CAPUT XXIX

Prolbrtnr lestimodum eardinalis Pétri de AlUaeo.

Eximius ille praesul et theologus, qui Constantiensis synodi praeses fuit, procul dubio alienissimus erat ab omni adulatione erga Romanam Ecdesiam, ut mox patebit. Haec tamen habet : Petrus,

DE SUMMI PONTIFICIS

« apparente sibi Christo, et eidem révélante, sedem « suamRomae transtulit, et ibi factusestRomanus « episcopus. Et ita ex tune, in Petro et suis sue- « cessoribus duo episcopatas concurrerunt, vide- « licet universalis Ecclesi» et particularis Ecclesis « Romanae.... Unde ad hune sensum negare Roma- « nam Ecclesiam esse caput omnium ecclesiarum , « est haereticum , sicut etiam negare summum pon- « tificem esse caput Ecclesi» ^ »

Haec vero subjungît * : « Hujusmodi sacramen- « tum Dominus ita ad omnium apostolorum ofiQ- « cium pertinere voluit, ut in beatissimo Petro apos- ■ tolorum sunrnio , principaliter collocaret, ut ab « ipso, quasi quodam capite, dona sua, velut in « corpus omne diffùnderet. » £a de causa concludît datam esse Papae plenitudinem poiestatis quoad totum mundum. Hinc asseverat quod cardinales eHam non episcopos prœcedunt episcopos, Quibus positis, sic arguo : Haereticum est negare sedem apostolicam esse caput omnium ecclesiarum. Ergo iilud dogma, scilicet banc sedem esse universalis Ecclesis caput, est dogma fidei catbolica. Atqui fidei dogma débet esse quibusiibet temporum punctis sequaliter verum etoonstans. Ergo nullum unquam assignari poterit tantulum temporis intervallum, in quo illud dogma non sit ex fide certissimum. At vero si haec sedes aliquid hœreticum a Iota Eccksia credendum d^iret, eo temporis intervallo quo haec impiadefinitiopersisteret, verœ fidei docendae non esset caput et organum, imo contagiosœetyirulentaehaereticorum traditionis caput et fons esset . Tum certe Dei non a Petro, quasi quodam

capite vehU in corpus omne di^ffunderentur;

sed contra ab eo capite ad extrema quaeque membra virus hsereseos difflueret, neque possetabscindi ingruens haec pestîs, nisi membra quamprimum caput aut resecare , aut deprimere et corripere studerent : qu« quidem est formae a Christo datas manifesta inversio.

Sic pergit cardinalis ^ : « Licet papalis dignitas « a Deo sit , unde ab homine née major nec minor « fieri potest; tamen usus plenitudinis potestatis, ad « excludendum abusum « potest concilii generalis « auctoritate restringi : ideo antique jure institutum « est quod Papa professionem faceret, etc.... » Optime quidem haec dicta fateor. Tamen si sedis apostolicas potestas suprema est ac pleua, persona Papae a concilio emendari potest , ne bac plenitudine licentius abutatur, imo etiam tenetur persona Papae

* De Seelê», C&ne. etc. auctorii. i part. cap. i; in Append, Op. Gen, t n, p. 939.

* Ihid. cap. U,p. 982, 933.

^Ibid. u part. ibid. p. 945.

confessionem fidei palam emittere, ne contra fidem ipse fiât haereticns. Haec autem addlt ille auctor ■ :

■ Non expedit Ecclesiae, quae habere dicitur regaie « sacerdotium, quod ipsa regatur regimioe régie '« puro , sed mixto cum aristocratia et democratia,

■ etcapitur hic democratia generaliter, etc.... quia « licet regimen regaie sit optimum in se , si non cor- « rumpatur, tamen propter magnam potestatem « quae régi conceditur, de facili regimen dégénérât « in tyrannidero, nisi sit in regeperfecta virtus, qoae « raro et in paucis reperitur. » Aperte cemis hic agi tantum de perfecta personarum virtute, quœraro et in paucis reperitur. De caetero potestas sedis apostolicae adstruitur, ut regia et monarchica. Nunc autem quaeroan fieri possit unquam vel minimo temporis puncto corrumpi ac deperire. Potest quidem quaevis monarchae persona mori , insanire, sua denique potestate abuti : sed regia sedes, sed monarchica haec forma nullo temporis intervaiio cessare potest. Quamobrem cardinalis haec adjicit * : « Esse « optimum regimen Ecclesiae si sub uno Papa eli- « gerentur plures de omni et ab omni provincia, et « taies deberent esse cardinales qui cum Papa et a sub eo Ecclesiam ruèrent, etusum plenitudinis « potestatis temperarent. » Nimirum vult ut persona Papae ab Ipsa sede apostolica in suo regimine temperetur.

