciplinam.

Parùra, inquam, dormies; modicûm dormitabis, pauxillùm manus constires ut quiescas :

Et vcniet tibi quasi cursor egestas, et mendicitas quasi vir armatus.

No 35 (p. 135.) HÉROIDE DE PÉNÉLOPE A ULYSSE.

Hanc tua Pénélope lento tibi millil, Ulisse.

Nil mihi rescribas ut (amen, ipseveni.

Troja jacet cerlè, Danais invisa pueilis.

Vix Priamustanti, totaque Troja , fuit.

O nlinam tune, ciim Lacediernona classe petebat,

Obrutus insanis es.set Adulleraquis!

Nccmihi , quœrenli snatiosani fallere noctem,

Lassaret viduas pencluia lela manus.

Quando ego non timul graviora pericula veris,

Res est solliciti plena timorisamor.

In le fingebam violentosTroas ituros :

Nominein Hectoreo pallida semper eram.

Sive quis Antiluchum narrab;it ab Heclore viclum ;

An ti loch us nostri causa timoris erat. Sive Menœliaden falsis cecidisse subarmis;

Flebam successu posse carere dolos.

Sanguine Tlcpolemus Lyciam tepefecerat hastam ;

TIepolemi leto cura novata mea est.

DeniquBj quisquis erat castris jiigulatus Achivis ,

Frigidius glacie pectus amantis erat.

Sed benè consuluit caste deus aequus amori.

Versa est in cinerem sospite Troja viro. Argolici rediére duces : al (aria fumant :

Poniturad patries l)arbara prœda deos.

Grala ferunt Nympha> pro salvis dona maritis :

Illi vjcta suis Troïa fata caniint.

Mirantur justique senps, trepidœque puellse :

Narrantis conjux pendct ab ore viri.

Atque allquis positâ monstrat feraprîElia mensà:

Pingil el exiguo Pergama tota mero.

Hàc ibat Simoïs, hic est Sigeia tellus,

Hicsteterat Priami regia celsa senis.

Illic .Eacides, illictendebat Ulysses :

Hic lacer adraissos lerruit Hector e/^uos. Oinnianamque tuo senior, te quœrere misse,

Rettulerat nato Nestor : at il le mihi. Rettulit et ferro Rhesumque Uolonaque cœsos ,

Utque sit hic somno proditus , ille dolo. Ausus es , 6 nimiiim nimiùraque oblite tuorum .

Thracia nocturnotangcre castra dolo; Totquesimul mactare viros, adjutus ab uno.

Atbenè cautus eras, et memor antè mei.

Usque metu raicuère sinus; dum victor amicum

Dictus es Ismariis isse per agmen equLs.

Sed mihi quid prodest vestris disjecta lacertis

Ilias , et , muras quod fuit ante, solum? Si maneo , qualis Trojà durante nianebam ;

Virque mihi , demto fine carendus , abes? Dirula sunt aliis, uni mihi Pergama restant;

Incola caplivo quœ bove victor arat.

.lani sefjes est ubi Troja fuit, resecandaque faice

l,uxuriat Phrygio sanguine piiiguis humus. Semisepulta viriimcur\is feriuntur aratris

Ossa: riiinosas occulit heiba domos.

Victor abes; nec scire mihi , quœ causa morandi ,

Aut in quo lateas ferreus orbe, licet.

Quisquis ad haec vertitj^eregrinam liltora puppim ,

nie mihi de te multa rogatus abit.

Quamque tibi reddat , si te modo viderit usquam ,

Traditur huic digitischarta noiatameis.

Nos Pylon, antiqui Neleïa Nestoris arva,

.Misimus; incerta est fama remissa Pylo. Misiraus et Sparten : Sparte quoque nescia veri

Quas habitas terras , aut ubi lentus abes? Ulilius starent etiam nunc mœnia Phœbi;

firascor volis heulevis ipsa ineisl) Scirem ubi pugnares ; et tantum belia timerem;

Et mea cum multis juncta querela foret. Quid timeam ignore : limeo tameu omnia démens .

Et patet in curas area lata meas.

QuiBCumque tcquor habet, quaecumque pericula tellus,

Tam longae causas suspicor esse morse.

H;ec ego dum stultè meditor iquae vestra libido est),

Esse peregrino captus amore potes.

Forsitan et narres , quàm sit tibi rustica conjux;

Qu.e tanlum lanas non sinat esse rudes. Fallar; et hoc crimen tenues vanescat in auras:

Neve , revertendi liber, adesse velis.

Me pater Icarius viduo discedere lecto

Cogif . et immensas increpat usque moras. Increpet usque licet : tua sum , tua dicar oportet

Pénélope : conjux semper L'Iissis ero.

nie tamen pietate meà precibiisque pudicis

Fran^itur, et vires tempérât ipse suas.

Dulichii, Samiique, et, quos tulit alla Zacynthos,

Turba ruunt in me luxuriosa, proci :

Inque luâ régnant, nullis prohibentibus, aulà.

Viscera nostra, tute dilaniantur opes.

Quid tibi Pisandrum, Polybumque, Medontaque dirum

Eurymachique avidas , Anlinoique manus , Atque alios referam, quos omnes turpiter absens

Ipse tuo partis sanguine rébus alis?

Irus egens , pecorisque Melunthius actor edendi ,

Ultimus accedunt in tuadamnapudor.

Très sumus imbellcs numéro, sine viribus uxor, Laértesque senex, Teleranchusquepuer.

nie per insidias pené est milii nuper ademtus ,

Dum parât , invitis omnibus, ire Pylon.

Di nre<or hoc jubeant , ut euntibus ordine fatis,

Ilie meosoculos comprimât, illeluos.

Hoc faciunt custosque boum , long;evaque nulrix

Tertius, immundœ cura fidelis har;c.

Sed ue<jue Laértes , ut qui sit inutilis armis,

Hostibus in mediis régna tenere valet.

Teleraacho veniet (vivat modo' lortior œtas ;

Nuncerat auxiliis illa tuenda patris.

248 TRAITÉ DE L1TTÉR4TDRK.

Née mihi sunt vires inimicos pellere fectis.

Tu citiiis venias, porlus et ara tuis.

Page 1