R1EUX, AMBASSADEUR DU ROI A VENISE , ETC
Nobilibus et cgregiis adolescentibus, Antonio et Guillclmo Pralis, illustrissimi viri domini Anlonii l'rati, magni Galliarum cancellurii dulcissimis libcris, Joannes l'iuus Tolosanus. S. D.
Mira et incredibilis quaxlam est virtutis probitatisque vis ac clignitas : et quà nescio an quicquam ab immortali Deo hominum vit ae dari commodius potuisset: quà, ut inquit Tullius, nihil est prastantius, nihil amabilius, nihil quo-d magis alliciat hommes addiligendum : quippè cùm propter virtutem et probitatem eos etiam quos nunquàm vidimus quodammodo diligamus. Id quod ipse quoque cum in plerisque aliis, tum in clarissimo et illustrissime» viro parente vestro quidenl mihi usu venisse mémorise repeto. Quem cum juvencin adhuc et tamen amplissimum jam mâgistratum gerentem, cum penè publicà communique omnium voce tum domestico et familiaii meorum testimonio. ipse tum quoque jam adolescens commendari viderem, innumerasque et infinitas ingenii atque animi ejus virtutes et
dotes audirem. Sic sum ad amandum impulsas : sic vehementer accensus : ut nihil unquàm in vitâ charius, nihil cjus amicitiâ mihi unquàra antiquiùs duxerim, quam tametsi et temporumet locorum intervallo sejunctus, nullo unquàm satis praesens obsequio aut officio coluerim. Sic lamen absens mecum ipse animo gratàque et benevolà semper memoriâ observari : ut nihil à me unquàm aut diligentiùs aut lubentiùs factum esse meminerim : atque banc quidem nostram quantulamcumque animi promptitudinem. Sic ipse quoque pro ingenuâ suà facilitate, humanitate, bonitate bénévole est amplexatus : sicque pro iinmensâ et incredibili animi magnitudine, beneficentiâ, ac liberalitate, magnis atque ingentibus beneficiis est prosecutus : ut nesciam quid piissimus quisque parens in dulcissimos liberos conari ampliùs possit? Contulit enim in nos qusecumque habuit amplissima : et quse nos non modo non assequi, sed ne optare quidem unquàm in mentem venire potuisset : collaturusque adhuc majora. Si adeo multarum rerum hase ingenii mei infirmitas tam capax fuisset, quse prompta illius in nos liberalisque et velut profusa benevolentia erat. Quare sic me, sic meos omnes perpetuo et immortali quodam beneficii génère obstrinxit, ut sublata quidem in posterum spe omni referendae remunerandœque gratise, solam grati benevolique in se animi memoriam reliquam nobis fecerit : nunc quid ego in hùc tantâ, tam largà, et tam benevolà in nos animi facilitate sperare aliud audeam? Prsesertim cùm (ut ille verissimè inquit) multô facilior ulciscendae injuria? quse vel quantulicumque remunerandi beneficii ratio inirisoleat: curabitur ilaque à me diligenter hoc uno officii génère quod ab illo s Muni mihi relictum est : ut non ipse modo : sed et sui
APPENDICE. [\ï\-
omnes vosque imprimis ([uns [Ile jure : rerum omnium carissimos habet : cl présentes officie, et absentes perpétua et gratâ semper bcnevolcnti.