CAPUT IV
De charilale.
ART. I. — De cimritate in génère.
Sectio prima. — Quid sit cliaritas.
Fidei liber. (Clem. Alex., Pœdag., lib. i, c. 11.)
ART. IV. — Praxes.
Nam sibi ipse fidere, non fidei, sed perfidiœ est : nec confidentiae, sed diindenti;ie niagis, senietipso habere fiduciam. (S. Ber.\. serm. 5, in vigilia ISalivil. Dom.)
Multos impedita firinitale, prœsumptio firmitatis. Nemo erit adeo finnus, nisi qui se a seipso sentit inurmuni. (S. Ace, serm. 15, De verb. Dom.)
Qui confidit in diviliis suis, corruet. [Prov. xi, 28.) Maledictus liomo qui confidit in homine, et ponit carnem bracliium suum. (Jer. xvii, 5.)
Tune iftcipit adesse \irtus divina, quando deficere incipit praesumptio humana. (Rufin., in psal. vu.)
Vacant aliéna pricsidia , si nostri Régis non subvcnerint adjutoria. (S. Petr. Chrysolog., serm. 46.)
In omni anguslia totain spem tuam jacta in Domino, quoniam nomen Domini plurima fortitudo. (Petr. Blés., De institut, episc.)
Nec in sapientia nostra, nec in ullis virtutibus nostris confidendum, sed in solo Domino. (S. Hieron., lib. III Adv. Pelagian.)
Ille vincit qui gratiam Dei sperat, non qui de sua Tirtute praesumit. (S. Ambros., Orat. de obitu Tlicodos.)
Sicut nulli alii nos, prœtcrquam soli Dec, cultum tribuere par est, sic etiam neque in ulla alia re spem nostram constituerc dcbemus, quam in Deo ouAnium rerum Domino. (S. Basie. ortlt. 20, De principatu.)
Spes tua Deus sit : fortitudo tua Deus sit : firmitas tua Deus sit : laus tua ipse sit. (S. Auc, in psal. XXXII, conc. 2.)
Sic de spe fiduciam babcaiit, ne tamen incaula Kccuritale torpescant. (S. Greg. Pastor., part, m, c. 50.)
Niîc sperandum sine Dei timoré, nec limendum sine Dei sp». (S. Bern. Sen., Serm. de vera contrillone, in fer. 2 post Dom. in Quadray., art. 1, c. 2.) i Eia, fratrcs, iiauc (spem) amalc, liane tende, non
Summum fidei sacramontum. Christiani nominis thésaurus. (Tertlll., De patient., c. 12.)
Nostrum munus per totain vitam. (S. Clem. Alex., Admon. ad gentes.)
Vera mentis human.TC requics, perfectumquc Sabbatum. ( Petr. Blés. De cbarit. Dei et prox.,c. i'i.)
Marlyria pra^cedit. (S. Cypr., De patient.)
Vila virlutum. (S. Prosp., lib. m, De vit. conten.yL, c. 13.)
Omnium virlutum columna. (S. Epijr.cm., Doctrin. de humilit. comparand., c. 90.)
Arx omnium virtutuin. (S. Alc, serm. 63, De temp.)
Virtutum omnium recapitulatio et complemeniiaii. (S. CvRiLL. Alex., in Joan. xiii, 55.)
Caput et sal omnium virtutum. (S. Ephr., De charilate sive dilectione.)
Mater omnium custosque virtutum. (S. Grec, Pastor., part, m, c. 10.)
Mater et custos omnium bonorum. (S. Grec. Magn., lib. V, epist. 60.)
Virtutibus omnibus velut corona quaedam imposita. (S. Cyrill. Alex., in Joan. xiii, 55.)
Virtutum imperatrix. (S. Bern. Senen., De excell. divini amor., ser. 3, in fer. 2 post Dom. in Quinquag.)
Proprium donum Catholicse unitalis et pacis. (S. AuG., De baptism. contra Donatist., lib. m, c. 16.)
Doctrinae nostrjc caput. (S. Greg. Naz., episl. 20.)
Excellentior via. {1 Cor. xii, 51.)
Non pedum via, sed morum. (S. Prosp., lib. m, De vit. contempl., cap. 14.) Sine cbaritate, qua; dicta est via, non ainbulare possunt boniines, sed errare. (Ibid., cap. 15.)
Via et vita virtutum. Via eminentior, et illic iter quo ostenditur salutarc Dei. (Petr. Blés., Oc c/iaritate Dei et proximi, c. 1.)
