ET 18G
Lettre de Ms"^ l'Archevêque de Tours.
Beatissime Pater, Veneranda patrum, cunctis rétro seculis, viguil traditio de servis Dei, postquam a vita migraverint, laudibus et honore prosequendis, juxta propheticum illiid : Glorificabo nomen tuum in œternum. Ita colendo Deum mirabilem in sanctis suis , ad bona opéra Christi fidèles vehementer provocantur. Homines utique maxime mirari soient christianas virtutes in personis claro génère oriundis refulgentes , sed tum prœcipue cum mulieriim certamina victoriaeque proponuntur. Quam igitur sperare poterunt excusationem viri , si molles sint et ignavi, cum viriliter se gérant mulieres? Nobis exemplum forte reliquit pia admodum femina, Francisca de Ambasia , ducissa Britanniœ , ac post regnum monialis Carmel^na , nata anno Domini 1427 in Castro Anibasiensi, Turonensis diœcesis, quae anno 1485 Nannetis obdormivit in Domino. Terrenarum vanitatum contemptrix, dum illustrissimo sedil solio, mundo novum ac insigne prsebuit argumentum quod semper floreat Ecclesiœ matris gloriosa fœcunditas. Primo mimdum superavitblandientem, ut mundum vinceret sœvientem. Nam, ut ait beatus Ambrosius , Mediolanensis Episcopus, quos manet gloria expectat injuria. Omnis generis et quidem acei'bissimos diu perpessa dolores , tandem, Deo propitiante, victrix evasit, ad christianam perfecticnem pleno et certo, nunquam autem titubante gradu, procédons. Uxoribus exemplum Francisca prœbuit, quœ ipsa aliquandiu a viro fuit acerbius accepta ; viduis quoque , post mortem Pétri secundi Britanniae ducis , ipsa derelicta vel etiam a parentibus et cognatis exagitata; sanctimonialibus insuper, humilitatem , obedientiam ,
castimoniam, pietatem, caeterasque monasticas œmulando virtiites ; cunctis denique Christifidelibus , in Dei proximique servitio semper intenta, hanc vocera sœpe saepius freqiientando : eia, agile ut Deus super omnia diligatur.
Ardentissimis exoptamus votis, Beatissime Pater, ut in sua erga nos benevolentia, et pro sua erga Christi Domini nostri familiares serves et amicos devota propensione, dignetur Sanctitas Vestra approbare cultum ab immemoriali beatce FrancisccB de Ambasia nostris in regionibus exhibitum.
Ego quidem Archiepiscopus Turonensis , prompta voluntate , una cum Reverendissimo Episcopo Nannelensi , cœterisque Britanniœ Episcopis , supplex ad genua Sanctitatis Vestras provolutus , exoro Bealitudinem Vestram ut auctoritate aposlolica concédât ut festum celebrare nobis liceal beatœ Franciscœ de Ambasia, cum missia propria et officio itidem proprio.
Capitulum et canonici EcclesicB Metropolitanœ Turonensis inflammato exoptant studio , et animis supplicant concordibus ut votis omnium conspirantibus, in anliqua Turonensi provincia Sanctitas Vestra bénigne indulgeat.
Precibus nostris annuendo , Beatissime Pater, vota implebuntur cleri et Christianorum populorum , Sancte Sedi Romanoque Ponlifici , Christi in terris vicario , addictissimorum.
Deum omnipotentem enixe deprecamur, Beatissime Pater, ut cuncta Ecclesise sanctœ Dei prospère succédant, ut Sanctitatem Vestram incolumen servet, rebusque secundis, post calamitates diutius productas, tandem recreet et oblectetur.
Denique, Ego Archiepiscopus Turonensis subscriptus, benedictionem Apostolicam imploro pro clero populoque mihi coramissis , et pro me,
Sanctitatis Vestrœ
humillimo et obsequentissimo servo, ac de-
votissimo filio,
J. IIiproi.YTUS, Archiepiscopus Turonensis. ( Locus sigilli. ) Turonibus, die 6 Maii, 1862.
Lettre de M^^ l'Ecéque de Poitiers.
