FORMA CLERI. — PARS I
Chnstifori. (S. Gre»;. Naz., Episi. ad episcopos.)
Parentes Christi. (S. Bern. , Serm. ad past. in lynodo.)
Pater Clirisli , gonorando. (Ibid.)
Mater Chrisli , parieiulo. [Ibid.)
Pater et soror Christi , caste diligendo. (Ibid.)
Viorii Clirisli. (1d., Serin, in conc. Reni.)
Consiliarius Doinini. ( Petr. Blesens., serm. 47, Ad sacerdotcs et prœlatos.)
Coadjntor Redemptoris. {Ibid.)
In proprium jus Doinini specialiler vindicati. (Petr. Dam., De comm. vila canonic, inilio.)
Dei portio. {Ibid.)
Dispensaiores regine domus. (S. Prosp., lib. ii De vil. contempl., cap. 2.)
Yenatores Domini. {Jer. xvi , 16 ; S. IIieron., hic; S. .\mbr., in psal. cxviii , serm. 6.)
Dispensaiores Dei. {Tit. i , 7.)
Sacramentorum cœlestium Deo cooperalores et dispensatores. (Petr. Dam., opusc. 8, De cornmuni vila canonic, cap. i.)
Dei adjutores. (/ Cor. m , 9.)
Ad Deum legati. (S. Clem., Constit. apost., lib. n/ cap. 35.)
Hundi salvatores. {Abd., 21 ; S. Hieron., in hune \ersum Abd.)
Pos» Deum lerrenus Deus. (S. Clem., Constii. apost., lib. Il, c. 26.)
Homo Dei. {I Tim. vi , 11 ; SS. Patres passim.)
Specialiter adhserentes Christo, prae caeteris Ecclcsiae membris. (Petr. Dam., Conir. cler. intemp., dissert. 3, cap. 5.)
Inter Deum et hominem médius constitutus, citra Deum, sed ultra hominem ; minor Deo, sed major homine. (Inxoc. III, serm. 2 in consecrat. Pontif. Max.)
Mediatores inter Deum et populum. (S. Bern., Serm. ad pastores, in synod.)
Columnai firmissinisc, quibus in Christo fundatis innititur oiTHiis mulliludo credenlium. (S. Prosp., lib. II De vila contempl. sucera., c. 2.)
Janux. civitatis îeiernye, per omnes, qui crcdunt in Christum, ingredinntur ad Christum. {Ibid.)
Documenta virtutum et forma. (Ibid.)
Lignum scienti* in mcdio paradisi. (S. Auc, Ad presbyt., serm. 36 Ad fr. erem.)
Coliimnye, qui nutantis orbis statum orationibus sustinent. (S. Ecciier. , hora. 3, ex editis cum Theodoro Sludita.)
Hi humilitate subnixi atque prostrati, onus lotius orbis portant humeris sanclitatis. (S. Eucher., ibid.)
ART, III. — Dignitas cleri , ex sacerdotio prœcipue desnmpla (115).
"^ Dignum est ut dignitas sacerdotalis prius nosca-
tur a nobis, deindc servetur a nobis, ut psalmogra-
phi sentenlia queat repelli a nobis : Homo, cum in
honore esset, non inlellexit, etc. {Psal. xlviii, 13.)
(S. Ambr., De diynit.sacerd., c. 2.)
(IIS) Yid. infra, part, i, cap. 15; part, m, sect. 1 OEt;vRES coMrLi'vTES DE M. Tronson. I.
Nonmortalisquisquam, non angélus, non archaû gelus, non alia quaivis creatura, sed ipse Paracletus ordinem hujusmodi disposuit. (S. Chr\sost., De sacerdot., lib. m , c. 5.)
0 quam niagnam in se continct dignitatem formidabilc et admirabile saccrdotium l (S. Eph., De saccrdot.)
Miraculum stupcndum. {Ibid.)
Dignitas profunda. (Ibid.)
Magna et multa, immensa et infinita ipsius sacerdotii dignitas. (Ibid.)
