CAPUT V
De zelo.
ART. I. — De zelo in génère, Sectio prima. — Quid sit zelus?
Zelus, Dei vila est. — Zelus, Del gratia est. — Zelus, charitas est. — Hic est Dei zelus, hic est fidei vapor, devolionis fervor, qui nos velut suavem cibum in Christo remollil et format. — Aurum igné probatum. (S. Ambros., in psal. cxxviii, oct. 18.)
Fidei praesidium (seu) securitas. (S. Gkeg. Naz., orat. 23.)
Custos divini honoris et gloriae. — Facit Dei k:ilalores et propugnatores. (Guillelm. Paris., De morib., c. 8.)
Nihil tam forte. (S. Curysost., hom. 50 in Episl. ad Rom.)
Zelo nihil comparatur. (Id., hom. 62, Ad popul.)
Justoruni zelo placatur Deus. (Id., Serm. in Heliam.)
Flanima ferventissima de ipsa fornace Spiritus sancti, et de camino quod est in Jérusalem cœlesti, etc. — Ignis, quo ignitum est eloquium Dei vehemenler. — Ignis , ciijus carbones desolalorii desolationem palcarum peccatorum faciunt. — Ignis, quo fulgebunt justi, el jam fulserunt, tanquani scintillae inarundineto mundi istiusdiscurrentcs, etarundines cordiuin carnaliuni, velut incendium depascentes. — Ignis per quem duces Juda erunt sicut caminus ignfs in lignis, et sicut fascis ignis in feno, et devorabunt omnes populos. (Guillelm. Paris., De morib., c. 8.)
•Sectio secu.nda. — Quod zelus maxime in clerc requiratur.
Ponam zelum meum in te. (Ezecli. cxxiii, 23,)
Phinees puter noster zelando zelum Dei, acccpit testamentum sacerdotii œterni. [1 Macli. n, 54.)
Qui non zelat, non anial. (S. Auc. , Conir. Adimant., c. 15.)
Zelo vindicatur Jérusalem ; zelo Ecclesia congregalur; zelo fides acquiritur; zelo pudicitia conservatur. — Bonus zelus et utilis in sacerdote, praecipue ne negligcns, ne remissus sit. Zelum habere débet, saccrdos, qui incorruptam scrvare studet Ecclesiae
Ii20
caslilalom : clideo princeps saccrdotum dicil: Zelus domusttiœcomeditme. {Psal. lwiu, i •,Joan. ii, 17.)
Angeli quoque sine zelo nihil sunt, et substanlue
suse amiltunt pncrogativam, nisi eam zeli ardore sustentent. — Ipse Dcus Pater ait : Zeïans zelabo Jérusalem zelomaguo. (Zacimr. i, U.)Quia Deus magnus, ideo et zelus ejus magnus est ; etpro uniuscujusqiie potentiie qualitate, ita et /élus aut mediocris aut magnus est. ( S. Amrros., in psal. cxviii,
oct. 18. )
SuiTicit unus homo fidei zelo succensus lotumcorrigere populum. (S. Chr\sost. , hom. 1 Ad popul.)
Sicutsi quis ignem gestans, luctetur cum eo qui portât fenum, itidemel anostoli, etc. (Id., hom. 4 in Aci.)
Si Christi discipulus es, Ignescat zelus tuus ; exsurgat auctoritas adversus impudentiam hanc. (S. Bern., lib. I De cousider. , c. 11; Petr. Blés., De institut, episc, c. 16.)
Illos assumito, qui regibus Joannem exliibeant, iEgvptiis Moysem, fornicantibus Pbiuees , Eliam idololatris, Eliseum avaris , Pctrum menlientibus, Paulum blasphemanlibus, negotiantibus Christum... Qui divites non palpent , sed lerreant... minas principum non paveant, sed contemnant. (S. Berx., lib. IV De consid., c. 4.)
Sectio tertia. — De zeli moderatione et recto usu. § I. — Zelum prudentia recjat.
/Èmulationem Dei liabcnt, sed non secundum scienthim (155). (Bom. x, 2.)
