CAPUT XI
Profertur TertulHani testimonitim.
TertulHanum tametsi asperum tactu , et superioribus minus obsequentem , audire juvat : a Mémento, « ait ', claves ejus hic Dominum Petro, et per eum « Ecclesiae reliquisse. « Haec est forma Ecclesiae a Christo indita, quam tantillum alterare nefos esset. Claves primum Petro sive sedi apostelicae, ac deinde nennisi per Petrum scilicet nonnisi per apostolicam sedem , ad inferieres ecclesias committuntur.
Neque vereabjiciashincsequi omnes episcopos a solo summe pontifice, non autem.immediate a Christo institutes esse. Instituti quidem sunt immédiate a Christo episcepi, ea tamen lege, ut unitatis causa prima sedes sit fundamentum , radix , centrum atque caput traditionis in alias ecclesias nunquam non fluxurae. Totum primitus creditur Petro, ut ex eo une omnes accipiant. Utraque concessio sic connexa ejusdem divinae instilutionîs est.
Tertullianum libens audio adhuc dîcentem * : « Habes Remam, unde nobis quoque auctoritas « praesto est. Ista quam felix Ecclesia ; cui totam dec- « trinam aposteli cum sanguine suo profuderunt. » Haec est nempe singularis félicitas hujus matris Ecclesiae, quodea sedes apostolicam doctrinam una cum apostelico sanguine fusam in suo sinu retinuerit.
Sed altum premissionis mysterium cum Tertul*
' Seorp, cap. x.
* De Prétscrip. cap. xxxvi.
DE SUMMI PONTIFICIS
liano iavestigemus. « Christianus , inquit ' , nuHius « est hostis, nedum imperatoris; quem sciens a « Deo sao coostituî , necesse est ut et ipsum dili- « gat... et salvum vellt, cum toto romano imperio , « quousque sœculum stabit : tamdiu enim stabit. » Evidens est haec verba , tamdiu enim stabit, inniti aliqua prophetia , aut arcana promissione , quam antiqui noverant. Neque minus constat romanumimperium , si de profaoo imperio agatur ad finem usque sœculi perseveratunim non esse, fmo notum erat TertuUiano , eaeterisque passim christianis , hoc imperium gentîie esse hestiam Apocalypsis, quae oerto tempore oceidenda erat. Ergo reliquum est ut hœc verba, tamdiu enim stabit j dicta sint de Romano ipiritualt imperio, ridelicet romana Ecclesia quae propterpotenUorem principaHtatem cœteris perpetuum imperabit. Necesse est ad banc omnes ecclesias convenire, quousque saculum stabit; tamdiu fiilmfto^i/spiritualehocimperium. Hocunoeventn ejusmodi vaticinium impletur. Hoc uno modo id a Tertulliano intellectum et dictum fuisse necesse est. Ergo Romana potentior principalitasnunquam lapsura est, ita ut post lapsum resurrectura sit. Nunquam errorem admissum ejuratura est; sed quousque stabit saeculum, ipsa tamdiu stabit, apostolica auctoritate ûrmata .
CAPUT xn.
Profertur sancti Cypriani testimoniura.
« f Deus unus est, ait sanctus doctor et martyr « antiquissimus, et Christus unus, et una Ecclesia, « et cathedra una super petram Domini voce fîm- « data... Quisque alibi coUegerit, spargit *. » Porro cathedra ea est , in qua fides docetur. Ne qusras igitur dupiicem cathedram. Nedicas hincconcilium, scilicet corpus Ecclesiae, illinc sedem apostolicam, scilicet caput, diversam fîdemdocere posse. Id pei^ negat vox Domini. Una eslcathedra, una voz, una mens capitis et corporis : unanimes sunt hse ambae Ecclesiœ partes, et omnino ad fidem docendam mdiyiduœ. Si quid dicet corpus hoc et caput pariter praedicat. Si quid caput praedicat hoc idem eodemqué oraculo corpus asserit.
« 2"* Probatio est ad fidem facilis, ait sanctus doc- « tor 3, compendio veritatis. Loquitur Dominus ad ■ Petrum : Ego tibi dico, etc. » Rêvera magnum est hoc et facile ad veritatemtutoindâgandam compen- • dium, si primo ictu oculi spectes quid Petrus in sua sede doceat. Quisque enim alibi coUegerit, spargit,
* Ad Seapul. cap. n.
* EpisL XL, ad PUhem, p. 53.
yVe îinii. Eccle$, p, 194.
8» Pergit Cyprianus ■ : « Super ilium unurn asdi- « ficavit Ecclesiam suam... Ut unitatem manifes- « taret , unitatis ejusdem originem ab uno incipien- « tem sua auctoritate disposuit. »
40 Alibi sic habet * : « Scimus nos bortatos eos « esse , ut EcclesisB catholicae radicem et matricem « agnoscerent ac tenerent. * Si vitiaretur plantœ radix, planta Ipsa continuo marcesceret. Non solum agnoscenda est bsc radix, sed etiam omnibus diebus sine intermissione tenenda»
&^ Alibi sic docet^ : « Petras tamen, super quem « aedificata a Domino fuerat Ecclesia , umis pro om- « nibtts loquens, etEcclesiae voœ respondens, ait, « etc. » Quid igitur mhrum , si pontifez Hormisdas , aliique veteres Patres , dixerint : Bomana, hoc est cathoUca Ecclesia , quandoquidem Petrus Eceksi» voce respondere consuevit? Quid mirum si corpus Ecclesiae ore sui capitis loquatur?
6<* « Schismatici navigare audent ad Pétri catbe- « dram, atque ad Ecclesiam principalem, undeunî- « tas sacerdotalis exorta est... nec cogitant eos « esse Romanos, quorum fides, apostolo pnedi- « cante, laudata est, ad quos perfidia habere non « possit sacessum 4. » itaque ne dixeris Ecclesiam principalem, qu» omnino singulari privilegîo donatur, nunquam esse aUquid Itseretieum definitu» ram, quin cito resipiscat, et ejnrata hœreticorum perfidia, sibi ipsi humili animo contradicat. Coq* tra Cyprianus docet neaccessum quidem posse dan subdolae hsreticorum perfidis ad banc sedem drcunveniendam.
7° Cujus quidem prindpalis Ecdesiae suprema auctoritaseo Cypriani sermoneconfirmatur^ : « Quo- « modo solis multi radii , sed lumen unum , et rami « arboris multi , sed robur unum tenad radiée fiin- « datum , et cum de fonte uno rivi plurimi deflunnt , « numerositas licet diffusa videatur exundantis 00- « pis largitate, unitas tamen servatur in origine. « Avelle radium solis a corpore; divisionem lucis « unitas non capit. Ab arbore frange ramum ; frao- « tnsgerminare non poterit. A fonte prascide rivum ; « praecisus aresdt. Sic et Ecclesia, Domini luce per- « fîisa, per orbem totum radios sucs porrigit- « Unum tamen lumen est , quod ubique diffunditur, « nec unitas corporis separatur. Ramos suos in uni- « versam terram copia ubertatis extendit, profluentes « largiter rivos latins expenAt. Unum tamen caput « est, et origo una, et una mater fecunditatis suc- « cessibus copiosa. »
* De unit. Xcclet. p. 195.
' EjntL XLV. ad ComeL de Polyc, p. 60.* 3 Ibid. LY, ad ComeL eont, HœreL p. 83.
* Ibid. LV, mor. ctt p. 86.
* De unit. Ecclet. p. 106.