Ingens h«c , angelica, imo divina , est dignitas. (S. DiONYS., De cœlest. hierarch., cap. 3.)
Locus sanclitatis. (S. Grec, hom. 17 in Evang.'
Deifica professio. (S. Ambr., De dignit. sacerdot., cap. 5.)
Omnium ornamentorum maximum et prsestanlissimum. (S. Grec. Naz., oral. 5, n. 27.)
Omnium bonorum, quiE in hominibus sunl, apex. (S. Ignat., Epist. ad Smyrnenses.)
Omnium , qua; inter homines expetuntur, vRJut exlrema meta. (S. Isidor. Pelusiot., lib. ii , episl. 71.)
Inter divinam et humanam naturam saccrdotium velut mc<lium interjectum est. ( Id. , lib. lu , epist. 2.)
Excedit intellectum et orationem, omnemquc cogilationem donum allitudinis dignitatis sacerdotaiis , et, sicut arbitror, hoc est quod Paulus, quasi in stuporem mentis actus, innuit exclamans : 0 altituao divitiarum! etc. {Rom. xi, 55.) (S. Ephr. , De sacerdotio.)
ART. IV. — Dignitas cleri . ex honore clero sacriique hominibus débita et reddito.
Sectio PRiHi.. — Quantum et cur honorandi sint sacri homines ?
Honora Dominum ex Iota anima tua ; et honorifica sacerdotcs. {Eccli. vu , 53.)
Ipsi qui proprio ore corpus Christi conficiunt, ab omnibus sunt audiendi , obediendi , atque timendi ; non dilacerandi aut detrahendi. (S. Telesph. Pap., Epist. Décrétai.)
Nolite tangere Christos meos. {Psal. civ, 15.)
Honora sacerdotes, Christi mandatum expie quod dïcil (Matth. x , 4.1) : Quoniam , qui prophetam cum gaudio recipit in nomine prophetœ , mercedem prophetœ accipiet. (S. Ephrem., De sacerdot.)
Honor, qui sacerdolibus habetur, ad Deum refertur : et sicut proplcr te ininistros tuos in honore habere justum est , ila et propter Deum sacerdotes ejus magnificare et in pretio habere, sanctum. (Basil, imp. Constant., Exhortai, ad Leonem filium, caj). 3.)
Sacerdotes, Chrisli vicarii sunt; et qui honorât sacerdotem Christi, Christum honorât. (S. Chrïsost., hom. 17 in Matth.)
Cuncti ergo honoremus sacerdotes : cuntti h» 2 venerandi saccrdotii sublimilate prcedicemus beato$,
et
cerlo scieiitcs quod, si quis aniicuin régis amal, hune ipsum multo amplius a rege amari. Quocirca aincmus sacerdotes Dei, slquidem aniici ipsius sunt boni. (S. Epkkem., De sacerdotio.)
Ilonorate sacerdotes ut patres. (S. Clem., Constit. apost., lib. VII, c. 52.)
lîic est secunduin Deum pater vester. (Id., lib. ii , c, 26.)
Si de parentibus secundum carnem ait Scriptura : Honora palrem tiium et rnatrcm Innm, ut bene sit tibi {Exod. XX, là) : quanto niagis de patribus spirilualibus. (/6id., c. 33.)(110)
Ilonorate sacerdotes ut dominos, ut beneficos, ut béne vivendi auctores. (Jbid., lib. vu, c. 32.)
Amemus sacerdotes Dei : si quidein pro nobis ac pro mundo deprecantur. (S. Epiirem., De sacerdot.)
Sectio secunda. — Quod sacerdotes, etiam tnali, sint honoraudi.
Propter bonos sacerdotes, etiam malos honorate ; ne propter malos etiam bonos contemnatis ; melius est enim malis jnsta prsestare, quam bonis justa subtrahere. Nunqnid propter terrara vileni pretiosnin aurum contemnitur? (S. Chkysost., hom. 43, Op. imperf. in Mattli.)
