OBJET
Compiègne, septembre 1208
Ego Willelmus, cornes Pontivi, presentibus et futuris notum facio quod he sunt conventiones inter me et Renaldum, comitem Bolonie, et Symonem, fratrem predicti comitis Bolonie, quicum Maria filia mea matrimonium contraxit. Ego siquidem filie mee Marie trecentas libratas terre ad monetam Parisiensium in terra mea Normannie ultra Secanam siiicet in terra Constantiensî donam. Hanc autem terram Hugo de Fontibus et Stephanus de Longo Campo eidem filie mee debent assignare; quod si isti duo non possent concordare, Robertum de Bova ad hoc faciendum vocarent, qui cum altero illovum predictam terram sicut dictum est assignaret. Si autem contigerit me masculum heredem habere de uxore mea, sepedicte Marie filie mee in ingementum matrimonii sui donavi Hames et Hivermont cum pertinenciis, post decessum meum in perpetuum tenendum. Sciendùm est preterea quod ego ultra Canceiam prêter assensum R[enaldi], comitis Bolonie, nihil potero acquirere nisi illa que acquisieram et tenebam ea diequa conventio ista apud Compendium fuit contracta. Contentio autem que inter noy erat super foresta de Moflieres et feodis ad Albam Marlam pertinentibus et ad Arguel, sic sopita est, quod ego et R[enaldu8], comes Bolonie, in legitimam proborum virorum inquisitionem compromisimus, et quod itaque nostrum eorumdem légitima inquisitio dederit, hoc habebit et tenebit, non de cetero super hoc poterit reclamare; preterea terram ultra Canceiam de qua discordia erat inter me et comitem Bolonie, eidem comiti Bolonie toto tempore vite mee quitam clamavi. De castello Mentenai sic erit : comes Bolonie denarios suos quos in habendo castello illo posuit rehabebit, quos cum rehabuerit, non ego, non comes Bolonie, non Hugo Kieres, non ejus hères, castella Welteri de Mentenai per emptionem, vel per vadium poterunt habere, nec ad eumdem Hugonem Keret sive hereditario vel alia aliqua ratione sufficienti devolverentur. Super his autem conventionibus tenendis firmiter dominum meum Philippum, regem
Francie^ plegiam constitui, ita quodsiab illis conventionibus resilire dominus meus rex Franchie absque aliqua interceptione ad feodum meum domino fuerit emendatum, poterit assignare. Quod ut ratum habeatur presens scriptum sigilli mei appositione conflrmavi. Actum anno Domini M° CC° octave, mense Septenabris.
B. N., ms. coll. D. Grenier, suppl. 298, original.
CHARTE DE PHILIPPE, ROI DE FRANCE, EN FAVEUR DE GUILLAUME, COMTE DE PONTHIEU
Compiègne, septembre 1208
Philippus, Dei gratia Francorura rex. Noverint universi présentes pariter et futuri, quod nos dilecto et ûdeli nostro Guillelmo, comitl Pontivi, et heredi suo, garanti re debemus terram de inter Canceiam et Alteiam, super qua querela vertebatur inter ipsum et Renaldum, comitem Bolonie, salvo servicio nostro et rachato nostro. Quod ut perpetuum robur obtineat, présentera paginam sigilli nostri auctoritate precepimus conflrmari. Actum apud Compendium^ anno Domini M" CC" octavo, mense Septembris.
Teulet, Très, des C/i., I, 325 a.
CHARTE DE PHILIPPE, ROI DE FRANCE, EN FAVEUR DE RENAUD, COMTE DE BOULOGNE
Paris, octobre 1208 In noraine sancte et individue Trinitatis, amen. Philippus, Dei gratia Fiancorum rex. Noverint universi présentes pariter et futuri quod dilecto et fideli nostro R[enaldo], comiti Bolonie, et lieredibus suis, damus et concedimus orania prata et alnetum et mariscum de Mesnillo de Gravenchiana, que habebamus inter parchum ejusdem comitis et terram lucrabilera et vivarium iiostrumet prata cambellani deTanquarvilla, tenenda in perpetuum de nobis et heredibus nostris pro centumsolidis turonensium nobis et heredibus nostris annuatim reddendis, ad scaccarium sancti Michaëlis, ita tamen quod dictas comes vel heredes sui
nichii ibi facere poterunt nisi prata. Quod ut perpetnnm robar obtineat, sigilli nostri auctoritate et regii nominis karactere inferius annotato presentem paginam confirmamus. Actum Parisius, anno Incarnatlonis dominice M"* CC** octavo, regni nostri anno vicesimo nono, astantibus in palacio nostro quorum nomina supposita sunt et signa : dapifero nullo, signum Guidonis buticularii^ signum Mathsei camerarii, signum Droconis constabularii. Data vacante (locus monogrammatis) cancellaria. Per manum fpatris Garini.
A. N., TréB. des Ch.^ J, 792 (ce texte, qui est une copie du XVI» siècle évidemment faite sur Toriginal, est le plus complet). — Teulet, I, 327 b. — B. N., ms. lat. 4650, n« 56.
CHARTE DE COMMUNE DONNÉE PAR RENAUD, COMTE DE BOULOGNE, ET IDE, SON ÉPOUSE, AU PORT D*AMBLETËUSE
[juillet, 10 août] 1209
Sciant omnes ad quos presens charta pervenerit quod ego R[enaldus] cornes Boloniae et Ida Bolonise comitissa uxor mea unam villam constituimus apud Ambleteuuam et hominibus concessimus et dedimus communiam ad usum et consuetudinem BollonisB.
