CAP UT VI

De religione.

Religione nihil potius aut prœstabilius (140) . (S. Justin., Colwrtat. ad gent.)

Scienlia Dei est. (Salvian., lib, ii Ad Ecoles, catkolic.)

Recta de divinis mens, (Arnob., lib. vu Contra génies.)

P;edagogia Verbi. — Doclrina divini cultus. (S. Clem, Alex., Pœdag., lib. i.)

Sapientiiie studium. (S. Auo., De vera religione, c. 5.)

Dei cullus. (Id., De civ. Dei, lib. x, c. 1.)

Regalis via, quse una ducit ad regnum. (/6irf., c. 32.)

Divinus thésaurus plenus omnino ineffabilium bonorum. (S, Athanas., in Nicœn. conc.)

Deo homincm, quantum fieri potest, assimilât. — Bonum , quo generi hominum nullum a Deo datum est, praeslanlius. — Sufficiens s;eculorum vialicum. (S. Clem. Alex., Admonit. ad gentes.)

Aniniîe vila , Dei cultus , el vila eo cullu digiKt. (S. Chrysost., lib. i De orando Deum.)

Religio est, qure divinae natune curam, cseremoniamque affert. (S. Auo., lib. lxxxiii Quœst., q. 31.)

Ad unum Deum lendentes , et ei uni religantes animas noslras : unde religio dicta credilur. — Rel'get nos religio uni omnipotenli Deo. (Id., De vera relig., cap. 55.)

Est religio vera, qua se uni Deo anima, unde se peccalo vclut abruperat, reconcilialione rcligat. {Ibid., De quant, anim., cap. ult.)

Clerus Christi militia laudibus deputala divinis. (Concil. Ilerbipolens., cap. 1, ann. 1247.)

Pcnes itlos est rcligiouis summa. (IIormisd. Pap., cpisl. 25.)

Episcopus magister pictatis ac rcligiouis. (S. Cle- HENS, Conslit. apostoL, lib. ii, cap. 20.)

Rcligiouis insignia, arma sunt sacerdolis. (S. Am- Bitos., lib. vu in Luc. »:.)

Diiobus constat lotum presbylerorum niinistcrhim , (piorum alleruni est. ut siiit rcligiouis magislri. (Couvent. Mclodun., ann. 1589, lit. De sacrament. ordin.)

Ad pielalis religionisque exercilationes vos vocatos esse cognoscile. [(Concil. Mcdiol. iv, part, m, lit. Moniliones.) Cui porlio Dcus est, nihil curare débet praelei

(109) \id. infr., tit. Forliludo

(140) Vid. supr,, De telo domus Dei,

4133 FOUMA CLKRI. — PARS II. -

r>einu : quod enhn ad alia ollicia confertur, hoc religionis oultui atque huic noslro ollUio decorpitur. (S. Ambros., De fuija sœculi, cap. "2.)

Inier divinam et hunjaiiani naluram sacerdotiuni volut médium intcrjectum esi , ut illam colat alquc observet ; hanc autem in melius comniulet. (S. Isid. Polus., lib. ni, epist. "20; S. Hier., hoin. 5, in Isa., c. ..)

Solis divini famulatus vacent obscquiis mancipati. (S. Petr. Dam., opusc. 18 , Contr. cler. iulemp., tHssert. 2, c. 2.)

Iliec est religio co^Iestis, non quit; constat ex rc- Inis corruptis, sed quse \irtutibus animi. Hic verus est cultus , in quo mens coleniis seipsam Deo victimam immaculatam sistit. (Lactant., lib. vi Divin, institut., c. 2.)

Ciiltus Dei unus esl,maluni non esse. {Ibid., c. 23.)

Summus colendi Dei ritus est, ex ore justi holuinis ad Deum directa laudalio. (Ibid., c. ult.)

Contumelia sacerdotum est de divinis cultibus admoneri. Quod enim ipsi debent exigere , turpiter esiguntur. (S. Grec, lib. v, Epist. ad Bonif. episc.)

Non sit nobis religio in phantasmatibus nostris... Non sit nobis religio humanorum operuni cultus... Non sit nobis religio cultus daenionum... Non sit nobis religio terrarum cultus... Non sit nobis religio vel ipsa perfecla , et sapiens anima raiionalis. (S. AuG., De vera reKg., cap. ult.)

Religionis summa est imitari eum qiiem colis. (Id., lib. vni De civit. Dei, c. 17.)

CAPUT VIL De çratioue,

ART. I. — Qidd sit oratio.

Clericorum arma sunt oraliones et lacrymae. {Concil. Mediol. i, part, ii, lit. De armis, etc.)

Magna sunt arma preces. — Magna securitas. — (S, CiiRYSOST., hom. 30 in Gen.)

Scutum. — Belli tropseum. — Conversatio et sermocinalio cum Deo. — Pudiciliaî praesidium atquc tutamen. — Ejusdem cum angelis honoris condilio. — Yirginitatis sigillum. (S. Greg. Nyss. De oratione, orat. 1.)