Qui Chrislum diligit, cujuscunque modi sit sacerdos, eum diligit. (S. Chrysost., hom. 10 i« Ep. ad Thessal.)
Sicut fulgidissimum aurum, licet lulo contamina- Uim, non percipit delrimentuni, neque speciosissima margaritaex contactuquarumdam immundarum specierum : ad eumdera modum nec sacerdotium ab uUo sordidum redditur; quantumvis etiam indignus sit is, qui illud suscipit. (S. Ephrem., De sacerdot.)
Sectio tertia. — Peccatum inlionorantium sacras in clero liomines.
Qui vos recepit , me recipit , etc. {Mattfi. x, 40), Dominus in eis rejicitur et recipitur. (Thelesph. Pap., Epist. Décret.)
Qui vos audit, me audit : qui vos spernit, me spernit. {Luc. X, 16.)
Sacerdotium si quis inhonoraverit, Deum inhonorat, et Christum Jesum Primogenitum, qui natura solus est Sacerdos Patris. (S. Ig.nat., Epist. ad Smyrnens.)
Sacerdotes Christi vicarii sunt : qui injuriât saccrdotem Christi, injuriai Christum. (S. Chrysost., hom. 17 in Matth.)
Sacerdotii dignitatcm qui furiose contemnit, non honiinem laîdit ignominia, sed Deum. (S. Ignat., Epist. ad Snuirn.)
Dominus in Icgc praicepit : Diis non detrahes {Exod. xxii, 28) : Sacerdotes intelligens, qui propter excellenliam ordinis et odîcii dignitatem, Deorum nominc nuncupantur. (Innocent. III, De hœretic, c. Cum ex injuncto.)
Duin sacerdotes disponunt aul cupiunt maculare,
potins seipsos maculant et vulnerant. (Thelesph. Pap., in Epist. Décret.)
Judicio quidem meo, si istos despiciunt contemnuntque , multo sccleratiores ac majori supplicio digni sunt, quam fuerit Dathan, una cum suis. (S. Chrysost., lib. m De sacerd., c. 5.)
Sectio quarta.
— Pœnœ inlionorantium sacros in cleros liomines.
Qui inh(moraverit episcopum , a Deo inhonorabitur. (S. Ignat., Epist, Smyrn.)
Vae illis qui clericos despiciunt. (S. Francisc, in Exhort. ad omnes fratr.)
Quanto sacerdotium regno est excellentius, tanto graviori supplicio punitur qui adversus id aliquid gosserit, quam qui adversus regnum. (S. Clem.( Constit. apost., lib. vi, c. 2.)
Omnes qui adversus fratres, id est sacerdotes, arraantur, infâmes esse censemus. Patres enim omnes venerandi sunt, non respuendi, aut insidiandi. (Thelesph. Pap., vi, q. 1, c. Sacerdotes.)
Qui superbierit noiens obedire sacerdotis imperio^ qui eo tcmpore minislrat Domino Deo tuo , et décréta judicis ; morietur liomo ilie, et auferes malum de Israël. (Dent. M, 12 seq.)
Morietur, inquit, quisquis contempserit sacerdotcm. Magnum igitur est, et admirabile rêvera munus Deoassistere ac ministrare. Quisquis vero Dei mieiistrum contempserit, vindictse atque supplicio subjicictur : et qui divinam hanc dignitatem comtempserit , acerbissimas suœ despicienti» pœnas luet. (S. Cyrill. Alex., lib. xm De adorai, in spirit. et verit.)
Rex Osias non sustinuit admonitionem sacerdotis... Quid autem Deus, ubi sacerdos contemptusest, digciitasque sacerdotii conculcata... Quid igitur ille hominum amator?Etcontinuo cdloruitleprainfronte iïlius. Ubicunque est impudentia , ibi est ultio. (S. Chrysost., hom. 4 in illud ]sa. vi, 1, In anno, qua martuus est rex Osias [II Parai, xxvi, 19.])