Beatissime Pater,
Cum nobis compertum fuerit venerabilem fratreni nostrum , Episcopimi Nannetenseni, Sanctitati Vestrao supplicem libellum obtubsse aul janijani esse oblaturum, eo fine ut suprema vestra apostolica auctoritate sanciatur et conlirmetur titulus et cultus immeinorialis Beatœ Francisco Ambosiœ, Moniali Carmelitaî , in bis partibus generaliter tribulus ;
Nos hujuscemodi proposito non solum assentiri et plaiidere, sed et preces nostras precibus dilecti nostri fratris et conterniini pontificis conjungere properamus.
Beata scilicet illa Christi faimila , Ludovici Anibosii vicecomitis Tboarciensis filia, in ipsomet Castro Tboarciensi apud nos pie ac régie educata, diœcesini nostram primo sanctitatis suœ per juvéniles annos odore perfudit. Unde virtutum ejus ac miraculorum memoria fideliter istbic persévérât; nomen Beatœ illi tribuitur in usu tam scribendi quam loquendi communiter recepto ; imo imagineni ipsius , cum bac bonoris et pubHcaî invocationis nota , in variis locis a rcmolo tempore inauguratam reperimus, \.'^. in ecclesia olim abbatiaH, nunc parochiab, Sti-Benedicti de Quinciaco, in suburbio pictaviensi.
Quapropter bumiliter et enixe Sanctitatem Vestram rogamus quatenus votis plane legilimis Fratris nostri Nannetensis ac casterorum Brilanniae coepiscoporum sicut et nostris benignam aurem prœbere dignetur, nec etiam recuset festum , cum missa et officie ejusdem Beatae Franciscoe, petitioni nostrae concedere.
Hoc Britannia , hoc Pictava tellus , Romano Pontifici ac Sanctoe Sedi tantopere devotac, benevolentia; apostolicœ signum ac fidelitatis suae praemium accipere gaudebunt. Hoc universo CarmelitarumOrdini, tôt meritis in Gallia nostra prœstanti, vividissimum pietalis ac fervoris erit incitamentiim. Hoc prœclaris et nobilibus feminis, inter bujns mundi prospéra et adversa, bumilitatis, pœni-
TOMK II. 24
o74 NOTKS
tentitt' , abnegalionis caiteraiumque christianaruni virlutuni oppoiliinissimum erit exemplum. Hoc denique pontificiœ Vestrae Personal , de augenda cœlestium sanctorum terrestri gloria lantopere sollicitœ, novum et potentissimum erit in siiperna domo palrocinium.
Quod autem suppliciter a Sanctitate Vestra requiro, hoc niecuni etiam instanter postulant Reverendi Archidiaconi , Decanus, CoCteliqiie Ecclesiœ niea; Cathedralis canonici infrascripli , Capitiilo Ecclesiee Nannetensis in hoc consentientes.
Dignetur interea Palernitas Vestra apostoHca sua benedictione nie cuni clerc et popido mihi commisse iterum juvare ,
Healitudinis Vestra^ ,
Sanctissime Paler,
liumillimum servum et obsequentissimum lilium ,
t Lud.-Ed. , ep. pictavien.
Pictavii, die 3 junii 1862.
P. Samoyau, vie. gen., arch. pictavien; A. de Bechillon, vie. g., arch. Niorten. et Thoarciensis; Jeanne, C"'^ dec; L. Gar- NIER, archi-presbyter Ecclesiai Cathedralis; Charbonneau, chanoine: l'abbé C. DE Larnay, can. theologalis ; Garolus AiiBERT , can. penit. , I.aijrent, sup. seni. niaj. ; J. de Ligron, canonicus; Heline, can. secret.
Lettre de, il/»'' l'Arclievcquc de Rennes.
Godeliidus Saint-Marc, miseratioiie divina et S. Sedis aposlolicai gratia, Archiepiscopus Rhedonensis.
Nobis coinpertiim est llluslrissimum Episcopnm Nannelenfioui disquisilionem liistoiicani et lilujgicani lecisse de ciiltu ininiemo-
ET riKCES JUSTIFICATIVES. 375
labili Beatit' Franciscaî Ambosiae , Ducissae Britannicc ac monialis dai'inelitana': qiiain ad S. Congregationem Ritunm dirig^ere intendit. Hanc disquisi4ionem perlegimus, laudanuis et coniprobamus. Nos in tali petitione facienda sunius inclinati, quura Beata Francisca ad coronam ducaleni fueiit vocata et coronata in nostra Cathedrali Ecclesia, anno Doniini 1450, totaque ecclesiastica Britanniœ nostrœ provincia illi cultum reddere valde exoptat.