Totius boni institut! caput. (S, Macar., hom. 40.)

Chori virtulum antislita. (S. Greg. Nyss., De sçopo Christiani.)

Omnium morborum antidotum. (S. Aug., serm. 226, De temp.)

Infinita operatio. — Yirtutum regina. — (S. Joan. Climac, grad. 28.)

Deilatis scala. — Grande mysterium. — (S. Aug. serm. 22 Ad fratr. eremi.)

Nihil majus aut divinius. — Angclorum opus. — Signum omnis justiliae. — Animis .-cgrotanlibus pliarmacum. — Armalura inexpugnabilis. — Caput bonorum omnium. — Radix vitac frugiferai. — SaUuis ac

DE PR.ECIP. CLERl VIRTUT. 113 i

vitx' concilialrix.— Causa omnis virlutis ac justitiip. — Anim;c nervi. — Murus Ecclesi», qui rumpi non potost. — Muaimentum inconcussum ditmonibus foruiidabile, piis vcro salutiferum. — Quod in domo est fnndamentum, hoc in anima deprecatio. (S. CiiRVsosT., lib. I De orando Deum.)

ART. II. — Quantum necessaria sit clericis oratio.

Effundam super domum David spiritum gratiœ et precum (141). {Zacli. xii, 10.)

Nobis prtcier horas antiquitus observatas, orandi' nunc spatia et sacramcnta creverunt. (S. Cyprian., De orat. Dom.)

Duo sunt gênera Christianorum : est autem imum genus quod mancipatum divino olficio et deditum contemplalioni et orationi, ab omni strcpilu tcmporalium ccssare convenit , ut sunt clerici , etc. Aliu<rvero genus est, ut sunt laici, etc. (S. Hier., refert. 12, qusest. 1, c. Duo sunt.)

Ulos assumito qui orandi studium gérant, et usum habeant, ac de omni re orationi plus fidant, quam suai industria; vel labori. (S. Bern., lib. iv, De consid., c. 4.)

Qui orationis usu et experimenlo jam didicit, quod oblinere a Domino qufe poposcerit, possit. Cui prophetica voce jam quasi spiritua'.iter dicilur : Adliuc loquente te dicam : Ecce adsum. {Isa. lviii , 9; S. Greg., Pastor., part, i, c. 10.)

Tant» charitatis esse débet, ut instanti desiderio, non petitor, sed petilio esse sentiatur : salutem quippe fidelium tam instantius débet appetere, ut ex usu interni gustus, omnem motum cordis in affcctum ducal supplicalionis. (Id., lib. v, c. 3, in I Reg. xiii, 2.)

Timeat orationem qui admonilionem conienipsit. (S. Bern., lib. IV De consid. , cap. ult.)

Assidue et dévote orare, sicut et leclioni perfecte intendere, sunt opéra clericorum. {Synod. Lingon., ann. 1404.)

Ex quadam obligatione,.quaî luo annexa est olïlcio,

exigitur a te ut sis devotior in oratione. (Peth.

Blcs., De instit. episc.)

Sacerdoti pro populo semper orandum est. (S. Hie- RON., epist. 4 Ad rustic.)

ART. III, — Cur clericis maxime necessaria sit oratio^ Sectio prima. — Ut iram Dei avertant.

Dimitte me, inquit Dominus ad Moijscn. Chaldœus vertit : Dimitte deprecationem. {Ëxod. xxxii, 10.)

Dei enim potentiam servi preces impediebant., (S. Hieron., epist. 12.)

Properans homo {Aaron) sine querela deprecari pro populis, proferens servitutis suœ scutum orati'onem, et per incensum deprecationem allegans, restitit irw, et finem imposait necessitati, ostendens quoniam luus est famuUis. {Sap. xvm, 21.)

Veri sacerdotes pondus populi sibi c^mmiss: viri- Hier suslincntes, pro peccatis omnium, velut pro suis, inlatigabiliter supplicant Deo, ac vehit quidam Aaroo,

(Ul) Vid. plura part, iv, lit. Orationi mcutali seu medilationi vacare dcbcnt clerici..

OEUVRES COMPLETf:S DE M. TUONSON.

incensum conlrili cordis et huniiliali spiritiis offereutes, quo placatur Deus, avcrtuiil iram fulurie aniraadversionis a populo. (S. Prosper., lib. ii De vita contemplât, saccrdot., cap. 2.)

Dixit, ut disperdcrci eos, si non Moijses electiis ejns itelisset in confractiom. {Psal. cv, 23.) Attende hoc, sacerdos; perierat enim populus, nisi Moyses confregisset iram omnipotentis Dei. Et tu cum videris populum Dei delinquenlcm , cane tuba , annuntians cis dclicta eoruni, ac sla in confractione ad Deum, ut avertatur furor ejus ab eis. (S. Hier., epist. 105.)