Àdvertimus quod mensura quaedam et disciplina sit zeli, sicut disciplina virtulis : et ideo beatus qui zeli noverit disciplinam. (S. Ambr., in psal. cxviii.) Ordiîia\it in me cha^itatem omnino necessarie. Importabilis siquidem absque scieniia est zelus. Ubi ergo vehemens semulatio, ibi maxime discretio est necessaria, quae est ordinatio charitatis. Semper quidem zelus absque scientia minus efficax, minusqiae utilis invenitur : plcrumque autem et pernicio- SHS. Quo igilur zelus fervidior, vehementior spiritus profusiorque charitas, eo vigilantiori opus scientia est, quae zelum supprimât, spiritum temperet, ordinet charitalem. (S. Bern., serm. 49, in Cant.)
Zelus absque scieniia quo vehementius irruit, eo gravius corruit, impingens nimirum atque resiliens. Ubi vero intelligcnliara charitas, agnilionem devotio comitatur, volet securc quisquis cjusmodi est,volet sine fine, quia volât in ivlernitatem. (Id., serm. A, De verbis Isa.)
Passionc intcrdum movemur, et zelum pntamus. Parva in aliis reprehendimus, et nostra majora per- Iransimus. {De imitai. Cliristi, lib. ir, c. 5.) § II. — Conservet disciplina; vigor.
Argue, obsc'cra, increpu, in omni paticntin cl doctrina. {II Tim. iv, 2.) Error cui non rcsistitur, approbatur : et vcntas,
cum minime defensatur, opprimitur. Negligere quippe cum possis deturbare perversos, nihil aliod est quam fovere. Nec caret scrupulo societatis occultai, qui manifesto facinori desinit obviare. (Innoc», dist. 83, c. Error.)
Abjicienda prorsus peslifera haic a sacerdotali vigore patientia est, quae sibimet , peccatis aliorum parcendo non pareil. (S. Léo, epist. 76.)
Inferiorum ordinum culpae ad nulles magis referendte sunt, quam ad desides, negligentesque rectores, qui multam ssepe nutriunt peslilentiam , dum ausleriorem dissimulant adhibere mcdicinam. (Id., epist. 80, AdNicelum Aquilciens. episcop.)
Heli quondam sacerdos filiorum suorum delicîa tolerando, cum ipsis divinœ justitiaesenl^ntiam meruit experiri, quia scgni indulgentia dissimulavit plectere peccatores. (Id., epist. 76.)
HeU sacerdos pro fdiorum iniquitate damnatus est : et licet eos delinquentes admonuerit, sed tamen non ut oportebat, redarguit. (S. Isidor., De summo bono, lib. m, c. 40.)
Filios paterna quidem pietale, non autem sacerdotali auctoritate corripuit. (S. Petr. Dam., Opusc. contra cleric. intemper., disserK 2, c. 8.)
Nonnunquam gravius delinquilur, si inter perversos plus aîqualitas qi}am disciplina custoditur. Qui enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes fdios noluit, apud districtura judicem seraetipsum cum filiis crudeli damnalione percussit. (S. Grec, Pastor., part, ii, c. 6.)
Facientis culpam procul dubio habet, qui quod potest corrigere, negligit emendare. (Joan. Papa YIU, dist. 80, c. Facientis.)
Si corrigere potest et dissimulât , conscnsum alieni erroris habet. (S. Isidor., lib. m De summo bono, c. 44.)
Quiccunque non fuerint paticntiae leni medicamcnto sanala, velut igné quodam piœ increpationis nrenda sunt. (S. Prosp., lib. ii De vita conlemp., c. 7.)
Necesse est ut redores a subdilis timeanlur, quando ab eis Deura minime timeri deprehcndunt, ut humana saltem forniidinc peccare metuant, qui divina judicia non forniidant. NonnuUa sunt vehcmenter increpanda, ut cum culpa ab auolore non cognosciLur quanti sit pondcris, ab increpantis orc scntiatur. Et cum sibi quis malum quod perpelravil lovigat, hoc contra se graviter ex corripientis asperitatcpertirncscat. Debitumquippt recloris est, subdi torum mala qux tolerari Icviter non debenl, cum magna zeli asperitatc corrigere, ne si ngnus contra culpas accenditur, culparum omnium reus ipse tencatur. (S. Grec, Pastor., pari, ii, c. 10.)
