CAPUT XXVI
Solvimtar pnecipuœ objectiones qaœ ei histoiia ecclesiastica vulgo promuntur.
Temperata, quam amplector, assertio, singulas objectiones ex historia petitas facile solvit.
1^ Si dixeris Cyprianum ab Augustino inculparf, etiamsi Stephani papae décrète contra rebaptizan"tes prolato restiterit, et jure merito plenarium concilium exspectavisse; statim praesto est ea responsio, nempe Stepbanus nibil prscisum a tota Ecclesia credendum d^nivit, sed generatim tantum responderat consulentibus, nihil esse tnnovandum prsUer id quod tradiium est : neque hœc fuit solemnis definitio, sed tantum ad provisionem disciplins responsum; neque a sua commutiione pepuiit unquam Cyprianum, sed gloriosus martyr, teste ipsomet Augustino, sedi apostolicae indivulse conjunctus fuit.
2o Si Liberium papam Arianorum formuls supscribentem objicias : pneterquam quod Liberius non Arianse formulas, sed formuls Consubstantiale reticenti subscripsit; prœterea, uno verborespondetur, in boc exemplo quam maxime eliquari distinctionem adhibitam inter personam pontifias, et apostolicam sedem; quandoquidem persons Lî* berii reticentis Consubstantiale, palam oontradixît tota sedes apostolica.
S"" Si Vigilium quintae synodô nunc adversantem^
' Proe. vert, du Clergé, t rr; Pièc.jueUf. p. M, tt. ' Ihid, p. 626.
AUCTORITATE. CAP. XXVIl.
nunc adhierentem , n6c sibi ipsi satls constantem depinxerîB; hinc certe hoc unum argues, nempe peraonam pontificis a sua sede procul absentem, Chalcedonensis concilii auctoritate aliquandiu timuisse, sed tandem aliquando, excussis dîsputationum nebulis, justam adversus tria Capitula definitionem iibenter confirmasse; ita ut praecipua definitionis auctoritas tribuenda sit, non quint» synodo, quae quidem pauoostantum Orientales épisoopos habuerat , sed apostolics sedî , qu» eum toto Ooicidente sibi devincto incœptam opus absolvit.
A^ Si ambas Honorii ad Sergium epistoias protuleris, respondetur cum Bellarinino, personam solummodo hujus pontificis haereticorum numéro fuisse fortassis adscriptam a sexta synodo , non eo quod aUquid hœreticwn a tota Ecclesia credendum, ex nomine totius sedis apostolic» solemni decreto d^finierii, sed tantunl eo quod vicarium Christi summe dedeceat, privai lUùeris, hœresim/avisse. Quainobrem Léo II , ad Hispanos antistites scribens, sic Honorium decessorem reprehendebat ' : « Flammam haeretici dogmatis, non ut decuit auc- « toritatemapostolicam, incipientemextinxit, sed negligendo coQfovit. » At vero nihilominus Agatho asseverat fidem Pétri in sua sede remanssise iUibatam *.
&* Si quaedam recentiorum pontificum placita minus sibi cohaerere videantur, memineris velim ejusmodi placita toto cœlo distare a solemni sedis apostolicœ definitione, in qua aliquida tota Ecclesia credendum d^nitur ut fidei dogma , et dissentientes exconununicantur. Neque certe nisi absurdissime quisquam diceret, singula uniuscujusque personae pontificum responsa injure dicendo, solemnes esse sedis apostolic» circa fidem definitiones, quœ singulos fidèles cogant vel assentiri vel ab unitate recedere. Quod si cujusquam pontificis responsum ant pladtum circa qu»stiones dogmaticas a sueoessore resdsum et abrogatum assignes, hinc certe coHigendum est apostoHcam sedem responso forsan immature cum examine dato, et postea maturius antiquato , nullatenus adhssîsse.
CAPUT xxvn.
S<Mtur <AJectio petite ex constitntlone BooiAdi ym,
Unamsanetam,
Nullam est argumentum quo critici in supremam sedis apostolicœ auctoritatem vehementiorem invidiam ooncitent, quam illud petitum ex bulla Boni-
^ Come%l.X. Tlyp. 1347.