Mystica et incfl'abilis seu arcana cœlcslis Régis communio. (S. Macar., hom. 4.)
Animam Verbo marital. Vere spiritnalis sanctique connubii contractus est : parum dixi contraclus, complexus est. (S. Bern., serm. 85 in Cant.)
Imago Cbristi Salvatoris in nobis, charilatis gloriatio est. (S. Cyrill. Ali;x., in Joan. v, 55.)
Fides tanquam splendor ignis : spes tanquan flamma ignis : charitas est ipsemcl ignis. (S- Bern. Sen. De excellent, divini amor., serm. 5, in for, 3 posl Dnm, Quinquag.)
1109 FORMA CLERI. — PARS 11
Hoc solum Deiis sacrificiuni accepit, quod quidem ante ojus ociilos in altari bonroperis flamnia charitalis iucendit. (S. Grec, Pastor., pari, m, c. iO.)
Lcx vil*. Disciplina niorum. Sacnç Sciiptunie conipondium. Lcgis plenitudo, Virlulum virtus. (Petr Blés. De charitale Dei et proximi, c. i.)
Seminarium omnium virlulum. {Concil. Mediol. iv, pari. III, lil. Mvnit.)
Deus solus major est illa (S Bern., serm 18 in Cuui.)
Sectio secund.v. — Quod maximam fliarUalem exigat status clcri.
Charilatem in priinis omni studio anipleclimini. {Conc. Mediol., lit. Monit.)
Accipe vestem sacerdolalem, per quam charitas inlt'lligitur. {Pontifical. Rom., in Ordinat. ■presbijt.)
Elevandus in oœlum (Chrislus), anioris sui velut vicarium Petruai relinquebat. (S. Ambros., lib. x Comment, in cap. utt. Luc.)
Si semper a nobis amalur Deus ; scniper laudatur. (S. Arc, in psal. cm, in fin.)
Amare filiorum, liinere servorum est. (S. Hier., Ad ycpotian.)
Diviii;B nosifiE credendae sunt. Charitas, quae nos facit Dec et hominibus cbaros, virlulum polenles, stecuîi contemptores, ac bonorum omnium sectatores. (S. Prosp., De vit. act. et contempL sacerdot., lib. Il, c. 15.)
Tenebit quoque (sacerdos) supereminenlem donis omnibus charilatem, sine qua omnis virtus nihil est. Custos enim sanctitalis charitas ; locus auteni hujus custodis humilitas. (S, Isidor,, lib. ii De ofjic., c. 5.)
Amor inipcnetrabilis est lorica : respuit jacula, gladios exculit, periculis insultai, mortem ridet : si amor est, vincit omnia. (S. Petr. Chrysolog., serm. 40.)
Hic esl ignis qui in altari cordis nutriendus est a sacerdote jugiler. Hic est ignis de quo propheta dicil : Ignis ejiis in Sion, et caminus in Jérusalem. (Isa. XXXI, 9.) (Petr. Blés., serm. 56, Ad sacerdot.)
Hic est thronus eburneus ( sacerdotium scilicet ) cujus reclinatorium aureum est ; ad quem ascenditur sex gradibuspurpureis, média pharitate conslratis, propter filias Jérusalem ; ubi sacerdos Dei summi ascendit ad dignitatem familiaritatis. ( 1d,, serm. 17, Ad sacerdot., in psal. xLViii, 13. )
Legalibus instilutis et evangelicis saluberrimis monemur pneceptis, ut Dominum Deum nostrura lotis prsecordiis diligamus, et proximos lanquam nos ipsos. Si igitqr ab omnibus fidelibus his salutiferis pneceptis lotis nisibus est favendum, quanto magis ab his qui divinis cultibus mancipati sunt, et î.liis exemplo virlulum condimentum esse debent. ( Yvo Carnot., Décret., part, vi, c. 3.)
Inter universa servitutis nbsequia, quaî Deopotest iropendere humana devolio, nihil est quod Ueo ac-
DE PRiEClP. CLERI VIRTUT. 1110
ceptius esse possit. (Petr. Blés,, in Levit. vi, 12, serm. 56, Ad sacerdotes. )
His omnibus (vestibus) minister Domini indutus, his omnibus adornatus, nonduin est aptus officio sacerdotali, ncc illud implere prscsumit, nisi infula addatur et superponalur. Islud vestimenlum excel- Icntius est caîteris, eminetque universis. Quam igilur virtulem per hoc significari dicemus, nisi charilatem de qua dicit Aposlolus : Adhuc vobis excellenliorem viam demonstro ? { I Cor. xii , 51. ) ( Hl'GO a S. Victor., serm. 14, De sacris vestib., in synod.)