Arripe glndium qui tibi ad feriendum créditas est, et vuliiera ad salulom, si non omnes, si non vel niultos, certe quos possis. CS. ButN., hb. iv De coH'sid., c. 5.)
135) V/r/. infra, til. Pruacntta.
Îi21
FORMA CLUUl. — PARS II. —
§ III. — Matmtctndo temporel.
Zelinn amariim halwtis. {Jac. m, li.) (I3G)
Nooosse est ut ante oninia qui zclo rrclitudinis Biovelur, attondat ne ira mentis dominiuin jranscat , scd i)» ullione peccati tenipus niodiiin(|uc considcrans, surgentem aninii perturbationem subtilius retractando restriugat. animosilalem reprimat, et motus fervidos sub ivquilate disponat, ut eo fiât justior ullor alienus, quo prins cxstiterit victor suus. (S. Grec, Moral., lib. v, c. 50.)
In arca lestamenti cuni tabulis , rirga simul et manna est, quia cum Scripturse sacrse scicntia in boni rocloris pectore, si est virga dislriclionis, fit et nianna dulcedinis : hinc David ait: Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata snut. {Psal. xxii, i.) Virga cnim perculimur, baculo sustentamur. Si ergo est districlio virgse quaî feriat, sit et consolatio baculi quœ sustentet. Sit iiaque amor, sed non eniolliens : sit rigor, sed non cxasperans. Sit zclus, scd non inmioderate sseviens : sit pietas, sed non phis quani expédiai parccns. (S. Grec. Pastor., part, ii, c. 6.)
Zelus veniam negans, polius furor est, quam zelus : et admonitio Icnilatc dcstiluta, invidia quLtdam est. (S. CiiRvsosï., serm. 9, in Gen.)
Sic jura disciplina; contra delinquentes exerceat, ut pietatis viscera non amiliat. (S. Grec, Pastor., part. II, c. 6.)
Sic exerccatur zelus reciitudinis contra prava acta proxiraorum, qualenus in fervore dislrictionis, nulle Inodo relin([uatur virtus mansuetudinis. (S. Grec, hom. 17 tu Evang.)
Nam et equos indomitos Llanda prius manu tangimus, ut eos nobis plenius etiam per flagella subigaraus : et amaro pigmentorum poculo mellis dulcedo adjungilur, ne ea quïe saluti profutura est, in ipso guslu aspera amariludo senlialur, et duni gustus per dulccdincm fallitur, luimor morliferus per amaritudinem vacualur. (S. Guec, Pastor., part, m, adinonit. 18.)
Leviter castigatus reverenliam exhibetcasliganti: asperilatis autem niniiae increpatio, nec corrcctionem recipit, nec saluteni. [Concil. Bracar. m, cap. 7, dist. 45, c. Cum bcatus.)
Si quando zelus reciitudinis exigit ut erga subjectos sœviat, furor ipse de amore sit, non de crudelitate; qualenus et jura disciplinse foris exhibeat, et intus palerna pietate diligat, quos foris quasi insequendo castigal. (S. Grec, hom. 17 in Evang.)
Si quorum forte sunt vitia, hicc maturis objurgationibus increpate, ut ipsa quoque sacerdotalis indignatio virtule sit admista dulcedinis, qualenus et tune a subjeclis amari debeat, eliam cum graviter timetur. (Id., lib. m, epist. 1.)
In eos qui a religione abhorrent et voluptalibus indulgent, ita severi ac tristes esse debcmus, ut prudentiam, et modesliam, et paccm retineamus. (S. Epiirem., De castitate.)
(136) Vid. infr., lit. Manxuetudo.
OElvues courLÈTES DE M. Tronso:^. I.