'VkleMi|un,p. 391.
facii yni, Unam sanctam. Aiunt pontificem in ea bulla deflnivisse omnia mundi régna ad arbitriuro Pap», veluti monarchs orbis totius, auferrî et distribui posse. Sed Bonifacius , cui per dissensionem cum Philippe Pulchro, Franconim rege, id imputatum est, ita se purgari voluit in oratione habita in consistorio, anno 1802 ' : « Quadraginta « anni sunt quod sumus experti in jure, «et scimus « quod dus sunt potestates ordinatœ a Deo. Quis « ergo débet credere vel potest, qaod tanta fatuitas, « tanta insipientia sit vel fuerit in capite nostro? » Cardinales autem, perepistoiam Anagniœ scriptam ad duces, comités et nobiles regni Francis, sic pontificem purgabant * : « Yolumus vos pro certo « tenere quod praedietus dominus noster summus « pontifex, nunquam scripsit régi prsedicto, quod « de regno suo sibi snbesse temporaliter, illudque « ab eo tenere deberet. » Neque vero , ut vulgo aiunt Cisalpini critici, banc Bonifiicîi bullaro revocavit successor Clemens Y, sed soium h»c habet in decretaii Mendt^ : « NuUum volumus, vel in- « tendimus praejudidum generari (régi et regno) , « nec quod per illam rex, regnum, et regnicolas « prseiibati , amplius Ecciesiae sint subjecti Roma- « nae, quam antea existebant : sed omnia intelli- « gantur (circa banc quaestionem) in eodem esse « statu, quo erant ante definitionem praedictam. » Ita certe sedem apostolicam maxime decet banc criminationem eriticorum a se propulsare, utoonstet regibus, hoc qood in divinis officis decantatur, ab Ecclesia ratum haberi : Non eripU mortalia, qui régna dot cœlestia 4.
Neque tamen negandum est id quod a Gersonio assertum legimus. « Nec dicere oportet, inquit ^, « omnes reges vel prindpes haereditatem eorum « vel terram tenere a Papa et de Ecclesia, ut Papa « habeat superioritatem dvilem, similem et ju- « ridicam super omnes , quemadmodum aliqui im- « ponunt Boni&cio octavo. Omnes tamen homînes, « principes et alii snbjectionem habent ad Papam « in quantum eorum jurisdictionibus , temporal!- « tate et dominio abutî veilent contra legem divi- « nam et naturalem, et potest superioritas illa no- « minari potestas directiva et ordinativa, potius « quam civilis vel juridica. » Sic Zacharias consulentibus Francise optimatibus respondit, Pipinum Childerico praeponendum esse, ut genti prœesset. Hase autem pûestas, quam Gersonius direcHvam
< Hisi. du d^érend, eie. Preuves, p. 77. s Ibid, p. 63.
3 Ibid, p. 388.
4 Hym. Epiphan, in Breviar. Jlom,
5 Serm. de Pace et Unione Gfwc. Cotuid. v; t. a. p. I47.
DE SUMMI PONTinCIS
étordinativam nimcupat, in eo tantum consistit, quod Papa ntpote prînceps pastorum , utpote pneeipuus in majoribus moralis disciplinas caasis £cclesi» director et doctor, de servando fidelîtatis sacramento populum consulentem edocere teneatur. De caetero nihil est quod pontifices regibus imperare Telint , nisi ex speciali titulo , aut possessîone aliqua peculiari , id sibi juris in aliquem regem feudatarium sedis apostolicae adepti fuerint. Namque apostolis omnibus , ac proinde Petro dictum est : Beges genr Hum dominantur eorum, vos axâem non sic '.
Verum quidem est Bernardum, qui ad suppetias Orientali Ecclesiae ferendas, Eugenium papam hortabatur, ita dixisse * : » Pétri uterque est giadius, « alter suo nutu, alter sua manu, quoties necesse « est, evaginandus. » Sed indubium est hune Patrem hoc unum roluisse, scilicet ut saecularis potestas, monente. Tel etîam, ut ait Gersonius, diligente et ordinante pastorali adhortatione, g]adlum evaginaret, ut a barbarica servitute Orientalis Ecciesia liberaretur. Neque hinc inferre licet Papam , juxta Bemardi sententiam , habendum esse omnium regum regem , qui régna ad nutum largiaturetauferat.