ï cuit) observatique videamini. Cui quidem rei dùm properè nimis vel qualecumquc facere initium studeo: neque in promptu esl undè id satis commode possim. Cogor veteres quasdam puerilium ineptiarium schaedas nostras excutere si quid forte indè corrodi possit, quod vobis nec injucundum, neque prorsùs ingratum esse videatur. IIoc cnim unum euro : hoc unum solum in pra^sentià laboro : reliquarum omnium securus. Nec ità multùm de aliis sollicitas: quos (velut globo et cuneo facto) impetum in nos facturos esse video, inclamaturosque esse video : inclamaturosque tanquam in re non satis séria oleum (quod aiunt) et impensam amiserim : materiâqûe nec me nec vobis ipsis satis dignam induxerim : ut quorum palato nihil nisi grave et philosophicum, nihil nisi severum et durum, demiimque nihil nisi quod sacrum aut sanctum sit, sapiat. Csetera omnia illis vilia, abjecta, ridiculla videantur, nisi qua3 ad exactam ingenii sui trutinam velut ad quamdam Epicteti lucernam elucubrata et composita fuerint, tollunt temporum œtatumque discrimina : nihilque adolescentulo magisque jàm seni et decrepito indulgent, eosdemque vel à puero quos à jàm cano capite mores, paremque vitaeac rerum omnium severitatem exigunt: et cum se longo tantùm annorum ordine sapientes existiment : tamen alios omnes statim apartu nasci clebere Catones, Manlios, etTuberonesautumant. Qui cum sint iniqui rerum estimatores, se nimiùm graves in alios, in se ac suos vero nimium molles et indulgentes prabent, cumquibus ipse tantùm abest ne sentiam ut tetrica illa dura et agresti et velut importuna morum
intempérie odiosius nihil existimem, dandumque setati aliquid : et adolescentiae nonnihil concedendum putem. Plabet enira œtas illa tenerior suos ludos, suaque studia, habet suas etiam honestas, quidem illas et probas (quibus ssepe ducitur) voluptates, quee si, ut Tullius inquit , ità erumpunt, ut nullius vitam labefactent, nullius domum evertant, faciles et tolerabiles haberi soient : tam et si ille quidem Cœlium defendens corporeas et venereas voluptates intelligit ; abs quibus sanè velut à capitali peste adolescentia semper arcenda est : nos verô eas animi voluptates dicimus, quse tanquàm amsena quaidam studiorum diverticula fatigatas adolescentium mentes levant, eisque bonestos quosdam velut ingeniorum seccssus prsestant. Ici quod, ut spero, pusillus hic noster adolescentiae labor (nam et nos adhuc adolescentes hœc scripsimus), abundè vobis exhibebit. In quo tam et si levé quiddam et amatorium scribitur. Tamen nos neque perire illum quin vobis etiam dicare voluimus, cumque in eo turpe nihil aut fœdum insit , tum veroque mullis variisque rerum casibus docere facile possit, qua3 sit mortalibus omnibus amoris damnosa rabies : quantaque et qure inopina sa>pe Vitas pericula affevat. Ouœ si erunt qui nos bas adolescentia^ nqstpae lucubratiunculas supprimere magisque in médium aflerre opportuisse coarguant neque nos ulla majorum veterumque exempta ah injustâ calumnià tutari poterunt, sciant nos vel eo uno motos fecisse (quod apud Xenophontcm legimus) ut vitium unum omnium notas infensissimum, ingratitudinem fu-
gcremus
Id unum si Persan quem nos latine vertimus: cognoverint gratiam referre quidem possc atque id negligere acerbissimô puniunt, quse ingratos homines vel deorum :
APPENDICE. /j"23
quoque patriae parent uni et amicorum futuros immemorcs aii)itrantur : simul et quae ingrat itudincm cornes impudentia sequitur quam illiturpissimè cujusque rci clucem et auclorem existimant : absqua nnâ teterrimà labe modo nos (quando re non liceat) anime saltem prœstemus innoxios : sanè quod quisque de ingenio ac moribus nostris judicium faciat non magnopere nobis laborandum putamus : vobis enim hase qualiacumque sunt non Persiis illis aut Catonibus scripsimus. Valete, adolescentes optimi. Vcnctiis, quarto kalendas decembris. M.D.XVI.
LITTERJS OFFICII CANCELLAR1I FRANCIS.
