REDEVANCES

Guillelmus Ecclesie Beati Dyonisii in Francia minister. humilis ac ejusdem loci conventus universis présentés litteras inspecturis salutem in Domino. Notum facimus quod nos homines nostros de Capella Aude et de Couz et alios pertinentes ad prioratum nostrum ejusdem ville ubicumque sint, et heredes eorum et eos qui ad nostrum dominium supervenient in posterum, de manumortua, et de foragio vini, pietatis intuitu et melioratione ville et etiam dictorum hominum, imperpetuum absolvimus et quitamus. Concedimus eis etiam quod possint se et heredes suos libéré ubicumque voluerint sine nostra vel prioris nostri licencia, maritare. De talliis vero et cornendis quas in eisdem hominibus prior noster Capelle Aude solebat percipere, ad petitionem predictorum hominum, de consilio discretorum virorum, ita ordinavimus quod quatuor vel sex de dictis hominibus quos prior et homines communiter elegerint cum preposito prefati prioris nostri [curjabunt quod assisiam fideliter facient in quolibet nostrorum hominum secundum suas facultates ; que assisia semel in anno fiet per dictos juratos et per prepositum in festo Assumptionis beate Marie in hune modum, quod dicti jurati in aliquo dictorum hominum etiam in dicioribus ultra sex solidos monete currentis in patria de dicta assisia non poterunt assidere, in aliis vero mediocribus et pauperibus poterunt assidere descendendo a sex solidis usque ad decem et octo denarios, prout dicti jurati videbunt expedire et dictorum hominum suppetere facultates ; in pauperibus vero decem et octo denarios ad minus assidebunt.

Si vero dicti homines infra octo dies postquam requisiti fuerint a priore nostro Capelle Aude très homines, quos eligere debent ad assisiam faciendam, non nominaverint, ex tune dictus prior omnes sex poterit nominare in festo Omnium Sanctorum.Quilibet hominum predictorum hospitium tenens priori nostro Capelle Aude unam quartam avene reddere tenebitur annuatim, exceptis illis qui domum propriam non habent et exceptis mulieribus que nunquam fuerunt maritate, que non reddent

PIÈCES JUSTIFICATIVES

assisiam nec averiam, nisi domum propriam habeant; quam si habeant, avenam sine assisia reddent; vidue vero de dicta assisia nichil solvent sed avenam, si propriam domum habuerint; orphanivero et filii viduarum de dicta assisia nichil solvent, donec ad annos nubiles pervenerint, vel opéra sua possent cum aliis communiter exercere. Item si contingeret quod aliquis dictorum hominum a villa nostra de Capella Aude et de Couz vel ab aliis locis que ad dictum prioratum nostrum pertinent, sive ab aliis locis in quibus consuevimus eos explectare, in alium locum se transférât, res suas, quecumque sint, poterit ubicumque se transtulerit, libéré et légitimé explectare, reddendo nobis vel priori nostro census nostros, et de dicta assisia vel avena nichil solvent. Verum si pro defensione et utilitate ville expensas aliquas facere oporteret, homines dicte ville, et illi qui de dicta villa vel ab aliis locis in quibus eos consuevimus eos explectare, ad alium locum se transtulerint, qui etiam infra libertatem dicte ville res suas habuerint, easdem expensas communiter facere tenebuntür secundum taxationem hominum juratorum, qui ad hoc fuerint deputati. Verumptamen prior noster Capelle Aude terras nostras, quas tenent dicti homines vel tenebunt de nobis àd terragium, poterit sine calumpnia aut impedimento alicujus in manu sua ad opus suum vel hominum suorum capere. Et si contingeret quod aliquis dictorum hominum in villa nostra forisfaceret antequam ad alium locum se transferret et forifactum manifestum esset vel probatum, prior noster poterit bona sua saysire donec forefactum ad usus et consuetudines ville plenius emendasset. Si vero forefactum nec probatum nec manifestum esset, res sue recrederentur eidem, donec contra ipsum forefactum in nostra curia probaretur.

Talem etiam libertatem eisdem concedimusquod si aliquis eorumdem cum herede vel sine herede decesserit, res suas mobiles, quibuscumque voluerit, et immobiles, hominibus ecclesie poterit erogare, sive aliis hominibus liberis qui nostris hominibus de suis hereditatibus dare mutuo poterint sine domini alicujus contradictione. Hominibus vero de servitiis alterius dominii existentibus nichil dare de hereditatibus suis poterunt, nisi ille de alio dominio vel de alia censiva fuerint acquisite; nos vero in rebus mobilibus vel immobilibus, ratione manus mortue, non poterimus de cetero jus aliquod reclamare. De hereditatibus vero in quibus censum non habemus, poterunt ecclesiis suis parrochialibus vel caritatibus villarum vel aliis ecclesiis sive personis pro animarum suarum salute, sine contradictione qualibet, erogare. Si autem aliquis dictorum hominum res de censiva nostra alicui ecclesie erogaverit vel alicui communitati sive capellanie nisi ille cui erogaverit infra annum et diem vendiderit vel extra manuum suam posuerit, prior noster Capelle Aude, qui pro tempore erit, de fructibus dictarum rerum poterit se saysire, quousque vendiderit vel in alia manu posuerit res predictas. Item si contingeret aliquem dictorum nostrorum hominum decedere intestatum, res et hereditates ipsius propinquiori in genere sive

GUILLAUME DE MASSOURIS

sit clericus sive laycus, salva légitima elemosina sua libéré remanebunt. Ita tamen quod si sit laycus ille ad quem.bona devenerint, sit homo noster, vel si non sit, deveniat antequam de bonis saysiatur. Si autem archiepiscopus vel aliqua potens persona pro defensione ville vel utilitate burgensium in villam venerit, eum burgenses communiter procurabunt. Quod si super hoc discordia oriatur inter priorem et burgenses, quinque bonos et fideles hommes nominare debent, scilicet prior nominabit très et burgenses duos qui jurabunt quod si viderint causam rationabilem quare dictus archiepiscopus vel alius vocari debeat, eum dicti burgenses, sicut dictum est, procurabunt. Si autem causam per juramentum suum non viderint, ad dictam procurationem reddendam minime tenebuntur. Si autem super hoc dicti quinque jurati discordes fuerint in hoc quod duo de illis quos... 1 Quod si etiam illi très, quos prior nominaverit, a duobus illis quos burgenses nominaverint discordabunt, prior assignabitcertam diem et tune per bonos et fideles, qui sciant jura et consuetudines patrie, judicari faciet in curia sua utrum dicti burgenses ad procurationem sive ad expensas teneantur predictas, et tune tam a dicto priore quam a burgensibus predictis finaliter tenebiturquicquid per [eos] fuerit judicatum. Etneque prior neque burgenses consilio judicantium intererunt, donec ipsis judicium debeat recitari. Has libertates predictas dictis hominibus nostris concedimus, salvis nobis aliis nostris consuetudinibus de quibus in hac carta nullam facimus mentionem. In cujus rei teslimonium présentes litteras sigillorum nostrorum munimine fecimus roborari. Datum anno Domini M° CC° XL 0 IX 0 , mense augusto.

(Traces de 2 sceaux sur lacs de soie). — Arch. Nat., L. 84o. (Cat. n° 149.)