DE PR.'ECIP. CLERI VIRTUT. MQ-l
Débet mansïiesccre quandoque scveritas : nam et in opère lempli ubi leones sculpti sunt, sunt et lora dopondeniia. In quo notalur necessarium esse, ul disciplina; severilas rcfrcnato loro mansuetudinis tomperetur. (Petr. Ries., epist. 100.)
Curandum est ut reclorem subditis. , et matrcm pielas, et patrcm exhibeat disciplina : atque inler Ikvc sollicita circumspcctione providcndum , ne aut districlio rigida, aut pietas sit remissa... scd inesse débet et juste consolans miscricordia et pie sa;viens disciplina. Hinc per Samaritani studium semivivus in stabulum ducilur, cl vinum atque olcum ejus vulueribus adhibclur, ut per vinum scilicet mordcïintur vulnera, per olcum fovcanlur. Neccsse quippe est ut quisquis sanandis vulneribus prseesl, in vino morsum doloris adbibeal, in oleo moUitiem pietatis, qualenus per vinum niundcntur putrida , per olcum foveanUir sananda. Miscenda est ergo lenitas cum severiiate ; faciendum quoddam temperamentum ex utroque, ut nequs multa asperitate exulcercnlur subdili, nec nimia benignitate solvantur. (S. Grec, Pastor., part, ii, c. 6.)
ART. II. — De zelo in specie.
SEcriO prima. — De zelo gloriœ Det, seu de intentione divinœ gloriœ.
Scitote quia mercenarii sumus conducli... Sicut ergo nemo conducit mercenarium , ut hoc solum facial quod manducet : sic et nos non ideo vocati sumus a Christo, ut hœc sola operemur qua; ad nostrum pertinent usum, sed ad gloriam Dei. Et sicut mercenarius qui hoc solum facil quod manducal, sine causa ambulat in domo : sic et nos si et sola ha;c faciinus quae ad nostram pertinent ulililatem, sine causa vivimus super terram. Et sicut mercenarius prius aspicit opus suum, deinde diaria sua : sic nos, si mercenarii Chrisli sumus, primum debcmus aspicere quse ad gloriam Dei pertinent , proximique profeclum ; quia charitas et a crus amor etga Deuni, non quœrunt quœ sua sunt, sed ad libitum aniali cuncta desiderant perficere. Et sicut mercenarius lotum diem circa Domini opus impendit, unam auiem horam circa suum cibum : sic et nos omne tempus vite debcmus impendere circa opus gloriae Dei. (S. CuRvsosT., hom. 54, Op. imp. in Mattli.)
Partem similœ comedet Aaron cum filiis absque fer' mcnto. (Levît. vi , IG.)
Decet enim quidquid a nobis fil, id sincère ad Doi gloriam fieri. (S. Cyrill. Alex., De adorai, in spir. et verit., lib. xii, qui est De sacerdol.)
Ponlifex, super cujus caput fusum est unclion.'s oleum. Elaborandum est ergo sacerdoti , ut et caput illius consecralum sit per pia; volunLitis intuitum, (S. Petr. Dam., De dignitate sacerdotii, c. 1; Lcvit. XXI.)
Fonti gloriam demus , ut securi implcamuri (S. Aie, serni. 8, cxAddit. a Carthusian.)
Ita Deo et Domino noslro placere saiagamus , ut re{](i suo niililcs; nain post mililiani tune denuim a nobis diligeiUissima servitus exqiiiritur. (S. J. Climac, grad., 0. 2.)
Gloria Dei , o anima sacerdotalis, p.uiis tuus est... Peecala comedunt populi (sacerdotes). An gloria Dei sunt peceata populi ? Orando ut deleantur, redarguendo ut sanontur. An non est gloria Dei consnniptio peccati ? Sumit quidem peceata populi sacerdos in confessione, sed consumit in oralione : nam sic destruilur injustitia peccati, et statuitur fustitia Dei. (Petr. Cellens., De panib., c. 20.)
