DE FIDE
. Quodnam sit Symbolum Fidei ?
. I. Credo in Unum DeumPatrem Omnipotentem factorem Cœli et Terrae. IL Et in Jesum Ghristum Filium Dei, Dominum nostrum. III. Conceptum de Spiritu Sancto, natum ex Yirgine Maria. IV. Passum et sepultum. V. Descendit ad inferos, et resurrexit a mortuis. VI. Ascendit in Cœlos, sedet ad dexteram Dei Patris Omnipotentis.
4 SANCTI JOSAPHATI
VII. Indeitemm venturusjudicare vivos et mortuos. VIII. Credo in Spiritum Sanctum. IX. Sanctani Ecclesiam Gatholicam, Sanctorum communionem. X. Remissionem peccatorum. XI. Garnis resurrec-" tionem. XII. Vitam aeternam. Amen. Hoc estSymbolumApostolicum. Praeterea est etiam Nicaenum, quo in Liturgia et in Ganone Ecclesiastico utimur.
Q. Quarenam Symbolum appellatur ?
R. Symbolum vocatur Idiomate Graeco, secundum nos autem dicitur,
Uktad, Compositio.
Q. Gurnam dicatur Apostolicum ?
R. Quia illud SS. Apostoli composuerunt, cum totum mundum peragrarent Evangelium prsedicantes.
Q. Quid contineatur in illo Symbolo ?
R. Duodecim articuli Fidei Ghristianae. Unus de Pâtre. Sexde Filio. Quinque de Spiritu Sancto.
Q. Quid significat verbum Credo ?
R. Significat, quod ego firmiter profitear, et pro certissimo habeam illa omnia,quae continentur in illis duodecim articulis. Propterea quia docuit Apostolos ipse Deus, Apostoli vero docuerunt Ecclesiam. Ecclesia docuitnos. Et quoniam impossibile est Deum mentiri, ideo illa omnia certiora esse judico, quam alla, quaeoculis video, et manibus palpo.
Q. Quid significant verba : Credo in Unum Deum ?
R. Significant, quod licet divers* sint Personse : Pater, Filius et Spiritus Sanctus ; tamen illi Très sunt Unus Creator omnium rerum, et unus Dominus. Licet Pater sit Deus, et Filius sit Deus, et Spiritus Sanctus sit Deus, tamen non très sunt Dii, sed unus Deus, Et illarum trium Personarum est Una Deitas, et UnaEssentia. Et hoc estmysterium sacratissimae Trinitatis.
Q. Potest-ne dari aliqua similitudo sanctissimœ Trinitatis ?
R. Potest. Anima hominis, quae creata est ad imaginem Dei, una est ad imaginem Dei, una est in sua essentia, très tamen habet potentias : Intellectum, Voluntatem, etMemoriam.
Q. Quid significat vox Patrem ?
R. Significat, quodille sit verus naturalis Pater Unigeniti Filiisui. Est autem Pater noster, sed per gratiam, non autem naturalis.
Q. Quis sit secundus Articulus?
R. Est in Jesiim Christum Fiîium ejus Unigenitum Dominum nostrum.
Q. Quisnam sit Christus ?
R. Est Filius Dei Patris ante ssecula illo natus, ita Omnipotens, ita Sa-
CATECHISMUS 5
piens ut ille. Qui propter nos factus est Homo, in utero sanctissimae
Virginis Mariae.
Q. Quomodo id factum est ?
R. Non virtute humana, sed virtute Spiritus Sancti. Quiailla per-
mansit Virgo sicuti ante partum, ita et postpartum. Atque ita Filius
Dei in Gœlo non habet matrem, in terra non habet patrem.
Q. Quare fuit crucifîxus et sepultus ?
R. Propter nos miseros homines, et propter nostram salutem, ut nos purgaret a peccatis nostris, et erueret de manibus inimicorum nostrorum, diaboli et inferni, atque ita redimeret nos sanguine suo pretiosissimo in ligno sacratissimo Crucis.
Q. Ergo nos fuimus captivi, si nos redemit ?
R. Vere fuimus captivi et servi peccatorum nostrorum, mortis, diaboli et inferni.
Q. Quid ergo fecit Salvator noster cum descendit ad Infernum?
R. Eduxit SS. Patrum animas, etaliorumSanctorum,qu8e fuerunt in
inferioribus partibus terrae prope Infermun,expectantes sanctum et
gloriosum adventumillius.