Qui ergo cum aliis virtulibus charilatem habet, sacerdos est : et qui eliam alias sine ista habet, sacerdos non esl. Habeamus itaqiie, si veri sacerdotes volumus esse, quod esse debemus. ( Hue a. S. Victor., serm. 14, De sacris vestib., in synod.)
ART. H. — De clmritate erga Cliristum.
Quis nos separabil a charitate Christi? {Rom. vilî, 55 ) etc. (131)
Simon Joannis, diligis me plus his?... Dicit ei ilerum : Simon Joannis, diligis me?... Dicit ei tertio : Simon Joannis, amas me? { Joan. xxi, 15-17. )
Non otiose loties repetitum est : Petre, amas me, in commissione ovium. Et ego quidem id significatum perinde puto, ac si illi dixissel Jésus : Nisi leslimonium libi perhibente conscienlia quod me âmes, et valde perfecleque âmes, hoc est plusquam tua, plusquam luos, plusquam te, ut hujus repetitionis mpai numerus impleatur, nequaquam suscipias curam banc, nec le intromittas de ovibusmeis, pro quibus sanguis utique meus effusus est. Terribilis sermo, cl qui possit eliam impavida quorumvis tyrannofum corda concutere. ( S. Bern., serm. 76 in Cantic. )
Petre, inquit, amas me? Domine, tu sets quia amo te. Pasce oves mcas. { Joan. xxi, 17.) Quando enim sic amatas oves committeret non amanli? (S. Bern., De convers. ad eleric, c. 19. )
Pascere enim gregem Dominicum, amoris officium. (S. Auc, tract. 123, in Joan. )
Timor et amor Christi, sapientia est Chrisliani. { Salvi.vn., lib. IV Ad Eccles. catliolic. )
Anima justi sedes et lemplum Dei est, Dominus in templo suo, etc. Veniat ad lemplum suum dominator quem quaeritis, etc. Inducunt eum in lemplum suum parentes ejus, pater videlicet, et mater et fratres ejus. Qui sunt illi ? Respondeat ipse : Qui feceril voluntatcm Patris qui in cœlis est, ipsi meus pater, et mater, et frater, et soror est. Pater, generando per verbum praedicationis, ut dicit Aposlolus ( / Cor. IV, 15) : Ego per Evangelium in Cliristo vos genui : mater, pariendo per exemplum sanctœ conversationis : frater et soror, caste diligendo in amore fralernitatis. Hi parentes estis vos, aut esse
(151) Vide plura infra, cap. De imitât. Chri,-iii; cl part, iv De dcvolioue crqn Christum,
debeiis. ( S. Bern., Serm. ad pastor., in synod. )
Si qiiis non amat Dominum nostrum Jesum Clirishim, sit anathema. ( / Cor. xvi, 22. )
Conslanter eum amcmus, ut ab eo eliam amemur : nam si cum ab ils amamur qui plurinium possunt , timori omnibus siimus, multo utique magis , si in 00 amemur. { S. Chrvsost., boni. 50, in II Epist. ad Cor., xiii. )
ART. III. — De cliarilate erga sponsam Cliristî, scilicet Ecclcsiam.
Sectio prima. — Quod cleri diliijcre debenl Eccle-
siam.
Domine, dilexi decorem domus tuœ. Donius Dei Ëcclesia. ( S. Auc, in psal. xxv, enarr. 2, )
Sacerdoles lurbarum moderalores sunl , slucliosi pacis, nisi cum et ipsi movenlur injuria Dei, aul Ecclesise contumclia. (S. Ambros., lib. v, epist. 29.)
Quantum quisque amat Ecclesiam Cbristi, tantum habet Spiritum sanctum. ( S. Aug., tract. 52, in Joan. )
Amor matris hujus circa vos non torpescat, quae nos parturit, etc. Ilanc tolo corde amate. ( Id., De cuUura cujri Domini. c. 7. )
Sponsa Cbristi pie nutrit filios quos Deo Patri dignos assignare contendit. Filii boni, amale tantara niatrem : filii boni, nolite deserere quotidie vos requirentem, repondite vicem, amate amantem. (Id., De Symbol., lib. ii, c. 3. )
Sectio secu.nda. — Car maxinte diligere debeant Ecclcsiam.
^l. —Ob il'.ud quod Ecdesia est Deo
Tabernaculum Dei in terra Ëcclesia est. (S. Alg., in Psal. XLi. )
Tcmplum et sacrarium Trinitatis. ( S. Ambros., lib. ni, Hexaem. ci.)