Nos igitur Godéfridus Saint-Marc , Archiepiscopus Rhedonensis, ad pedes Sanctitatis Vestraî humiliter provoliiliis, deprccaimir quatenus Sanctitas Vestra decreto pontificio cultum immemorabileiii Beata? Francise» Ambosia? approbare velit et quatenus nobis licifum sit illius sancta; festum cuni niissa et officio recolere. Et Deus, etc.
Datum Rhedonis, die 20^^ mensis Januarii 1863.
t G., Archiep. Rhedonensis.
(Locus sigilli.)
De mandato ill. et RR. Archiepiscopi Rhedonensis, De Ponlevoy,
G. h. secret.
Lettre de iftr l'Evêqiie de Quimper.
Beatissime Pater,
Ego Corisopitensis Episcopus, ad pedes Sanctitatis Vestr;» provolutus, humiUter expono quod pia Ducissa, Francisca Ambosia, quœ récurrente sœculo quinto decimo, virtutura omnium, ut bene nostis, quasi spéculum prœbuerat, ex lus diebus in nostra etiam inferiori Britannia, sanctitatis odorem efTuderit et veneratione magna prosecuta fuerit ab omnibus generationibus quœ BeatcmiiWam dixerun(.
Qua de causa, illustrissimi el dilcclissinii ISannetensis Episcopi
376 NOTr:s
vestigiis inhaerens , precor ut infallibili auctoritatis vestrée decreto ciiltus ille sanciatur.
Hicc sunt populi nostri vota, quibus iiihil deerit, si, quod a Deo opiiiiio maximo etiam atque etiam oro atque obsecro, mullis annis Ecclesiœ Sedique ApostoliccT ornamento atque incolumitati servaberis, tumultus impii sedeiitur, et, uno ovili facto atque uno régente pastore, intelligant onines, illum nobis prœesse Pontificem qui in verbo Christi virtutibus pariter et patientia christianam rem sapientissirae moderatur.
Sanctitatis Vestraî
devotissiiiius lilius,
i Renatus, Corisopit. Episcopus.
Corisopiti, die octava décima Maii 1862.
Supplique adressée par le chapitre de Quimper au Souverain- Pontife.
Beatissime Pater ,
(iuum, inter acerbissinios doiores quibus Chrisliana lides undique premitur atque angitur, nuUa res nobis et genti quam verbo divino pasciruus, majus afferrepnssitsolatium, (|uani si cerlo sciauius pone innumeram in cœlis esse tiu'bam eoruni, qui poslquain bonum certamen certaverunt, non modo jain triumphant coronati, sed eliam cum Christo semper vivuul ad interpcllandum pro nobis, ideo uno corde et ore nos fdii veslri amantissimi et fidelissimi, quotquot capitulum atque senaluiii Ecclesio) Corisopitensis in Britannia minori consliluimus, una cum dilectis fratribus noslris Nanuetensib;:s, ad pedes Sanctitatis Vestrie provoluti, enixe rogainiis uL cnltiis immemorabilis Ducissaî quondam nostrtp, Erancisca; Ambositc, inlallibili auctni'italis vestra^, oraculo sanciatur; ut Beatam rite et solemnilor dicatis quam pic alquc lidcnler lot jam
ET l'IKC.KS .lUSTlFIC.ATlVKS. 377
avorum nostronim generationes Beatani esse dixernnl; ut nomen illud sanctoruni catalogo insertuni esse pronuntietis, quod illustri et coiistaiiter christiana prosapia niaguiim , oerte inajus extitil postquam sub vexillo Beat* Maria; Virginis effectum fuit décor Carmeli ; ut per Sedem denique Pétri nostrœ pietati liceat quotannis missani celebrarc atque officium recitare in honorem regia3 illius sanctimonialis cujus menioria apud nos in benedictione est, cujusque vita, ut pote mulieris fortis in gente nostra inventée , nobis certe clamât atque populo nostro clamabit ut simus fortes in lide et bono aninio et cuni antiquo serpente pugnemus.
