CAPUT XXI
Profertur Florentini concilii lestimonium.
• Diffinimus , ait ' , sanctam apostolicam sedem , « et Romanum pontificem in universum orbem te- « nere primatum, et Ipsum pontificem Romanum « successorem esse beati Pétri , principîs aposto- « lorum , et verum Christi vicarium , totiusque Ec- « clesiae caput , et omnium christianorum patrem ac « doctorem existere; et ipsi in beato Petro pascendî, « regendi , ac gubernandi universalem Ecclesiam a a Domino nostro Jesu Christo plenam potestatem « traditam esse, quemadmodum »etiam in gestis « cecumenicorum conciliorum, et in sacris canoni- « bus continetur. v
Utut libuerit dictitent critici , hac clausula quemadmodum reslTingi banc plenitudinem potestatis, Ita ut sedes apostolica universalem Ecclesiam regere non possit, nisi quemadmodum , etc. idest, '» nisi juxta hancregûlam quam œcumenica concilia ' et sacri canones assignant; has equidem argutias insuper babendas, et uno ictu succidendas esse ar- . bitror. Quis enim sans mentis unquam dixerit in hoc esse sitam plenam hanc et supremam auctorita- . tem, ut sedes apostolica casco imperio omnia jura et leges funditus evertere possit? Nonne ipse Doctor gentium ad tertium usque cœlum raptus , et in regenda Ecclesia ductus instinctu Spiritus sancti , fatebatur se, cum caeteris apostolis, omnia ad xdificationem, nihil ad destructionem ^ posse? Quid igitur inferre volunt critici ex ea conditione quae sedi apostolicae et ipsis apostolis communis est? In hoc certe suprema est et plena sedis apostolicae potestas, non quod contra canones temere et cœco modo omnia jura omnemque disciplinam perturbare possit; sed contra quod spiritu Dei ex promissis ducta, cum sacris canonibus nunquam non concordet ; siquidem spiritus Dei , qui in capite juxta ac in reliquo Ecclesiae corpore semper spirat , nunquam sibi ipsicontradicit. Ergo falsissime etabsurdissime supponitur fieri posse, ut apostolica sedes aliquid C4)ntra concilia œcumenica et sacros canones unquam definiat; quemadmodum pari cum absurditate supponeretur concilia œcumenica posse unquam aliquid definire contra sedis apostolicae definitiones. Uno verbo, constat Ecclesiae corpus atque caput, uno ore, una voce, una mente semper loquentia, nunquam posse dissentire.
Hoc unum maxime annotandum superest, quod si dis canonum praxi aliquando subsit dubitandi
■ Dcjin. Conc. Florent CoDC. t. un, p. 516. " //. Cor. X, 8.
DE SUMMI PONTIFICIS
ratio, ad sedem apostolicam pertinet (qaippe quae aemper praesto est) canones interpretari , ac de illis dispeosare, id est declarare litteram canonum quibusdam incircumstantiisesse temperandam , itaut spiritus litteras anteponatur. Profecto sic decet caput explicare communem totius corporis mentem,
* eodem spiritu quo regulae conscriptse sunt. Eadem est prorsus auctoritas tum capitis tum corporis , qus pro commun! disciplina communia décréta in praxi tempérât et interpretatur.
Verum quidquid arguant quidam Cisalpîni ; nihîio tamen minus ex evidenti Florentin» synodi de-
.finitione constabit, neminem ullo quovis temporis momento catholicum censeri posse , nisi certo credat tanquam fidei dogma, hanc sedem esse toHus EcclesiacaptU^ ejusque pontificem esse Christi vicariumj omtUumque christianorum patrem ac doctoremj ita ut bsc sedes ptena potestate a Christo donata universeUem Ecclesiam çubemeL Porro id quod singulis tempordm momentis est ob- {ectum fidei nostrs, in singulis temporum momentis verum est, et nunquam déficit. Ergoin singulis temporummomentis usqueadconsummaHonemsœ' cuU, verum erit banc sedem esse setemum totius Ecclesiœ caput^^ atque adeo in fide docenda catholicos omnes eplscopos confirmaturam. Verum erit hanc sedem jienapotestaie semper donatam fore, ejusque pontificem Gbristi vices gerentem , universalem Ecclesiam gubematurum. En hœc sunt, qus eum omnibus didms usque ad consummationem sœcuHjjoxXa promissionemcredenda sint, omnibus diehus verissima esse necesse est. Si vero sedes apostolica aUquid hacreticwn a tota Ecclesia credendum d^niret, quamdiu non revocaret impiam banc definîtionem, quœ esset fidei nostrœ contagium ac pestis , tamdiu non esset caput membra confirmans, imo esset membrum œgrotum et jacens, a caeteris corripiendum et sanandum. Pétri successor in eo temporis intervallo Gbristi vices non gereret, imo Anticbristi : neque gentes fidem doceret , sed seduceret coutra Gbristi fidem : neque tum temporis omnium christianorum esset pater atque doctor; sed esset gentium seductor, et in depravanda fide magister. Ergo tum temporis inea suppositione falsissimum esset Florentins synodi decretum. Cum autem baec Florentina definîtio nullo temporis puncto falsa esse possit, certissime sequitur apostolicam sedem nullo temporis puncto posse deJkUre aUquid hsBreUcuma tota Ecclesia credendum.
