‹ Troisièmes mélanges d'histoire du Moyen Âge publiés sous la direction de M. le Professeur LuchaireChapitre 122 sur 125 · Cf. Cat. n · texte numérisé non relu

Cf. Cat. n

CATALOGUE DES ACTES

Fleury pour défendre l’abbaye de Saint-Denis contre les méfaits et les vols, et pour punir les malfaiteurs, par censure ecclésiastique. — Orig. L. 248, n° 238 . — Edit. Bréquigny, VI, p. 236 . — Potthast, n° 15119.

1253 . 10 septembre. — Innocent IV charge l’abbé de Saint-Benoît de Fleury de veiller à ce que les religieux de Saint-Denis ne soient pas lésés dans leurs droits. — Inv. LL. 1190, n° 2116. — Edit. Doublet, p. 584- — Bréquigny, VI. p. 236. — Potthast, n° i5i3i.

1253 . Septembre. — Marie, dame de Villepinte, Guyot et Guillaume le Loup, - ses enfants, consentent à ce que les fossés qui entourent le bois du Tremblay, demeurent au couvent de Saint-Denis. Celui-ci donne en échange i 3 arpents de terre. La dame de Villepinte échange en outre une toise de terre contre 18 arpents. — Orig. S. 2324 — LL. 1157, F° 471 - —Inv. LL. 1190, n° 2118. — B. N. Lat. 54 1 5 , f° 427.

1253 . Octobre. — Ratification de cette vente par Guyot et Guillaume le Loup, son frère. — Orig. S. 2324 - — LL. 1157, f° 472. — Inv. LL. 1190, n° 2119. — N. B. Lat. 54 i 5 , f° 42.

1253 . Septembre. — Jean le Tondu vend à l'abbaye de Saint-Denis un manoir à la Couture de Saint-Denis. — Orig. S. 2233 . — Inv. LL. 1190, n° 2117.

1253 . Octobre. — Eudes Baillet et son frère reconnaissent tenir de l’abbaye de Saint-Denis 2 clos de vigne à Gormeilles. — Orig. L. 842. — LL. 1157, f° 609. — Inv. LL. 1190, n° 2120.

1253 . Octobre. — L'aumônier de Saint-Denis rachète i 5 sols parisis de redevance, que Robert de Mandres percevait annuellement sur le cens de Grand-Puis. — LL. n 58 , f°367. — LL. 1176, f°i 25 . — Inv. LL. 1190, n° 2121.

1253 . Novembre. — Le couvent et l'abbé de Saint-Denis déchargent des droits de champart 5 quartiers de terre à Gonesse, appartenant à Jean Chauvin, et déclarent avoir reçu en échange le droit de champart sur un arpent de terre à Dugny appartenant à Aufroy Chatfvin, et 6 deniers de cens. — LL. 1157, f° 439. — LL. 11 65 , f° 92. — LL. 1166, f os 2 et 45i. — Inv. LL. 1190, n° 2122. — B. N. Lat. 17110, f° 288 v°.

GUILLAUME DE MASSOURIS

1253 . Novembre. — Adam de Senlis, juge délégué du pape, commet 1 ’ofïicial de Verdun pour citer et assigner à comparaître devant l'évêque de Verdun les abbé et religieux de Saint-Michel de Salone qui seront condamnés à payer les arrérages de 5 marcs d’argent, dus annuellement à l’abbaye de Saint-Denis. — Orig. L. 856 . — Inv. LL. 1190, n° 2124.

1253 . 10 décembre. — L’archidiacre du Vexin, député par Eudes, archevêque de Rouen, confirme l’accord fait entre les abbé et couvent de Saint-Denis et les maîtres et gouverneurs de la Maladerie d’Artie, qui cèdent au couvent certaines dîmes, sur un clos et vigne à Gency, pour 10 livres parisis, qui seront employées à acheter des fonds pour la Maladerie. — LL. 1157, f° 659. — Inv. LL. 1190, n° 2123.

1254 [a. s. 1253 ]. Février. — Contrat de vente, fait au profit de l’oftice des Charités par Pierre Merner, de 2 maisons avec leurs dépendances, rue de la Planche-Hasard, à Saint-Denis. — LL. 1159, f° 10. — Inv. LL. 1190, n° 2188.

1254 . [a. s. 1253 ]. Février. — Le prieuré d’Argenteuil achète un droit de champart sur le terroir de Montmelian, consistant dans le droit de percevoir sur chaque laboureur, qui possède 3 ou 4 chevaux, 8 gerbes, sur celui qui n’en a que deux, 4 gerbes, sur celui qui n’en a qu’un, une gerbe. Ce droit ne peut être perçu sur les laboureurs habitant Montmélian au moment de la présente vente. — Orig. S. 2332 .— Inv. LL.

nmet

?ronl

Tient

nal

ide ; .

ven! • .qui pour r la ’

?tir>

roit

jes.

jne

PIÈCES JUSTIFICATIVES

Sur la dot d’Hèloïse, nièce de Guillaume de Massouris.