H;oc sunt, Beatissime Pater, vola nostra quœ suninia cuni liducia in sinu vestro deponimus; adque osculum pedum Sanctitatis Vestriv per viam doloruni gradientis provoUili, roganius ut aposlolicam illani, qua non fratres tantuni sed et filios confirmalis, benedictionem nobis impertire paterna caritate dignemini.
Scribebanius Corisopiti, die décima octava mensis Maii, anno millésime octingentesimo sexagesimo secundo, in festo S. Venanlii, marlyris Caraertis.
<)uiLiEiN, can.; Langrez, can.; UE la. Lande de Calân, can.; L. DE LÉSÉLEUC, can. theol.; Evrard, can. v. g.; Goujon can. p'.; Alexandre, can.
Leftre de M^f l'Evêque de Vannea.
Vannes, le 19 mai 1862.
Très-saint Père,
Je viens avec mes vénérables collègues, les évêques de Nantes, de Rennes et de Quimper, me mettre aux pieds de Votre Sainteté , et j'y viens avec conliance, car j'y porte une noble cause, et la Bretagne tout entière, la Bretagne si catholique, si aimée de Pie IX, est avec moi pour la plaider.
C'est la Bretagne tout entière, qui, par mon organe et par
celui de tous ses évêques , supplie humblement Votre Sainteté de vouloir bien, aux termes des décrets d'Urbain VIII, confirmer par votre autorité le culte immémorial rendu par elle à sa sainte duchesse Françoise d'Âmboise , et de vouloir bien ajouter à cette faveur si précieuse, celle non moins précieuse d'en célébrer la fête avec sa messe et son office.
Je n'essaie pas , très-saint Père , de mettre devant vos yeux les rares vertus de l'auguste princesse , ses épreuves douloureuses , son courage héroïque, les miracles de sa vie, ceux de sa tombe, la confiance des peuples, la vénération profonde dont ils ont toujours accompagné sa mémoire. L'écrit si remarquable de Monseigneur l'Évêque de Nantes ne laisse rien à désirer, et après avoir lu attentivement cette œuvre si complète , nous avons compris qu'il ne nous restait qu'à l'accompagner de notre adhésion et de notre prière.
II y a à peine quelques années, très-saint Père, Votre Sainteté, en déclarant Bienheureuse Germaine Cousin, l'humble bergère des champs de Toulouse , a montré ce que la religion peut faire d'une des plus pauvres entre les filles du peuple. Si vous daignez accueillir notre demande, le monde verrait avec une égale admiration tout ce que la religion peut faire pour une souveraine , tout ce que Dieu peut ajouter à l'éclat d'une couronne quand on sait la mettre à ses pieds.
Les Bretons, dont les gloires nationales sont si chrétiennes , seraient fiers de compter parmi les grands noms de leur histoire celui d'une sainte de plus; et tous ceux de Nantes, où elle a vécu , comme ceux de Vannes , où elle a fait sa première communion et bâti deux monastères du Carmel, en conserveraient à Sa Sainteté une éternelle reconnaissance.
Quand les douleurs du plus saint et du plus aimé des pontifes ont ému le monde et attristé tous les nobles cœurs, ce sont les Bretons qui se sont levés des premiers pour porter au successeur de Pierre les plus généreuses consolations. Ils croiraient, trèssaint Père, que leur respectueux dévouement a été agréé, et que le ciel a voulu les récompenser.
Si, ajoutant une fleur de plus à leur couronne chrétienne, et consacrant un de leurs souvenirs les plus populaires, vous dai-
gniez admelire loiir bonne el liien aimée Duchesse dans la famille des saints.
Prosterné à vos genoux , je vous supplie humblement de vouloir bien bénir, avec son peuple et son clergé, celui qui se glorifie et se glorifiera toujours d'être.
Très-saint Père ,
De Votre Sainteté ,
Le très-himible, très-obéissant et très-dévo«A fils,
i Louis-Anne, évêque de Vannes.
Supplique adressi'c par le chapitre de Vannes au Souverain Pontife.