Thronus Dei. — Sacrarium Spiritus sancti. — Omnium cœlestium carismatnm receplaculuni. ( S. Petr. Dam., opusc. 6, Ad Henric. archiep. Ravennat. )
Castra Dei. ( Id., Opusc. de comm. vit. canon,, C.Z. )
Tcmplum Dei, ( S. Aug., Encliirid., c, 56. )
Domus Dei vivi, columna et firmamentum veritalis. ( / Tim. m, \\. )
Yiva structura templi Dei. ( S. AtG., epist. 57,
Dei vivi columna. (Id., epist. 80. )
Grcx Dei. — Ovilc Dei. — Pecus Dei. ( Id., ExfOSïl. inchoat. in Epist. ad Rom. )
Unica illa ovis (S. Auc., Conlr. duas epist. Pel(ig., lib. IV, c. 6.)
Corona Dei. ( S. Hier., in psal. \\. )
Aula cœlestis impcrii. — Soeplrum regui. ( S. l'ETR. Dam., opusc. 22, Contr. cleric. aulicos, in Traifat. )
Ager D(;i. ( S. Aig., ni psal. cviii, exposil. 2. )
Terra Domini Ecdesia ejus est, ipsam rigal, ip-
sam colit, ille agricola, ille Dater. ( io., in psa.. x-xxvi, conc, I.)
Ancilla Domini. Amemus Dominum Deum nostrum, araemus Ecclesiam ejus. Illum sicut Dominum, banc sicut ancillam ejus, quia fdii ancillae ipsius sumus. (S. Auc, in psal. lxxxviii, conc. 2.)
Ëcclesia ancilla magnam dignitatem invenit apud Deum. Uxor facta est: seddonec veniat ad amplexus iilos spiritales, ubi secure perfruatur eo quem dilexi t. Sponsa est, et accepit arrbam magnam sanguinem Sponsi cui secura suspirat. {\d., in psal. cxxii.)
Cui non placet Deus, nec sponsa ejus Ëcclesia. (S. Berx., serm. 24, in Cunt.)
§ II. — Ob illud quod Ëcclesia est Cliristo.
Ëcclesia domus Filii Dei. (Origen., hom. 3, m Cant.; S. Aug., lib. l, bom. 53.)
Ëcclesia Chrisli grex Cbristi. (S. Aug., in Epist., ad Rom., lib. inchoat.)
Vilis Cbristi. (Id., De catechizand. rudib., c. .24.)
Regnum Cbristi. (Id., De civilate Dei, c. 9, Hb.
Filia Cbristi principis, (S. Bern., De modo bcne Vivendi, c. 16.)
Cor Cbristi. Gloria Cbristi. (S. Hier., in psal. xxi et xxviir.)
Plenitudo Cbristi. (S. Chrvsost., hom. 3 in Epist. ad Eplies., c. i.)
Uxor Domini. (S. Aug., serm. 107, De tempore.)
Sponsa Cbristi. (Id., in psal. xliv.)
Conjux de latere ejus formata. (Id., lib. ii De Gènes., contr. Manich., c. 24.)
Gratia ejus dealbala, pretioso sanguine dotata. (Id.. De Symbolo., lib. iv, c. 13.)
Christus Ecclesiaî tam dévolus, tam ambitiosus amator. (S, Bern., serm. 64 in Cantic.)
Christus firmamentum Ecclesiae. (S. Aug., in psal. cm, conc. 2.)
Unus bomo Christus et Ëcclesia. (Id., in psal.
XEIV.)
Cbristi Corpus. (Id., serm. 107, De tempore.) Charius corpus Chrisli. (S. Bern., serm. i^^inCant.) Totus Christus, caput et corpus est. Capul unigenitus Dei Filius, et(!orpus ejus Ëcclesia. Sponsus et sponsa. (S. Auc., De unitate Ecclcsiœ, c. 4.)
Mater et Yirgo, corpore casla, proie fecundc, sponsa Chrisli declarata. (Id., De Symbolo, lib. r, c. 13.)
Petre, inquit Christus, amas me? Pasce oves meas. Hoc lum agebat, ul et Pelrum et nos edoceres ipianla benevolenliaac charitate erga suam ipse Ecclesiam alTiceretur : ut bac ratione et nos quoquc ojusdem Ecclesiae studium curamque loto aniuio susciperemus. (S. Chrvsost., lib. ii De saccrd.., c. 1.)