Nunc vero ulteriora expendendà sunt. « Confir- « matio in fide , înquit ^ , de qua dicitur quod Ec- « clesianon potest errare, juxta illud : Petrê ro» « gavi pro te, ut non dqficiaifides tua; illa non « est in Papa, quia hoc non est dictum de fide per- « sonali Pétri , cum Ipse erraverit , sed de fide Eccle- « siae de qua dicitur : etportx inferi nonpraBvale- « buntadversus eam, scilicet Ecclesiam; non enim « dictum est adversus te, scilicet Petrum. » Cum tanti doctoris venia dicere non vereor, ipsum eo loco tantillum allucinari. Enimvero Petrus dum Christum negavit , metu , non errore , victus est ; et dum a Paulo in f aciem resistente reprehensus legitur , disciplinae, non autem fidei ; conversatkmis, nonautemprœdicationiSj utTertullianusmonet^haeclabes fuit. Quinetiam ipse cardinalis fatetur eodem loco ^, quod R nec ex textu, nec glossa apparat, quod Petrus « fuerit bœreticus, nec erraverit errore haeresis. » Sed cardinalem sic pergentem audire est : « Igitur, « inquit ^, spéciale privilegium est, et singularis « Ecclesiae auctoritatis ^ quod non potest errare in

I De Sccles. etc. auelor. ibid. p. 946.

> Loc. mox ciL

3 Ibid. m part. cap. i , 949.. «

* jidv. Marcion, Ub. i, cap. u.

5 Ubi sopr. cap. iv, p. 959.

^ Ibi4' p. 049.

AUCTORITATE. CAP. XXIX

« fide. Quod privilegiiun aliqui extendunt ad Roma- « namEcclesiam , aliqui ad conciiium générale, ali-

• qui vero solum restringunt ad auctoritatem uni- « versalis Ecclesis : sed non potest extendi ad o Papam , etc. » Itaque Petrus de Alliaco expresse docet liane infallibiiitatem non passe exzendi ad Papam, scilicet ad personam Papae; sed exclusa hac infaliibilitate personali, triplicem inducit sententîam. Prima est eorum qui eam extendunt ad Aomanamfccfe^mysecundahanctribuitejratera^ consilio; tertia htmeresiringit ad auctoritatem Ecclesiœ. Rêvera promissio spectat universalem £cclesiam, quœ constat capite, et membris capiti cohaerentibus : cum autem caput immortalis hujus corporis nunquam possit non esse caput vivi et sani corporis, neque corpus unquam possit esse incolume, si caput sit emortuum; hinc fit incolumitas uni versi corporis complectatur necessario capitis incolumitatem, et indeficiens in docendo fides, quœ toti corpori promittitur, sit indeficiens in capite. Porro conciiium non est pars necessaria et ess^tialis hujus corporis; siquidem usu et experientia patet numerosissimas synodos ab universalis £cdesiae corpore fuisse jure merito reprobatas : at vero sedes apostolica utpote totius Ecdesiae caput, est membrum principale et essentiale totius hujus corporis , ita ut corpus ipsum, amputato hoc membro , Incolume esse non possit.

Sic vero disserit noster cardinalis > : « Sicut plea nitudo potestatis est in generaliconciliorepraesen- « tative , ita aliquo modo , licet non aequaiiter, est « in Romana Ecclesia, qui ipsam universalem £c- « clesiam repraesentat , et in condendis eoclesiasticis A juribus, seu canonibus, ipsius vices gerit ; et hoc « sibi competit, ratione sui capitis, scilicet Papae, « qui huic Ecclesiae specialiter praeest ;... et ideo Ro« « mana Ecclesia dicitur sedes apostolica , quia in ea « sedet Apostolicus, id est prœsidet apostoii Pétri « successor. » Itaque geminam banc universalis Ec-

• ciesiaerepraesentationem assignat, videlicet générale conciiium et sedem apostolicam. Jure merito autem dicit sedem apostolicam nonaequaliter repraesentare totumEcclesiaecorpus ;enimvero conciiium générale constat capite et membris , nimirum apostolica sede et multitudine antistitum. ]Nihii autem est mirum si sedes apostolica sola, ao seorsim sumpta sit inae* qualis concilio , quod ipsammetapostolicam sedem, cum tanta antistitum multitudinecomplectitur ; lucè quippe darius est, conciiium majorem repraesenta* tionem oculis praebere. Sed conciiium in hoc aliquid minus habere dixerim , quod si ab eo sedem apos-

* UU Mipn, p. 961.

tolicam secluseris , ea episcoporum multitudo est tantum pars integrans universalis Ecclesiae; sedeit vero apostolica sitper se pars essentialis : neque eninf corpus sine capite incolume esse potest.