Puritas cordis in duobus consistit : in quœrenda gloria Dei, et utililate proximi ; ut in omnibus videlicet actis suis vcl diclis , nibil suum qurcrat : sed lantum aut Dei honorcm, aut salutera proximorum, aut utrumque. Hoc enim agens implebit non solum pontificis oflicium, sed et etymologiara nominis; pontem utique se ipsum facicns inter Deum et proximum. Pertingit pons iste usque ad Deum, ea fiducia, qure non suam, sed illius gloriam qu?erit. Pertingit usque ad proximum illa pietatc , qua et ipsi , non sibi prodessc desidcrat. (S. Behn., epist. 42, Ad Ilenric. Senon., c. 3.)
Fidelis rêvera famulus es, si de mulla gloria Domini lui transeunte per le, nibil luis manibus adlia^rere contingat. (S. Bern., serm. 13 in Cant.)
Fidelis pontifex qui bona quyelibet per manus suas transeuntia, sivc divina bénéficia ad homincs, sive hominum vota ad Deum, columbino intuens oculo, nibil sibi retentat ex omnibus : nec populi reqiiiril datum, sed lucrum : nec Dei gloriam usurpât sibi , acceptum lalentum non ligat in sudario, sed partilur nummulariis a quibus et usuras recepit, non sibi , sed Domino. (S. Bern., epist. 42 Ad Ilenric. Senon., c. 3.)
Omnia spiritualis exercitii lucra réferas ad illius gloriam, qui est Rex gloriam. Fur enim et lalro es, si libi aliquid inde usurpare praisumas. Uluc unde flumina exeunt, revertanlur. Animalia, apud Ezecliielem, ibant et revertebantur. {Ezech. i , \i.) Quidqu-:l gratiœ confcrebatur eis, ad Dominum rcfercbant. (Petr. Blés., De iuslilut. episc.)
Clerici , nomen Dei , laudem et gloriam specialil(u- constiluli sunt prxdicare. (S. Petr. Dam. , lib. V, epist. 3.)
Estis divina misericordia in ecclcsiastico ordinc conslituli , ad gloriam Dei conservandam , propagaiidamane (Concil. Mediol. iv, part, m, lit. Monitiones.)
Si necessc sil unum ficri e diu)bus, malo in nos mnrmur liominum, quani in Deum esse. Bon«n> mibi si dignetur me uti pro olypeo. Libens excipio in me detrabenlium linguas maledicas, et vcnenala spicula l)lasipli('morum, ut non ad ipsum perveniant. Non recuso inglorius fieri , ut non irrualur in Dei gloriam. (S. Beiln., lib. ii DTe consid., c. 1.)
lî^i
Sectio secl'nda. — De zelo domus Dei.
§ E — Qnod zelum domus Dei habere debent clerici.
Domine, dilcxi decorem domus tuœ, et locum Imbitationis gloriœ tuœ. {Psal. xxv, 8.)
Zeliis domus luœ comedit me. {Joan. ii , 47.)
Quis comeditur zelo domus Dei ? Qui omnia quse forte ibi perversa satagil emendare, cupit corrigerc, non qniescil. Si emendare non potesl, volerai, gémit. (S. Alt.., tract. 10 in Joan., c. n.)
In banc morum probrositalcm prope omnis ecclesiastica plebs redatta est, ut... lempla atque altaria Dei minoris reverenti.-e quidam habeanl, quam cujuslibet minimi ac municipalis iudicisdomum. (SalviAN., lib. De gubernat. Dei.)
Unumquemque zelus Dei comedat... Si in domo tua ne quid perversum fiai, satagis : in domo Dei , ubi salus proposita est, debes pati quantum in le est, si quid forte perversum videris. (S. Aug., tract. 10 in Joan.)
Sacerdotes debent fidèles admonere, ut quando ad ecclesiam conveniunl, sine strepilu ac lumultu eam ingrediantur ; in qua eliam quandiu orationis causa moraniur, nequaquam inanes inter se proférant confabulationes : sed a tempore quo Missarum solemnia celebrantur, non solum ab otiosis et inutilibus verbis, verum eliam et a peroiciosis cogilationibus abslinendum est. ( Concil. Turon. m , ann. 815, c. 58.)
