SÉPARANT CALAIS DE MERCH
Calais, août 1210
Ego Résina ld us. cornes Bolooie et Ida, uxor mea, Bolonie comitissa, notum fieri volumus, tam presentibus quam futuris, quod nos scabinos de villa nostra de Kaleis et probos homines nostros de eadem villa et omnes infra banleucam de Kaleis habitantes, a communitate aliorum hominum nostrorumde terra de Merc 8eparavimus, ita quod jura sua et libertates suas, sicud (sic) eas habebant antequam a predicta communitate separati essent, possidebunt. Si autem scabini vel queremanni super se judicium habuerint quod dicere nesciant et difflnire, apud Merc dejudicio illo suam facient inquisicionem ; et si apud Merc super hoc docti esse non poterunt (sic), judicium illud inquirent apud Breborc. Concesimus etiam predictis burgensibus quod, quando assisam suam facient, quod de omnibus catallis que infra banleucam suam erunt que per aspectum scabinorum debebunt assederi, assisam suam faciant. Dedimus igitur et concessimus sepedictis burgen, sibus quod infra banleucam suam habeant gueldam mercatoriam adeo libère et quiete ut illam habent illi de Merc. Actum apud Kaleis, anno ab incarnatione Domini M" CC' decimo, mense augusto.
Original parchemin, deux sceaux pendant sur double queue, débris de l'un deux O de BouL.), cire jaune, avec contre-sceau. Arch. du Pas-de-Caiais, A. 5 15 Ch. d'Artois.
CHARTE DE RENAUD, COMTE DE BOULOGNE, ET DE IDE, SON ÉPOUSE EN FAVEUR DE L'ABBAYE DE SAMER
Décembre 1210
In nomine sancte et individue Trinitatis.Quum vita presens brevis et labilis, vel iniquis interitum, vel gaudium piis parit eternum, Ego Reinaldus, Bolonie cornes, et Ida, comitissa, tum timoré pene, tum amore justicie, animarum saluti providere cupientes, que Dei sunt Deo reddere et conservare proponentes,
PIÈCES JUSTIFICATIVES
Christo et beato Vulmaro famulatum exhibere gratum intentes, notum facimus universis tam presentibus quam futuris quod ecclesia sancti Vulmari penitus libéra est ab omni exactione et consuetudine terrene potestatis, et in tota terra suaomnem coraitatum et oranem justiciam, et quicquid adjusticiam pertinet, ex antiqua antecessoruni nostrorum donatione et conflrmatione, hereditario jure et libéra possessione obtinet : videlicet in villis sibi pertinentibus, in hominibus. in silvis, in piscationibus, in pratis, in maresiis et in omnibus eventibus. Villarum autem hec sunt nomina : villa Sancti Vulmari et forum et quiquid ad villam pertinet, Mintinum, Condeta, Berkem, Hesdinum, Retinghem. Brokeldale, Fonthem, Colonia villa cum circumadjacentibus maresiis et piscationibus. Campania, Calika, Vêtus Monasterium, vil!aSanctiMartini,Manevilla, Berniules, quadam pars de French, et ea que ad istas villas pertinent. Habet etiam ecclesia in pluribus aliis locis terras, hospites et redditus. Sivero contingat in possessione prefati monasteriialiquid accedisse quod nequeat ecclesia vindicare vel sibi subicere ; vel si quis maligno spiritu instigatusab ipsa ecclesia vel ejus hominibus servicia vel munera exigere presumpserit, vel possessiones sive redditus ejus invadere veldetinere, nos et homines nostri sine contradictione et dilatatione ecclesiam quietare et ab omni infestationedefensare et jussuum integrum ei debemus conservare ; nec ullo modo licet nobiscigravamen inferre vel detrimentumejus sustinere ; necetiam hujusmodi adjutorium debem us con ferre, nisi prius amonachis vel eorum nuntiis vocati fuerimus. Si vero abbas vel monachi sancti Vulmari curiam nostram placitandi causa adierint, actiones eorum et querele ante omnes curie nostre causas sine moradebent teriniuari. Cognoscimus etiam quod monachi sepedicti cenobii, vel eorum nuntii, nec traversura, nec pedagium, nec aliquam consuetudinem debent infra terminos comitatus Bolonie. Preterea quicquid eis pia devotione lidelium largitum fuerit, vel in futuro donabitur, vel quicquid sibi in decimis compara te vel invadiare poterint, quantum ad nos pertinet, eis bénigne cencedimus* Homines ecclesie pro aliquo forisfacto vel aliquo eventu capere, vel violenter cogère, vel ad curiam nostram vocare nunquam nobis licebit, et bona fi de volumus et nunquam de cetero famuli nostri molestiam vel gravamen eis inférant, nisi abbas vel monachi in curia sua de malefactoribus justiciam facere prius récusa-
RENAUD DE DAMMARTIN
verint. In expeditione, communitatein totius comitatus sequi debent et bannum abbatis tenere. Hi prius ab eo citari debent. Illud etiam penitus excludimus ne warranam facere vel novam consuetudinemimponereinfraterminosterritoriiecclesieVoleamus. Si vero aliquis judicio baron u m convictus fuerit cervum nostrum vel majorem feram cepisse infia terras ecclesie, communi Yaçe reus tenebitur. Aisiamenta terre nostre ubique communiter, sicut iéxantiquo consueverunt, habebunt. Ut autem pretaxate ecclesie
• libertas cognita inviolataque in futuris teniporibus, tam a nobis quani a successoribus nostris,permaneat ; ut etiam monachi sepe-
•memorati confessons Christide salute nostra, tam corporis quam anime, solliciti fiant, et apud Deum et beatum Vulmarum pro nobis preces fundant, ea que in hoc scripto continentur eis quiete
• tenenda in perpetuum confirmants, et juramenti assertione ea de cetero nos observare eertificamus, contradicentes omnibus et obtestantes, tam heredibus quam alienis, ne huic cartule nostre audeat quis contradicere vel obviare. Quod si quispiam presumpserit, requirat Deus etbeatus Vulmarus ab eo, et sciât se in nos et in ecclesie cognitionem et confirmationem corroborandam, sigilla nostra appendimus. Actum anno Domini millesimo ducentesimo decimo, mense decembri.
; B. N., ms, coll. D. Grenier, CCXLIV, 212. — Haigneré, Mém Soc. acad. de Boulogne, XII, 145.
' ACCORD ENTRE LE COMTE DE BOULOGNE ET L'eVÊQUE
d'avii ANCHES
Vers 1210
. Talis fuit flrmatio inter corn item B[olonie] et episcopum Abricensem: dominus Abricensis asserit quod sit dissaisitus de ele- ' mosina sua de novo, quod episcopuc il Le débet citare illum qui dissaisivit clericum illum, et, quamvis laycus dicat quod hoc sit suum laicum feodum, et quod eum dissaisivit, episcopuc débet cognosçere de illa dissaisina do novofacta, et quod in teniporibus Henrici et fticardi, regain Anglie, nunquam fuit hujus-
PIÈCES JUSTIFICATIVES ^95
modi recognicio facta in curia eorum, et quod, si barones vel baillivi vel milites legittimi sub juramentodixerint quod viderunt hujusuiodi recognitionem factam in curia regum et aliquam personam nominaverint de qua vidèrent recognitionem sic factam, episcopus Abricensis reddetC libras comiti Bolonie. L. Delisle, Cari. Aorm., 1104.