Verum quidem est cardinalem eo loci sspissimé ita argumentari : Conciiium est mqfus Papa, cunt sit totum, et Papa sUpars (ijusdem, Hœc autem ar' gumentatio evidentissime nullaesset, si loqaerétuif de concilio cui sedes apostolica non praeside^et. la hac enim suppositione, Papa non essetpar « ^fusdeni concilii. Quinetiam constat conciiium, uti jam saepè dictum est, non esse corpus universalis EodesiflB^ sed solam hujus corporis repraesentationem. Obsert vandum est denique,utjam monui, conciiium, si ab eo secreveris sejem apostolicam, esse tantum partem integrantem corporis Ecdesiae; hanc vero sedem esse partem essentialem , utpote ipsum caput< Itaque si loquaris de universali Ecclesia, vel etiam de concilio generali, cui praeest suum caput, nihil estincommodi, si foteamur totum esse majus sua parte. Neque dici fias est , caput errans a toto reliqud corpore posse unquam condemnari. Sic enim sup' poneretur ambas essentialea hujus sacrî corporië partes posse dissiiire et dissentire circa fidem , quod formae a Christo inditae aperte répugnât. Igitur li** quet générale conciiium posse solununododamnare personam Papae, non autem damnare totam apostoii* cam sedem. Hoc unum rêvera adstrui voluit doetui cardinalis, nempe ut persona Joannis XXIIldaiil* nari ac déponi posset in Constantiensi synodo * quatf tum temporis coacta erat.

Hoc autem diligenti observatione dîgnuiii vide' tur, quod cardinalis dixerit promissam in&Uibilita' tem, soli Ecclesiae universali, non autem generali concilio , tribui a nonnuUis. Haec enim habet < : Ta*' « men , secundum aliquos , hoc est spéciale privile** « gium universalis Ecclesiae , quae non potest erraré « in fide, licet hoc idem pie eredator de concilio « generali, videlicet qoando innittitur divine Scrip' « turae, vel auetoritati quae a Spiritu sancto inspi^ randa , aliassaepe errasse legitur . » Rêvera conciiium quantumlibet numerosum, nisi accesserit capitis auctorttas , et rdiqui corporis oonsensio , non habet plenariam universae Ecclesiae auctoritatem.

Conclusio autem Pétri de Alliaco haec est, sud tempori accommodata , neque quJdquam ulterius as-* serens * : « Tarn de jure humano quam diviQooon«< « cedendum est Papam posse ab univcnrsali Eccle- « sia , vel a generali concilio eam repraesentante , « in multis casibus judicari , et condemnari, et ab

' De EccUê. etc, aftcioriL m part. cap. iv; ubi supra, p. 9M< >iM(<.p.9M.

DE SUMMI PONTIFICIS

« eo ad concilium in maltis casibus posse appela tari.... Sic esset, ait, de ecclesiastica politia, in « casuquoPapaperhaeresimmanifeslam, ettyranni- « dem apertam , aut aliud notarium crimen , oonare- « tureamsubvertere. «Jiaec de persona tantura Papœ dicta esse nemo non videt, neque quidquam aliud tum temporis disputatum fuisse certissime constat. Hoc tamen subjungit is auctor ' : « Si nulk) exis- «tente Papa, cardinales obstinati essent, nec vel- ■ lent eligere, vel in Ecciesia seditionem facere vel- « ient , et eam hostiliter perturbare ; vel si a nova m electione essent a principibus tyrannis impediti , « aut carceraliter detenti , vei omnes mortui ; vel si « Papa et cardinales fièrent haeretici manifesti; « constat quod si in talibus Tel simiJibus casibus « residuuinchristianitatis(quodtuncesset Ecciesia) « non posset concilium facere, et novum Papam, « et alium clerum eligere... necesse esset perire et « deficere ecclesiasticam poiitiam. »

Negari quidem non potest hœreticum Papam posse ad arbitrium haereticos cardinales promovere, eosque omnes esse cum Papa destituendos. At vero sedes apQ^tolica, id est , Ecciesia cui prœest Petrus, in fide docenda nunquam defectura est. Unde necesse esset, in ea suppositione , ut unîversalis Ecciesia suo capiti consulens, huic Ecclesiœ labanti opem ferret, eamque liberaret ab ea schismatica fao tione. At vero tune temporis, non obstante personali Papae et cafdinalium hsresi, residua esset Ecciesia et sedes quae huic novitati grassànti strenue repugnaret, quemadmodum repugnavit, quando Llberius ab Arianis victus est. Tune nihilominus Pétri fides in sua sede non deficeret, neque Petrus de Alliaco, in bis supponendis, supposuit unquam fidem hujus sedis deficere posse, et definire aliquid tia^reticum; alioquin Ecciesia capite, centro et fundamentocareret. Namque evidentissimepatet, quod si Papa, cardinales omnes, atque omnis ille derus qui sedes apostolica vocatur, essent hœretid, nulla esset in vera fide docenda hsec sedes ; unde nuUum esset caput, centrum atque fundamentum unîversalis Ecclesiœ.