SÉRÉNISSIME PRINCE ET SEIGNEUR
I. Nous avons appris de Bucer, et lu dans l'instruction que Votre Altesse lui a donnée, les peines d'esprit et les inquiétudes de conscience où elle est présentement ; et quoiqu'il nous ait paru très-difficile de répondre sitót aux doutes qu'elle propose, nous n'avons pas néanmoins. voulu laisser partir sans réponse le méme Bucer, qui étoit pressé de retourner vers Votre Altesse.
II. Nous avons recu une extréme joie , et nous avons loué Dieu de ce qu'il a guéri Votre Altesse d'une dangereuse maladie, et nous le prions qu'il la veuille longtemps conserver dans l'usage parfait de la santé qu'il vient de lui rendre.
III. Elle n’ignore pas combien notre église pauvre, misérable, petite, et abandonnée a besoin de princes régens vertueux qui la protégent; et nous ne doutons point que Dieu ne lui en laisse toujours quelques-uns, quoiqu'il menace de temps en temps de l'en priver, et qu'il la mette à l'épreuve par de différentes tentations.
IV. Voici donc ce qu'il y a d'important dans la question que Bucer
(a) Cette pièce et la suivante ont été traduites par Bossuet.
spicit, quantüm differant universalem legem condere, vel in certo casu gravibus de causis , et concessione divinà, dispensatione uti ; nam contra Deum loeum non habet dispensatio.
V. Nune suadere non possumus ut introducatur publice, et velut lege. sanciatur permissio plures quàm unam uxores ducendi. Si aliquid hâc de re prælo committeretur, facilè intelligit Vestra Celsitudo , id præcepti instar intellectum et aeceptatum iri, undé multa scandala et difficultates orirentur. Consideret, quesumus, Celsitudo Vestra quàm sinistrè acciperetur, si quis convinceretur hane legem in Germaniam introduxisse , quæ æternarum litium et inquietudinum (quod timendum) futura esset seminarium. *
VI. Quod opponi potest, quod coràm Deo æquum est id omninó permittendum, hoc certá ratione et conditione est accipiendum. Si res est mandata et necessaria, verum est quod objicitur ; si nec mandata, nee necessaria sit, alias circumstantias oportet expendere, ut ad propositam quaestionem propiüs accedamus : Deus matrimonium instituit ut tantüm duarum et non plurium personarum esset societas, si natura non esset corrupta; hoc intendit illa sententia : « Erunt duo in carne uná, » idque primitüs fuit observatum.
VII. Sed Lamech pluralitatem uxorum in matrimonium invexit, quod de illo Scriptura memorat tanquam introductam contra primam regulam.
VII. Apud infideles tamen fuit consuetudine receptum; posteà Abraham quoque et posteri ejus plures duxerunt uxores. Certum est hoc. postmodüm lege Mosis permissum fuisse , teste Scripturá, Deuter.,. xxi, 45, ut homo haberet duas uxores : nam Deus fragili nature aliquid indulsit. Cüm verà principio et creationi consentaneum sit unicá. uxore contentum vivere, hujusmodi lex est laudabilis , et ab Ecclesià aeceptanda, nec lex huie contraria statuenda; nam Christus repetit hanc sententiam : « Erunt duo in carne unà, » Matth., xix, 5, et in memoriam revocat quale matrimonium ante humanam fragilitatem esse debuisset.
IX. Certis tamen casibus locus est dispensationi. Si quis apud exteras nationes captivus ad curam corporis et sanitatem, inibi alteram uxorem superinduceret, vel si quis haberet leprosam : his casibus alteram ducere cum consilio sui pastoris, non intentione novam legem indu-