DÉCEMBRE

SixTUS EPISCOPUS, servus servoruni Dei, ad perpetuam rei memoriam. Digna exauditione vota personarum luimilium, maxime divinis laudibus sacreque religionis observantie dedilarum, apostolico nos convenit favore prosequi et ipsarum necessitalibus succurrere de provisionis gratia congruentis. Sane, pro parte dilecte in Christo filie, Francisée Ducisse, relicte quondam Pétri, Ducis Britanie , sororis domus de Scoliis ordinis Béate Marie de Monte Carmelo, Nannetensis diocesis,petitio continebat quod olim ipsa, dicto Petro ejus viro vita functo, nulli niortali viro sed uni sponso Christo Jhesiis, qui speciosus est pre filiis hominum , famulari cupiens , domum de Bonodono extra muros Venetenses dicti ordinis construi fecit, et ordinem predictum ingressa , in domo predicta professionnem per sorores dicti ordinis emitti solitam emittens rcgularem , quamplures sorores in domo predicta recepit et cum illis regulariter vixit. Postea vero, in prioratu de Scotiis ordinis sancti Benedicti, Nannetensis diocesis, ordinehujusmodi s;i;icti Benedicti suppresso, illum in domum sororum dicti ordinis de Monte Carmelo erigi et sibi suisqua sororibus pro earum perpétua habitatione per nos concedi obtinuit, cl cum certa parte .sororum dicte domus de Bonodono ad prioratum ipsum de Scotiis se transtulit et inibi ex lune , cum eisdem sororibus , snb rogulari obscrvautia, divinis, quoad potuit , sluduil vacare bcneplacitis. Cum autcm, sicut eadem petitio subjungebat, locus Bonidoni in qua prima domus predicta consislit, sil mari vicinus et in u.cre minus qv am qnc expédiât salubri silus,ac proplerca sorores inibi degentes, aeris infectionc causante, variis egritudinibus subjiciantiir et moriantur persepe ex illis, et predicta sororum angusta et ad earum receptionem incapax, et tam illa auam fratrum dicti oi'dinis Keate Marie de Monte Carmelo domus

ET niu.KS JISTIFIC'.ATIVES. 323

dicti loci de Bonodono unicam duntaxal liabeanl ecclesiam, fra- Iribus et sororilnis hujusmodi in eisdem domibus pro teniporc dcgentibus coniunein ad divina peragenda , divisam tanien pcr parietem , in qiia bine fratrcs , illinc sorores psalentes et invicem se impediunt in divinorum cclebralione officioruni ; lociis aulem de Scotiis anienus et in sahibri acre ac super amena fluenta et propc civitatcm Nannetcnscm consistai, etdomiis prodicta sororum earumdeni inibi ainpHs edificiis ad magnum numeruni sororum recipiendum constructa sit, babeatquc ecclesiam propriam eidcm domui de Scotiis et illins sororibus ad divina per eas peragenda officia absque fralribus depulatain et quamplures alias commoditates, ipsa quoque Francisca et ejus sorores in dicta domo de Bonodono degentes tanla invicem sint caritate conjuncte ut sorores ipse earum absentiam ab eisdem Francisca et loco in quo illa degit equo animo tollerare non possint, et sperent tam Francisca quam utriusque domorum predictarum de Bonodono et de Scotiis sorores quod , si omnes insimul in eadem domo degorent, toi familiaribus et servitoribus ac expensis quoi indigent in duabus diversis domibus permanentes', cl ad earum sustentationem fructus, redditus et proventus domorum earumdeni conimodius sul'ficerent, presertim durantibus pensionibus monialibus olim in dicto piioratu de Scotiis degentibus, apostolica aucloritate, super fruclibus, rcdditibus et provenlibus ipsius prioratus de Scotiis assignatis. Quare pro parte Francisée et sororum de Bonodono et de Scotiis domorum predictarum nobis fuit humiliter supplicatum , ut eamdem donumi sororum ipsarum loci de Bonodono dicte domui loci de Scotiis earumdem sororum perpetuo unire , annectere et incorporare , ac easdem sorores domus loci de Bonodono ad dictam domum de Scotiis inibi perpetuo mansuras Iransferre; et, ut Francisca et ejus sorores predicte, nunc et pro tempore in dicta domo de Scotiis degentes, indulgentiis, gratiis, favoribus et indultis, fratribus dicti ordinis de Monte-Carmelo et illorum domibus per sedem apostolicam concessis, spiritualibus et tcmporalibus uti, potiri et gauderc valeant concedere, et domum ipsam de Scotiis in capite et mcmbris visitari, et que pro ipsarum Francisée et sororum prospère et