Reatissime Pater,
Quam disquisitionem de cultu Beata^ Francise* d'Amboise ad Sanctitatem Vestram misit Pieverendissimus el llhistrissimus DU. Episcopus Nannetensis, banc eamdem ipse nobis legendam tradidil ea mente procul dubio ut quid sentianius ea de re aperirenuis.
Morem gerentes prœdicto RR. et 111. Episcopo, necnon Illustrissimo ac Reverendissimo Ludovico Anna Dubreuil, dilectissimo nostro Episcopo Venetensi, eam disquisitionem legimus perattente ac cum maximo studio : lieri enim non poterat ut nos Britones et Venetenses non delectarenuu' valde bac narra tione virtutum quibus pra'dita fuit ea Biitanniiv. ducissa , quae pluriuios annos vixit intra nostra niaenia et quai duo monasteria instituit unum diclum de Nazareth in bac ipsa civitate, alterum dictum de Bono Dono in nostro suburbio.
Nunc qui fuerint sensus nostri ea lecta disqui.sitione, nobis aperiendum esse Sanctitati Vestrœ existimamus.
Itaque nobis videtur liquere sanctam fuisse vitam Francisca'
d'Amboise, Deumque hanc sanctitatem testatum esse his miraculis quse, inlercedente Ducissa, operatus est.
Nullum aliud miraculum scimus praeter ea quœ in prœdicta disquisitione referuntur. Hoc autem scimus in ea nostra diœcesi, sicuti in diœcesi Nannetensi, Ducissam Franciscara d'Amboise Beatam haberi.
Nobis videtur, Beatissime Pater, rem opportunissimam esse ut hic cultus quo in Britannia honorata fuit Francisca d'Amboise a Sanctissima Sede approbetur.
Britannia hucusque, Deo juvante, et fidem suam et pietatem servavit integram, nec quisquam negare potest eani devotissimam esse Sanctissimae Sedi.
Haec vero Provincia quam suus situs geographicus, quam sui mores antiqui, quam in tribus diœcesibus sermo celticus a reliqua Gallia quasi disjungebant, in eo est ut viis ferratis undequaque perforetur, sicque pateat periculis quae secum inducit ea quœ vocatur civilisatio.
Nos certi speramus hanc nostram Provinciam ex eo tanto discrimine exituram victricem, et fore ut ilhus fides firma et mores puri permaneant; ut id quoque credimus, Beatissime Pater, scilicet Beatificationem unius nostrarum Ducissarum novum impulsum daturam esse pietati Britannicœ novoque ac firmiore vinculo nostrum populum devincturam esse ApostolicEe Sedi , quœ eheu nunc tôt jactatur procellis.
Prostrati ad Pedes Sanclitatis Vestrœ, vestram benedictionem efflagitamus nos,
Beatissime Pater,
Sanclitatis Vestrae
Devotissimi atque obedientissimi servi et filii ,
Thétiot , can. ; Gaudin, canon.; Le JouBioux, can.;LE Crom, can.; J.-M. Baron, canon.; Gruel, can.
ET PIKt.ES JKSTIFK.ATIVES. 381
Lettre de M§^ l'Écêque nommé de Saint-Brieac.
Valentiae, 18» maii 1862.
Beatissime Pater,
Quadringentis mox abhinc annis , Franciscae Ambosiœ , Britanniaf? minoris Diicissœ, menioria sanctitatis honore privata fîdelium mente coronatur. Ad ejiis reliqnias omnes concurrere, niiracula predicare soient , illius etiam virtutes imitari quœ throno libenter descendit , ingressaque monialiura Carmelitarum monasterium angelicam vitam duxit, ac pretiosa in conspectu Domini morte complevit.
Beatae hujusfeminae perstante apudnospia recordatione, Reverendissimus in Cliristo Pater moxque frater noster, Alexander Jaquemet, Nannetensis Episcopus, a Sanctitate Vestra postulare sapienter decrevit apostolicam vestram sine qua nihil validum confîrmalionem , ut deinceps publiée cultus immemorialis Franciscae Ambosiae tuto celebretur, saltem in Britannias minoris finibus, cummissa et officio proprio.