Christus dilcxit Ecclcsiam et seipsum tradidtt pro ca, ut ipsam snnctificaret, etc.; ut cxhibcrct ipnesibi qloriosam Ecclcsiam, non liabcntcm maculam aut ruifftm, etc. ih'plics. v, 2."), 27.)
i!!3 FORMA CLERI. — PAIiS 11. -
Pomimis iiosler prius in scala, id est, in crucc occftbuit, et postoa sibi Ecclesiam sociavil, dans ci in pnrsenti arrham sanguinis sui, datiirus doteni postniodum sui regni. (S. Arc, senn. 79, De tempore.)
Acoepit Dominus Ecclesiam, et eam in loco constiluit Synagogiv, clc. Acccpil Ecclesiam, cl in lanlum dilexil, ut dolorem qui de perdilione matiis Synagoga?. accideral, araore Ecclesiaj miligaret, etc. (Id., serm. 73, De tempore.)
Sanctœ Filius Mariae, sanctiç Sponsus Ecclesi», quam sua; Genilrici similem reddidit ; nam et nobis eam niatrem fecil, et virginem sibi cuslodivit... Est ergo et Ecclesiae sicut et MarioD perpétua inlegritas et incorrupta fecunditas. Quod enini illa mcruit in carne, hiec servavit in mente. (Id., serm. 12, De tempore.)
§ III. — Ob illud, quod iwbis est Eccicsia.
Domus orationis. (S. HiERON.,lib. xv, in Isa. lvi.)
Sanctitaiis domicilium. (S. AiUîuos. , li^. m Heiaem., cl.)
Justorumlabetnaculum. (Id., De Abraham., lib. ii, c. 5.)
Communis omnium domus. (S. Chrysost., hom. 53 in Matllu)
Mater nostra. (SS. Paires, passim.)
Amcmus Dominum, amemus Ecclesiam ejus, illum sicut palrem, islam sicut malrem. (S. Auc, in f">al. Lxxxviii, conc. 2.)
Sancla Ecclesia velut nidum sibi, pacalissimam ûdei quielem construit, in qua crescenles filios, quasi plumescentcs p.ullos, quo usque ad superiora evolenl, charilalis gremio calefactos fovet. (S. Grec, lib. XIX Moral., c. lA.)
Honora patrem tiium et matrem... ut longo vivas tempore. Honora scilicet patrem corporalem et spirilualem officio piela(,is, et honora similiter malrem, id est Ecclesiam sanctam. [Oral, in conc. Basileens., De liber, prœdicat. verbi Dei.)
§ IV. — Ob officia noslra erga Ecclesiam. Custodes sponsae Chrisli sunt sacerdoles. Quando Christus ad Palrem rediit , senibus sponsam suam cuslodiendam commendavil , id est, presbyleros ad cuslodiam ejus tanquam vicarios suos reliquit. (Petr. Blesens., Serm. inThren. ii, 10- — Isa. LXII, 6.)
Ipsis crédita Ecclesia. (S. Bern., serm. 77 in Canl.)
Corpus Ecclesise ab omni macula purum cusiodire debemus. (S. Léo, epist. 1.)
Nobis non est cura de bobus et ovibus pascendis, sed de ipsomet corpore Jesu curando. Chrisli enim Ecclesia, Chrisli corpus est. Ai cerle eum conveni», oui credit%m corpus id fuerit, illud ipsum tum ad multam honestalem, tum ad pulchriludincm iiicredibilem perpolire, undique circumspicienlem, ne ibi macula, aut ruga, aut naevus, viliumque aliquod hujusmodi pulchriludincm honcstatcmque illius la-
DE PRyECIP. CEERI YIRTLT. MÎ4
befactel. (S. Chrys., lib. iv De sacerd., cap. 2.)
Non eam paliamiui, aut filiorum nialoro-u), aut pessiuvorum servorum injuriis atque insidiis macerari. Agile causas malris veslrae... Servus malu^ non iusullet domin;«./. Lupus est, agnoscile. Serpens est, ejus capila conquassale. Blandilur, sed fallil ; mulla promillil, sed decipit. (S. Alg., De Sijmbolo, lib. n, c. 15.)
Fidelis paranymphus, qui mului amoris consciuE, sed non invidus, non suam qua;rit, sed Domini graliam : discurrit médius inler dileclum et dileclam, vota offcrens, referens dona. Excitai islam, plaçât illum. (S. Bern., serm. iôinCanl.)
Sorte illi obtigil ul Chrisli sponsam comat, ornclque. (S. CiiRYS., lib. m De sacerd., cap. 6.)
