AD JUVENES

STUDIORUM CAUSA , LUTETIAM È PROVINCIIS ACCERSITOS.

De vltandis periculis quae in prlmariâ urbe passim ocoummt , in eoque praesertim loco qui vulgô dicitur Regale Palatium , le Palais-Royal.

Hfnc fugite , ô Juvenes, neu tetrum intrate lupanar, Scorta ubi fœda vagum noctu mercantur amorem ; Falsus araor , falsse Charités , mentitaque Cypris Perfida fucato promittunt gaudia vultu , Gaudia vse ! miseris longos paritura dolores.

Prudentes pestem hanc vitabitis ? altéra surget , Ingruet altéra vis , falsâ sub imagine ludi , Anxia corda premens , lucri raalesuada cupido. Tartarea hîc Nemesis , personâ induta serenâ , • Mobilibus talis , pictisque instructa tabellis , Ipsa dolos meditans , fatalibus assidet aris ; Ipsa movet sortes , fallaci conscia dextrâ ; Et spes deceptas , et quae dédit oiuina , ridet. Heu sacras vitiis eedes, delendaque tecta Perdit ubi noctesque diesque incauta juventus. MoUibus illecebris et ludo dedita turpi !

5i6 AD JUVENES, etc.

Solliciti intereà absentem flevêre parentes

Natum ; felicem , salvum , reducemque precantur ,

Et cœlum votis oneraiit ; tu projicis amens

Vitam et opes ; quid mille malis , quid mille periclis

Objecisse juvat carum caput ? Ah ! meliori

Utere consilio ; Scyllam hinc fuge et indè Charybdim ;

Perge viam médius , celerique elabere prorâ.

Littora tuta pete, et sanctos invade recessus

Quos Musse , quos Phœbus amant ; ubi laurea circùm

Sylva viret , studiis felicibus exornantur

Ingénia , atque vigent doctrinâ exculta maglstrâ.

Hîc verse asservantur opes , hîc vera voluptas , Fontibus et plenis innoxia gaudia manant.

N. B. L'auteur traversait le Palais-Royal avec un de se^ camarades de collège ( M. Jullien , ancien professeur de l'Université de Paris ) , qui le défia de faire des vers latins , ce qui , depuis long-tems , ne lui était pas arrivé. Resté seul , un moment,après, il voulut répondre au défi , et composa les premiers vers de cette pièce. Le lieu oii il était, l'intci'êt qu'il porte à la jeunesse , déterminèrent le choix du sujet de cette petite composition.

FELES EMUNCTiE NARIS,

SÎVE FELES EYKNHMI2 ,

iDEST, BELLE OGREATA.(i)

PistrinArius quidam moriens tribus suis filiis reliquerat modicas opes , pistrinum scilicet , asellum et felem. Haud longa fuit haereditati dividendae mora ; caverunt fratres ut avida gens tabellionum et pragmaticorum abesset , à quibus citiiis devorata fuisset patrimonii exiguitas. Maximus natu pistrinum habuit ; alter suum fecit asellum ; tertio fcles tantùm obtigit.

Hic se ipsum consolari nequibat , qui tantulara hsereditatis partem sortitus fuisset : « Fratres mei , in- » quiebat , dùm societatem inter se ineant , sustentarc » vitam poterunt honesto qugestu ; mihi vero , post- " quàm meam comedero felem , et ex illius pelle ma- » nicam hibernam confecero , famé et inopiâ pereun- " dum erit. »

(i) Cette traduction du Maître Chat, ou le Chat botté àc Perrault , a été faite pour amuser des «nfans auxquels on, enseignait le latin.

5i8 FELES BELLE OCREATA.

QusB quùm audiisset fêles , quanquàrn auribus nihil accepisse et aliiid agere consullô simulabat, sic herum compellavit vultu serio et gravi : « Hère mi , quaeso , ne plus aequo doleas ; sed cura tantùm ut mihi detur saccus et consuantur ocrese, quarum ope possim per dumo=; , salvis tibiis , vagari : et jamjàm cognosces te in hâc haereditatis partitione non omnino fuisse Isesum. "

In his verbis herus parijm posuit fiduciae , quamvis saepiùs vidisset felem innumeris artibus et dolis ad capiendos mures ac sorices callidè et féliciter usam, sive se à laqueari pendulo capite demitteret , sive se in fasinâ tanquara mortuam sepeliret : aliquid tamen indè sibi fore auxilii egcnus juvenis non desperavit.