Etsi non adhuc sacratus, electus tamen benignitate vestra Briocensis et Trecorensis Episcopus, ad pedes Sanctitatis Vestrae humillime provolutus , preces meas precibus Reverendissimi Nannetensis Episcopi jungere concedatur , ut aliquid glorias addatur coronte Nannetensis Ecclesiae, necnon vicinarum Ecclesiarum quae novam in cœli patronam implorare gestiunt in hisce periculosis Ecclesiae tempestatibus. .
Dignetur Sanctitas Vestra primitias venerationis, amoris, intimseque devotionis benevolens excipere, quae in corde nostro quotidie tribulationibus vestris crescunt , undeque angclis et hominibus facta est spectaculum.
Sic precatur humillimus et servorum addictissimus.
+ AUGLSTINLS , olim in diœcesi Valentinensi vicarius generalis , nunc Briocensis ac Trecorensis Ecclesiae electus Episcopus.
»8'i NOTES
Lettre de Ms^ l'Evêque de Nantes.
Beatissime Pater,
Ecce ante pedes Sanctitatis Vesti-œ. liumiliter accedo, graliam ohtinere gestiens quam maximis et instantibus votis efflagito.
Beata Francisca Ambosia, olini Ducissa Britanniae et poslea humilis monialis Carmelitana, apiid nos cnllu publico et ininiemorabili bonoratiir, qiieni decrelo Aposlolico confirniari valde optaraus.
Ut causa bujusmodi in Sacra Congregatione rituum proponenda plenius innotesceret , mandavi ut Disquisitio historica et liturgica , exactissima quam potuimus cura, scriberetur, in qua , post synopsim vitae et virtutum Beatap. Franciscae, omnia quae ad Cultum ejus speclant exponerentur.
Insuper quum , Disquisitione ista jam lypis mandata, nova monumenta cultus sanctœ Ducissae exhibiti inventa fiierint in Diœcesi Venetensi , curavi ut appendk ad disquisitionem subjungeretur , ne quid desideraretur in causa tum gravis momenti.
Xec ego solus , Beatissime Pater , ad pedes Sanctitatis Vestrac supplex venio. Sane meum eratut causae initium darem, siquidem Beata Francisca obiit in Monasterio Nostrae Dominae de Scotiis ad Nannetas , ibique sepulchrum habuit usque ad lempus perturbationis Galliae, et etiamnum sacrae. ejus reliquiifi, pia sanctimonialium Scotianarum cura conservatae, in conventu a Providentia dicte Nannetis custodiuntur. Sed vix consilii et desiderii participes feci Venerabiles Fratres mecs qui Diœceses Britannicas et alias vicinas regunt, ut omnes alacri anime scsc accinxerunt ad causani Beatao Franciscae tuendam apud S. Sedeni Apostolicam.
Igitur Sanctitati Vestrae offero litteras et vota BR. Archiepiscoporum Turonensis et Rhedonensis; quorum prier intra limites Diœcesis babet Civitatem Amboisc . a qua Francisca cognemen accepit; posterier vero sedem principaiem tenet hiijus provincial Britanni?*? quae gloriatur ducissani babuisse Franciscam.
l'na cum Arcbiepiscopis veniunt RR. Episcopi Britanniae, nempe
Corisopilensis , Venoteusis el Briocensis, neciiou \\l\. Episcopus Piclavieusis in cujiis Diœcesi situm est oppidum Tkoiuus , cujus principatum pater Beatae Franciscao oblinebat.
Capitula vcro Ecclesiarum Cathedraliiuu vota sua votis Episcoporum unanimi consensu adjecerunt. Onines ardenti desiderio causam hujus Sanctae. prosequuntur. Non silentio mihi praetereundum quod Capitulum Ecclesiai Cathedralis Nannetensis niecum pari fervore ilagraus pro gloria Beatoe Franciscao promovendai inveni, ciijus votum luculentissinium Sanctitati Vestraî cum aliis pariter offero.
Onines autem RR. Archiepiscopi et Ëpiscopi , siniul cuni Venerabilibus Capitulis instanter, imo dicam, instantissime Sanctitateni Vestram exorant ut dignetur sapientissima sua auctoritate confirmare cultum Beatae Franciscœ Ambosiae, et bénigne concédât missam et officium in honore ejusdem Beatae recitanda.