Sectio quinta. — A qnibus honorandi sacri in clero liomines?
§ I. — EonoT a monacliis clero debitus et redditus.
Beatus Antonius abbas sacerdotes in summa veneratione dicitur habuisse, solitusque eisdem caput submiitere, etc. (S. Athanas., inejus Vita.)
Iliius monachi vita laudanda est qui vencrationi habet sacerdotes Christi, et non detrahit gradui per quem factus est Christianus. (S. Hier., epist. 100, Ad Furiam.)
Ipsos sacerdotes in parochiis, et omnes alios volo timere, amarc et honorare sicut dominos meos : et nolo in ipsis considerare peccatum, quia Filiuin Dei discerno in ipsis, et domini inei sunt. (S. Francisc, in Testant.)
B. Franciscum diccrc solituin tradunt : Si cui sanotorum a cœlo in terrain lapso, et cum illo sinuil forte sacerdoli occurrisset , prius se sacerdotis
(M6) Vid. S. Chrysost., lib. m De sacerdot., cap. Ti ol o.
1020 FORMA r.LERl. — PARS I.
manibus osculum daturuni ; deinde rcvcrenliain facturum sanclo : plus dobori illi signans, qui Chrisli et apostoloriim vicein in terris gererct, quam illi, qui jani ciim Christo regnare nossct. (S. Bonaven., in ejus Vita.)
§ II. — Ab ipsis imperatoribus.
Vi'r quidem tnortises, sed hodie te noninterficiam, quia porlasti arcam Domini Dei, ait Salomon rex. (/// Rcg. n.1
Boni principis est, ac religiosi régis Dei sacerdotes honorare alquc tueri. (Marcellix. Pap., dist. 90, C. Boni principis.)
Quantum est quod reges genlium et principes populi flexis genibus offerunt eis munera, et deosculaniur nianum, et ex ejus contaclu sanctificanlur. (Petr. Blesens.,scrni. 47.)
Constanlinus Magnus eos ut patres, imo vero ut Dei prophelas omnino honorifice reverebatur. (Eu- 8EB., in ejus Vita, lib. v, c. 22.)
Quia non honiincm, qui sub aspectu oculorum cadil, sed Deum ipsum, qui in eorum animis insedebat, considerare visus est, illos suae mensae effecit participes. {Ibid., lib. i, c. 35.)
§ III. — Ab ipsis Ecclesiœ ministris.
Non oportet diaconum coram presbytère sedere, sed jussione presbyteri sedeat. {Conc. Laodic, cap. 20, dist. 95, c. Non oportet.)
Episcopus, in quolibet loco sedens, stare presbyterum non patiatur. {Couc. Cartliag., iv, c. 34, dist. 95, c. Episcopus.)
Episcopi sacerdotes se esse noverint, non dominos. Honorent clericos quasi clericos, ut et ipsis , a clericis, quasi episcopis, honor deferatur. Scitum est illud oratoris Domitii : Cur ego te, inquit, babeam ut principem cum tu me non habeas ut senatorem ? (S. Hier., epist. 2 ad Nepotian., dist. 95, c. Esta subjectus.)
-Episcopus ut raembris suisulatur clericis. (Ambr., lib. n Olfic, c. 27.)
§ IV. — Ab ipsis ançielis.
Sacerdotium ipsi quoque angeli veneratione prosequuntur. (S. Greg. Naz., oral. 17.)
'Cecidi anle pedes ejus ut adorarem eum, et dicit mihi : Vide ne feceris ; conservus enim tuus sum. {Apoc. XIX, 10.)
ART. V. — Dignitas cleri pcr cojnparationem ad alias status et ordines.
Sectio prima. — Per comparationem ad monaclios.
Unusquisque ordo, qui est circum Deum, divinior eo est, qui ab eo longius distat ; clarioraquc sunt, quaî ver* luci propinquiora. (S. Ignat., Epist. S. Demopliilo monac.)