Franciscus Dei gratiâ Francorum Rex , universis présentes litteras inspecturis, salutem : non modica regibus gloriaregnisque firmitas accedit et securitas si ad summos honores, magistratus, et dignitates viriassumantur qui bonis artibus imbuti claris coruscant virtutibus, quique publicis in muneribus diù versati, probitatis, industrie et fidelitatis suae clarissimum dederunt experimentum, huis enim personis condignum laboribus suis fructum percipiendi magis ac magis laudabiliter serviendi desiderium additur, ct'exemplo proposito casterorum ingénia reipublicœ sustinendis
[l2ll APPENDICE.
oncribus fortiùs aeceduntur : notuni igitur facimus quodnos attendentes jurisprudentiam prseclaros mores, integritatem , probitatem, diligentiam, sinceritatem, ac summam in rébus agendis experientiam dilecti ne fidelis nostri ac primi prsesidis curise nostrse parlamenti Parisiensis Antonii du Prat, militis, juris utriusque doctoris qui per plures annos summam cum omni laude in prsefati prsesidis officio adeô est versatus, ut ad justitiam colendam, defensandam, atque administrandam natus esse videatur.
Eumdem Anthonium du Prat, militem, de principum sanguinis nostri procerum conciliariorum, ac aliorum qui lateri nostro assistunt concilio elegimus, creavimus, orclinavimus, retinuimus et retinemus in nostrum ipsius que regni nostri Francise cancellarium et conciliarium spccialem : quod officium nuper tenere solebat bona3 mémorise Joannes de Ganay, miles, quondàm dominus de Persane, cancellarius Francise, et per ipsius decessum atque obitum ad prsesens liberum et vacans.
Dantes ettenoreprsesentium concedentes prsefato Anthonio du Prat, militiplenam potestatem, auctoritatem, et mandatum spéciale agendi, ordinandi et exercendi omnia et singula quse ad officium cancellarii Francise liujusmodi spectant quomodo libet et incumbunt. Volentesque ipse Anthonius du Prat miles hujusmodi officio cancellarii perfruatur etgaudeat plenè, intégré, et pacificô, ad honores, prerogativas, prseeminentias, vadia, jura, pensiones, proficua, et alia emolumenta consueta et quse dictus de Ganay, vità functus, dum viveret percipiebat, modo et forma quibuscunque super quo ipse du Prat miles hodiè solitum in manibusnostris prœstitit juramentum.
Quocircù dilcclis rt fidelibus nostris gentibus par-
lamentum nostrura Parisiis tenentibus, ac aliorum parlamentorum nostrorum gentibus ac de omnibus aliis justitiariis, officiariis, et subditis nostris, cujuscumque auctoritatis status, clignitatis, nut conditionis existant, per easdem présentes mandamus quatenùseidem Anthonio du Prat militi tanquàm cancellario Francise pareant diligenter et intendant. Mandantes insuper gentibus camerœ compotorum , et thesauriis nostris ut vadia, salaria, pensiones, proficua, et omnia alia jura ad dictum officium pertinenda et pertinentia memorato Anthonio du Prat militi, cancellario nostro, aut ejus certo mandato per audienciarium cancellariae nosti'cB qui pro tempore erit tradi et persolvi faciant modo et terminis consuetis qua3 sic soluta in compotis dicti audienciarii pressentes, aut earum vidimus sub sigillo regio confectum semel cum quittanciis sufficientibus, reportando allocari et de ejus recepta deduci sine ullâ contradictione volumus et jubemus ordinationibus seu mandatis ad hoc contrariis non obstantibus quibuscumque. In cujus rei testimonium nostrum praesentibus litteris duximus apponi sigillum. Datum Parisiis die septimâ mensis januarii anno Domini millesimo quingentesimo decimo quarto, et regni nostri primo. Sic signatum : Pro Regc : Robertet.
Lecta, publicata etregistrata Parisiis in parlamento quindecima die januarii anno Domini millesimo quingentesimo decimo quarto. Sic signatum Pichon.
A. 1. X 1000. Registre ((es ordonnances de François Ie', enregistrées au parlement de Paris de 151 h à 1523 /•'. .)/.