Invcnerunt me vigiles qui cnsiodiunt civitatem. {Canl. m, 5.) Qui vigiles hi ? etc., quam boni custodes? Qui vigilantes animo, atque in orationibuspernoclantes , hostium insidias sagaciler explorant , anticipant consilia malignanlium, deprehenduul laqueos, eludunt lendiculas, reliacula dissipant, machinamenta frustranlur. (S. Bern. serm. 76 in Cant.)
Si.res exegerit pro juslilia et liberiate Ecclesiae, non dubiles facullales luas raploribus, famam ludibrio, fortuham periculis, et caput hoslilibus gladiis objecta re. Deleclabile spectaCulum est angelis, si sit homo pro juslilia opprobrium abundanlibus, et despecliosuperbis(152). (Putr.BIcs., Deinstit.episcop.)
Sciant ad quid venerinl , sicut scriptum est : Amicc, ad quid venisti? Ni fallor ad solam civilalis cuslodiam : ut quantum salis est procuretur, opus est viro forli , spirilali , fideli. Forli, ad propulsandas injurias : spirilali, ad dcprehendendas insidias ; fideli , qui non quse sua sunt quaîrat. Ad mores honeslandos vel corrigendos, quod ad decorem pertinet sponsae , quis non liquido agnoscal , pernecessariara fore . cum mulla quidem diligenlia , disciplinae censuram. Ea propter omnis cui hoc opus incumbit, oportet ferveat zelo illo, quo accensus prsecipuus ille oemulator sponsae Domini , aiebat : Ai^mulor vos Dei œmulatione : despondi enim vos uni viro Virginern castam exhibere Cliristo. {II Cor. xi, 2.) (S. Bern., serm. 70 in Cant.)
Aucndile vobis , et pretioso deposito quod vobis credilum est. Civilas est, vigilale ad cuslodiam concordiamquc. Sponsa est, sludele ornalui. Oves sunl, intendile pastui. El haec tria ad illam Dommi Irinam sciscilalionem forte non incongrue pertinere dicenlur : Petre, amas me ? {Joan. xxi, 15-17.) Porro cuslodia civilalis ut sit sulficiens , trifaria erit : a vi lyrannorum , a fraude haerelicorum , a teniationibusdxmonum. Sponsa; vero ornalus, in bonis operibus , et moribus , et ordinibus. Al pastus ovium , communilcr quidem in pascuis Scripl«rarura , tanquam in haeredilate Domini , sed est distinciLo in illis : nam sunl mandata quae duris atque carnahbus animis imponunlur ex lege vilce et disciplinoe. Ei
(132) Vide irfra, lit. Fortitudo.
jij5 OEmUES COMPLETES DE *M. TRONSON. m6
sunt olera disponsationum quœ infirniis et pusillis quantum possumus de lacu miserise et de luto fecis. corde de respcclH misericordÙBapponunlur. El sunt (S. Laurent. Jlstin., De complaiKt. Clirist. perf.)
consiliorum solida, fortiaque quœ exmtinns sapien-
li« proponuntur sanis, etc. {Ibicl.)
Sectio TERTiA. — Quomodo diligere debeant Ecclcsiam.
Despondi enimvos univiro, virgincm castam exhtbere Cliristo. (IJ Cor. xi , 2.)
Sponsus sibi zelat sponsam suani : amicus autem sponsi non eam sibi zelure débet , sed sponso. (S. AUG., in psal. cxviii , conc. 28.)
Veslrum otium necessitatibus Ecclesiai non praponatis, oui parturienti si nuUi boni niinistrare vellent, quomodo nasceremini , non inveuirelis. (Id., Episl. 81, anle médium.)
Si quam operam veslram mater Ecclesia desideraverit , nec elatioi'.c avida suscipialis , née blandiente desidia respuatis, sed miti corde obtemperetis Deo (Id., epist. 81.)
Summum victorise genus, divinai cedere majestati ; et auiCtorilati matris Ecclesiae non reluctari, sum- Kins honor, et gloria. (S. Bern., epist. 188, Ad Euitach. occupatorem Valentinœ sedis.)
Quis mihi det , antequam moriar, videre Ecole-siam Dei sicut in diebus antiquis, quando Apostoli laxabant retia in capturam ; non in capturam argenli etauri , sed in capturam animarum? (S. Bern., ep. 257, Ad EiKjetiium Papam.)
ART. IV. —De chariiate erga proximum.