Intérim alios video stare et nugari , dum preces fiunt, etc.; et non solum dum preces fiunt, sed eliam dum sacerdos benedicit. Quomodo eril salus ? Digna fulmine sunt haec. (S. Chrysost., hom. 24 in Act. apost.)
Erat sollicilus (Nepolianus) si niteret altare : si parietes absque fuligine : si pavimenta tersa : si janilor creber in porta, vêla semper in osliis : si sacrarium mundum : si vasa luculenta ; et in omnes cœremonias pia sollicitudo deposita. Non minus, non majus negligebat oflicium : ubicunquc eum qusoreres, in ecclesia invenires. Basilicas ecclesiaî diversis floribus et arborum comis, vitiumquc pampinis adumbravit , ut quidquid placcbat in ecclesia , tam disposiiione quam visu, presbytcri laborem et studium leslaretur. (S. Hier., epist. 3 Ad Ueliod.)
Maxime sacerdoti hoc convenil , ornare Dei tcmplum décore congruo, ut eliam hoc cultu aula Domini resplcndcal. (S. Ambros., lib. ii Officioruniy c. 21.)
Virlulis medilator virtutem excrcebit, et paralo sacerdolio, euram locoriim sacrorum atque crcremoniarum geret , qua; nisi accédant , sunt quidem virtutos, sed immot;c et otiosi« : quemadmodum aurum argeutumve in obscuris terra; latebris abditum , ad nihil utile. (Pniuo, in id : Ilcsipuit ?i[oe, circa med.)
Si Jiul:ei , qui umbra; logis deserviebant , ha^c faciebanl, multo magis quibiis veritas patefacta est , l('n)i»la Domino a'dificare, et prout nielius possunius, ornant dcbcmus. (Femx Pap. IV, Episl. ad omnes episcop.)
FORMA CIJIRI. - PARS II. - DE PR/FXJP. CLERI YIRTUT.
Si Clirisli illscipulus es, ignescal zcliis tmis, cxsiirgat auclorilas advcrsns impiidoiUiam iianc ol generalcm poslom. Iulucre niagislrum sic facienlcm : C'"' iH»7(i viinislrat, me sequntnr. (Joan. xn, 2().) "Non parai aures ul audiat, sed flagclluni, quo foriat : vcrba nec facil, nec recipit : ncc enim scdet judicans, sed iiisequitur piiniens... Ergo et tu fac siiuililer. (S. Bern., lib. I De consid., c. 11.)
§ II. — Praxes illius zeli.
Nihil magis ornat ecclosiam qiiam rernm omnium in eaordo. {Concil Rothom., ann. 1581, lit. De cttlhi dhino.)
Nihil inordinalum, aut pneposterc et lumultuaric acconimodatum : nihil profanum, nihilque inhoneslum apparoat, cum domuni Dei deceal sanctitudo. {Conc. Rcmens., ann. loGi, statut. 19.)
Curandum ne in |ecclesia profana iractenlur negolia, ac ne in ecclcsiarum vestibulis aut cœmeteriis choreïc, ludi, stationes aut spectacula fiant : donium enim Dei decet sanctitudo. Non sunt loleranda in ecclesia profana colloquia, quia donius Dei domus orationis est. {Convcnt. Melodun., ann. 1579, lit. De eultu et ornat. eccles.)
In ecclesia, pr*sertira cum divina ofTicia celebranlur, nemo ha;c audeal : Deambulare. — Nugari. Circules habere. — Negotiis operam dare. — Cum mulieribusin honeste coUoqui. -In limine aut ante fores inimorari. — Aversum ab Eucharistise sacramento irreverenler sedere, aut cum in Missa susiollitur, store. Aut quovis modo irreverenler in ecclesia vcrsari, etc. — Qui in horum aliquo deliquerit , a parocho vel per alium ecclesiae ministrum moneatur. {Conc. Aquens., ann. 1585, tit. De eccles. et earmn oruatu. ) Eadem habentur in Concil. Mediol. i, part. II, tit. De eccles. et earmn ornatu.)