Duobus constat prcsbytcrorum niinisterium. Quorum alterum est, ut in commissum sibi populum Deum reddere propitium nilanlur piis precibus et sacrificiis. {Convent. Melodiin., ann. 1579, tit. De sacramenlo ordinis.)

Moyses orabat Dominiim... Placatusque est Dominus, ne faceret malutn qiiod loculus fiierat advcrsus populum S7ium. {Exod. xxxH, 11, 14.)

Oravit Moyses ad Dominum, et absorplus est ignis. {Num. XI, 2,)

Ait Moyses ad Dominum : Dimitte peccatum populi liujus... Dixitque Dominus : Dimisi juxta verbum tuum {Num. XIV, 19, 20.)

Vereor ne cum debcat aliis in lerapore iracundinc lieri reconciliatio... obnubilent serenissimam Chrisli faciem. (Petr. Bks., cplst. 159.)

Sectio secuxd.v. — Ut populorum infirmitati et necessilati subvenianl.

Tuli levitas pro cunclis primoyenitis filiorum Israël... ut servianl mihi pro Israël... et orent pro eis. {?itim. VIII, 18, 19.)

Cum levaret Moyses manus, vincebat Israël : sinaulem panlulum retnisisset, superabal Amalec. (Exod. XVII, 11.)

Aaron stans inter mortuos et vîventes, pro populo deprecalus est, et plaga cessavil. (Num. xvi, 48.)

Orante Moyse, superabant Judici, eodcm ab orando cessante, inferiotes erant hostibus. llidem Cl nos orantes. (S. Chrysost., 11b. ii De orando Deum.)

Presbylerorum ofïiciura in orando Deum pro totiiis Ecclesiue et populi Chrisliani prosperilatc sltum est. {Encinridion, in Concil. Colon, décret., ann. 1.j3G, tit. De sucram. ordinis.)

(Saccrdotes) pcccala populi comcdunt... Orando ut deleantur, redarguendo ut sancntur.... Suiiiit (liiidcm peccata populi sacerdos in conlessione, et consumil in oralione : nam sic deslruitur injuslitia pcccati, et slaluitur juslitia Dei. (Petr Cellens., De panibus, c. 20.)

Insaliabilis ille Dei cullor, coinmuiiis Pater ac Primogcnitor servortint Chrisli. Ille ciistos orbis torrarum, per oralionem assiduain oniiios génies salvas fccil. (S. Ciirysost. lib. ii De\ orando Deum, loqiiens de S. Paulo.)

Pastoruin est vigilarc super gregom sunni proplcr 'ria nocessaria : videliret, ad disciplinain, ad cuslodiini., ad pièces. Ad disciplinani, proptcr moruui

corrcctionem, ne grex commissus propter moksliam deficiat. Ad cuslodiam, propter diabolicam suggestioneni, ne hoslUi seducatur callidilale. Ad preces, propter lenlalionum inslantiam, ne vincalur a pusillaniniitate. In disciplina rigor justitiiC, in custodia spiritus consilii, in prece affectus compassionis. (S. Bern., Sentent.)

Intervenire pro populo non >st soluminodo prcsbytcrorum , verum cliam omnium clerlcorum. (PniLii>p. abbas. De dignit. cteric., c. 2.)

Proplerea namque sacerdoles prcepositi sunt, ut multitudinis orationes, cum sint infirmiores, hisce potentiores adjungentes, pariler cum illis in cœlum ascendant. (S. Ciirysost., boni. 79 Ad populum Antiocli.)

Orando vos dixi posse perficere, quod non possetis docendo suggerere. (S. Riosp., lib. i De vita contempl. sacerdol., c. 17.)

Sectio tertia. — Ne ipsi stériles deficiant.

Simpliciter impossibile est absque precationis praîsidio cum virtute degere, et bujus vitœ cursum peragere. — Hac non minus opus habemus, quara arbores aquarum bumore. Neque enim valent ill» fructus producere, nisi bibant humorem radicibus : ncque nos pretiosis pietatis fructibus poterinius esse gravidi, nisi precibus iirigemur. — Quisquis non orat Deum, nec divino colloquio cupil assidue frui, is mortuus est expersque sanec mentis. — Cum video quempiam non amantem orandi studium, nec bujus rei fervida vebemcntique cura teneri, conlinuo mihi palam est, eum nihil cgregiiic dotis in animo possidere. — Ubi quem conspexero insatiabiliter adhœrentem cultui divino, idque in summis damnis numerantem, si non conlinenter oraverit, conjecto talem oninis virtutis firmuin esse raediatorcm, ac Dei templum. (S. Chrysost., lib. i De orando Deum.)

Yere novit rectc vivere, qui recle novit orare. (S. AuG., hom. 4, ex 50.)

Unde scire vidcbilur quœ sit voluntas Dei bona beneplacens et perfecta, qui nec pulsare, nec quierere, nec petere consuevit? Qui donec alienarum curam susciperet animarum, nunquain suie gessisse curam; sed iu vano visus est accepisse. (S. BEiin., De élu m.)