FRUCTUS HONORIS ET HONESTATIS
Florentissimae cœli et teirarum mode rat rie i, beatae Mariœ Virgini, œternae et increatœ sapientiœ parenti, Augustissimœ, serenissimœ, sapientissimœ, flores féliciter explicatos, acceptos referebat et consecrabat ejusdem majestatis servus humillimus Renatus Sain, Turonensis.
CONCLUSIONES Ex rationali philosophiâ et niorali
EX PROLEGOMENIS.
\. Praeter disserendi facultatem, nulla scientia opère objectoque suo uli potest seu postulat ; nec dialectico ulla frequentius quam Dialectica; nullaque alia disciplina syllogismorum suorum, form;im, structuram ac leges tradit, probat et efficit. Potest Dialectica eu m scientiis caeteris de certitudine, evidentiâ ac necessitate contendere, de dignitate non potest.
2. Dirigit Dialectica operationes omnes mentis, easque ut dirigibiles tanquam objectum adœquatum per se spectat, per accidens enunciationes vocales, res omnes, entia rationis. Docens utentem postulat et praecedit distinctam à se salfem formaliter, realiter autem
à scientiis quibus servit. Est scienlia dicta propriè, practiea simul et speculativa formaliter.
3. Deus optimus, maximus, voluntas creata, sensus interni et externi direetaque operatio intellectus secundas intentiones objectivas non efficiunt; illac intellectus, per reflexam actionem, universalem autem unitatem per actum comparativum procréât, nec ullum ens rationis efficit per abstractionem puram supeiïoris gradus ab inferioribus.
4. Dari universalia fundamentalia in rébus singularibus, realitcr ab illis non distincta, quae et sine intellectu possint existere, et ab eo sine falsitate abstrahi ac spectari sine différentes inferioribus, habeant autem pnedieata realia sibi débita secundum se contendimus. Dari formalia et communia verc multis non censemus.
5. Aptèdefinitur universale, unum aptum inesse pluribus, prœdicatur de quolibet inferiori suo, secundum naturam et divisirn ; abstrahi ab inferioribus potest etiam non existentibus; nec existit sine illis; adaaquatè dividitur in genus, speciem, differentiam, proprium et aceidens.
6. Genus prasdicatur in quid de pluribus in specie differentibus, nec species, in quas dividitur, aut earum differentias actu conlinet, sed potestate duntaxat. Species infima conceditur, ea sola est secundum prœdicabile; nec potest quœcumque novarum specierum creatione fieri unquam genus.
1. Difterentia propriissima accepta in abslracto non continet etiam potestate speciem quam constituit, genus quod contraint, individua quibus convenit : in concreto accepta continet inferiora virtute; légitime definitur, quod pi'oedicatur de pluribus specie vel numéro differentibus in quale quid.
8. Quarlum universale est proprium duntaxat quarto modo, speciei infimse et subalterne tribuitur, non est universale per ordinem solum ad speciem, sed ad inferiora, quae et quatenùs sunt illius propria. Primo modo, secundo et tertio asserimus ad accidens pertinere.
EX PR.EDICAMENT1S.
9. Datur entis communis conceptus unus formalis, datur et objectivus verèunus,difïerentias inferiores non includensintrinsecè, rébus omnibus communis, et internus, omnium conceptuum simplicissimus et primus, prœter quem quidquid adœquatè concipitur nihii est, quique non est univocus seu ab inferioribus differentiis mutuâ abstraction e prœcisus.
10. Substantia primis secundisque substantiis aliquo modo communis conceditur compléta et Imita. Ea non est secundum suum gradum in prœdicamento per se, ut neque in eodem est Deus
optimus maximus, differentige, partes physicae, modi substantiales; cum in proedicamento sint intelligentiae et cœli.
11. Quantitatis praedicamentalis essentia non est divisibilitas, non actualis localis extensio, non mensura; sed extensio radicalis, ex quâ localis per se effîcitur et impenetrabilitas. Ea quantitas sublatis aut additis extensis partibus, non mutatur essentialiter, non intenditur in subjecto, non suscipit magis et minus, contrarium non admittit.
12. Non constat quantitas indivisibilibus, non habet ulla duo aut immediata aut proxima, dividitur in infinitum, non recipit pro speciebus veris et prœdieamentalibus orationem, numerum, locum, motum. Qualitas est quadruplex habitus et dispositio, naturalis potentia et impotentia, passio et patibilis qualitas, forma et figura.