Profertur insigne Francic» gentis testimonium.
Jam propero, brevîtatis causa, ad monumenta quae ex nostra Francia depromuntur. Audivimus antiquissimum Irensum , Gallicanae Ecclesiœ veluti institutorem et antesignanum , audivimus Bernardumnostrum popularem , virum propbetico et apostolico spiritu actum : audivimus Angelicum Doctorem, Parisiensis academiœ lumen et decus. Quisnam vero tantîs testibus comparari posset? Jamvero audire est ipsos clarissimos milites régis legatos , qui contra memoriam Bonifiicii VIII apud Glementem V, ex nomine régis totiusque regni, causam orabant. Haac autem erat illorum disceptatio primo rotulo contenta > : « Gum illequi locum tenet summi « pontificis aocusatur de bseresi, vel impetitur, « necessario per générale concilium cognoscitur, « quia per alium cognosci non potest : ubi vero mor- « tuusest,Jamest soiuta Ecclesia cum omnibus ca- « tholicis a lege ipsius , nec post mortem est Papa « dejure vel de facto ; et cum post mortem de ejus A haeresi qusritur, non quaeritur de baeresi PapaSi « quondam ut Papas , sed ut prîvatae personae ; née « ut Papa potuit esse baereticus, sed ut privata « persona : nec unquam aliquis Papa, in quantum « Papa, fuit baereticus , sed a papatu devians , ut a diaboli filius apostatans sicut Judas. Et ideo eum « de ejus mortui baeresi, quaBritur, non babet « congregari concilium générale. Estis enim vos, « pater sanctissime , Jesu Gbristi vicarius , totum « corpus Eoclesiae representans , qui daves regni « cœlorum habetis, nec congregatum totum con- « cliium générale sine vobis , et nisi per vos posset « cognoscere de negotio supra dicto , juxta Patrum
« sancitasententiamquedoctorumjurisetEcdesiaB « sanctaB Dei. »
l"" Hi milites legati ex nomine r^s atque gentis nostrae, ita pontificem alloquuntur in percelebri oratione. Procul dubio episcopi et doctores ea de re consulti banc orationem dictaverant. Neque enim milites, theologiae prorsus ignari, boc totum ex suopte consilio explicare ausi fuissent. Unde baec dicunt Jtta;/a Patrum sancUa, sententiamque doctorumjuris et Ecclesiœ sanctm Dei ; scilicet utriusque juns periti , atque tbeologiae doctores banc orationem ratam habuerant, antequam proferretur. Igitur enbacc erat tum temporis Gallicanae Eodesias atque gentis sententla.
T Tum temporis cautissime distinguebatur pe^
> Uu. du diff, entre Bmif. FUI ei PhU, le Bel :prewm, p. 413. Parla, I66&, in-foî.
AUCTOEITATE. CAP. XXV.
soiia pontiflcis ab apostotiea sede. EnimTero persona Bonîfacu aecusabatur de hsareH : quînetiam oontendebant Franci Bonifacram esse hasreHcum manifestum, et a carpore sanctse EccUsUs prorsus abscissum. Sic vero disoeptabant : Nec ut Papa potuU essehasreHctts j sedutpHwUa perstma ;nec unquam aHqids Papa, in quantum Papa y fidt hstreHcus. Itaque hœresim adjudicantpersonae , sedi vero abjudicant. Conticescant igîtur illi omnes qui sedis apostoiîc«,'sîve catfaedrse Pétri , in fide docenda indefectibilitatem uti recens Transalpin» scholae oominentum exsibiiant.