Hoc certe Bemardus nunquam assertum Toluit. At contra clamabat ^ : « Quaenam tibi major Wde- « tur et dignitas, et potestas, dimittendi peccata, « an praedia dividendi?... Habent haM infima et « terrena judices suos, reges et principes terrae. « Quid fines aliènes invaditis? quid £aJcem vestram « in alienam messem extenditis? »
Quînetiam ipsemet Bonifsicius YIII , dum in percelebri bac bulla Unam sanctam, utrumque gladium Petro adjudicat, ita disserit 4 : « Uterque ergo « est in potestate Ecclesiae, spiritualis scilicet gla- « dius et materialis. Sed is quidem pro Ecciesia, « iile vero ab Ecciesia exercendus. »
demis itaque materiaiem ab Ecciesia directe et immédiate non exerceri. « llie sacerdotis, inquit^, « in manu regum ac militum ; sed ad nutum et pa- « tientiam sacerdotis. Oportet autem gladium esse « subgladio , et temporalem auctorifetem spirituali « subjid potestati. » Jure merito vult ut reges ac milites christiani in gerendo belle Ecclesiam consulant , et in observando propter conscientiam circa res beiiicas inculpatœ tuteiae moderamine, pastoribus pie obtempèrent. Haec autem adjicit^ : « Spiri- « talis potestas terrenam potestatem instituere ha-
* Luc, xxn,36,S6.
* BpiiL CGLvi ad Bug, pap, n* i.
* JOe Contid, Ub. i , cap. vi , o* 7.
* Bxtnv, comm, Mb, i , Ut. vu, cap. i. « Ibid,
^Jhid,
« bet, et judicare, si bona non fuerit. Siede Ee- « clesia et ecclesiastica potestate vmGcatur vati- « cinium Jeremis : Ecce constUiU te hodUe si^mt « génies et régna, etc.... Ergo, si deviat terrena « potestas; judicabitur a potestate spiritdli, etc. » Jam superius audisti nuUerlakm giadium directe et immédiate non exerceri ab Ecciesia, sed esse in sola regum ac principum manu. Ad Eoclesiam quidem pertinet reges instituere, non quantum ady«risdictUmem civilem etjuridicam , ut apposite docet Gersonius; nunquam enim Ecdesia contendit reges esse a se directe eligendos; sed tantum hoc munus ad eam pertiqet modo direetivo et ordinati vo eo quodpia mater electoresdoceatquînam sinteligendi aut reprobandi principes. Sic pariter institutos reges indirecte judicat et destituit, dum filios consulentes docet , quinam sint destituendi yel confirmandi in tanto imperii fastigio. Rêvera nihil est quod ad salutem efficadus oondueat, aut magis officiât saluti , quam recta vd prava prindpum înstitutio aut destitutio. Quamobrem necesse est ut christianae gentes in instituendis aut destituendîs principibus, evangelids praeceptis quam maxime obtemperare studeant; atqne adeo pastorum hoc est offidum , acpraedpue summî pontificis, ut gentes in tani arduo negotio dirigant et ordinent. Id praestant pastores, ut ait Gersonius, non per potestatem civUem etjuridicam, sedper directivam et ordinativam. Sic regni Francid proceres Zachariam consuluerunt in destituendo Childerico , et instituendo Pipino rege.
CAPUT xxvra.
Solritur objectio petita ex definitione Constaotîensis
ooncîlii.
Condlium haec dedarat > : Huic potestati , videlioet condiii generalis, « quilibet ciiyuscttmque sta- « tus vel dignitatis, etiamsi papalis existât, ob<« « dire tenetur, in ils quae pertinent ad fidem, et ex* « tirpationem dicti schlsmatis, et reformationem « generalem EcdesiacDei in capite et in membris. » En vides hic agi solummodo de persona a^uscumque hominis, ct^uscumque dignitatis etiam sipa^ palis existât. Hoc de sede apostolica nnllatenus dici potest. Hoc idem in sessione y repetitur. Adjicitur vero *, « quod quicumque cujuscumque... digni- « tatis, etiamsi papalis , qui praeceptis bujus sacrae « synodi , et cujuscumque alterius concilii generalis « légitime congregati, super praemissis, seu ad ea
I CoHcil, CoHSi, se$i, ir; Labb. t. xu, p. IS. * Ibid. mu, v; p. 3i.