Cavendum ne quisquam sacris altaribus, baptismi fontibus, vcl aqu?e benedictae insideat, vel innitatur. Nec aves aut canes venatici, neque (exceptisgladiis) arma bellica in ecclesiam introducanlur. Non sunt admittcndi in ecclesiis, dum missa; fiunt, aut divina officia celcbrantur, aut sacra habetur concio, mendici undequaque eleemosynas quaeritantes. {Convent. Melodun., ann. 1579, tit. De cultu et ornat. eccles. )
Nullus, in ecclesia aut eliam cœmeteriis, saiculariuin judex pro tribunali liles audiat. Non in ipsa ecclesia cœtus illi agitentur, nulla vocentur concilia, prfcter ea quibus res ecclcsiasticK pcrtractanlur. Nihil vel adv«mlitium, vel piis fidelium eleemosynis oblalum vénale intra ecclesiam proponatur. Âuctiones, nundime, commerciaque ab ecclcsiarum, imo et cœmeterii scplis atque liminibus removeanlur. {Concil. To/os., ann. 1590, part., ni, c. 1.)
Curandum ne ornandis templis tapetia, intuentium mentes infœdas ac turpes cogitalioncs allicicniia, populo proponantur. (Content Melodnn., tit. De cultu et ornatH eccles., ann. 1579.)
(138) Vide supra ; et infra'part. vu, tit. Animarum
Ne quis ad templa ornanda pictas imagines et signa adhibeat, quai vel ethnicorum hominum, vel aliarum rerum loci sanclitali repugnantium, formam ac speciem pra; se ferant. {Concil. Mediol. ii, décret. 18 )
Non consecratione solam,sed ipso eliam nidore et mundilie loci alicujus majestas religioque conservatur. El profecto alienum niinis vidclur privatam uniuscujusque domum, quœsita tantis artibus purilate renidere ; eam vero in qua Deum intuemur, adoramusque aedem, conlractis ob noslram incuriam sordibus, lurpiler adeo deformari. Ecclesias ilaque, capellas, altaria, oratoria, quœque ad illoruni ornatuin apponi sanctissima majorum pnecipit religio, tabulas, sanctorum imagines, justo nidore relucere, imo et pavimentum eliam nitidum conservari severe episcopi prjecipiant. {Concil. Tolos., ann. 1590, part, iii, c. 1.)
Nihil in ecclcsiarum vasis, ornamentis, libris, aut aliis mobilibus sordidum sit ; sed oinnia munda et nidore splendentia appareant. {Convent. Melodun. , ann. 1579, tit. De cultu et ornatu eccles.)
Quae sacris rerum divinarum usibus, vestes, vasa, aliaque id genus erunl comparata, ea sollicita nitoris custodia asserventur, nec unquam profanis usibus inservienda inutuo concedantur, ne promiscua sa;(;ularium altrcciatione polluantur. {Conc. Tolos., ann. 1590, pari, m, c. 1.)
Sectio teri.v. — De zclo salutts animarum. § I. — Quod clerici zelaredebcnt salutem animarum.
Curam fralrum noslrorum gerere, summa vitas noslrae. Maximum indicium fidei. (S. Chrysost., serm. 9 in Gen.) (138)
Da mihi animas, cœtera toile tibi. {Gen. \i\, 'il.) Idem dicere debeni clerici.
Da mihi libéras, alioquin moriar. (Gen. \\x; 1.)
Sponsis similespropterfecunditatem. (S. Cyrill. Alex., in Isa. c. lxi.)
Sievangelizavero, non est mitn gloria ; nécessitas enim mihi incumbit : vœ enim mihi est, si non evangelizavero ! {I Cor. ix, 16.)
Onmibus omnia factus, ut omnes facerem salvos. {Ibid., 22.)
(Episcopus presbyteris, ex apostolica tradilione, significabat cos consecrari) ut verbo et opère ad a;dihcationem populi laborent. (S Clem., Const. apost., lib. vui, c. 16.)
llic est spirilualis omnis praifoctura; finis; nimirum privata utililale neglecla, aliorum commodis' inservire. (S. Grec. Naz., oral. 1, Apologet.)