Dédit nobis majores diligendi proximum causas Chrîslianai gratiœ latitudo, quae se per omnes partes lotius orbis extendens , ncminem despectat , dum decel neminem negligendum (153). (S. LE0,serm. 1, De jejiiu. 10 mens.)
Sacerdotis est nuUinocere, prodesse velle omnibus. Posse autem solius est Dei , etc. Proposita igitur forma in sacerdotis officio tenealur, et nulli noceat, ne lacessitus quidem, et aliqua injuria offensus. (S. Ambros,, lib. m Offic, c. 9.)
In omnibus sacerdos periclitatur, in omnibus reis angitur : quod enim alii patiuutur, ipse sustinet; et itcrum libcraUir, cum alii qui lencnlur, periculis liberànlur. (S. Ambr., De obhu Theodosii.)
Ili sunt fratrum amalores, cl tolius populi Chrisliani. (S. Bern., scrm. IG'inCant.)
Pro odicio sacerdolii omnes Christianos filiorum loco diiigimus, et profectus corum noslra est gloria. (S. Hier., episl. 9, Ad Salvian.)
Nos quibus animarum cura commissa est , omnium Chrislianorum domos debemus amare quasi proprias. (S. Hier., episl. 2, Ad Nepotian.)
Oportct naturales patres dileclionc, et inflamniati vi amoris iranscendere. (S. Chiusost., hom. 2, in II Episl. ad Tint., c. i.)
Dileclionem cl iionoreni quem Deo solvere cupimus, in Dei imagine dcmonslrcmus, crigendo illam
(155) Vide plura infr. c. S(!q., lit. De zelo salmis anmiarum; et part, vu, lit. Proximorum soluh
Nunquam keli silis nisi cum fralrem veslrum videritis in charitale. (S. Hier., in Epist. ad Ephes. VIII, 5,)
In ornamento labernaculi bis linclus coccus oftcrri praecipilur, ut anle Dei oculos cliarilas noslra Dei et proximi aniorc colerelur. Binos ad praidicandum Dominus discipulos iniltit , quatenus boc nobis lacilus iiinuat, quia qui charilalem erga allerum non hal)el , prœdicationis officium suscipere nuUalenus débet. (S. Grec, hom. 17 in Evang.)
Hac gemina charitale quicunque caruerit, paruni aliis , sibi vero nihil proderil. Absque igné , quis ignem accendel ; et sine charitale , quis officium charitalis consummabil? Ardeal dileclionis flamma semper in te : quatenus calore tuo proximorum ex- CHlialur lepor, imo crescal amoris incendium. Poteris plane inflammare alios, si fueris tu charitalis incendio concremalus. Al tu si frigeas, si lorpore jaceas nullamque honoris divini , et fraterna? nemu-^ lalionis sentias famem: quid profères? Qui»J proficies? ( Laurent. Jlstinian. , De complanct Christ, perfect.)
Perfeclse in ipsum charitalis signum esse dixit, proximum diligere. Si enim , o Pclre, inquil, me plus diligis, pasce ovesmeas. {Joan. xx», 15-17.) IliC tacite significavil hoc esse majus martyrio. (S. ChrysosT.,hom. 31, in I Epist. ad Cor.
Memeniole semper quia de sedis lapidibus altare reprobal Deus : secli quippe lapides sunl, qui fra- Icrnai socielalis consortium respuunl ; qui vivere cum fralribus et conversari concordiler nolunt; taies aulem Christus in suo non recipit corpore, quos a membrorum suorum sectos judicat unitale. (S. Petr. Damian., opusc. 'il, De communi vila canon., c. 5.)
ART. Y. — De rharitate ergn se ipsunt, seu de cura salmis propriœ.
Si sapiefis fueris, tibimetipsi eris (134). [Prov.ix, 12.)
Primas apud nos curas, qu?e prima habenlur, obliiicanl, sunimasque sibi solliciludinis parles salus, quai summa est, vendicet. (S. Euciier., Epist. ad Yaler.)
Si lotus vis esse omnium, instar illius qui omnibus omnia facius esl, laudo humaiiilalem, sed si plena sit : quomodo aulem plena , le excluso? Et tu homo es. Ergo ut intégra sil et plena humanitas, colligat cl le inlra se sinus qui omnes recipit. Alioquin (juid libi prodest, juxla verbum Domini, si universos 'lucreris, te ununi perdens? Cum omnes le habeanl, esto etiam tu ex habenlibus unus. Quid solus fraudaris muncre lui? Usquequo vadens spiritus cl non rediens? Usquequo non rocipis le et ipst;
innimbercdcbcnt.