Ubi prompta fuêre quse fêles petiverat , sese subdola strenuè ocreavit , ac demisit è collo saccum cujus funiculos pedibus anticis retinebat. Sic composita et vivarium quoddam ingressa cuniculis refertum, furfurem et sonchos hianti sacco ingessit ; ergo se humi sternens , veluti exanimem , expectabat donec aliquis junior cuniculus, rerum hujusce vitse ac fraudum nescius , ciborum nidore in saccum illiceretur. Vixdijm erat in excubiis, quiim illius malignam spem non fefellit exitus : quidam enim inconsultus et petulantior cuniculus saccum ingressus est. Astuta verô fêles , funiculis simul adductis , cxcepit incautum , et necavit illico.

Praedâ superbiens fêles , rectà ad regias œdes pergit , rogatque ut sibi regem adiré liceat. Introducta in remotius cubiculum , post plurimas et obsequiosissimas

FELES BELLE OCREATA. Sig

salulationes : « Rcx invictissime , inquit, hune tuae majestati cuniculum , munus amoris et fîdei iiidicium doiiiinus marchio à Carabas ( nam hoc hero nomen affmgcre feli collibuit ) per me è suo mittit vivario. — Hero tuo renuntia , respondit rex, hoc mihi munus videri acceptissimum , et me ipsi cumulatè gratias agere. »

Rursùs in altâ et luxurianti segete sese occultavit feles - saccum tenens apertum ; quem quùm par perdicum intrâsset, fimiculos properè striiixit, et unà duas sibi habuit. Captas rogi obtulit eodem modo quo cuniculum obtulerat. Perdices quoque rex accepit libenter , et jussit alifjuot ex serario suo feli nummos erogari , undè largitionis memor laetè potitaret. Sic duobus aut tribus mensibus prsedam venaticara ab hero , ut prsedicabat , exceptam régi vafra feles subindè dono dare non omittebat.

Quâdam autem die , quîîm audivisset regera in flnminis ripa deambulaturum cura filiâ , regiarum virginum longé speciosissimâ , sic herum commonuit : « Si quidem nostro consilio uti volueris , amplissimam rem tuam feceris. I tantiîm lavatum in eâ fluminis parte quam tibi monstravero , et meo arbitrio permitte caetera. » Marchio felis dicto obediens fuit, quanquàm ignorabat quorsijim res evaderet.

Dùm lavabat , rex illàc forte transiit ; statim feles voce maximâ clamilare cœpit : « Adeste , adeste cives ; ferte opem , ferte auxilium , dominus marchio à Carabas aquis praeceps rapitnr. » Quibus clamoribus excitus rex

520 FELES BELLE OCREATA.

è rhedâ caput protulit , et agnitâ fêle quse sibi totie» munera venatoria adportaverat , imperavit ut corporis sui custodes quàm celerrimè marchioni subvenirent.

Dùm ab aquis uvidus retrahebatur , fêles ad rhedam accedens narrât régi heri lavantis vestes à latronibus fuisse subreptas , etsi totâ voce « tenete fures, tenete fuies » clamaverat : rêvera eas saxo occuluerat clanculùm. ,

Rex statim jussit à vestiarii sui ministris unam è suis ipsius splendidissimam tunicam afferri , quâ indueretur nobilissimus marchio à Carabâs ; plurimaque addidit amoris in eum et benevolentiae indicia. Vestium nitor juveni , ut erat facie eximiâ et forma eleganti, tantùm decoris et venustalis conciliavit, ut virgini regise admodiim placeret ; in quam siraul atque marchio cum summâ quidem reverentiâ , nec non cum quâdam amoris significatione bis terve oculos conjecit furtim , puella eum perditè adamavit. Pater marchionem ascendere regiam rhedam voluit , ambulatiunculae comitem. Fêles exultans quod consilium suum tàm féliciter succedere inciperet, celerrimo cursu rhedam praevertit ; et quùm incidisset in quosdam rusticos pratura csedentes , « heus! inquit, rustici , qui pratum cœditis, nisi dixcritis régi hoc pratum esse domini marchionis à Carabas , quotquot estis , frustillatim in minutai omnes concidemini. »