AUCTORITATE. CAP. XXIX
« pertinentibus , fectis, vel faciendis, obedlre oon-
« tempserit, etc. » His vodbus plane constat, hic
agi de quocumque concilie , quod aliquid definiret
super fide aut moribus, in ordine ad exiirpandum
ichisma ; sed ut ut res se habent , per se patet banc
concilii definitionem spectare solam pontiûcis per-
sonam, qus concilio obedirecontemneret. Quis vero
unquam dubitavit quin persona pontificis concilio
légitime congregato subjaceat, in eo tripiici casu :
1« si persona pontificis hacreseos expostuletur, at-
que adeo deliberandum videatur, an deponenda sit
necne ; 2® si ob turpissimos mores aut apertam
disciplinas subversionem eum corripi opus sit; 3'
si persona ejus, in tempore schismatis, dubia sit,
contendente aemuio eum esse antipapam. At vero
nusquam dictum est in Constantiensi concilio ip-
sam sedem apostolicam a vera fide deficere posse, et
aliquid hasretieum a toia Ecdesia credendum
di^ire.QuinimoMartinusY, sacro approbantcon-
cilio, contra Wiclefi errores hune fidei articulum
posuit' : « Utrum credat, quod Papa canonice elec-
« tus, qui pro tempore fîierit, ejus nomine proprio
« eipresso , sit suocessor beati Pétri , habens supre-
« mam auctoritatem in £cclesia Dei. » Quœ qui-
dem suprema potestas eo temporis puncto defice*
ret, quo esset necesse ut ab bœretica definitione
ad veram fidem revocaretur.
Prseterea concilium légitime congregatum illud est 9 cui prsest sedes apostolica. Neque enim concilium Eoclesiam miiitantem rite repraesentat, nisi repraesentet totum corpus Ecciesiae , quod constat capite et membris : alioquin déforme et detruncatum esset corpus , atque adeo deformis et detruncata esset, imo falsa , illius repraesentatio. Porro si supposueris concilium constans apostolica sede omnibusque Romanae communionis pastoribus quid mirum , si persona Papae subjaceret huic tribunali ? Quod si concilium veluti corpus a suo capite avulsum et detruncatum affingas, tum certe schismaticum est. Neque enim trecenti aut quadringinti antistites congregati tanta auctoritatedonantur, ut omnia regere valeant ad arbitrium. Nonne plusquam quadringinti episcopi in Ariminensi concilie eoactinihil nisi irritum sanxerunt ? Igitur numerosa episcoporum synodus potestEccIesiam non repraesentare, atque adeo carere suprema legitimi condlii potestate? Quidnam igitur efficiet , ut synodus episcoporum eo legitimi concilii cbaractere insig* niatur? Oportet sane ut constet capite et membris quae repraesentat. Quamobrem necesse est ut Labeat , tum episcopos ex nomine aliorum omnium
I BqU. Inter OÊneUu; GoodL t xu, p. 270.
fÉRBLOH. — TOME I.
episcoponun veram fidem condamantes, tum V%* tri successorem, qui ceUiorefastigio, ut ait Augustînus, prapeminens, frottes juxta promissionem c&nfirmeU Itaque ea suppositio , quae caput et membra a se invicem dissentire fîngit, neganda est ut absurda, et promissioni repugnans.
Igitur etiamsi dixeris iv et y sessiones banc de* finitionem concUiariter gessisse , eamque valere ex-» tra tempus schismatis contra personam Papae , aut haereseos accusati , aut disciplmam morum liperte subvertentis, perinde mihi est, nihilotamen minus immota et indeficiens restât sedis apostolicae fides in docendo. Tum sedes apostolica se geret quemadmodum se gessit, quando Liberium exilii taedio victum a se repulit. Quamobrem, etiam bis suppositis , Constantiensis concilii decretum confutat quidem hanc sententiam quae Bellarmino yîdetur probabUior, de infallibilitate personali ; sed indefectibilitatem fidei ab apostolica sede semper docendae omnino intactam relinquit.
Nunc quaero a criticis quid supponere velint ? Si dicant in eaduplici sessione agi de ipsa sede apostolica, quae cUiquid hœreficum a tota Ecclesia credendum d^niret, et cujus deànitio a concilie légitime congregato condemnaretur : respondeo con* ciiium légitime congregatum constare capite et membris; quandoquidem integrum , non detruncatum Ecclesiae corpus repraesentat : unde nego suppositum; namque sedes apostolica et concilium légitime congregatum non possunt ita opponi. Quod si sedes apostolica aliquid haefeticum definiret, ejusque definîtio a concilio condemnaretur etiamsi baec sedes illud haereticum a se definitum postea ejuraret, aliquandiu desivisset esse fidei docendae caput atque centrum, siquidem aliquandiu defecisset in bac sede fides doçenda. Tum temporis vero concilium repraesentaret corpus detruncatum et sine capite; atque ita legitimum non esset. At vero si dicant critici hocunum , quod vocibus concilii aptari potest, nempe damnari tantum In concilio personalem Papae definitionem , nihil obsto quin dicatur personam Papae posse ut haereticam damnari. Ita Constantiense concilium, et Basileense, quod eadem tantum confirmât , temperatae nostrae seo« tentiae non adversatur.