Nec mihi dubium quin antiquus et iilustris Ordo CarmeUtarum , quocum procurator meus , U. Franciscus Richard , Vicarius Generahs, consilium communicaturus est, vota sua votis nostris adjungat. Nam causa nobis et isti communis est et gloria nostrae Ducis- S3e gloria ipsius est.
Ignoscat mihi Sanctitas Vestra, si iteruni atque iterum desiderium aperiara quod jam Venerabiles Fratres mei notum fecerunt. In lus luctuosis ternpestatibus, filii Britanniœ priscae lîdei tenaces et devotissimos erga Vos, Beatissime Pater, et S. Sedem Apostolicam sese probarunt. Una est merces magna nimis quam Sanctitas Vestra sola dare potest, scilicet coronam Beatorum capiti Ducissao suae dilectae imponendo, praemium fidei quam seculis praeteritis tenuerunt ac seculo praesenti tenant; pignus fidei quam in aeternum servabunt, cum benedictione Apostolica quam omni reverentia et amore efflagito,
Beatissime Pater ,
Sanctitatis Vestrae, Humillimus , devotissimus et obsequentissimus servus et filius.
(Locus sigilli.)
t Alexander, Episcopus Nannetensis.
Supplique adressée par le Chapitre de Nantes au Souverain Pontife.
Beatissime Pater,
Magno cuni gaudio et alacri animo, Reverendissimi et Dilectissimi in Christo Patris, DD. Alexandri Jaqiieraet, Nannetensis Episcopi, precibus et votis nostras preces et vota adjungentes , Vestram Sanctitatem suppliciter exoratum venimus , ut sua principali auctoritate et decreto apostolico , cultum immemorabilem B. FrancisctB Ambosice confirmaie dignetur. Confidenter accedimus, bac spe erecti quod nostra subniissa deprecatio non sit maie cessura sed contra bénigne sit accipienda. Omnes enim conditiones quas requirit doctissimus Benedictus XIV , in suo percelebri opère : De servorum Dei beatificatione et Beatorum canonizatione, ni fallamur, in bac nostra causa reperiuntur. Exstant historife a viris fide dignis conscriptte de cultu et virtutibus et niiracuUs sub titulo Beatœ Francisco; elatio sepukhri annis septem post mortem peracta est; non defuit visitatio Episcopi; supersunt adhuc imagines cum splendoribus , necnon votivœ tabellae , atque in ejusdem veuerationem Litanite, ut fusius et luculentius in Disquisitione historica et liturgica, de mandato DD. Nannetensis Episcopi scripta ac supremo Sanctitalis Vestr<B judicio subjecta, demonstratur.
Cultus Beatae Franciscœ Ambosi», Ducissfe Britannia; et Monialis Carmelitanœ, a tempore mortis usque ad luctuosura perturbationis galHca; tempus, haud incertis monumentis approbatur, semper in nostra regione per tria sa^culavigiiit et Christifideles cum magno et pio concursu, tum ex civitate, tum ex agris, ad monasterium de Scotiis , in quo reliquiaî asservabantur, gratias animœ et corporis impetraturi, confluebant; et bic cultus bodiedum persévérai. Quœ rémanent ex ossibus Beatœ Francisco, cum bonore, in sanclimonialium Providenliae ecclesia , fidelium venerationi exponuntur, ut olim in ecclesia sanctimonialium de Scotiis; et nuperrime in Cathedrali ecclesia, ex conseusu et approbatione
Episcopi et Capituli, et cum plausu christianœ plebis, tabellîE in vitro depictse, Beatae Frauciscao gesta pra'ferentes^ expositae sunt. îNuniquain satis dixerimus quae et quanta gaiidia t'oient clerc et omni populo christianissimo nostrae regionis, et omni fauiiliae Carnieli quaî tam bene de religione meretur, si Sanctitas Vestra , ad vota et preces accedens, Beatam Franciscara in album sanctoruni referre dignaretur; et si nobis in ejus honoreni officium et raissam liceret celebrare. Felices forent Britones patronam habere in cœlis suam hanc optimara Ducissam, quam tanto amore et tanta veneratione prosequebantur in terris. Félix ante alias oinnes nostra Civitas foret, cui tam saepe contigit Beatam Franciscam omnium virtutum spectaculum et exemplum contemplari. (Juoties illam vidit , relictis pompa et curiae deliciis , humilibus indutam vestinientis , ad pauperis et infirmi tugiiria per vicos properantem, omnibus bonam et amabilem se praebentem ! Quoties in Carmelita Deo vivente , omnia charitatis , pietatis, paenitentiaeque prodigia demirata est ! Haberent in illa pauperes iiuiversi novum auxilium; optimates etomnes in hac vita divites exemplum et regulam.