Rex circumspectans rusticos interrogavit cujusnam esset pratum quod csederent : « Domini marchionis à

FELES BELLE OCREATA. 621

Carabas » , extemplo omnes unâ voce exclamaverunt ; nàm felis ocreatse minis fucrant vehementer pcrterriti : « Nse tu, inquit rex, pingui prsedio frueris. — Satis pingui , ut cernis , retulit mardiio ; hoc pratum valdè herbiferum , et magni reditûs quotannis est, »

Inteieà fêles , usque prœcurrens , messoribus ob iter inventis. « Heus ! inquit, rustici , qui agrum metitis , nisi dixeritis regi totam banc segetem esse domini marcbionis à Carabas , quotquot estis , frustillatim in minutai omnes concidemini. »

Neque multô post rex transiit , et percontatus est ex messoribus cujusnam esset tam laeta seges; « domini marchionis à Carabas » , responderunt messores : et iterùni rex marcbioni gratulatus est.

Rhedam prsegressa fêles obvium quemque territando ad idem cogebat responsum , ità ut tôt et tantas opes marchionis à Carabas rex obstupesceret.

Tandem pervenit fêles ad nobile quoddam castellum , cnjus dominus erat giganteâ proceritate quidam paedophagus , peritus artis magicae , et paedophagorum longe ditissimus -, omnes enim agri quos rex pertransiverat illius castelli dominio serviebant. Fêles sedul6 sciscitata quisnam esset iste magus , et quibus artibus valeret , rogat ut sibi liceat ipsum adiré ; praefata scilicet se juxtà castellum iter facientem officii sui duxisse , ut dominuni inviseret atque reverentissimè salutaret. Magus felem , tam urbanè quàm in monstrum cadit exceptam, apud se quiescere jussit.

522 FELES BELLE OCREATA.

<t Mihi à nonnullis, inquit fêles , affirmatum est tibi eani esse facultatem quâ te ipsum in omnes animantium formas immutare possis , ità ut repente fias , verbi gratiâ, sive leo , sive elephantus. — Vera prsedicant, respondit niagus , voce asperâ ; et , ut credas oculis , leonem me conspicito, » Ità praesentem feram expavit fêles ut ad tecta céleri fugâ se proriperet , non sine labore et periculo , quùm ocreœ prohibèrent ne per tegulas secura figeret vestigia.

Mox quijm videret magum ad priorem formam rediisse , descendit fêles , et pavorem confessa : « Mihi rursùs narraverunt , inquit , et hanc fabulam omninô incredula audivi , te etiam minimorum animalium corpora , prout libet, induere, videlicet mûris, imo soricis; equidem fateor hoc mihi extra vires magicas omnes visum esse, et etiam nunc videri. — Nostras ne extra vires , ait ille ? jàm rem compertam habe » ; et statim conversus in soricem, per cubiculi tabulatum cœpit cursitare. Quem subito fêles insiliens dentibus arreptum necavit , voravitque.

Intereà rex transiens , quùm tam spectabile castellum animadvertisset , ingredi voluil : fêles , audito strepitu rhedae per arrectarium pontem devectse, régi obviàm properat, et « auspicatissimè , ait, tua majestas hoc ingreditur castellum domini marchionis à Carabas. — Papse , ô marchio , exclamavit rex , hoccine quoque castellum tuum est? nihil usquàm potest conspici pulchrius hâc areâ , et omnibus œdificiis quibus area cin-

Lo Bibliothèque Université d'Ottawa

Échéonce

The Library |

University of Ottawa 1

Dote due f

^iftr>

wMl

CE PQ 1954 .A5 lbl8 V4 COO ANDRIEUX, ACC# 1389462