Alia monachi causa est, alia ciericorum. Clerici oves pascunt, ego pascor; illi de àltario vivuut, mibi quasi infructuosœ arbori securis ponitur ad radicem, si munus ad altare non defero. (S. Hieron., epist. 1 ad Heliodor.)
In natura gemmarum carbunculus prsîfertur hyaciniho : sed tamen ceerulei coloris hyacinthus prx-
fertur pallenti carbunculo ; quia et illi quod natnra ordo stiblrabit, spccies decoris adjungit;et bunc, quem naturalis ordo pnctulerat, coloris qualilas fœdat. Sic ergo in bumano génère et quidam in meliori ordinc détériores sunt, et quidam in deteriori meliores; ([uiaet isli sortcm exlremi babilus benevivendo transcendunt, et illi superiores loci meritura moribus non exiïquando diminuunt. (S. Greg., Past.y part, m, c. 29.)
Qu;crilis, fratres, cum in Ecclesia omnis ordo viventium magnœ sit sanctitalis.... quis eorum tamen dignior? quis dignitate sit veraciter principalis? Hoc autem in dubium venisse existimo, quia in utrisque aliquantisper defecit virtus humilitatis, et oculis fumo superbiaî caligantibus vel non paret, vcl non placet sinceritas verilalis. Quia enim aller eorum superbe contempsil, quod erat ; aller vero non minori superbia videri appeliil quod non erat; utrobiquedeclinavit slatera œquitalis; etideo plerique jam nesciunl utriusque mensuram dignitalis. Hujus aulem mêlas discuiere invidise plénum est et laboris, cum hujusmodi plerumque discussores arguantur oc*'' vel amoris. (Philipp. abb. contemporaneus S. Bern., De dignit. cleric, c. 1.)
Sectio seounda. — Per comparationem ad principes.
Begi corpora commissa sunt, sacerdoti animœ : rex maculas corporum remillit ; sacerdos autem maculas peccalorum.... nie habet arma sensibilia, hic arma spirilualia : Ille bellum gerit cum barbaris, mihi bellum est adversus dsemones. Major hic principaïus ; proplerea rex caput submittit manui sacerdotis. (S. CuRYSOST., hom. 4 in verb. Isa. (vi, 1) : Jn anno, quo mortuus est rex Osias.
Quanto anima corpore prœstantior est, lanto sacerdotium pniestanlius regno. (S. Clem. Pap., Constil. apost., lib. ii, c. 34.)
Habent quidem et terrestres principes vinculi polestatem, sed corporum lantum ; id autem quod dico sacerdolum vinculura , ipsam etiam animam contingit, alque ad cœlos usque pervadit, usque adeo ut quaecunque inferne sacerdotes confecerint, illaeadem superne rata habeal.... Quidnam hoc aliud esse dicas, nisi omnium rerum cœlestium polestatem illis a Deo concessam? Quorumcunque enim peccala retinueritis , retenta sunt. Qusenam, obsecro, polestas hac una major esse queat? Pater omnimodam polestatem Filio dédit ; caeterura video ipsam omnifariam polestatem a Deo Filio sacerdotibu? tradilam. (S. Chrysost. lib. m De sacerdot., c. 4.)
Hos exislimate veslros prsesides, hos pulate reges, bis quasi regibus vectigalia offerte ; eos enim bonis vestris alere debetis. (S. Clem., Const. apost., Ub. ii, c. 34.)
Sectio tertia. — Per comparationem ad angelos et B. Virginem.
Omnes, sicul ait Apostolus, sunt adminislratoril spiritus, in ministerium missi, propter eos qui hœre^ ditatem capiunt salutis. (Hebr. i, 14.) Sed longe excellentius est ofiicium vestrum, quod admirabile est.
lO'I
el non soluin in oculis veslrls, sed etiani angeloruni. (S. Bern., Serm. ad pastor, in surwd.)
lis daluni est, ul potestateni liabeant, quam Deus optinius noque archangelisdatam esse voluit : neque enim ad illos dictum est {Mattli. xvi, 19): Quodcun- (jue Uijaveris super terrant, etc. (S. Ciirysost., lib. 111 De sacerdol., c. -4.)