Q. Quomodo resurrexit e mortuis tertia die?
R. Surrexit e mortuis ad vitam beatam, in anima et corpore glorificatus, ut jam amplius nunquam moriatur.
Q. Quomodo ascendit in Cœlos, et sedet ad dexteram Patris ?
R. Ascendit quadragesima die post suam a mortuis resurrectionem, et
supra omnes cœlos et supra omnes Angeles, propria sua virtute et
potestate : ubi nunc est cum sua maxima gloria, ut Filius Dei verus. Q. Quomodo veniet judicare vives et mortuos? R. Iri die Judicii, in fine mundi veniet de Gœlo cum magna gloria, et
cum exercitu sanctorum Angelorum, ut judicet homines, et unicui-
que reddat secundum opéra et mérita illius. Q. Credis-nein Spiritum Sanctum?
R. Credo, quia verus est Deus, et tertia Persona sanctissimae Trinitatis,
a Pâtre per Filium procedens.
Q. Ergo Latini non bene dicunt, quia Spiritus Sanctus a Pâtre et Filio
procedit ?
R. Bene. Unum enim est illud quod ipsi dicunt « Filio, cum eo quod
nos dicimus Per Filium.
Q. Quomodo id fieri potest ?
R. Eo modo,quo Scriptura Sacra solet dicere de creato, quod sit per
Filium (Joan. i.). Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est
6 SANCTI JOSAPHATI
nihil (Ad Hebr. i.), Perquem sœcula facta sunt. Nihilominus tamen nullus eo impietatis processit, ut non credat, quod creatio omnium rerum ita est a Filio, ut et a Pâtre ; licet non dicat Scriptura, a Filio, sed XdioXwm per Filium.
Q. Quaenam sit causa, quod Sacra Scriptura hoc modo dicendi utatur ?
R. Quia illo tempore plenus fuit mundus ethnicis, qui non unum, sed plures Deos confitebantur ; ne itaque putarent, quod Christiani etiam pariter plures Deos habeant, Patrem, Filium et Spiritum Sanctum ; propterea Sacra Scriptura hoc modo loquendi utebatur ; Patri id adscribens, quia ab illo omnia; Filio vero quia per illum omnia; Spiritui vero Sancto, quia in illo omnia : atque ita exprimitur Unicum Principium. Wem etiam de Spiritu Sancto intelligendum est.
Q. In Symbolo autem Nicaeno quare est scriptum, a Pâtre procedentem, et non additum est, a Filio ?
R. Fecerunt id SS. Patres contra Macedonium Haereticum, et alios adhaerentes ipsius, qui sic docuerunt, quod Spiritus Sanctus procédât a Filio tantum, et non a Pâtre ; et propterea tantum mentionem fecerunt Patris, respectu cujus processionem Spiritus Sancti non agnoscebant Haeretici.
Q. Utrum in Scriptura Sacra alicubi reperiatur, quod Spiritus Sanctus non procédât a Filio, sed tantum a Pâtre ?
R. Nullibi reperitur. Immo vero contrario modo, quia scilicet procedit a Filio. Quia Ghristus (Joan. xvi.) dicit: Omnia quœcumque habet Pater mea sunt : propterea dixi vobis, quia de meo accipiet. Et cap. XVII. dicit : Mea omnia tua, et tua mea. SS. vero Patres clare idiem testantur.
Q. Quidnam inde sequeretur si diceremus, quod Spiritus Sanctus non
procédât a Filio ?
R. Id sequeretur quod jam Filius nonesset in omnibus aequalis Patri.
Pater enim, excepta Paternitate, haberet aliquid amplius, quam
haberet Filius. Quod estblasphemum in Fide Ghristiana, contra fun-
damentum Fidei de Sanctissima Trinitate.
Q. Si verum est quod Spiritus Sanctus procédât a Pâtre et Filio ; ergo duo Principia erunt Spiritus Saucti, et non unum ?