' Il faut évidemment suppléer ici les mots: uonindigerenl.

felici regimiiie ac perseveranlia regularis observantie in dicta domo de Scotiis ulilia et necessaria simt stalui et ordinari; ac hactenus statuta et ordinata interpretari et emendalione et correctione indigentia corrigi, mutari et alterari mandare; quodque urgentibus giierris, vel si contingerel domum ipsani de Scotiis igni supponi, vel alias in ruinam devenire casualiter, liceat Francisée et sororibus in ea pro tempore degentibus domum ipsam seu illius lociim libère exire, et ad babitandum in prefato Bonidoni seu aliquo alio loco, in quo tute et comode possint earum vota reddere Creatori , se conferre indidgere , aliasque eis et earum statui in preniissis oportune providere de benignitate apostolica dignaremur. Nos igitur, qui dudum inter alia volumus quod petentes bénéficia ecclesiastica aliis uniri , tenerentur exprimere veruni valorem tam beneficii uniendi quam illius cui unio fieri peteretur, alioquin unio ipsa non valeret , et semper in unionibus commissio fieret ad partes, vocalis quorum interest, attendantes commendabilem Francisée et sororum predictarum honestatem et vitam religiosam , que Deo grata et Deum timentibus est accepta , ac ipsarum de Bonodono et de Scotiis domorum fructuum, reddituum et proventuum veros anniios valores presentibus pro expressis habentes, dilecti filii, nobilisviri, Francisci, Ducis Britannie, nobis super hoc humiliter supplicantis, hnjusmodi Francisée et sororum supplicntionibus inclinati , dictani domum de Bonodono cum omnibus jnribus et pertinentibus suis dicte domui de Scotiis, auctoritate apostolica, presentiiuu tenore, unimus , annectinnis et incorporamns. Ita quod liceat eisdem Francisco et sororibus domus de Scotiis , dicte domus de Bonodono juriumque et pertinentiarum ejusdem possessionem propria auctoritate apprehenderc , et illius domus de Bonodono friictus, redditus et proventus in suos et dicte domus de Scotiis usus utilitatemque convertere et perpetuo retinere. Necnon priorissara et sorores ejusdem domus de Bonodono ad dictam domum de Scotiis nunc dicta auctoritate transferinuis et transferri mandanms, dioccsani loci vel cujusvis alterius licentia" super hoc minime requisita, eisdem quoque Francisée et sororibus dicte domus de Scotiis, ut omnibus et singulis gratiis spiritualibus et tenqjoralibns, favoribus, privilegiis, indiillis, immu:iitatibus et exemptionibus fratribus dicti ordinis Beale Marie de