13. Relatio realis et creata oonceditur, non distinguitur à proximo subjecto realiter, terminum realem absolutumque desiderat. Actio, passio, ubi, silus, quando et habitus non sunt modi ex substantià agente, patiente, posita in loco ac tempore, disposita et vestita exurgentes.
14. Opposita sunt in quadruplici differentia, contraria, contradictoria, privativa, relativa. Contraria sunt, qu£e sub eodem génère maxime pugnant, ac se ab eodem subjecto mutuô expellunt. Contradictorium alterum omni subjecto inessrf, alterum non inesse necesse est : habent oinnia contradietorium, non omnia contrarium, relativum, privativum.
15. Signa dicunt duas necessariô relationes, nulla alteram priorem simpliciter. Conceptus sunt signa rerum formalia, et naturalia, voccs sunt rerum et conceptuum instrumentalia et artificialia : priora sunt signa realiter -, posteriora, ratione, nec prius significant conceptus formates, quam objectivos, et res.
16. Syllogismus est oratio in quâ quibusdam positis necesse est sequi, eo quod haec sint. Dividitur in categoricum et conjunctum. Hic ab illo distinguitur et virtute concludendi et numéro lerminorum, nec ad illum per se reducitur : potest autem affirmalivum ex negativo, et universale ex singulari concludere.
EX ETHICLS.
17. Appetunt omnia bonum suum vel potestate, vel actu, appetitu vel naturali, vel sensitivo, vel rationali propter aliud, vel propter se. Delectabile et honestum propter se desiderantur; utile potest esse finis propter quem priora média expetantur, expeti autem propter se, qua utile, nunquam potest.
iv 23
18. Finis cujus gratia desideratur amore sed non desiderio finis cui, est prior secundum intentionem quani média, et executione posterior. Finis cui acceptus secundum se non est executione ac existentia posterior mediis, non est béatitude, ac bonum morale, quod alia appetunt, quodque est vel delectabile, vel utile, velhonestum.
19. Deus est finis cui rerum omnium, est eliam finis cujus gratia créature intellectualis, atque adeo beatitudo ejusdem objectiva. Beatiludo formalis hominum et supernaturalis est actus intellectus clarèac manifeste Deum intuentis ad que m si Deus hominem minime destinasset, esset naturaliter homini débita bealitudo, in ejusdem Dei naturali contemplatione pnecipuè constituta.
20. Ad humanum actum liberum duo per se precipuè requiruntur, intellectus nimirum et voluntas. Intellectus non est indifferens ac liber formaliter, sed inchoativè duntaxat et radicaliter. Antecedit aliquo suo actu actum quemctimque voluntatis, à quâ inaliis potest moveri despoticè.
21. Intellectus voluntatem movet et déterminât secundum exercitium et speciem in amentibus, fariosis, pueris, dormientibus et beatis , nec potest eam in actibus liberis quoad exercitium impellere, potest se libéra voluntas propositis œqualiter bonis oppositis ad quod voluerit absque judicio practicè practico libère determinare.
22. Voluntas sola est formaliter libéra, movet despoticè facilitâtes externas loco motivas et ad eum motum adhibet si adhibendus est, despoticè sensitivumappetitum, quem quidem in moderandis motibus suis movet duntaxat civiliter, non movet directe, ac per se vegetativas faeultates et sensus.
23. Passio sensitivi appetitus est motus ejus apprehensione boni et mali cum aliqua corporis mutatione minime naturali : cadit in hominem sapientem, non est formaliter aut vitium, aut actus vitiosus, est de bono vel absoluto, vel arduo ac de opposito ei malo.
24. Distinguimus in appetitu concupiscibili sex omnino passionés, aniorem, desiderium, gaudium, odium, fugam, tristitiam, distinctas inter se formaliter et realiter ; in appetitu irascibili quinque passiones agnoscimus, spem, desperationem, tram, metum, audaciam, sex illis prioribus secundum se posteriores.
Horum theorematum veritates pro annuâ celebritate Collegii flexiensis Henrici Magni Societatis Jesu in lycseo logieo, 4 et 5 juniianni 1620, propugnabit Renatus Sain, Turonensis.
N. B. Ce programme se trouve à la dernière page de la philosophie du P. Gandillon (bibliothèque publique de Tours). En tête du programme, vue du collège de La Flèche, et au dessous une Vierge tenant à la main une palme.
JESU CHRISTO
CONÇU SIONES