Omnibus présentes litteras inspecturis, Hemardus, decanus Meledunensis, salutem in Domino. Notum facimus quod in nostra presencia constituas Johannes de Minciaco, miles, recognovit quod Guillelmus de Minciaco, armiger, emerat terram apud Minciacum in hereditate ipsius Guillelmi sitam et in feodo ejusdem militis, pro quater viginti libris Parisiensium de denariis, quos vir religiosus Guillermus, abbas Beati Dyonisii in Francia, dicto Guillelmo et Heloysi, ejus uxori, nepti dicti abbatis, in maritagium promisit ad emendum hereditatem implicandos. Et voluit idem miles et concessit coram nobis, si contingeret dictam Heloysim sine herede ex eodem Guillelmo marito suo suscepto decedere, quod idem abbas predictam terram in manu sua post mortem dicte Heloysis per annum et diem teneret. Ita quod si aliquis heres ipsius G. armigeri vellet ipsam terram habere, super quater viginti libras Parisiensium eidem abbati satisfacere teneretur, alioquin predictus abbas ipsam terram ex tune venderet et distraheret et sibi satisfaceret de denariis supradictis. Si vero idem abbas ipsam terram post dictum annum et diem extra manum suam non posuerit, ex tune prefatus miles ad suum feodum assignabit et de hiis tenendis et de non veniendo contra se predictus miles fidem in manu nostra prestitit corporalem. Datum anno Domini M° CC° XL° septimo, mense februario — (Catalogue n° 84 ). — Arch. Nat. LL. 1167,

L’official de Beauvais confirme un échange entre Guillaume, maire

DE MoRANCY, CONCIERGE ET SERGENT DE UlLY, ET l’aBBAYE DE SaINT-

Denis.

Omnibus présentes litteras inspecturis officialis Belvacensis salutem in Domino. Notum facimus quod cum Guillermus, major de Morentiaco villa, conciergius de Ulliaco, perciperet et haberet annuatim XYI1L — Luchaire. — 3 es Mélanges d'histoire. 17

GUILLAUME DE MASSOURIS

in grangia quam Beatus Dyonisius habet apud Ulliacum triginta duas minas bladi et haberet unum tractum in eadem grangia valentem annuatim sex decim minas bladi, et rehautomium ipsius grangie valentem sex minas bladi et perciperet annuatim in quinque festis annalibus quindecim denarios pro custodiendis oblacionibus et pro obolis hospitum de Gaveillons et supervenientium apud Ulliacum perciperet duodecim denarios vel circiter, et pro redecima canabi et lini de Ulliaco circiter duos solidos, et in nativitate Domini novem denarios pro quodam pane et capone, pro pluribus redditibus Beati Dyonisii apud Ulliacum colligendis, haberet etiam quando abbas Beati Dyonisii morabatur apud Ulliacum fenum et avenam pro uno equo, duos panes et unam quartam vini et unum ferculum, ratione conciergerie sue de Ulliaco. Et pro istis premissis habendis tenerelur idem Guillermus plura servicia facere apud Ulliacum, videlicet : su mionere culcitras per villam de Ulliaco, quociens opus erat, submonere corveatas equorum ter in anno et corveatas hominum et interesse in quinque festis annalibus per se vel persuum fidelem nunlium ad altare parrochiale ecclesie de Ulliaco ad custodienda partem et jus Beati Dyonisii in oblacionibus, teneretur etiam, quociens abbas Beati Dyonisii morabatur apud Ulliacum, querere cyphos, lintheamina, mapas, manutergia, potos, scutellas, patellasetalia omnia coquine necessaria ; et teneret hec omnia predicta a domino abbate Beati Dyonisii, ratione serjanterie, et ipsam serjanteriam, sicut hec omnia premissa, recognovit et asseruit coram nobis idem Guillermus; tenerentur etiam serjanteriam ipsam heredes ipsius Guillermi a dicto.. abbate relevare imperpetuum, quandocumqueserviens decederet. Teneret etiam idem Guillermus ab ipso abbate et ecclesia Beati Dyonisii apud Morentiacum villam, sicut hec omnia asseruit coram nobis, quadraginta duo arpenta et dimidium, et decem et novem perticas terre arabilis ad campipartem, in quibus campipartem percipiebat ecclesia Beati Dyonisii videlicet: ad Grucem in terra Arnulphi Rufi dimidium arpentum et novem quarrellos et dimidium, et super eandem Grucem dimidium arpentum, viginti quatuor quarrellos et dimidium in terra Michaelis et Pétri de Bliencort juxta fossam Beati Dyonisii unum arpentum et dimidium, in terra que vocatur Quinque Jornelli, tria arpenta, triginta quinque quarrellis minus, ad semitam fosse et da campum prepositi et ad campum limitis, duodecim arpenta et dimidium, septem quarrellis et dimidio minus, in terra de Plantis, duo arpenta, septem quarrellis et dimidio minus, super vallem unum arpentum et dimidium, novem quarrellis minus, in terra de Quercu que fuit Jocelini quatuor arpenta, decem et novem quarrellis minus, in terra que fuit Girardi Hardeillon et in terra que fuit Ricardi Peterel, in Sanceyo, tria arpenta, triginta quinque quarrellis et dimidio minus, in jorneHo ad Gulam vallis dimidium arpentum et viginti novem quarrellos et dimidium, in terra que fuit Constantii in Sanceyo, unum arpentum et duodecim perticas, in terra que fuit Eustachii in Sanceyo unum