R. Nequaquam. Sicut enim non sequitur ex eo, quod creatio cœli et terrae sit a Pâtre et Filio et Spiritu Sancto, esse très Trinitates, sed tantum est Unica .' propterea quia unica est Virtus, per quam très Personae crearunt cœlum et terram ; similiter hic quoque quia unica est Virtus Spirativa Patris et Filii conjuncta et indivisibilis : ideo per illam spirat Pater et Filius, non ut duo spira tores, sed ut unus
CATECHISMUS 7
tantum. Atqueita Pater etFilius est Unum Principium Spiritus Sancti
Q. Quid est Ecclesia catholica, œcumenica ?
R. Est tota congregatio fidelium sub unoGapiteinvisibili, Ghrislo Domino, et visibili Vicario Christi.
Q. Quisnam sit Vicarius Christi ?
R. Successor Principis Apostolorum Pétri. Uni enim sancto Petro commisit Deus Pastoratum Gatholicum OEcumenicum, et non aliis Apostolis ; atque ideo illa potestas remanet tantum in successore Pétri, et non in successoribus aliorum Apostolorum. Hoc enim modo Pastores OEcumenici essent duodecim, quod nuUus hactenus dixit.
Q. De Patriarchis autem orientalibus quid sentiendum est ?
R. Episcopi sunt. Sed si in Unione cum successore Pétri non fuerint, Pastores non sunt, salvari non possunt, tam illi ipsi, quam etiam sequaces illorum.
Q. In quo consistit haec Unio ?
R. In hoc, ut sit una Fides, licet caeremoniae Ecclesiasticae, et ritus est alius in Ecclesiis nostris Ruthenis, alius apud Latinos, et diversa sacramentorum administratio ; v. g. Gorpore et Sanguine Ghristi utimur aliter nos a Latinis : nos sub duabus speciebus, ulli sub una ; nos in fermentato pane, illi in Azymo. Nihilominus tamen de illis sacra mentis una eademque nostrum est Fides, quia scilicet non est simplex panis, nec simplex vinum, prout docent haeretici, sed quod sit vere Gorpus et Sanguis ipsius ; ita ut etiam in minimissimo fragmento panis divisi, inveniatur integer Ghristus. Ita nos credimus, ita credunt Latini.
Q. Quid intelligendum per Sanctorum Communionem ?
R. Quod illi ommes qui sunt in dicta Ecclesia , habent communem participationem Sacrameutorum, sacrificiorum, orationum et aliorum bonorum operum, quse in Ecclesia fmnt. Sicuti membrum unum incorpore est particeps virtutis alterius.
Q. Quomodo fit Remissio Peccatorum ?
R. Fit per mérita Domini nostri Jesu Ghristi et potestate ipsius quam ille dédit Apostolis, Apostoli Episcopis, Episcopi Sacerdotibus, pro absol vendis illis qui confitentur.
Q. Possunt-ne sine Gonfessione remitti peccata ?
R. Possunt, quando erit Gontritio, et propositum confitendi.
Q. Quomodo erit Resurrectio mortuorum ?
R. In die judicii a mortuis résurgent omnes homines mortui, boni in anima speciosissima et in corporibus glorificatis, mali vero contrario modo, abominabiles et turpissimi.
8 SANCTI JOSAPHATI
Q. Quidnam sit vita aeterna ?
R. Est gloria regni cœlestis : hoc est videre Deum, et gaudere cum
illo, possidendo omnia bona, sine ullius mali admixtione : atque ibi
eriint boni. Mali vero descendent in ignem infemalem ad pœnas
seternas.
Q. Datur-ne ali quis tertius locus pro animabus e corpore decedenti-
bus?
R. Datur, et vocatur illç locus Purgatorium. Ad quem sunt il qui moriuntur in gratia Dei, idée tantum, quia non satisfecerunt in bac vita pro prœteritis peccatis. Non videbunt faciemDei, donec exsolvent omnia, in quibus deliquenint. Postquam autem débitas luent pœnas, illi quoque gloriaft cœlestis participes efficientur. Q. Possumus-ne, qui vivimus, suffragari defunctis in Purgatorio existentibus ?
R. Possumus. Et hoc facit S. Ecclesia, cum Liturgias, supplicationes, exequias, odas et alias orationes pro defunctis nos absolvere jubet.