(131) Vide plura de liac maieria, part, vji , lit. I.
H{7 FOnMA CLT:RI. — PARS II. -
inter alios \ico tua? Sapicnlibus et insipienlibus .debitoros, et soli nogas le libi. Slulliis cl sapiens, scrvus et liber, dives et paiipcr, vir et feniina, senex et jiivenis, clericus et laicus, justiis et impins, cl omnes paritcr participant te, omnes de fonte publico bibunl pectore luo ; et tu seorsuni siticns stabis' Si nialcdictusqui parteni suam facit delcriorcn), quid ille qui se penitus reddit experteni? Sane deriventur iu[UA\ lux in plaleas : honiincs et jumenta et pecora bibanl ex cis ; quin et canielis pueri Abraha», potum tribuas, sed inter caUeros bibe et tu de fonte putei lui. (S. Berx., Ub. i De considérai., c. 5.)
Cura alii de pectore luo quasi de fonte haurianl, tu prius bibe de fonte puieilui. Sic dcriveniur fontes lui foras, ut tuitamenimmemor non exsistas. Maledictus qui facit parteni suam dcteriorem. Qui autem sibi nequam est, cui bonus erit? (Petr. Blés., De inst. episc.)
Miserere unimœ tuœ placens Deo. {Eccli. xxx, 24.)
Si teipsum non habes, nihil liabes. (Petr. Blés., epist. 16.)
Quid prodesl homini, si universutn mundum lucrettir ; animœ vero siiœ detrimentum patialur? {Multli. XVI, 26.)
In acquisiiione salutis, ngmo tibi gernianior sit teipso unico matris tuaî. (S. Bern., De consid., 11b. II, c. 5.)
In animœ negolio, in acquirenda hsereditate cœlesli nemo libi gernianior sit te ipso. (Petr. Blés., De institut, episc.)
Qui sibi nequam, cui bonus? Mémento proinde, non dico semper, non dico saepe ; sed vel interdum reddere le ipsum tibi ; utere tu quoque te inter multos, aut certe post multos. Quid indulgentius ? Hoc eniin dico secundum indulgenliam, non secundum judiciuni. Puto et ipso Apostolo indulgentiorern me in hac parte. Ergo plusquam oportet, inquis? Non inficior. (S. Bern., lib. i De consid., c. 5.)
Muito prudentius te illis (occupationibus) subtrahis vel ad tempus, quam patiare trahi ab ipsis, et duci certe paulatim quo tu non vis. Qua;ris quo? Ad cor durum, etc. En quo trahere te habent, etc. Si tamen pergis ut cœpisli, ila dare le totuni illis, nihil lui tibi relinquens, perdis tempus. {Ibid., c. 2.)
Nunc quoniam dies mali sunt, sullicit intérim admonitum esse, non tolum le, nec semper dare actioni, sed consideralioni aliquid tui, et cordis, et lemporis sequestrare. {Ibid., c. 7.)
Doce le ipsum qui alios doces. (Ibid. , lib. ii, c. 6.)
Prius le ipsum doce, quam alios doceas. Non est sapiens , qui non est sapiens sibi. (Petr. Blés., De insùlut. episc.)
A te lua cogiiaiio inchoel, ne frustra extendaris ia alla, le neglecto. Quid tibi prodesl, si universum mundum lucreris, le unum perdens? — Quidquid se consideralioni -offerat, quod non quoquo modo ad luam ipsius saluiem perUneat, respuendum. — Si sapiens sis, deesi lil>i ad sapienliam, si libi non fuc-
l)E PR.4:CIP. CLEIll VIRTUT. Iîf8
ris. Quantum vero? Ut quldeni senserim ego, tolum.
Quidquid exslruxeris extra te, erit instar congcsli pulveris ventis obnoxium. — Non ergo sapiens, qui iiibi non est. Sapiens, sibi sapiens erit; cl bibet de fonte putei sui primus ipse. — A te proinde incipiat tua cogilatio; non soluni aulem sed cl in te fmialur. Quocunquc cvagclur, ad le rcvocaveris eam cuni salutis fructu. Tu primus ipse, tuuilimus. Sume exemplum de summo omnium Paire verbuni suum et emiltente et relincnte. Verbum tuum , consideralio tua : qu;ie si procedit, non recédai. Sic progrcdialur, ut non egrcdialur ; sic excat, ut non deserat. (S. Bern., lib. n De considérât., cap. 5.)
NulH parcas, ut soli parcas animae. (S. Hier., epist. 4 Ad Rustic.)