8** En Tides sedem apostolîcam , juxta majores nostros, perinde ac générale concilium totum carpus Ecclesix reprxsentare, Quid enim inelias repraesentat totum corpus , quam caput quod toti corporî praeest, et intima consensioneadhaeret?
4^ Nec congregcOum totum generak concUkan sine vohis, inquiunt, id est, sine Papa vivente, etnisi per vosposset cognoscere de negotio judicandi Paps mortui. Itaque concilium non potest sine Papa et non nisi per Papam , de prsdecessore ferre sententiam.
Ita sentiebat gens ecclesiastica Gallîcana , dum adbttc ferverent dissensionis scintill».
xxni.
Proferantur testimcmia tam Parisiensis academis, tom. deri GaUicaoi comitiorum , tum ip«u8 Richerii , etiamsi ftierit sedi apostolicœ , ut onmes noriint , infensissimus.
Sub finem decimi tertii saeculi , ex nomine Parisiensis fecultatis ad Clementem YII , tum Avenione commorantem , tradita est quaedam charta , cujus manuscriptum exemplar in Navarrica bibliotheca etiamnum assenrari dicunt^ « Ad sanc- «tam sedem apostolicam pertinet auctoritate ju- « diciali suprema circa ea quœ sunt fidei judicia- « liter definire. Et hœc (condusio) probatur, quia « ad iilius tanquam ad supremi judicis auctorita- « tçm pertinet in fide Judicialiter definire, cujus « fides nunquam déficit ; sed sancts sedis aposto- « lies fides nunquam déficit, quia de hacsancta sede « in persona Pétri apostoli in ea praesidentis dictum « est : Petre, rogavipro te, ut non d^fidat fides « tua. »
Itaque patet omnes Francicae gentis ordines, atque imprimisParisiensem academiam,in hocconsentire ut apostollca sedes de fide six Judex supremus, et
■ Tract ex parte Vniv, Paris, cont. Joa», de Monteaan, tdU, a Pelr, de AlUaeo, Vide O^AaGElflBÉ. CoUecU Jydie, d€ no9,êmnr.t i, part a, p. 79.
absolute definiat; qoippe quae in fide docenda nmiquam déficit.
Generalia Gallicani cleri comitia , Meloduni anno 1579 congregata, hœc habent> : « Operamdabunt « episcopi... «ut omnes et singuli, tum clerici, « tum laici, amplectantur, et apertaprofessioneeam « fidem pronuntient,quamsancta Romana Ecclesia « magistra, columna etfirmamentum veritatis, « profitetur et colit. Ad banc enim propter suam « prindpalitatem necessum est omnem convenire « Ecclesiam. » Et infra* : « Cujus ex praeoeptis po- « pulum institui fidelem,et certam fidei acmorum « correctionis normam et regulam oonstitoi opor- « tet, judtcio et auctoritati subjicienda. »
Ipse ipse Ricberios, in retractatione quam eminentissimo Richelio, 7 deoembris anni 1629, tradidit, sic habet^ : « Omnemque meam doctrinam « Eodesiae catholicae Romans , et sanctae sedis c apostolicae judicio subjicere , quam matrem et ma- « gistram ecclesiarum,etin£Bdiibilemverîtatisjudi« « oem agttosoo. »
Profertur testimoDiom octoginta octo Gallican» ecclesiae
antistltum.
Jamvero audire est octoginta et octo Galliarum antistites, qui anno 1650 de condemnanda Jansenîana doctrina ad Innocentium X ita scribebant 4 : c Majores causas ad sedem apostolicam referre solem- « nis Ecclesiae mos est , quem fides Pétri nunquam « deficiens perpetuo retineri pro jure suo postulat. » En cernis idcirco majores causas ad banc sedem referri , quod in ea fides Pétri nunquam deficiat. Quod si baec sedes aUguid hxreticum a tota Ecclesia credendum d^nire posset, tum iu bac sede fides docenda deficeret, atque adeo baec fides pro Jure suo ejusmodi causa perpetuo referri non postularet. Vox illa perpetuo aperte demonstrat fidem in bac sede nunquam esse defecturam.
Profertnr oomltiomm cleri Gallicani, anno 1653 coDgregati, testimoninm.
Anno aotem 1658, Galliaram antistites in Parisîensi urbecongregati, accepta recenti contra Jansenii librum constitutione, Innocentimn X bis
I Apad Odespan, eaneii.nov, Gallim, p. 87. */&t(/.^pag. 114.