Si olficium vis exercere presbyteri... aliorum salutem fac lucrum anirnse tuic. (S. Hier., epist. 13.)
Estquaîstus plane non modicusclericalusofficium; ubi lucrum, non pecuniarum, sed acquirilur animarum. Est magna negoliatio, ubi redemplio hominis constat, non annumeratione pretii, sed. annuntialione pnccepti. Pneccptum enim Christi lalcniuin
scluti incumbcYC dcbcnt clerici.
qiioddam est pretiosum, quo salus comparatur, quo vila redimiuir : et m^gna est redemplio, cuni et preliiim (lalur, et pecunia non videtur... Mercinionium igitur est administralio sacerdotum. (S. Ambros., in Isa. I.)
Unclionis fructus est cultus divinre hsereditatis. nie ergo ofliclum unctionisexscquitur, qui sola qua;rit lucra animarum. Super hœredilate quippe Domini in principeni se unctum racniinit, qui hoc solum de terrcna dignilate qucerit, quod per suum minislerium Christus quocsivit. (S. Grec, c. 5 in I Reg. IX.)
Zelus animarum verus et perfectus est, quando aliquis sanctis meditalionibus, fervcnlibiis desidcriis, lacrymis, oralionibus, vigiliis, jejuniis atque aliis bonis operibus pro salutc animarum laborat. (Albert. Magn., in Paradiso animw, c. 26.)
Fuerunt ante, qui si; lolos ovibus pascendis exponerent, pastoris opère et nomine glorianles, nihil sibi reputantes indignum, nisi quod saluti oviwm obviare putarent : non quserenles quse sua sunt, sed impendentes. Impendere curam, impondere subslanliam, impendere et se ipsos. Unde unus illorum: Et ego, ait, supcrimpendar pro animabus vestris, etc. Unus eratdesubditisquacstus, una pompa, unaque voluptas, si quomodo eos possent parare Domino plebem perfcctam. Id omnimodis salagebant etiam multa contrilione cordis et corporis, in labore et a;rumna, in famé et sili, in frigore et nuditate. (S. Ber.\., lib. iv^ De consid., cap. 2. // Cor. xiv, 53.)
Quotidianas expensas quotidiano reciprocamus scrutinio ; et continua Dominici gregis detrimcnta nescimus. — Caditasina, et estiqui sublevet eam. Périt anima, et nemo est qui reputet. (S. Berx., lib. IV J)e consid., c. G.)
Nec altendas quid tibi sit utile, sed quid mullis. Charitas enim non. quœ sua sunt, quaerit. (Petr. Wes., epist. 452, Ad E. abbatem S. Launomari.)
§ II. — Cur derici zelare debent animarum sabitem?
Ratio prima. — Ob hominis et aiiimse ipsius digriilalem et saluLem, qua nihil pretiosius et Dec charius.
Vivo ego, dicit Dominns mens... (JSum. xiv, 21.) Ecce omnes animœ mcœ sunt. [Ezecli. xviii, 4.) Domine, qui animas amas. [Sap. xi, 27.) Initium aliquod crealurœ ejus. {Jac. i, 18. Gnece,
à-apxT], primiliœ.) Animal rêvera pulcbruni, Deoque simillinuim. (S.
CvRiLL. Alex., Glapliijror., lib. i.) Pretiosum animal iiomo est. Pretiosum enim, si
proptcr ipisuin Christus in cruccm'.-latus est. (Synes.,
epist. 57.)
Homo animac Dci umbra. (Tertull., De rcsurrccl.
carnis, c. 7.) Pulchruin hymnum Dei hominein vocat. (S. Cllm.
Alex., Adiiorl. ad gent.)
opus, in quem omne ejus stadium confertur. (S. Ci.e- MEN's. Alex., Pa'dag., lib. i, c. 2.) Maxime mirabile Dei opus. (S. HiLAR.,in psal.
