FRUCTUS HONORIS ET HONESTATIS
Florentissimse cœli et terrarum Qioderatrici, beatae iMariae Viigini, aelernoB et increataî sapienlise paienti, Augustissimae, serenissimaB, sapientissimœ, flores féliciter explicatos, acceptos referebat et consecrabat ejusdeni majestatis servus humillimus Rematus Sain^ Turonensis,
CONCLUSIOiNES Ex ralionali philosophià et Qiorali
EX PROLEGOMENIS.
i. Prœter disserendi facultatem, nuUa sclentia opère objectoqne suo iiti potest seu postulat ; ncc dialectico ulla frequentius quam Dialectica; nullaque alia disciplina syllogismoriim suorum, formam, structuram ac leges tradit, probat et efficit. Potest Dialectica cum scientiis caeleris de certitudine, evidentiâ ac iiecessitate contendere, de dignitate non potest.
2. Dirigit Dialectica operationes onines mentis, casque ut dirigibiles tanquam objectum adaequatum per se spectat, per accidens enunciationes vocales, res onines, entia rationis. Docens utentena postulat et praecedit distinctam à se saltem formaliter, rcaliter autem
à scientiis quibus servit. Est scienlia dicta propriè, praclica simul et speculativa formai! ter.
3. Deus oplimus, maximus, voluntas creata, sensus inlerni et exlcrni directaque operalio intellectus secundas intentiones objectivas non efficiunt; illac intellectus, per reflexam actionem, universalem auten) unitatem per actum comparativum procréât, nec ullum ens rationis efficit per abstractionem puram superioris gradus ab inferioribus.
4. Dari universalia fundamentalia in rébus singularibus, realilcr ab ilUs non distincta, quae et sine intellectu possint exislere, et ab eo sine falsitate abstrahi ac spectari sine differenliis inferioribus, habeant autem prîedicata realia sibi débita secundum se contendimus. Dari formalia et communia verè muUis non censemus.
5. Aptèdefmitur universale, unum aptum inesse pluribus, prœdicatur de quolibet inferiori suo, secundum naturam et divisim ; abstrahi ab inferioribus potest eliam non existentibus; nec existit sine illis; adœquatè dividitur in genus, speciem, differentiam, proprium et accidens.
6. Genus praedicatur in quiJ de pluribus in specie differentibus, necspecies, in quas dividitur, autearum differentias actu conlinet, sed potestaie duntaxat. Species infima conceditur, ea sola est secundum prsedicabile; nec potest quaecumque novarum specierum creatione fieri unquam genus.
T. Diflerentia propriissima accepta in abstracto non continet etiam potestate speciem quam constituit, genus quod conlrabit, individua quibus convenit : in concreto accepta continet inferiora virtute ; légitimé definitur, quod praedicatur de pluribus specie vel numéro differentibus in quale quid.
8. Quartum universale est proprium duntaxat quarto modo, speciei iiifimœ et subalternae tribuitur, non est universale per ordinem solum ad speciem, sed ad inferiora, quae et quateniis sunt illius propria. Primo modo, secundo et tertio asserimus ad accidens pertinere.
EX PRiEDICAMENTIS.
9. Datur entis communis conceptus unus formalis, datur et objectivus verè unus, differentias inferiores non includens intrinsecè, rébus omnibus communis, et internus, omnium conceptuum simplicissimus et primus, prseter quem quidquid adœquatè concipitur nihil est, quique non est univocus seu ab inferioribus differenliis mutuâ abstraction e praecisus.
10. Substantia primis secundisque substantiis aliquo modo communis conceditur compléta et fmita. Ea non est secundum suum gradum in praedicamento per se, ut neque in eodem est Deus
optimus maximus, differentiae, partes physicœ, modi substantiales; cum in praedicamento sint intelligentise et cœli.
11. Quantitatis praedicamentalis essentia non est divisibilitas, non actualis localis extensio, non mensura ; sed extensio radicalis^ ex quâ localis per se efficitur et impenetrabilitas. Ea quantitas sublatis aut additis extensis partibus, non mutatur essentialiter, non intenditur in subjecto, non suscipit magis et minus, contrarium non admittit.
12. Non constat quantitas indivisibilibus, non habet ulla duo aut immediata aut proxima, dividitur in inflnitum, non recipit pro speciebus veris et praedicamentalibus orationem, numerum, locum, motum. Qualitas est quadruplex habitus et disposition naturalis potentia et impotentia, passio et patibilis qualitas^ forma et flgura.