* D'Arcentré, Colleci. Judic. t ii, part, n, p. 80S. « Proc, verb, du Clergé, t. iv; Piéc.JMêtif. p. 89.
BE SUMMI PONTIFiaS
vocîimà oompellabant > : « Qao in uegotio , illud « observatione dignum accidit , ut quemadmoduto « ad episcoporum Africse relationem Innocentius 1 « Pelagianam haeresim damnavit olim, sic ad Gal- « licanorum episcoporum consultationem, baeresim
■ ex adverso Pelagianae oppositam, Innocentius X
■ auctoritate sua proscripserit. Enimvero vétusté « illios aetatis Eoctosfa cathoHca, sola cathedrs « Pétri commuttîone et auctoritate fulta; qus in « decretali epistoia Innocentii ad Afiricanos data « elucebat , quamque dein Zozimi altéra ad univer- « sos orbis episcopos epistoia subsecuta est Pela- « gianae haeresis damnation! absque cunctatione 8ubs> « cripsit. Perspectum enlm babebat, non solum ex « Christi Donrini pollicitatione Petro facta , sed etiam « exactispriorurapontificum ,etexanathematismis m ad versus. Apollinarium et Macedonium , nondum « ab ulla synodo œeumenica damnatos, a Damaso « pauio antea jactis , judicia pro sancienda régula « fldei a summis pontificibus lata super episcoporum « consultatione , sive suam in actis reiationis sen- « tentiam ponant , sive omittant , prout illis colii- « buerit , DIVIN À jbqus àg sdm ma peruniybbsàm « Egclesiàm augtobitàtb niti, cui christiani « omnes ex officio , ipâius quoque mentis obsb-
« QUIUM PBiBSTÀBE TENBANTUB. Ea DOS qUOqUC
c sententia ac fide imbuti , Romans Ecclesiae prae- « sentem , quae in summo pontifîce Innocentio X « viget auctoritatem, débita observaiitia colentes, « constitutionem divini numinis instinctu a Beatî- « tudine vestra conditam, nobisque traditam ab « illustrissimo Athenarum episcopo , nuntio apos- « tolico, et promulgandam curabimus, etc. »
His verbis perspicuum est sedem apostolicam , juxta mentem Gallicani cleri , non solum ex poUicUatione Petro facta, verum etiam ex priomm vetustae EcclesïBd pontificum anathematismis , de fide defînivisse, ita ut definitio sola cathedrx Pétri communione et auctoritate f ulla esset, Id compluribus traditionis exemplis demonstrat. Insuper additejusmodi definitiones emissas, etiamsi consultantes episcopi suam sententiam nondum proposuerint, divina seque ac summa, atque adeo infallibili per tmiversam EcclesiamauctorUatenUi, Ita, inquiunt, pro saTicienda régula fidei a summis pontificibus lata est sententia, cui christiani omnes ipsius quoque mentis obseqtâum prsestare tenentur. Porro ea senienUa acfide imbuti Gallicani antistites certissime credebant constituUonem Innocentii X divini numifUs instinctu conditam esse. Quid luculentius aut expressius desiderari potest? Ita oerte nostri
» Proe. verb, du Clergé, t iv, Piée. Jutiif. p. 46.
Cisalpin! fere omnes sentiebant, anteqoam mtiei et Jansenianae seetae fautores, hiaee per se lucidissima, argutiarum ofiîiciis obscuravissent. Ëodem spiritu unitatis acti erant episcopi Gallican» gentis, in comitiis generalibus, dum in epistoia 28 martii 1654 S asseverabant csteris ïegni episcopis, définitionem sedis apostoiicae esse supremam in damnanda Janseniani libri doctrina : « quanquam, in- « quîebant , sola per se ad îd snfficiat constitutio. » Ita etiam generaiia cieri Gallicani comitia , anno 1661 , ad Alexandnim VII haec scripserunt * : » Tu « enim is es , Beatissime Pater, in quo et per quem « episcopatusunusest; qui merito inde diceris apex a aacerdotii, fons ecclesiastics unitatis, Ecclesiœ « vertex , et princeps episcopalis corons : : fiât ergo « per te ut idem dicamus omnes j et non sint in « nobis sckismata, Fiat, inquam, pax in virtuie tua, * Itaque unitas fidei docendae oritur ex sede apostolica : per eam, utpote centrum et fundamentum, fit ut unum dicamus onmes.