Concessimus etiam et dedimus hominibus ejusdem communias nutriraentum dunae nostrse a ponte dictae Ambleteuae usque apud Audreselle. Ita tamen quod ipsi oyacum non possint secare nec convellere. Si vero aliquis de communia illa secaret aut evelleret oyacum et super hoc per vicinos suos posset pertrahi, ipse duos solidos nobis emendsB ratione daret, et oyacum nostrum esset.
Sciendum est autem quod pecudeshomiuum de praedicta communia possunt ire per dunas praedictas, ita quod pro vacca nobis dabunt sex denarios, pro equo sex denarios, pro porco unum denarium et pro ove unum obolum. Et pro nulla pecude dabitur iste redditus nisi unum annum habeat.
Nec aliquis in dunas illas pecudes potest mittere nisi ipse sit de communia illa. Si aliquis vero de pecudibus suis redditum non redderet ut supra dictum est pecudes nostric essent.
Nec hoc prsetermittendum est quod unaquœque masura in longam sex viginti pedes continere et in latum quatuor viginti débet, et débet nobis dimidium poquinium avense et duas gallinas.
Homines vero ejusdem communise in villa de Ambleteûe manentes omni tempore brassare possunt et facere album panem et nigrum quanti pretii voluerint. ita quod panis sit legitimus, quodcumque edictum brassandi vel forniandi per terram nostram factum fuerit.
Nos vero de quolibet brassatore duos solidos per annum videlicet ad purificationem habere debemus.
Et omnes homines ejusdem communise per totam terram nostram de thelonio quittamus.
Supradictis igitur addendum est quod nos de qualibet navi ejusdem villas habere debemus quinque solidos per annum ad festum sancti Andreae et per hos quinque solidos de omni alia consuetudine navim quittamus.
Nos etiam erga homines praedictae communiœ plegii sumus quod nos eis omnia wadia sua per totum posse nostrum habere faciemus, si ille qui debitum débet aut plegius débit! in posse nostro tantum habeatquod debitum posset reddere.
Nos etiam eisdem homlnibus hoc quod tenere debent in pace tenere faciemus^ salvo jure dominorum de quibus ipsi tenebunt.
Nos etiam homines prsedictae communias quittamus de corvea et de exeicituet equitatione^ nisi quando homines Bolonise ibunt in exercitum vel equitationem.
Notandum est etiam quod hominibus ejusdem villœ semel in hebdomade videlicet die Jovis forum concessimus et per annum festum annale. Festum vero illud convenire débet vigilia beati Pétri proxima post festum beati Joannis Baptistcc et durare débet per diem beati Pétri et per duos dies sequentes.
Addendum etiam quod quicumque de praedicta communia esse voluerit in villa de Ambleteûe infra annum débet manere.
Actum anno dominicae Incarnationis millésime ducentesimo nono, testibus Willelmo de Fielnis, Guidone Descbamps, Anselmo Buticulaiio, Guidone de Bellebronne, Anselmo de Longavilla, Eustacio Monacho, Honfredo de Hanbreuq, Petro (de) Bornovilla, Morsello tune Senescallo et plurimis aliis.
E. T. Hamy, Bullet. Soc. acad. de Boulogne, n« 1, 1866.
CHARTE DE REN'AUO, COMTE DE BOULOGNE, SUR LE MARIAGE OB SA FILLE AVEC LE FILS DU ROI
Paris, novembre 1209
Ego Rfenaldus], cornes B[olonie], notum facio universîs ad quos litere présentes pervenerint, quod ego cariBSÎmo domino meo illustri Francorum régi Philippo, bona fi de cieantavi quod coDventiones super matrimonîo inter filiam ejusdem dominî régis Philippum et filiam meam prout scripte et firmiter observabo, et quandocamque ab eodem domino rege super boc fuero requisitus, tiliam meam predictam janidicto Philippo filio domini re^is tradam nuptui, et conventiones matrimonii prosequar bona âde. Si autem jamdictam filiam meam prout promisi eodem Philippo filio domini régis nolem tradere in uxorem, et dictas conventiones observare, volo et concède quod idem dominas meus rex ad totum feodum meum quod de ipso teneo, propter hoc assignet, et illud in manu sua teneat, donec eidem ad gratum suum super hoc fuerit satisfactum. Âctum Parisius, anno Domini M. CC. nono, mense Novembris. De hiis convention ibus tenendis et isti plegii quod omne tenent de rege per litteras suas patentes^ Guido buticularius, Rad[uifusJ de Claremonte, Robertus de Tornella.
Duchesne, GenéaL cTAuoergne, II, 99 (erreur de date). — Cat. 1178.
CHARTE DE RENAUD, COMTE DE BOULOGNE ET DE MORTAIN, ET DE IDE, SON ÉPOUSEj EN FAVEUR DE l'aBBAYE DE NOTRE- DAME-DU-PARC
Ego R[enaldus], Bolonie et Moritonensis comes, et Ida, uxor mea, notum facimus tam presentibus quam futuris quod nos, divino intuitu et ob animarum nostrarum et parentum et antecessorum nostrorum remedio, laudante et concedente Mathilde, filia nostra, dedimus ecclesiae Beatœ Mariae de Parco, juxta Crispiacum, decem millia alectium in eleemosinam perpetuo possidendam, ad redditus nostros apud Boloniam singulis annis
infra octavas beatî Martini in hyeme percipîenda. Quod ut ratum sit et firmum, presentem paginam sigillorum nostrorum appositione communimus. Actum anno ab Incarnatione Domini miliesimo ducentesimo nono.
B. N.,ms. coll. Moreau. CXIII, 103, et D. Grenier, CCLVI, 104. Orig. aux arch. du Parc-aux-Dames, layette de Boulogne, liasse unique, n" 1.