13. Relatio realis et creata conceditur, non distinguitur à proximo subjecto realiter, tcrminum realem absolutunique desideral. Actio, passio, ubi, situs, quando et habitus non sunt modi ex substantia agente, patiente, posita in loco ac tempore, disposita et veslita exurgentes.
14. Opposita sunt in quadruplici differentia, contraria, contradictoria, privât iva, relativa. Contraria sunt, quae sub eodem génère maxime pugnant, ac se ab eodem subjecto mutuô expellunt. Contradictorium alterum omni subjecto inessrf, alterum non inesse necesse est : habent omnia contradictorium, non omnia contrarium, relativum, privativum.
15. Signa dicunt duas necessariè relationes, nulla alteram priorem simpliciter. Conceptus sunt signa rerum formalia, et naturalia, voccs sunt rerum et conceptuum instrumentalia et artiûcialia : priora sunt signa realiter; posteriora, ratione, nec prius signiflcant conceptus formates, quam objectivos, et res.
16. Syllogismus est oratio in quâ quibusdam positis necesse est sequi, eo quod haec sint. Dividitur in categoricum et conjunctum. Hic ab illo distinguitur et virtute concludendi et numéro lerminorum, nec ad illum per se reducitur ; potest autem affirmalivum ex negativo, et universale ex singulari concludere.
EX ÊTUICIS.
17. Appetùnt omnia bonum suum vel potestate, vel actu, appetitu vel naturali, vel sensitivo, vel rationali propter aliud, vel propter se. Delectabile et honestum propter se desiderantur; utile potest esse Qnis propter quem priora média expelantur, expeti autem propter se, qua utile, nunquam potest.
18. Finis cti/us graUa desideralur amore sed noïi desiderio finis ctti, est prier secundum intenlionem quam média, et execuiione poslerior. Finis cui acceplus secundum se non est execuiione ac exislentia poslerior mediis, non est beatitudo, ac bonuiii morale, quod alia appetunt, quodque est vel deleclabile, vel utile, velhonestum.
19. Deus est finis cm' rerum omnium, est etiam finis cujusgratia crealurœ intellectualis, atque adco beatitudo ejusdem' objectiva. Beatitudo formalis hominum et supernaturalis est actus intellectus clarèac manifeste Deum intuen lis ad quem si Deus hominem minime destinasset, csset naturaliter homini débita beatitudo, in ejusdem Dei naturali contemplatione prœcipuè constituta.
20. Ad humanum actum liberum duo per se praecipuè requiruntur, intellectus nimirum et volunlas. Intellectus non est indilTerens ac liber formaliter, sed inchoativè dunlaxat et radicaliler. Anlecedil aliquo suo actu actum quemcumque voluntatis, à quâ inaliis potest moveri despoticè.
21 . intellectus voluntatem movet et déterminât secundum exercitium et speciem in amentibus, furiosis, pueris, dormientibus et beatis , nec potest eam in uclibus liberis quoad exercitium impellere, potest se libéra volunlas proposilis aequaliter bonis oppositis ad quod voluerit absque judicio practicè practico libère determinare.
22. Volunlas sola est formai iter libéra, movet despoticè facaltates externas loco motivas et ad eum motum adhibet si adhibendus est, despoticè sensitivum appelitum, quem quidem in moderandis motibus suis movet dunlaxat civililer, non movet directe, ac per se vegetativas facultales et sensus.
23. Passio sensitivi appetitus est motus ejus apprehensione boni et mali cum aliqua corporis mutatione minime naturali ; cadil in hominem sapientem, non est formaliter aut vitium, aut actus viliosus, est de bono vel absolulo, vel arduo ac de opposito ei malo.
24. Distinguimus in appelilu concupiscibili sex omnino passiones, amorem, desiderium, gaudium, odium, fugam, tristitiam, dislinctas inter se formaliter et realiler ; in appelilu irascibili quinque passiones agnoscimus, spera, desperalionem, iram, metum, audaciam, sex illis prioribus secundum se posteriores.
Horum theoremalum verilales pro annuâ celebritale CoUegii flexiensis Henrici Magni Socielatis Jesu in lycœo logico, 4 et 5 juniianni 1620, propugnabit Renatus Sain, Turonensis.
N. B. Ce programme se trouve à la dernière page de la philosophie du P. Gandillon (bibliothèque publique de Tours). En tête du programme, vue du collège de La Flèche, et au dessous une Vierge tenant à la main une palme.
JESU CHRISTO
CONCLISIONES