Monte Carmelo et illorum domibus in génère concessis uli , potiri et gaudere, période ac si eis nominatiin concessa forent, et visitantibvis ecclesiani dicte domus de Scoliis et manus porrigcntibus adjutrices ad ejiisdem domus de Scotiis nécessitâtes, ut easdem indulgontias et peccatorum remissioncs consequantur exinde quas conscqucrentur, si illisdiebus, quibus illain visilabunt , visitarcut aliquam ex ecclesiis domorum fratrum predictorum ubilibet existentium et ad illarum oportunitates manus porrigerent adjutrices. Necnon ut guerrarum et aliis suspectis temporibus et occurente casu inceudii in domo predicta de Scoliis, domum ipsam libère exire et ad alibi babitandum in prefato Donidoni vel alio loco bonesto de que eis videbitur se transferre , ac inibi, durantibus guerris et suspicione hujusniodi, et donec structure domus ejusdem incendio combuste seu alias in ruinam deducte reficiantur, permanere libère et licite valeant , eadem auctoritate concedimus et indulgemus. Et ut Christi fidèles eo libentius ne edificia dicte domus de Scotiis igné crementur, aut alias casualiter in ruinam deveniant, studeant obviare quo exinde pro sainte animarura ipsorum majus commodum cognovcrint adipisci, de omnipotontis Uei misericordia et beatorum Pétri et Pauli apostolorum ejiis auctoritate confisi, universis Cbristi fidelibus, qui, dum contingeret dicte domus de Scotiis edificia incendio vel ruine predicte subjici , ad obviandum ne illa incendio bujusmodi comburantur seu ruinam ipsam incidant . perpetuis futuris temporibus, quotiens id egerint cl ad boc eis aliqua auxilia preslilerint, quinquagenla annos et totidem quadragenas de injunctis eis penitentiis misericordilcr in Domino relaxamus. Et nichilominus venerabilibus fratribiis nostris , Kannetensibus et Venetensibus episcopis per apostolica scripla mandaraus, quateus ipsi vel eorum alter, assumptis secum aliquibus fratribus dicti ordinis Béate Marie de Monte Carmelo sub regulari observantia ejusdem ordinis vivenlibus , ac vita moribus et elate ydoneis , ad domum ipsam de Scotiis personaliter accedentes et habentes pre oculis solum Deum, ipsam visitent in capite et in membris et que inibi correctione , punitione, emendatione et reformatione indigere cognoverint, corrigant, puniant, emendent et reforment, ac consti. tutiones et statuta ejusdem domus de Scotiis examinent, corri-

TOSIE II. 21

genda corrigant, et in illis qiie necessaria fore cognoverint addant, corrigant, deîrahant, altèrent et immutent, prout secundmn Deum animabus earumdera Francises et sororum saluti cognoverint in Domino salubriter expedire , ac premissa ubi, quando et quotiens oportunum fore cognoverint solemniter publicantes , et eisdem Francisée et sororibus in premissis efficaci auxilio assistantes , faciant eas concessis eis per présentes litteras privilegis , indultis et favoribus predictis pacifiée potiri et gaudere , non permittentes ipsas contra privilegiorum hujusmodi tenorem quomodolibet molestari, contradictores per censuram ecclesiasticam, appellatione postposita, compescendo, invocato etiam ad hoc, si opus fiierit, auxilio brachii secularis , non obstantibus priori voluntate nostra predicta ac constitutionibus et ordinationibus apostolicis, necnon doniorum et ordinis predictorum, juramento, conlirmatione apostolica vel quavis firmitate alia roboratis , statutis et consuetudinibus contrariis quibuscumque , seu , si aliquibus communiter vel divisim a sede apostolica indultam existât quod interdici, suspendi vel excommunicari , aut ultra vel extra certa loca in judicium evocari non possint, per litteras apostolicas non facientes plenam et expressam ac de verbo ad verbum de indulto hujusmodi nientionem, et qualibet alia dicte sedis indulgentia generali vel speciali cujuscunque tenoris existât, per quam presentibus non expressam vel totaliter non insertam, effectus earum impedire valeat quomodolibet vel differri, et de qua cujusque toto tenore habenda sit in nostris litteris mentio specialis. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginara nostre unionis , annexionis , incorporationis, translationis, concessionis , indulti, relaxationis et mandali infringere vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attemptare presumpserit , indignationem omnipotentis Dei et beatorum Pétri et Pauli apostolorum ejus se noverit'incursurum.

Datum Rome apud sanctum Petrum, anno Incarnationis Dominice millesimo quadringentesimo septuagesimo nono , Idibus decembris , pontificatus nostri anno nono. A. Rapezuntius.

Sumpta ex originali et concordat per me Michaelem Gouy, clericum Nannetensis diocesis , publicum auctorile apostolica et curie ecclesiastice Nannetensis notarium Nannetensem, die vicesima

secunda niensis septembris , anno Domini millesimo quadringcntesimo octuagesimo nono, Indicione septima, ponlificatiis sancti in Christo patris et Domini noslri Innocentii, Divina providentia pape octavi, anno sexto.

(Au bas est écrit : Gouy, notarius, de premissis rogatus pro copia.)

(Archives départementales : Fonds des Couëts.)

Bulle de Sixte IV concernant les constitutions du monastère de Notre -Dame -des-Couëts et accordant diverses exemptions et privilèges.