PIÈCES JUSTIFICATIVES

arpentum novem quarrellis et dimidio minus, in terra que fuit domini Guillermi de Vallibus et in terra que fuit Johannis clerici Hardeillon, sex arpenta et viginti novem quarrellos, in terra que fuit Bertranni Rufi en Tienliu unum arpentum et dimidium, novem perticis et dimidia minus, in terra de Vaniaus que fuit Roberti Gotele septem quarteria, tribus quarrellis minus, in aioto quod fuit Lacossine unum arpentum et dimidium, duobus quarrellis minus, in terra que fuit Galteri La Guete unum quarterium et. unum quarrellum, in terra de Brachio unum arpentum, quatuordecim quarrellis minus, sicut hoc in totum idem Guillelmus asseruit coram nobis. De omnibus vero premissis viri religiosi, ut dictus Guillermus dixit coram nobis, abbas et conventus ecclesie Beati Dyonisii cum ipso Guillermo concordaverunt et convenerunt in hune modum : Quod ecclesia Beati Dyonisii et grangia eorum de Ulliaco et eorum hospites de omnibus supradictis que dictus Guillermus percipiebat et habebat tam apud Ulliacum quam alibi, ratione serjanterie de Ulliaco, et conciergerie de Ulliaco, quitti et liberi de cetero imperpetuum erga dictum Guillermum, ejus uxorem et eorum heredes remanebunt, et omnia ea que percipiebat et habebat idem Guillermus, ut dictum est, tam in blado dicte grangie, tam in denariis quam in aliis omnibus, ratione serjanterie et conciergerie predicte, et totum jus quod in eis habebat et habere poterat, quittaverunt imperpetuumeidemecclesie dictus Guillermus et Emelina, uxor sua; et horum recompensacione dicti.. abbas et., conventus quittaverunt imperpetuum dictum Guillermum et heredes suos de omnibus serviciis que dictis.. abbati et conventui quoquo modo facere, ratione dicte serjanterie, tenebantur, pro predictis que habebat. Et quittaverunt eidem Guillermo et suis heredibus totam campipartem quam ecclesia Beati Dyonisii percipiebat in terris superius nominatis. Et acensiverunt ipsi Guillermo et heredibus suis omnes illas terras et singulas ex nunc imperpetuum ad censum rectum quodlibet arpentum ad unum denarium Belvacense annui recti census singulis annis ecclesie Beati Dyonisii, vel ejus mandato, die octabarum Beati Dyonisii apud Morentiacum iri domo ipsorum ab earumdem terrarum possessoribus persolvendum. Et de propria ipsorum terra dederunt insuper iidem abbas et conventus eidem Guillermo, usque ad tria arpenta terre et dimidium sita irt duabus petiis, quarum una sita est in clauso subtus monasterium de Morentiaco continens circiter unum arpentum et alia in prato du Praache, continens circiter duo arpenta et dimidium, quodlibet arpentum ad unum denarium Belvacense annui recti census dicte ecclesie vel ejus mandato dictis die et loco annuatim persolvendum, salvis tameri in omnibus et per omnia dicte ecclesie Beati Dyonisii in omnibus et singulis terris prescriptis dominio et justicia sicut in aliis eorum terris et censivis, sicut hec omnia suprascripta asseruerunt coram nobis iidem Guillermus et Emelina, uxor sua. Ipsi Guillermus et Emelina, coram nobis constituti, fide in manu nostra corporali promiserunt et pro-

2 ÔO

GUILLAUME DE MASSOURIS

prio juramento firmaverunt se convenciones istas omnes et singulas erga dictam ecclesiam Beati Dyonisii firmiter imperpetuum et inviolabiliter servaturos, quantum ad hec omnia premissa servanda heredes guos imperpetuum obligantes et relinquentes obligatos. Quod ut firmum et stabile permaneat imperpetuum presentibus litteris ad peticionem Guillermi et Emeline ejus uxoris sigillum curie Belvacensis duximus apponendum. Actum anno Domini M° CG° quadragesimo septimo, XII 0 kal. martii. — (Catalogue n° 86). — Arch. Nat., L. 85 i.

Affranchissement des habitants de la Chapelaüde de diverses

Page 1