Si hoc praeclarum benevolentiae et amoris Sanctitatis Vestrae pignus Provincia nostra, Deo adjuvante, iiupetrare merereiur, accrescerent adhuc devotio et obervantia Britonum erga Sanctam Sedem et amantissimum totius Ecclesiae Pontificem.
Qua spe confisi, ad pedes Sanctitatis Vestrae provoluli, vestram benedictionem suppliciter efflagitamus ,
Beatissime Pater,
Sanctitatis vestrae
devotissimi , addictissimi et obsequentissimi filii et servi.
F. Richard, vie. gen. archid. ; C. Laborde, vie. gen. archid.; Malenfant, decanus; Audrain, can. archi-presbyter.; Lefort , canonicus cantor. ; D. Clouet , canonicus pœnitentiarius; Ollivié, canonicus; C. Lemaczon, canonicus; PjOUSTeau, canonicus ; Allard, canonicus; Lepré, can. mag. cœrcm.
38b NOTES
Supplique adressée par le T. R. Père général des Cunues au Souverain Pontife.
Beatissime Pater,
Ad sacratissimos Beatiludinis Tuae pedes obseqiientissime provoliiti, perantiqui Carmelitarum Ordinis Prior Generalis unaque Servorum Dei ex Instituto eodem causarum apiid Apostolicam Sedem Promotor, inhiantUjus votis enixisque precibus abs Te flagitant, ut jara exhibita iu Sacra Rituum Congregatione instantia pro sanciendo immemorabili Cultu Venerabilis Servao Dei, Fraaciscae Ambosice , Britonum Ducissae , approbationis, confirmationisque Tuae oracuUim li])eiiter proferas.
Quandoquidem enim illud ipsum Nannetensis Antistes aliique Galliae insignes Praesules, cum bene multis ex eorum grege Christifidelibus vehementer exoptant, id demum ut assequatur, conjunctis precibus Carmeliticae familiae universae cujus Venerabilis Dei famula regidam, dum ^■iveret, professa fuerat, facit apprime praestanlium ac plane legitimorum documentorum séries ex Ordinis praesertim tabulariis jani excerpta, exbil^itaque menioratae Sacrorum Rituum Gongregationi, necnon ardens magisque in dies crebrescens laudatissimîB feminae in plurimis Gallise Diœcesibus praestitus ab immenioiabili œvo religiosus cultus; quo quidem probato semel falli nescio Sanctitatis Tuae testimonio , Catholicam fidem pietatenique bis maxime infaustis adeo diebus plurimiun auctura iri, Carmelitarum Ordo haud perperam sperat , atque magnopere gi-atulatur, se hodie , lot jam ex proprio sodalitio Divorum albo adscriptis , novain iiujusmodi ac longe splendidissimam heioicae virtutis gemmam perqnam féliciter adjuncturum. Quod Deus, etc.
Fr. HlERONYMLS PRIÛRI,
l'riui- Generalis CarmeUtarura.
Fr. Angélus De-Martis , Gausarum SS. Carmel. Ord. Postulator.
(Les lettres des Évéques et des Chapitres oui été remises au Secrétariat de la S. C»nf)régnli<jn des Rites ; les copies authentiques de ces lettres existent aux Archives de l'Èvêchédc Sautes, jiarmi les pièces de la cause de Béalificaliou de francoise d'A mboisc.)
ET rii;r.i:s Jusnru.ATivKs. 38'
Décret de la S. Congrégation des Rites qui approuve la messe et l'office de la Bienheureuse Françoise d'Ainboise , pour le diocèse de Nantes et pour l'ordre des Carmes.