Quantam dignitalem conliilit vobis Deus, quanta est praerogativa ordinis veslri ! PnTetultt vos Deus regibus et imperatoribus : praetulit vestrum ordinem ordinibus omnibus; iino utaltiusloquar, praetulit vos angeli? et archangelis , Thronis et Dominationibus. Sicut enim non angelos, sed seinen Abrahte apprehendil ad faciendam redeniptionem ; sic non angelis, sed bominibus, sofisque sacerdolibus, corporis et sanguinis comniisit consecrationem. (S. Bern., Serm. ad paslor. ht synod.)
Angélus Domini exercîtuum est [Malacli. ii, 7); sacerdos. (S. Bern., Declam.)
îdcirco nos ille elegit, ut veluti angeli cum hominibus versemur in terris. (S. Chrvsost., hom. 10 in I Epist. ad Timot.)
Vere veneranda sacerdotum dignitas, in quorum manibus Dei Filius velut in utero Virginis incarnatur. (S. AuG., conc. 1 in Psal. xxxvii.)
Licet beatissinia Yirgo Maria dignior et excellentior fnerit apostolis universis ; non lamen illi, sed istis Dominus claves regni cœloruni commisit. (Innocent. III, De pœnit., et remiss,, cap. Nova quaidam.)
Maurilio imp., lib. iv, epist. 31, réf. xi, q. 1, c. Sacerdolibus.)
Non débet teniere ducem se aliis divini luminis prœstare is, qui non omni statu suo et habitu siniillinius Deo evaseril. (S. Dionys., De EccL hierarch., c. 5 in fine.)
Cum Constantino principi scriplo oblatse accusationes contra episcopos fuissent, libellos quidem accepil, et eosdem, qui accusati fuerant, episcopos convocans, in eonim conspectu iibros, quos acceperat, incendit, dicens : « Vos dii estis a Deo vero constituti : Ile, et inter vos causas vestras deponite, quia dignum non est ut nos judicemus deos. » (S. Grec, Mauricio imp., réf. xi, q. 1, c. Sacerdolibus.)
Quid mirum si illos vestra pietas dignetur honorare ; quibus in suo eloquio honorem tribuens, eos> deos ipse etiam appellat Deus. {Ibid.)
Sectio quarta.
Per comparalionem ad omncs creaturas.
Enumcra honores, divitias, dignitatcs, omnia denique mundi rogna; omnium apex est sacerdotiuni. (S. Ignat., Epist. ad Smyrnens.)
INihil in hoc Sieculo excellenlius. (S. Ambros., De dignit. sacerdol.)
Oniniun> quidem bonorum magna est gratia : inter omnes aiilem maxima est sacerdotalis dignitas. (S. Chrysost., hom. 51 in Matlli. ; Op. imp.)
in sacerdolibus supcriora sunt omnia. (S. Cyusll., D^ udm-at. in spiril. et veriL, lib. xi.)
Honor sacerdotalis nuUis poUirit comparationibus ad?equari. (S. jVmrros., De dignit. sacerdol., c. 2.)
0 sacerdos Dei ! si allitudinem coeli contemplaris, allior es : si pulchriludincm solis et lunx et sleliarum, pulchrior es ; si discrctionem angclorum, discrclior es : si omnium dominorum sublimitaiem, snblimior es, solo tuo Creatore inferior. (Chassan., in Catalogo glor. nmndi, p. iv, ex S. Aug.)
Sectio quinta. — Propter participationem nominîs Dei. In divinis eloquiis aliquando sacerdoles dii vocantur ; namper Moysende eo, qui ad juramcntum dcducendus est, dicilur : Applica illum ad deos {Kxod. xxii, 8), id est sacerdoles, etc. El : diis non dcirahes {Ibid., 28), scilicct sacerdolibus. (S. Grf.g.,
